Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-20/200-40

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2003-4-23 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-20/200-40
Karar Tarihi : 18.03.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Sezin ELÇİN

C. ŞİKAYET EDEN : Re’sen

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri
Derneği
Hürriyet Cd. Bakış Sk. No:8 Kaytaz Villa A Blok D:1 34810
Şenlikköy Florya/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenler
Derneği (UTİKAD) tarafından uluslararası karayolu, havayolu, denizyolu,
demiryolu ile eşya, kargo taşımacılığı, acenteliği, organizatörlüğü,
müteahhitliği, komisyonculuğu, danışmanlığı ve benzeri konularda iştigal
eden gerçek ve tüzel kişi üyelerinin sunduğu hizmetlerin fiyatlarının
belirlenmesi ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakında Kanun’un ihlal
edilip edilmediği.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurul; UTİKAD'ın, uluslararası karayolu, havayolu,
denizyolu, demiryolu ile eşya, kargo taşımacılığı, acenteliği, organizatörlüğü,
müteahhitliği, komisyonculuğu, danışmanlığı ve benzeri konularla iştigal eden
gerçek ve tüzel kişi üyelerinin sunduğu hizmetlerin fiyatlarını belirlemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediğinin tespiti yönünden araştırma
yapılmasına 13.11.2003 tarih ve 03-73/879(b)-M sayı ile re’sen karar vermiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: UTİKAD’ın Kurum kayıtlarına 3.2.2003 tarih, 501 sayı ile
giren menfi tespit/muafiyet talebi üzerine hazırlanan 6.11.2003 tarih, 2003-4-
23/MM-03-MY sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 10.11.2003 tarih,
REK.0.08.00.00/194 sayılı Başkanlık Önergesi ile 13.11.2003 tarih, 03-73 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve UTİKAD’ın başvuru konusu uygulamasına
menfi tespit ya da bireysel muafiyet verilemeyeceğine 03-73/879(a)-379 sayı ile;
04-20/200-40

2
söz konusu uygulama hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 03-
73/879(b)-M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.3.2004 tarih 2003-4-23/ÖA-04-SC sayılı
Önaraştırma Raporu 15.3.2004 tarih, REK.0.08.00.00/57 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da UTİKAD tarafından, ilgililerin maliyet
verileri olduğunu iddia ettikleri parasal büyüklüklere ilişkin bilgileri içeren “Hizmet
Ücret Tarifesi” adını taşıyan bir kitapçığın hazırlanarak, üyelerine dağıtması
faaliyetine ilişkin olarak;

- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 8. maddesi anlamında
menfi tespit belgesi verilmesinin yerinde olmayacağı;

- Bildirimin, UTİKAD’ın inisiyatifi ile yapılması, inceleme konusu uygulamanın
ilgili ürün pazarında bağlayıcı olarak uygulanmaması ve sunulan hizmetin
niteliği ve pazarın dinamik yapısı gereği tüm üyelerce uygulanmasının
muhtemel görülmemesi, pazarın taraflarında ve pazardaki rekabetçi yapıda
ortaya çıkan muhtemel bir zararın varlığının tespit edilememiş olması
hususları dikkate alınarak, şu aşamada soruşturma açılmasına gerek
olmadığı;

- Yine aynı gerekçelerle 4054 sayılı Kanunun 16. maddesi birinci fıkrasının (c)
bendi gereğince geç bildirim cezası uygulanmamasının yerinde olacağı;

- Söz konusu faaliyetin halihazırdaki şekli ile sürdürülmesinin, ilgili pazarda
faaliyet gösteren, Dernek üyesi olan ve olmayan teşebbüslerin birbirlerinin
gelecekteki fiyatlandırma stratejilerine ilişkin bilgiler sağlamak suretiyle
fiyatlandırma davranışlarının uyumlaştırılmasına neden olabileceği ve buna
dayanılarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal kabul
edilebileceği değerlendirmelerinin ve dolayısıyla söz konusu faaliyetin hali
hazırdaki şekli ile uygulanmaması gereğinin, aynı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası kapsamında UTİKAD’a bildirilmesinin yerinde olacağı;

- İnceleme konusu faaliyetin yürütülmesinde;

a) “Hizmet Ücret Tarifesi” kitapçığının, ortak maliyetlerin tespit edilmesine ve
duyurulmasına hizmet eden bir çalışma olduğunu ortaya koyacak şekilde
isimlendirilmesi, kitapçığa verilecek başlığın ya da içeriğinin tavsiye edilen fiyat
listesi görüntüsü vermemesine dikkat edilmesi;

b) Kitapçığın giriş bölümünde yer alacak bir açıklamada:

04-20/200-40

3
i) kitapçık içerisinde yer alan verilerin maliyetlere ilişkin tavsiyeler olduğunun
açıkça ifade edilmesi,
ii) kitapçıkta yer alan verilerin ne şekilde ve hangi kaynaklardan elde edildiklerinin
bildirilmesi,
iii) kitapçığın hiç bir bağlayıcılığının olmadığının ve verilerin teşebbüsler
tarafından dikkate alınması halinde, kar oranlarının ilgili teşebbüs tarafından
serbestçe tespit edileceğinin açıkça ifade edilmesi,

hususlarına uyulması şartına bağlı olarak, 4054 sayılı Kanunun 5. maddesi
anlamında, 5 (beş) yıl süre ile muafiyet tanınmasının yerinde olacağı kanaat ve
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Taşıma işleri komisyoncularının faaliyet alanları; uluslararası ve dahili
taşımacılık, ihracat–ithalat işlemleri ve gümrükleme, taşıma türünün belirlenmesi
(kara, deniz, hava vb.), taşıma yönetimi ve taşıyıcı seçimi, taşıma sözleşmesi ve
kapsamının belirlenmesi, taşıma belgelerinin hazırlanması, uluslararası mevzuat
ve uygulamalar hakkında danışmanlık hizmeti, sigortalama, depolama ve
antrepo hizmetleri, elleçleme, ambalajlama, barkod ve etiketleme, operasyon ve
sevk yönetimi, lojistik maliyet planlaması, dağıtım, tersine lojistik faaliyetler (iade
ürünler, tamir ve benzeri) fabrika içi destek, montaj hattı ve benzeri süreçler, stok
yönetimi, pazarlama, müşteri ilişkileri yönetimi, raporlama, talep yönetimi, lojistik
performans değerlendirme, banka işlemleri ve mal bedeli tahsilat ve benzeri,
vergi mevzuat işlemleri, bilişim teknolojilerini kullanarak tüm üniteler arasında
koordinasyon ve iletişimin sağlanması
şeklinde sıralanabilmektedir.

UTİKAD tarafından yayınlanan “Taşıma İşleri Komisyonculuğu Hizmetlerine
İlişkin UTİKAD Kuralları” başlıklı kitapçıkta “taşıma işleri komisyonculuğu
hizmetleri” deyimi; yüklerin taşınması ya da taşıtılmasını, yüklerin depolanmasını,
yüklerin taşınması, taşıtılması veya depolanması ile ilgili olan, yükleri konsolide
etme veya konsolide edilmiş yükleri ayırma, ambalajlama, gümrükleme
hizmetlerinