Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-159 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-17/125-27
Karar Tarihi : 26.2.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Hatice AKKAYA
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Marport Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S. Seba Cd. No:35
Beşiktaş/İstanbul
D- TARAFLAR : - Marport Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Liman Cd. No:38 Arkas Binası Alsancak/İzmir
- Lucien ARKAS
Liman Cd. No:38 Arkas Binası Alsancak/İzmir
- Diane KIZILIRMAK
Kasap Sk. Arkas Binası No:2 Esentepe/İstanbul
- Arkas Holding A.Ş.
Kasap Sk. Arkas Binası No:2 Esentepe/İstanbul
- Galata Liman İşletmeleri A.Ş.
Liman Cd. No:38 Arkas Binası Alsancak/İzmir
- Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş.
Kasap Sk. Arkas Binası No:2 Esentepe/İstanbul
- Soyak Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. Soyak Binası No:38 Mecidiyeköy/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Marport Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Lucien ARKAS, Diane KIZILIRMAK, Arkas Holding A.Ş., Galata Liman
İşletmeleri A.Ş. ve Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş. (Arkas Grubu)
04-17/125-27
2
tarafından, Soyak Holding A.Ş. bünyesindeki Soyak Hazır Beton Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Soyak Hazır Beton)’nin tüm hisselerinin devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Konuya ilişkin bildirim Kurum kayıtlarına en son
28.1.2004 tarih, 439 sayı ile girmiş olup, inceleme devam ederken Arkas Grubu
iştiraklerinden Belde Liman İşletmeleri ve Depoculuk A.Ş.'nin ortağı Northern
Capital Holding B.V. devralma işlemi değerlendirilirken dikkate alınması talebiyle
Kurum kayıtlarına 9.1.2004 tarih ve 96 sayı ile intikal eden bir başvuruda
bulunmuştur.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 12.2.2004 tarih, 2003-4-
159/Öİ-04-MHA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 16.2.2004 tarih,
REK.0.08.00.00/43 sayılı Başkanlık önergesi ile 04/17 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirim konusu işlemin,
tarafların sahip olduğu toplam pazar payı ve ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, ancak anılan işlem sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu
devralma işlemine izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı: Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün
pazarı "Konteyner Elleçlemeye Yönelik Liman İşletmeciliği Hizmetleri Pazarı"
olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar: Başvuru konusu çerçevesinde ilgili coğrafi pazar,
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirimin konusu, Arkas Grubu tarafından, Soyak Hazır Beton’un tüm hisselerinin
devralınması işlemine izin verilmesi talebinden ibarettir.
Konuya ilişkin olarak Northern Capital Holding B.V. (Northern Capital)'nin yapmış
olduğu başvuruda Arkas Grubu'nun liman işletmeciliği pazarında hakim durumda
olduğu, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmemesi gerektiği, Arkas
Grubu'nun Türkiye'nin en önemli liman projelerinden biri olan Belde Limanı
projesini kasıtlı olarak geciktirdiği ve amacının tekel oluşturmak olduğu ifade
edilmiştir.
04-17/125-27
3
Söz konusu işlem, Soyak Hazır Beton'un kontrolünde değişiklik yaratması
nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan hallerin
belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde, “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” olarak tanımlanan bir devralmadır.
Anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan, “birleşme
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın%25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü ile
izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre tarafların toplam ciroları ve pazar payları 1997/1
sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiği aştığından, anılan devralma işlemi Kurulun iznine
tabidir.
4054 sayılı Kanun’un "Birleşme veya Devralma" başlıklı 7. maddesi, “Bir ya da
birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha
da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir
mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları miras yoluyla
iktisap durumu hariç olmak üzere devralması hukuka aykırı ve yasaktır”
şeklindeki hükümle hakim durum yaratma veya mevcut hakim durumu
güçlendirme neticesini verebilecek devralma işlemlerini yasaklamıştır.
Bildirime konu işlem bakımından değerlendirme gerek işlemden birinci derecede
etkilenen Marmara Bölgesi gerekse Türkiye pazarı dikkate alınarak yapılmıştır.
İnceleme konusu açısından bakıldığında Marmara Bölgesindeki mevcut
kapasitenin 1.750.000 TEU olduğu ve 2002 yılında elleçlenen miktarın ise
1.023.148 TEU olduğu görülmektedir. Arkas Grubu, Marmara Bölgesinde mevcut
kapasite açısından %…ve Soyak Hazır Beton ise %… pazar payına sahiptir.
2002 yılı itibarıyla elleçlenen konteyner bakımından ise Arkas Grubu'nun %… ve
Soyak Hazır Beton'un %… pazar payı bulunmaktadır. Böylece devralma işlemi
sonrasında Arkas Grubu'nun toplam pazar payı kapasite açısından %… ve
elleçlenen konteyner bakımından ise %…olacaktır. Bu devralma işlemi
neticesinde ulaşacağı pazar payı ile Arkas Grubu Ambarlı limanındaki lider
konumunu güçlendirmektedir. Ancak devralınan Soyak Hazır Beton'un pazar
payının bölgedeki diğer teşebbüsler ve Arkas Grubuna oranla oldukça düşük
olması nedeniyle, rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açacak nitelikte bir
işlem söz konusu değildir.
04-17/125-27
4
Yukarıda belirtilen pazar payları ile Arkas Grubu'nun konteyner elleçleme
pazarında Marmara Bölgesi'nde lider konumda bulunmasına karşın bu durumun
4054 sayılı Kanun anlamında hakim durum olarak nitelendirilemeyeceği
kanaatine varılmıştır. Zira Marmara Bölgesi’ndeki mevcut kapasite ile 2002
yılında elleçlenen konteyner rakamları arasında Arkas Grubu lehine görülen
farkın başlıca nedeni 200.000 TEU kapasiteye sahip Tekirdağ Akport Limanının
ancak 2003 yılı sonu itibarıyla faaliyete geçmiş olmasıdır. Akport Limanı,
İstanbul'a ve özellikle Ambarlı Limanı'na yakınlığı ve konteyner limanları için çok
önemli olan teknolojik altyapı bakımından yeni sistemlerle donatılmış olması
nedeniyle Ambarlı Limanı'nın bölgedeki en önemli alternatifidir. Bunun dışında
Arkas Grubu’nun terminallerinde kapasite kullanım oranı üst sınırda iken bölgede
kapasitenin altında çalışan limanlar bulunmaktadır. Bu koşullar dikkate
alındığında, Arkas Grubu açısından, 4054 sayılı Kanun’da hakim durumun
unsurları arasında sayılan rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız olarak
hareket etme koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
Öte yandan konteyner taşımacılığı söz konusu olduğunda uzak limanlar dahi
birbirine alternatif oluşturabilmektedir. Bu nedenle de başta İzmir Limanı olmak
üzere Türkiye’deki diğer limanlar da değerlendirmede dikkate alınmalıdır.
Özellikle demiryolu bağlantısı olan Mersin, İzmir gibi limanlar konteynerle gelen
yükün ülke içinde diğer bölgelere taşınması veya ihracatçıların ürünlerini
limanlara göndermeleri açısından büyük avantaja sahiptir. Nitekim tüm Türkiye
dikkate alındığında Arkas Grubu’nun devralma işleminden sonra pazar payı
mevcut kapasite bakımından %… ve 2002 yılında elleçlenen konteyner
bakımından ise %…olmaktadır.
Değerlendirmede dikkate alınan bir başka nokta ise, Northern Capital’in
başvurusunda belirtilen Arkas Grubu'nun Belde Limanı’ndaki ortaklığının
devralma işlemine etkisidir. Dosya mevcudu bilgilerden, Arkas Grubu’nun Belde
Limanı’nın yapımı için kurulmuş olan Belde Liman İşletmeleri ve Depoculuk A.Ş.
unvanlı teşebbüste ortaklığı bulunduğu, söz konusu şirketin sahipliği ile ilgili
olarak taraflar arasında uyuşmazlık çıkmış olduğu, konunun adli yargıya intikal
ettiği ve halen mezkur şirketin yönetiminin kayyuma devredildiği anlaşılmıştır.
Belde limanı Marmara bölgesinde önemli bir unsur olmakla birlikte, söz konusu
şirketin hukuki durumunun belirsizliği, halihazırda durmuş olan yatırımın
tamamlanıp tamamlanamayacağı yönünden de belirsizliğe yol açmaktadır.
Sonuç olarak bildirim konusu devralma işlemi ile Arkas Grubu’nun pazar payında
bir miktar artış olmakla birlikte, Marmara Bölgesi’nde mevcut kapasitenin talebin
üzerinde olması, konum, teknik donanım ve kapasite olarak anılan bölgede
Ambarlı Limanı’na önemli bir alternatif olan Akport Limanı’nın faaliyete başlaması
ve konteyner taşımacılığı söz konusu olduğunda özellikle demiryolu bağlantıları
ve yüksek kapasiteleri dolayısıyla başta İzmir, Mersin gibi Türkiye’deki bölge dışı
limanların dahi alternatif olabilmesi dikkate alındığında, işlem sonucunda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
04-17/125-27
5
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Arkas Grubu tarafından
Soyak Hazır Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hisselerinin devralınması işleminin
tarafların sahip olduğu toplam pazar payı ve ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla birlikte, bu işlemin 4054
sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir
hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy