Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-61 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-17/135-31
Karar Tarihi : 26.2.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : İbrahim AYDEMİR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - CT Platform ve Dış Ticaret A.Ş.
İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölgesi
H Blok No:3E Yeşilköy/İstanbul
- MEP İletişim ve Dış Ticaret A.Ş.
Hattat Halim Sokak No:15 Balmumcu
80700 Başiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - CT Platform ve Dış Ticaret A.Ş.
- MEP İletişim ve Dış Ticaret A.Ş.
- Sony Ericsson Mobile Communications AB
Türkiye Şubesi: Büyükdere Cad. No:61 USO Center
K:1 Maslak/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: CT Platform ve Dış Ticaret A.Ş. ve MEP İletişim ve Dış
Ticaret A.Ş. ile Sony Ericsson Mobile Communications AB arasında
25.6.2003 tarihinde yapılan ve Sony Ericsson markalı mobil iletişim
cihazlarının dağıtımını konu eden çerçeve anlaşmaya ilişkin menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.8.2003 tarih, 3936 ve 3937 sayı ile
giren ve 28.1.2004 tarih, 451 sayı ile eksiklikleri tamamlanan başvurular üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. ve 8. maddeleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.2.2004 tarih, 2003-2-61/MM-04-İA
sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 23.2.2004 tarih ve REK.0.06.00.00/23
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-17 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, başvuru konusu anlaşmaya 4054
sayılı Kanun’a aykırı herhangi bir hüküm içermemesi nedeniyle menfi tespit
belgesi verilebileceği ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Niteliği
Kurum kayıtlarına 15.8.2003 tarih ve 3936 sayı ile intikal eden başvuruda, MEP
İletişim ve Dış Ticaret A.Ş. (MEP İletişim) ile Sony-Ericsson Mobile
04-17/135-31
2
Communications AB (SEMC) arasında yapılan ve Sony Ericsson markalı mobil
iletişim cihazlarının ve aksesuarlarının dağıtımını konu eden Mobil Telefonlar ve
Aksesuarları Satış ve Satınalma Koşulları İçin Çerçeve Anlaşması (Anlaşma)'ya
ilişkin menfi tespit/muafiyet talep edilmektedir.
Yine aynı tarih ve 3937 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden diğer bir başvuruda
ise, CT Platform İletişim ve Dış Ticaret A.Ş. (CT Platform) ile SEMC arasında
yapılmış olan, aynı adı ve içeriği taşıyan anlaşma hakkında menfi tespit/muafiyet
talebinde bulunulmaktadır.
Her iki başvuru incelendiğinde MEP İletişim ve CT Platform’un ortaklık ve yönetim
yapılarının aynı olduğu, dolayısıyla bu firmaların aynı ekonomik bütünlük içinde
yer aldığı görülmüştür. Sağlayıcı ve dağıtıcı arasındaki dikey anlaşma
mahiyetinde olan her iki başvuruda da dağıtıcı konumunda yer alan firmaların aynı
ekonomik birlik içinde olması ve anlaşmaların da birbiriyle benzer hükümler
içermesi nedeniyle iki başvuru birleştirilerek incelenmiştir.
Başvuru konusu Anlaşma, Sony-Ericsson markalı mobil iletişim cihazlarının MEP
İletişim ile CT Platform'a temin edilmesi ve bu şirketler tarafından Türkiye
pazarında dağıtılması koşullarına ilişkin çerçeveyi belirlemektedir.
H.2. İlgili Pazar
Başvuru konusu anlaşmanın, Sony Ericsson markalı GSM cep telefonu ile
aksesuarlarının dağıtımını konu etmesi sebebiyle ilgili ürün pazarı “GSM cep
telefonu ve aksesuarları dağıtım pazarı” olarak belirlenmiştir.
Anlaşma konusu ürünlerin dağıtımının Türkiye ile sınırlı tutulması ve taşıma
maliyetlerinin çok yüksek olmaması gibi hususlar dikkate alınarak ilgili coğrafi
pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.3. İşleme Konu Taraflar
H.3.1. Sony Ericsson Mobile Communications AB (SEMC)
1.10.2001 tarihinden önce ayrı ayrı faaliyet gösteren Sony Corporation ve
Telefonaktiebolaget LM Ericsson firmaları bu tarihte, dünyada cep telefonu
bölümlerini birleştirerek %50’şer ortaklıkla İsveç’e kayıtlı Sony Ericsson Mobile
Communications AB'yi kurmuşlardır. Türkiye’de de Rekabet Kurulunun 27.9.2001
tarih ve 01-45/451-115 sayılı kararı ile bu işleme izin verilmiştir. Ortak Girişim’in
faaliyet alanı cep telefonu teknolojisi ile entegre edilmiş olan elde taşınabilen
iletişim odaklı multimedya ürünlerinin geliştirilmesi, tasarımı, imalatı, pazarlaması
ve dağıtımı olarak belirlenmiştir. Bunun yanında cep telefonu teknolojisi ile
entegre edilmiş iletişim merkezli modüller de Ortak Girişim’in faaliyet alanına
dahildir.
H.3.2. MEP İletişim ve Dış Ticaret A.Ş. (MEP İletişim)
1999 yılında kurularak faaliyete başlayan şirketin ana faaliyet konusunu cep
telefonu ve aksesuarları alım satımı oluşturmaktadır. Şirketin %33'er oranındaki
hisseleri; Ayhan Sezer, Mustafa Pamuksüzer ve Köktel Telekom. Ltd. Şti.'ne,
~%0.5'er oranındaki hisseler ise Osman Şencan ve Burcu Kanpak'a aittir.
MEP İletişim, Sony-Ericsson ürünlerinin yanında Sagem, Raks, Motorola ve Mor-
Tel markalı cep telefonları ve aksesuarlarının da dağıtımını yapmaktadır.
04-17/135-31
3
H.3.3. CT Platform İletişim ve Dış Ticaret A.Ş. (CT Platform)
CT Platform, MEP İletişim’in bir yavru şirketidir. Şirketin %94 oranındaki hissesi
MEP İletişim'e, %2 hissesi Ayhan Sezer'e, geriye kalan %4 hisse ise %1'er
oranında; Haluk Kanpak, Burcu Kanpak, Mustafa Pamuksüzer ve Gül Zeynep
Pamuksüzer'e aittir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Ağustos 2003’de İstanbul
Atatürk Havalimanı Serbest Bölge’de faaliyete geçen firmanın henüz cirosu ve
pazar payı bulunmamaktadır. CT Platform’un faaliyet konusu MEP İletişim ile
aynıdır.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. Pazara İlişkin Değerlendirme
Türkiye’de Aselsan ve Raks tarafından mobil cep telefonu üretimi yapılmakta,
bunların dışındaki diğer markalı cihazlar ise ithal edilmektedir. Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı ile Telsiz Genel Müdürlüğü’nün (yeni uygulamada Telekomünikasyon
Kurumunun) izni alınmak koşuluyla her marka cep telefonu cihazını ithal etmek
mümkündür. Bu çerçevede çeşitli ülkelerde imal edilen ürünler, doğrudan imalatçı
firmaların temsilcilikleri veya yetkili distribütörleri kanalıyla Türkiye’de satışa arz
edilmektedir. Her marka ithalat yoluyla piyasada yer alabildiğinden pazara giriş
engeli söz konusu değildir.
Ayrıca dosya mevcudu bilgilerden, 2001 ve 2002 yıllarında Nokia markasının
pazar payını artırarak liderliğini koruduğu ve Sony Ericsson’un payının bu firmanın
oldukça gerisinde kaldığı, cep telefonu dağıtım pazarında da MEP İletişim'in
payının oldukça düşük olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, telekom sektöründe yaşanan hızlı teknolojik gelişme cep telefonu
cihaz piyasasını da doğrudan etkilemektedir. Yakın zamana kadar sadece ses ve
mesaj iletiminde kullanılan cep telefonları artık internet erişiminin de dahil olduğu
pek çok fonksiyona sahiptir. Bu nedenle markalar arası rekabet yoğun olduğu
kadar, marka içi rekabet de yoğundur. Yeni teknolojiler ile fonksiyonu artan ürün
modellerinin pazara arz edilmesi fiyata da yansımakta, geliştirilen fonksiyonları
taşımayan ürünlerin fiyatlarında büyük oranda düşüş gözlenmektedir.
Dolayısıyla, münhasırlık da içermeyen başvuru konusu anlaşma markalar arası ya
da marka içi rekabeti azaltmayacaktır.
H.4.2. Kanun'un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Anlaşma’nın “Anlaşma Kapsamı” başlıklı bölümünde, “SEMC alıcıya, Anlaşma
geçerlilik süresi içinde Bölge dahilinde Ürün ve Aksesuarları satın alma,
pazarlama ve satışına yönelik münhasır olmayan ve devredilemez bir hak
tanımaktadır” ifadesi yer almaktadır. Yine “Alıcının Anahtar Rol ve Sorumlulukları”
bölümünde yer alan 3.3. maddede Alıcının ürünlerin dağıtımını yalnızca Bölge
dahilinde yapacağı ve ürünlerin Alıcı ya da onun yetkili kıldığı dağıtıcılar
tarafından, yalnızca bölge dahilinde kullanmayı amaçlayan müşterilere satılacağı
şartı getirilmektedir. Burada yer alan Bölge teriminin Türkiye sınırları anlamında
olduğu belirtilmiştir.
Türkiye coğrafi pazarında Sony Ericsson ürünlerinin dağıtıcılar dışında Netcell,
K.V.K., Genpa adlı diğer dağıtıcılar tarafından dağıtıldığı da gözönüne alındığında
bu hüküm, MEP İletişim’in satışlarının, Türkiye bölgesinde tek satıcı olmayacak
şekilde, sadece bu bölge ile sınırlı olması sonucunu doğurmaktadır.
04-17/135-31
4
Bölge tahsisi ve pazar paylaşımı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal teşkil
etmektedir. Ancak 4054 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu
piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici,
bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararların bu Kanun kapsamında
olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilmesi için rekabeti bozucu etkisinin Türkiye piyasaları bakımından
söz konusu olması gerekmektedir. Bu çerçevede Anlaşma'da konu edilen
dağıtıcının satışlarının Türkiye pazarı ile sınırlandırılması şeklindeki rekabeti
kısıtlayıcı etkinin Türkiye dışındaki pazarlar üzerinde hissedileceği ve Türkiye
pazarının bu kısıtlamanın etkisi altında olmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un
4. maddesine aykırı hüküm içermeyen Anlaşma'ya menfi tespit belgesi
verilmesinde sakınca bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu
Anlaşma'nın içeriğinde 4054 sayılı Kanun’a aykırı herhangi bir hükme
rastlanmaması sebebiyle yine aynı Kanun’un 8. maddesine göre talep edilen
menfi tespit belgesinin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy