Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-18/154-36

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI


Dosya Sayısı : 2003-4-105 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-18/154-36
Karar Tarihi : 3.3.2004

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Levent KUTOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN : Tüketiciler Birliği Konya Şubesi
Belediye İşhanı Hastane Cd. No:46 Kat:8/30 Konya

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği
Platin İş Merkezi No:4 Selçuklu/Konya

E. DOSYA KONUSU : Konya ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının birlikte
kurdukları Dernek aracılığıyla sürücü kursu ücretlerini birlikte belirleyerek 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Konya ilinde faaliyet gösteren sürücü
kurslarının birlikte kurdukları Konya Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Birliği Derneği
aracılığıyla aralarında anlaşarak Basın İlan Kurumu vasıtasıyla verdiği ilan ile
1.6.2003 ve 31.5.2004 tarihleri arasında uygulayacakları fiyatları 31.5.2003 tarihli
“Merhaba” gazetesinde yayınladıkları, ayrıca 2.6.2003 tarihli “açık teşekkür” başlıklı
bir ilanla haksız rekabetin önlenmesi ve fiyat tespiti yapılmasında önderlik eden Vali
ve İl Milli Eğitim Müdürü’ne teşekkür edildiği, ancak bir sürücü kursunun düşük fiyat
belirleyerek aralarına katılmaması nedeniyle 19.6.2003 tarihli Konya Postası
gazetesinde “İl Milli Eğitim Müdürü’nü göreve davet ediyoruz” başlıklı ilanla kanunları
yok sayarak tehditler yağdırıldığı ifade edilerek, 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
gereğinin yapılması talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.6.2003 tarih, 2924 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 22.8.2003 tarih, 2003-4-105/BN-03-OG sayılı İlk
İnceleme Raporu, 28.8.2003 tarih, 03-59 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına
04-18/154-36
2
gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına 03-59/712-M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.2.2004 tarih 2003-4-105/ÖA-04-MÖ sayılı
Önaraştırma Raporu 27.2.2004 tarih, REK.0.08.00.00/49 sayılı Başkanlık önergesi ile
04-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da

- Konya İli’nde faaliyet gösteren; 2.6.2003 ve 2.7.2003 tarihli ücret ilanlarında ismi yer
alan Altınekin Yavuz MTSK, Büyük Konya MTSK, Atılım MTSK, Sarayönü B.Saray
MTSK, Ceylan MTSK, Çağrı MTSK, Alaaddin MTSK, Kadınhanı Akbay MTSK, Etap
MTSK, Fatih MTSK, Burak MTSK, Barbaros MTSK, Merkez MTSK, Hüyük MTSK,
Güven MTSK, Selçuklu MTSK, Kaldırım MTSK, Karatay MTSK, Sezer Şenol MTSK,
Kent MTSK, Mevlana MTSK, Tempo MTSK, Meram MTSK, Otoban MTSK, Yavuz
MTSK, Renklibay MTSK, Sipahi MTSK, Yolcu MTSK, Zafer MTSK, Şafak MTSK, 42
MTSK, Kaplan MTSK adlı sürücü kurslarının (32 teşebbüs), uygulayacakları kurs
ücretlerini anlaşma yapmak suretiyle birlikte tespit etmek ve bu anlaşmaya riayet
edilmesini teminen senet vermek şeklindeki eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yasaklanan eylemlerden olduğu,

- Bununla birlikte fiyat tespiti eyleminde, Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün organize
ve teşvik edici katkısı bulunduğu ve ayrıca sürücü kurslarının ilan ettikleri fiyatlara
bağlı kalmayarak adaylara değişik indirimler ve vadeli ödeme imkanı sağladıkları ve
bu nedenle yapılan fiyat anlaşmasının piyasada etkisinin oluşmadığı göz önünde
bulundurularak;

- İlgili pazarda, rekabeti önlemeye yönelik anlaşma yapılması şeklindeki eylemlerin
tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca, ortak fiyat tespiti eylemine katılan sürücü kurslarına, ihlale
ne şekilde son vereceklerine yönelik yazı yazılmasının, aynı yazının,
organizasyondaki rolü dikkate alınarak, bilgilendirme ve ikaz amacıyla Konya Motorlu
Taşıtlar Sürücü Kursları Birliği Derneği’ne de gönderilmesinin, istenilen neticeyi
soruşturma açılması seçeneğine göre daha kısa sürede ve aynı etkinlikle
sağlayacağı,

- Milli Eğitim Bakanlığı’nın da; motorlu taşıt sürücü kursu faaliyetinde bulunan
teşebbüslerin uygulayacakları kurs ücretlerinin belirlenmesine yönelik olarak, İl Milli
Eğitim Müdürlükleri tarafından, üyeleri arasında müdürlük yetkilileri ile sürücü kursu
temsilcilerinin bulunduğu ücret tespit ve denetim komisyonları oluşturulması şeklinde,
ülke genelindeki olası uygulamaların, 4054 sayılı Kanun ile korunmaya çalışılan
genel ekonomik yararlarla bağdaşmadığı ve teşebbüsler arasındaki rekabet ihlallerini
kolaylaştırıcı etkiler doğmasına sebep olduğu yönünde, 4054 sayılı Kanun’un 27/g
maddesi kapsamında bilgilendirilmesi gerektiği,

görüşlerine yer verilmiştir.
04-18/154-36
3


I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Sürücü adayları, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek
için sürücü kurslarında eğitim almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı
ile geçmek durumundadırlar. Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişi için, söz konusu
sürücü kurslarında eğitim alması zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu
hizmetin herhangi bir ikamesi bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı, "sürücü
adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Önaraştırmanın konusunu oluşturan fiyat tespiti eylemi, Konya İli’nde faaliyet
gösteren sürücü kursları tarafından gerçekleştirildiğinden, coğrafi pazar "Konya İli"
olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1. Sürücü Kurslarının Fiyat Tespiti ve İlanı ile İlgili Mevzuat

Sürücü kursları gibi özel eğitim kurumları öğrencilerine uyguladıkları ücretler
konusunda regülasyona tabidir. Buna göre, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları
Kanunu’nun 2. maddesinde, “Özel öğretim kurumları Milli Eğitim Bakanlığının
denetim ve gözetimi altındadır...Bu kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak
için düzenleyemezler. Ancak, Türk Milli Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin
kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkan verecek yatırımlar ve hizmetler
yapmak üzere gelir sağlayabilirler...” hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun’un 31.
maddesi doğrultusunda, “Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tesbit ve Tahsil
Yönetmeliği” çıkarılmış ve 17.7.1998 tarih ve 23405 sayılı Resmi Gazete’de
yayınlanmıştır. Yönetmeliğin amacı “özel öğretim kurumlarında öğrenci ücretlerinin
hangi esaslara göre tespit, tayin, ilan ve tahsil edileceğini” belirtmektir. Bu yönetmelik
ücretlerin tespit ve tahsili bakımından bütün özel öğretim kurumlarını kapsamaktadır.
“Ücretlerin Tesbit ve Tahsili” başlıklı 5. maddesinin konu ile ilgili hükümleri aşağıdaki
gibidir:

Madde 5- Ücretler aşağıdaki esaslara göre tespit edilir.
a) Özel öğretim kurumları öğrenci ücretleri, her yıl Mayıs ayında, kurum tarafından
tespit ve basın yoluyla ilan olunur. Bu ilanlarda; yıllık ücret tutarlarıyla birlikte, peşin
veya süreli ödemeler ve kurumca belirlenecek indirimler kıstaslarıyla birlikte belirtilir.
c)Süresi içinde ücret ilanı yapmayan kurumlar, bir önceki yılın ücretini alırlar.
d)İlan edilmeden öğrencilerden ücret tahsil edilemez.
04-18/154-36
4

f)Kurumlarca ilanların örnekleri milli eğitim müdürlüklerine verilir. İlanların birer örneği
ilçe ve il milli eğitim müdürlüklerinde saklanır. Bir örneği de Valiliklerce toplu halde
Haziran ayı içerisinde Bakanlığa gönderilir. (17.07.1998/23405)
g)Kurumlar ilan ettikleri ücretleri bir sonraki ilan tarihine kadar
değiştiremezler.(90/20505)

Anılan yönetmeliğin 6. maddesi sürücü kurslarının fiyatlarını belirlerken hangi
faktörleri göz önünde bulunduracaklarını açıklamıştır. Buna göre kurumlar öğrenci
ücretlerini 625 sayılı Kanun'un 2. maddesine uygun olarak;

a)Sağladıkları eğitim-öğretim imkanlarına,
b)Gelişmelerine de imkan verecek yatırım ve hizmetlere,
c)Personel ve işletme giderlerine,
ç)Devlet İstatistik Enstitüsü’nün Nisan ayı itibariyle ilan etmiş olduğu o ildeki yıllık
tüketici fiyat endekslerine

göre tesbit ve ilan ederler. Kurumlar ücretlerini yukarıdaki esaslara göre tesbit ve ilan
ettiklerini yetkili makamlara belgelendirmek zorundadırlar.

Diğer taraftan, motorlu taşıt sürücü kurslarının temel giderlerinden olan akaryakıt
fiyatlarında yıl içinde yapılan artışlardan dolayı teşebbüslerce ileriye dönük sağlıklı bir
ücret tesbiti yapılamaması gerçeği karşısında Milli Eğitim Bakanlığı, sürücü kursları
temsilcileriyle birlikte yapılan çalışmalar neticesinde “ücret tesbitine esas katsayı”
belirlemiş ve bu sayının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bir kursiyerin ders
saati bazında kursa maliyeti tesbit edilmiştir. Özel Eğitim Kurumları Genel
Müdürlüğü’nce valiliklere gönderilen 20.5.1997 tarihli, 54214 sayılı genelge
çerçevesinde, Kurumlar uygun görecekleri kar miktarını da bu fiyatlara ekleyerek
ücret ilan edeceklerdir. Yine aynı genelge uyarınca, Bakanlık teşebbüslerin,
maliyetlerin ne kadar üstünde bir fiyat belirleyeceğini belirlememektedir

I.2.2. Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği

Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği (Dernek), 22.5.2003 tarihinde,
çoğu Konya’da faaliyet gösteren motorlu taşıt sürücü kurslarının sahip veya
çalışanlarından oluşan 17 gerçek kişinin bir araya gelmesi ile kurulmuş ve
faaliyetlerine başlamıştır. Kuruluş aşamasından sonra Konya Büyükşehir Belediye
Sınırları içerisinde yer alan Meram, Karatay ve Selçuklu ilçelerinde faaliyet gösteren
29 sürücü kursunun temsilcilerinin de üye olduğu dernekten, yaşanan bir takım
anlaşmazlıklar sonucu 3 sürücü kursunun temsilcileri ihraç edilmiştir. Önaraştırma
tarihi itibariyle üye sürücü kurslarının listesi aşağıdaki gibidir:



04-18/154-36
5
Tablo- Kon-MTSK-Bir-Der üyesi olan sürücü kursları
1. Altınekin Yavuz
MTSK
10. Büyük Konya
MTSK
19. Atılım MTSK
2. Ceylan MTSK 11. Çağrı MTSK 20. Burak MTSK
3. Selçuklu MTSK 12. Fatih MTSK 21. Güven MTSK
4. Sezer Şenol MTSK 13. Hüyük MTSK 22. Karatay MTSK
5. Tempo MTSK 14. Kaldırım MTSK 23. Mevlana MTSK
6. Yavuz MTSK 15. Kent MTSK 24. Otoban MTSK
7. Yolcu MTSK 16. Meram MTSK 25. Sipahi MTSK
8. 42 MTSK 17. Renklibay MTSK 26. Şafak MTSK
9. Kaplan MTSK 18. Zafer MTSK

Dernek tüzüğünün "Derneğin Amacı" başlıklı 5. maddesinde derneğin amacı; “Özel
MTS Kursları arasında Eğitim Öğretim birliğini, sürücü kursları arasındaki
dayanışmayı sağlamak, haksız rekabeti önlemek, ilan edilen fiyatlar dışında aday
kaydının önlenmesi, resmi ve özel kurumlar karşısındaki sürücü kurslarını temsil edip
menfaatlerini korumak...” olarak ifade edilmektedir. Buna ek olarak Dernek
tüzüğünün “Dernek amacını gerçekleştirmek için yapılacak çalışmalar” başlıklı 6.
maddesinin (B) bendinde, “sürücü kurslarının öğrencilerden aldıkları ücretlerde birlik
ve beraberliği sağlamak”, (C) bendinde ise “İl ücret tespit komisyonlarında
yönetmelikler uyarınca dernek temsilcisi bulundurmak” hükümleri yer almaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Konya’da faaliyet gösteren sürücü kursları, her sene İl
Milli Eğitim Müdürlüğü yetkililerinin de katkılarıyla bir ücret tespit komisyonu
oluşturmakta ve bu komisyonda bir sonraki öğretim sezonu için uygulanacak kurs
ücretleri ortak olarak tespit edilmektedir. Bu komisyonlar, ücret tespit komisyonu
olarak adlandırılmaktadır.

Hem görüşülen tüm sürücü kurslarının, hem de İl Milli Eğitim Müdürlüğü yetkililerinin
ifadelerinde de vurgulandığı üzere, sürücü kursu ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü
yetkilileri 2003-2004 öğretim dönemine kadar fiyat belirlemek amacıyla bir araya
gelerek ücret tespit komisyonları oluşturmuş ve sürücü kurslarının uygulayacağı kurs
ücretlerini belirlemişlerdir. Belirlenen bu ücretler, kanuni zorunluluk gereği sürücü
kursları tarafından gazetelerde ilan edilmiş olup, bu teşebbüsler ilan maliyetlerini
düşürebilmek amacıyla toplu olarak belirlenen ücretleri yine topluca ilan etmişlerdir.
Bununla birlikte, ilan edilen ücretlere sürücü kursları tarafından uyulmadığı, genel
olarak adayların başvurdukları kurslarla pazarlık yapabildikleri Raportörlerce tespit
edilmiştir. İlan edilen kurs ücretlerinin indirim yapılmadan uygulanabilmesi için
çeşitli uygulamalara gidilmiş, son olarak 2003 yılı içerisinde mezkur dernek
kurulmuştur. Dernek yöneticileri tarafından dernek oluşumuna gidilmesinin asli
amacının, Konya’da faaliyet gösteren sürücü kursları arasında fiyat birliğini sağlamak
olduğu ifade edilmiştir.

I.2.3. Yerinde İncelemede Tespit Edilen Hususlar

Raportörlerce Konya’da yapılan yerinde incelemelerde; şikayetçi, motorlu taşıt sürücü
kursları temsilcileri ve Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü yetkilileri ile görüşülmüştür.
04-18/154-36
6

Görüşme yapılan tüm tarafların aynı doğrultuda verdiği bilgiye göre, 2003-2004
öğretim dönemine kadar Konya’da sürücü kursu ücretleri, Milli Eğitim Müdürlüğü’nün
daveti üzerine sektör temsilcileri ve Milli Eğitim Müdürlüğü yetkililerinin katıldığı
toplantılarda oluşturulan “ücret tespit ve denetim komisyonları” tarafından
belirlenmiştir. Örneğin 1995 yılında, Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından
Valiliğe hitaben gönderilen, Müdürlük ve bazı sürücü kursu temsilcilerinin katılımıyla
bir ücret tespit komisyonu oluşturulması hususunu içeren bir yazı yollamıştır. Bu
yazıda;

“İlimizde faaliye gösteren Özel Motorlu Taşıt Sürücü Kurslarının ilan ettikleri
ücretlerini uygulayıp uygulamadıkları hususunu takip ve kontrol etmek üzere aşağıda
adı soyadı ve görev yerleri ile görevleri belirtilen personellerden bir komisyon
oluşturulması dairemizce uygun görülmektedir”

denilerek, söz konusu komisyonda çalışmak üzere bir kısım Müdürlük ve sürücü
kursu yetkililerinin görevlendirilmeleri istenmektedir:

Ücret tespit komisyonlarının, kursların bir önceki öğretim döneminde ilan ettikleri kurs
ücretlerine yapılabilecek azami zam oranını, içinde bulunulan yılın nisan ayı itibarıyla
Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan yıllık TÜFE artış oranını aşmayacak
şekilde belirleme yoluna gittikleri, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 15.6.2003 tarihli,
25331 sayılı yazısından anlaşılmaktadır. Teamülleştiği gözlemlenen uygulamaya
göre TÜFE artış oranı, kurs ücretlerine yapılacak zammın tavanını teşkil etmekte,
taraflar bu azami zam oranını aynen uygulamak suretiyle bir sonraki öğretim
döneminde uygulayacakları kurs ücretlerini tespit etmektedirler. Raportörlerce Milli
Eğitim Müdürlüğü Özel Öğretim Şubesi yetkilileri ile yapılan görüşmede düzenlenen
tutanaktan anlaşıldığı üzere, Milli Eğitim Müdürlüğü yetkililerinin yanında sektör
temsilcilerinden de üye bulunan bu Komisyon, tespit ve ilan edilen kurs ücretlerine
riayet edilip edilmediğine dair denetim görevini de yerine getirmiştir.

Ücret Tespit Komisyonlarının bu yöndeki çalışmalarının, ücret yeknesaklığının
sağlanması konusunda yeterli olmaması üzerine, Dernek kurulmadan önce de bir
kısım sektör temsilcilerince bazı girişimlerde bulunulduğu belirlenmiştir. Buna göre,
2000 yılı bahar aylarında sektördeki teşebbüs yetkililerinin 2000-2001 öğretim
dönemi için, ilan edilen ücretlere riayet edilmesini sağlayabilmek amacıyla, içlerinden
birkaç sektör temsilcisinden oluşan heyete senet vermeyi ve alınan kararlara riayet
etmediği Komisyon denetimleri neticesinde tespit edilen teşebbüslere ait senetlerin
ise tahsil edileceği konusunda mutabık kaldıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte,
dosya mevcudu bilgilere göre, sektörde faaliyet gösteren sürücü kurslarından olan
Dilaver MTSK’nın söz konusu mutabakat çerçevesinde senet vermiş olmasına
rağmen, bir sürücü adayına Komisyon tarafından belirlenmiş bulunan vade
şartlarından daha uzun vade uygulaması sonucu, teşebbüsün senedinin tahsil için
icraya konması, anılan teşebbüs ile Komisyon ve diğer MTS kursları arasındaki
ilişkilerin bozulmasına sebep olmuş, Dilaver MTSK ücret tespit ve ilan politikasında,
04-18/154-36
7
2001-2002 öğretim döneminden sonra diğer teşebbüslerden bağımsız hareket etme
kararı alarak rekabet etmeye başlamıştır.

Diğer taraftan; sektördeki farklı kurs ücreti uygulamalarının eğitim kalitesini
düşüreceği, haksız rekabete yol açacağı, sektörde fiyat birliğinin sağlanması gerektiği
gerekçeleriyle bazı sürücü kursları biraraya gelmiş ve 22.5.2003 tarihinde 17 kurucu
üyesiyle Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği kurulmuştur. Derneğin
öncelikli hedefi, 2003-2004 öğretim dönemi kurs ücretlerinin ilan edileceği Mayıs ayı
sonuna kadar kurslar arasında kurs ücretlerinin tespiti ve bu ücretlere riayet edilmesi
konusunda bir mutabakat sağlamak olmuştur. Bu mutabakatı korumak amacıyla
yapılan çalışmalar arasında 4.6.2003 tarihinde Konya’da bulunan Sema Oteli’nde
tertip edilen ve tüm kurs temsilcilerinin davet edildiği bir toplantı da bulunmaktadır.
Anılan toplantıda, sürücü kursları pazarına birlik, beraberlik ve düzen getirebilmek ve
rekabeti önlemek amacıyla;

- il merkezinde faaliyette bulunan tüm kursların derneğe üye olması,
- üyelerin taahhütlerine teminat olarak senet vermeleri,
- her sürücü kursu için öğrenci kontenjanlarının belirlenmesi, kontenjanın %10’dan
fazla aşılmaması

şeklinde özetlenen önerilerden “senet verme”yi toplantıya katılanların büyük
çoğunluğunun kabul ettiği belirlenmiştir. Ancak, son öneri toplantıya katılan MTSK
temsilcileri tarafından kabul görmemiştir. Dernek tarafından tüm teşebbüslere
gönderilen ve üzerinde tarih bulunmayan bu belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“2 Temmuz 2003 tarihinden bu yana ilimiz merkezinde B sınıfı 365.000.000.TL, E
sınıfı 515.000.000.TL olarak toplumumuzda herhangi bir tepki görmeden büyük kabul
görmüştür. Arada bir ufak tefek çatlak sesler çıksa da fiyatlar oturmuştur. Tespit
ettiğimiz birkaç sürücü kursu hakkında ise maalesef işlem yapamıyoruz. Çünkü beş
arkadaşımız birliğimize evet demelerine rağmen henüz senet vermemiştir.”

2003-2004 öğretim döneminde uygulanacak kurs ücretlerinin tespiti için 29.5.2003
tarihinde sürücü kursu yetkilileri ile Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü yetkilileri arasında
yapılan toplantıda Müdürlük yetkililerinin; kurs ücretlerinin teşebbüsler tarafından
belirlenmesi gerektiği, Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ücret belirleme yetkisinin
bulunmadığı yönündeki geçmiş uygulamalarından farklı yaklaşımı üzerine Dernek
önderliğinde bir takım teşebbüsler, önceki dönemde uygulanan ücretlere yaklaşık
%50 oranında zam yaparak yeni ortak ücret tarifelerini tespit etmiş ve yine teamül
gereği 2.6.2003 tarihinde topluca ilan etmişlerdir. İlana katılan 31 teşebbüsün listesi
aşağıdaki gibidir:

Tablo- 2.6.2003 tarihli ilana katılan teşebbüsler (B sınıfı ehliyet için kurs ücreti=450
milyon)
Selçuklu Meram Karatay Diğer İlçeler
Altınekin Yavuz Büyük Konya Atılım MTSK Sarayönü B.Saray
04-18/154-36
8
MTSK MTSK MTSK
Ceylan MTSK Çağrı MTSK Alaaddin MTSK Kadınhanı Akbay
MTSK
Etap MTSK Fatih MTSK Burak MTSK Barbaros MTSK
Merkez MTSK Hüyük MTSK Güven MTSK
Selçuklu MTSK Kaldırım MTSK Karatay MTSK
Sezer Şenol
MTSK
Meram MTSK Mevlana MTSK
Tempo MTSK Renklibay MTSK Otoban MTSK
Yavuz MTSK Zafer MTSK Sipahi MTSK
Yolcu MTSK Kaplan MTSK Şafak MTSK
42 MTSK

Yukardaki listede yer alan ve Selçuklu, Meram ve Karatay ilçelerinde faaliyet
gösteren 28 teşebbüsün tamamı, ilan tarihinde Dernek üyesi iken diğer ilçelerden
ilana katılan sürücü kurslarının Dernek üyeliği bulunmamaktadır. (Yukardaki tabloda,
Dernek üyesi olan Kent MTSK, ilanda ismine rastlanmadığı için yer almamaktadır.
Kent MTSK ile birlikte Dernek üyesi MTSK sayısı ilan tarihi itibariyle 29’dur.)

Anılan ilanı takiben Milli Eğitim Müdürlüğü’ne sunulan yeni kurs ücretlerinin
incelenmesi neticesinde, 2003 yılı Nisan ayı itibarıyla gerçekleşen yıllık TÜFE artış
oranının üzerinde bir zam oranının tatbik edildiği tespit edildiğinden, anılan
Müdürlükçe ortak ücret tarifelerini 2.6.2003 tarihinde ilan eden tüm teşebbüslere, ilçe
milli eğitim müdürlükleri aracılığıyla gönderilen yazılarla 20.6.2004 tarihine kadar ek
süre verilerek, ücretlerin mevzuata uygun olacak düzeye çekilmesi ihtar edilmiştir.

Bunun üzerine, sektördeki kurs ücretlerinde istikrarı ve birliği sağlamayı amaçlayan
Dernek, üyelerine, Milli Eğitim Müdürlüğü’nün bu talebi karşısında birlikte hareket
etmeye devam çağrısında bulunmuştur. Derneğe göre, TÜFE artış oranı sürücü
kurslarının maliyetlerindeki artış oranının çok altında kaldığından, Müdürlüğün talebi
sektördeki teşebbüsleri mağdur edecek niteliktedir.

Bu aşamada, 2.6.2003 tarihinde ortak ücret tarifesi ilanına katılmış olan Alaaddin
MTSK, EtapMTSK ve Merkez MTSK, Derneğin çağrısına uymayarak kendi kurs
ücretlerini ortak bir ilanla duyurmuşlardır.

4.6.2003’te Sema Oteli’nde yapılan toplantıda belirlenen ortak eylem planı
çerçevesinde, senet vermeyi kabul etmedikleri gibi, Milli Eğitim Müdürlüğü’nün
talimatının gereğini yerine getirerek, ayrı ücret tarifesi belirleyen Etap MTSK, Merkez
MTSK ve Alaaddin MTSK temsilcileri, bu davranışları sebebiyle Dernek üyeliğinden
ihraç edilmişlerdir. Böylelikle Karatay, Meram ve Selçuklu ilçelerinden ibaret Konya
şehir merkezinde faaliyette bulunan Dernek üyelerinin sayısı 26’ya inmiştir.

Diğer taraftan; 2.6.2003 tarihinde ortak ilanla ücret tarifelerini yayınlayan teşebbüsler,
aynı sektörde faaliyet gösteren Kent MTSK’yı da aralarına alarak, Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün değinilen talimatı doğrultusunda yaklaşık olarak TÜFE oranında zam
04-18/154-36
9
yapılarak revize edilmiş kurs ücretlerini, Renklibay MTSK binasında yaptıkları
toplantıda yine beraberce belirlemiş ve 2.7.2003 tarihinde ikinci kez ilan etmişlerdir.

Tablo- 2.7.2003 tarihli ilana katılan teşebbüsler (B sınıfı ehliyet için kurs ücreti=365
milyon)
Selçuklu Meram Karatay Diğer İlçeler
Altınekin Yavuz
MTSK
Büyük Konya
MTSK
Atılım MTSK Sarayönü B.Saray
MTSK
Ceylan MTSK Çağrı MTSK Alaaddin MTSK Kadınhanı Akbay
MTSK
Etap MTSK Fatih MTSK Burak MTSK Barbaros MTSK
Merkez MTSK Hüyük MTSK Güven MTSK
Selçuklu MTSK Kaldırım MTSK Karatay MTSK
Sezer Şenol
MTSK
Meram MTSK Mevlana MTSK
Tempo MTSK Renklibay MTSK Otoban MTSK
Yavuz MTSK Zafer MTSK Sipahi MTSK
Yolcu MTSK Kaplan MTSK Şafak MTSK
42 MTSK Kent MTSK

Bu ilana, Milli Eğitim Müdürlüğü talimatı gereğince ücret tarifelerini revize ederek,
ayrıca ilan etmelerinden dolayı Dernek üyeliğinden ihraç edilen ve bu nedenle ilan
tarihi itibarıyla artık Dernek üyesi olmayan Alaaddin MTSK, Etap MTSK ve Merkez
MTSK’nın da iştirak ettiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan; Dernek, aynı pazarda faaliyet gösteren ancak ortak ücret tarifesi
belirleme eylemlerine katılmayı kabul etmeyen Dilaver MTSK’yı kendi uyguladığı kurs
ücretleriyle haksız rekabet yarattığı düşüncesinden hareketle, özel öğretim kurumları
mevzuatı çerçevesinde ilgili mercilere şikayet etmiştir. Yetkililerce yapılan inceleme
ve soruşturmalar neticesinde anılan teşebbüsün faaliyetinin ve tespit ve ilan ettiği
kurs ücretlerinin mevzuata uygun olduğu belirlenmiştir.

Dosya mevcudu bilgilere göre, Dernek üyelerinin Dilaver MTSK ile rekabet edebilmek
amacıyla Temmuz ayında ilan ettikleri kurs ücretlerinin çok altında ücretler
karşılığında sürücü adayı kaydı yaptıkları Raportörler tarafından belirlenmiştir.

Derneğin Dilaver MTSK’ya karşı yürüttüğü mücadele esnasında yerel medyada
yayınlattığı ilan ve çağrılarda yer alan bazı ifadelerden, 4054 sayılı Kanun’un ihlal
edildiği izlenimini edinen Tüketiciler Birliği Konya Şubesi başkanı Kemal ÖZER, olayı
Kurum'a intikal ettirmiştir.

J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK:

Sürücü kursu ücretlerinin gerek tespiti gerekse ilanı ile ilgili konular 625 sayılı Kanun
ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın mevzuatı ile düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler ve
Bakanlık tarafından yapılan çalışmalar çerçevesinde, sürücü kursu adaylarının
04-18/154-36
10
kurslara maliyeti belirlenerek, kurs ücretleri tespit edilirken esas alınması zorunlu
bulunan asgari sınırlar çizilmiştir. Buna göre, kursların bir önceki öğretim dönemi için
belirlenen esaslar çerçevesinde ilan etmek zorunda bulundukları ücretlerin altında
ücret belirleyip uygulamaya koymaları mümkün olmayıp, keza, bir kez ilan edilen kurs
ücretleri bir sonraki öğretim dönemine kadar değiştirilememektedir.

Öte yandan, yine mevzuat gereği, kurslar yeni öğretim dönemi için kurs ücretlerine
zam yaparken, o senenin Nisan ayında DİE tarafından açıklanan TÜFE artış oranını
aşamamaktadır. Diğer deyişle, her yeni öğretim dönemi için uygulanabilecek azami
kurs ücreti sınırları da idarenin genel düzenleyici işlemleriyle belirlenmektedir.

Yasal düzenlemeler karşısında, temel maliyet unsurları ekonomideki dalgalanmalara
karşı duyarlı olan sürücü kursları, belirsizliklere ve öngörülemeyen ekonomik
değişikliklere karşı kendilerini korumak, ayrıca karı maksimize etmek içgüdüsü ile
hareket ederek, mevzuatın izin verdiği en yüksek zam oranını kurs ücretlerine
yansıtmayı tercih etmektedirler. Bir başka deyişle, kurs ücretlerini senede sadece bir
kez (her yıl mayıs ayında) değiştirme hakkına sahip olan ve ilan edecekleri kurs
ücretleri ile bir yıl faaliyet gösterecek olan teşebbüsler, mümkün olan en yüksek
zammı ücretlere yansıtarak bir sonraki ilana kadar gerçekleşebilecek maliyet
artışlarına karşı tedbir almakta, aynı zamanda da bir sonraki dönemde kendisine alt
ücret sınırı teşkil edecek olan eşiği yüksek belirlemiş olmaktadır.

Konunun diğer bir boyutu ise yukarda aktarılan saiklerle yapılan kurs ücreti tespitinin,
2003-2004 öğretim dönemine kadar, Milli Eğitim İl Müdürlüğü’nün teşebbüsleri davet
etmesi ve Müdürlük yetkilileri ve sektör temsilcilerinden oluşturulan “ücret tespit ve
denetleme komisyonları” marifetiyle gerçekleştirilmiş olmasıdır. Bu uygulama, asgari
(ilan edilen son ücretler) ve azami (nisan ayında açıklanan TÜFE artış oranında zam
yapılarak belirlenen yeni ücretler) kurs ücret düzeylerinin arasında kalan ve fiyat
rekabetinin yaşanabileceği saha olan sınırlı fiyat aralığında, teşebbüslerin tamamının
azami kurs ücretlerini uygulama konusunda mutabık kalmalarını teşvik etmiştir. Uzun
yıllar süregelen bu uygulamanın, teşebbüsler tarafından zamanla Milli Eğitim
Bakanlığı’nın mevzuattan kaynaklanan tartışılamaz direktifi şeklinde algılanması
üzerine, 17.5.2002 tarihinde Milli Eğitim İl Müdürlüğü tarafından, konuya açıklık
getirmek amacıyla aşağıdaki ifadeleri ihtiva eden uyarı yazısı teşebbüslere tebliğ
edilmiştir:

“İlimizde faliyet gösteren özel motorlu taşıt sürücü kurslarının 2002-2003 öğretim yılı
maliyet ücretleri, oluşturulan komisyon marifetiyle tespit edilmiş ve ücret listesi ilgi
yazımız ekinde gönderilmiştir.
Ancak konu ile ilgili yazımızın bazı özel motorlu taşıt sürücü kursu yetkililerince yanlış
değerlendirilerek yorumlandığı ve bu konunun kamuoyunu ciddi şekilde rahatsız ettiği
belirlendiğinden aşağıdaki açıklamanın yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Bu nedenle, özel motorlu taşıt sürücü kurslarının 2002-2003 öğretim yılı maliyet
ücretleri ile ilgili komisyon çalışması ve ücret listesi tavsiye niteliğinde olup, ücretlerin
topluca tespit edilip ilan edilmesinde bir zorunluluk bulunmamaktadır.”

04-18/154-36
11


Ücret tespiti ve ilan edilen ücretlere riayet edilip edilmediğini denetleme görevleri
bulunan komisyonların üyeleri arasında bazı sektör temsilcilerinin bulunmasının da
etkisiyle, teşebbüsler arasında ücret birliğini korumaya yönelik çalışmalar
yapılagelmiştir. Ne var ki 2003 Mayıs ayında Milli Eğitim Müdürlüğü yetkilileri ile
teşebbüslerin yaptığı son toplantıda, alışılagelen uygulamanın aksine Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün, kurs ücretlerinin tespiti konusunda teşebbüslerin karar vermesi
gerektiğini belirterek öncülük etmekten kaçınmasından itibaren, teşebbüslerin bir etki
altında kaldıklarını söylemek mümkün değildir.

Nitekim, 29.5.2003 tarihinde yapılan toplantıda bir “ücret tespit ve denetim
komisyonu” kurulmamış, idareye ait olan denetim görev ve yetkisi bazı kurs
temsilcilerinin de aralarında bulunduğu bir oluşuma aktarılmamıştır. Dolayısıyla,
2003-2004 döneminde kurslar arasında ücret birliğini sağlamaya yönelik olarak
yapılmış çalışmalar, geçmiş dönemlerde yapılmış olan çalışmalardan bu bakımdan
farklılık arz etmektedir.

Buna göre, birliğe katılmayan teşebbüslerin mevcudiyeti ve Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün son yıldaki tavrı karşısında, birliğe katılan teşebbüslerin kurs
ücretlerinde yaşanacak rekabeti önleme amacı taşıdıkları kanaatine varılmıştır.

Öte yandan, 29.5.2003 tarihinde yapılan ücret tespit toplantısına ve ardından ortak
ücret ilanına katılan, 28’i Konya şehir merkezinde 3’ü ilçelerde faaliyet gösteren 31
teşebbüs aynı kurs ücretini ilan edip uygulama konusunda mutabakata varmışlardır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, 4.6.2003’te Sema Oteli’nde yapılan toplantıda
kararlaştırıldığı gibi, ilan edilen ücretlerde indirim yapılmamasını teminen Derneğe
senet verilmiş, alınan kararlara riayet edilmediği tespit olunan teşebbüsün senedinin
tahsil için icraya konulması kabul edilmiştir.
Bu çerçevede söz konusu iki toplantıda alınan kararlar, teşebbüsler arası anlaşma
olarak değerlendirilmektedir. Zira alınan kararlar, teşebbüslerin kendi serbest
iradeleriyle oluşmuştur. Nitekim, beş teşebbüsün senet vermeyi kabul etmedikleri
bilinmektedir.

Öte yandan, sürücü kurslarının bir araya gelerek ortak fiyat belirlemelerinde, İl Milli
Eğitim Müdürlüğü’nün de yönlendirici etkisi olduğu gözlenmiştir. 2003-2004 öğretim
dönemine kadar Müdürlük, bizzat kendi görevlilerini ücret tespit komisyonlarında yer
almak üzere görevlendirmiş ve sürücü kurslarını fiyat tespit etmeye teşvik etmiştir.
Ayrıca, sürücü kurslarının, kurs ücretlerini ilan etmesi yasal zorunluluk olduğundan ve
ilan maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı, sürücü kursları fiyat ilanlarını ortak
vermeyi tercih etmişlerdir.

Diğer bir önemli nokta ise, sürücü kurslarının, gazete ilanı yoluyla halka duyurdukları
fiyatlara genel olarak riayet etmedikleri ve sürücü adaylarına indirimler ve uygun
vadeler sağladıklarıdır. Sürücü kursları, yasal olarak her sene mayıs ayı içerisinde,
bir sonraki öğretim döneminde uygulayacakları fiyatları ilan etmek zorunda
04-18/154-36
12
olduklarından, fiyatlarını, yansıtılabilecek en yüksek zam seviyesi olan enflasyon artış
oranını tatbik ederek belirlemekte, daha sonra ekonomik şartlara göre ilan ettikleri
fiyatları uygulamayıp adaylara indirim yapabilmekte, bu şekilde ekonomide meydana
gelebilecek dalgalanmalara karşı kendilerini korumaktadırlar. Bütün bunların sonucu
olarak, Raportörlerce -yerinde inceleme tarihi itibarıyla- sektörde faaliyet gösteren
teşebbüslerin kıyasıya bir rekabet içine girerek adaylara indirimler yaptıkları tespit
edilmiştir.

Öte yandan Derneğin sürücü kursları arasındaki iletişimi sağlayarak teşebbüslerin
biraraya gelmesini ve ortak hareket etmelerini kolaylaştırıcı işlevi bulunduğu
kanaatine varılmıştır.

K. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Konya İli’nde faaliyet gösteren, 2.6.2003 ve 2.7.2003 tarihli ücret ilanlarında ismleri
yer alan Altınekin Yavuz MTSK, Büyük Konya MTSK, Atılım MTSK, Sarayönü
B.Saray MTSK, Ceylan MTSK, Çağrı MTSK, Alaaddin MTSK, Kadınhanı Akbay
MTSK, Etap MTSK, Fatih MTSK, Burak MTSK, Barbaros MTSK, Merkez MTSK,
Hüyük MTSK, Güven MTSK, Selçuklu MTSK, Kaldırım MTSK, Karatay MTSK, Sezer
Şenol MTSK, Kent MTSK, Mevlana MTSK, Tempo MTSK, Meram MTSK, Otoban
MTSK, Yavuz MTSK, Renklibay MTSK, Sipahi MTSK, Yolcu MTSK, Zafer MTSK,
Şafak MTSK, 42 MTSK, Kaplan MTSK sürücü kurslarının (32 teşebbüs), 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecek nitelikteki kurs ücretlerinin belirlenmesine yönelik eylemlerinin
Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün kamusal yetkilerini kullanmak suretiyle yaptığı
girişimin ve teşvik edici katkılarının sonucu oluştuğu ve sürücü kurslarının da ilan
edilen fiyatlara bağlı kalmayarak adaylara değişik indirimler ve vadeli ödeme imkanı
sağladıkları gözönünde bulundurularak bu konuda soruşturma açılmasına gerek
olmadığına;

2- 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu şekildeki
davranışlara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak adı geçen sürücü kurslarına
yazı yazılmasına, aynı yazının, organizasyondaki rolü dikkate alınarak, bilgilendirme
ve ikaz amacıyla Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği’ne de
gönderilmesine,

3- Milli Eğitim Bakanlığı’nın da, motorlu taşıt sürücü kursu faaliyetinde bulunan
teşebbüslerin uygulayacakları kurs ücretlerinin belirlenmesine yönelik olarak, İl Milli
Eğitim Müdürlükleri tarafından, üyeleri arasında müdürlük yetkilileri ile sürücü kursu
temsilcilerinin bulunduğu ücret tespit ve denetim komisyonları oluşturulması
şeklindeki ülke genelinde olası uygulamaların, 4054 sayılı Kanun ile korunmaya
çalışılan genel ekonomik yararlarla bağdaşmayacağı ve teşebbüsler arasındaki

04-18/154-36
13
rekabet ihlallerini kolaylaştırıcı etkiler doğmasına sebep olacağı yönünde, 4054 sayılı
Kanun’un 27. maddesinin (g) bendi kapsamında bilgilendirilmesine,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy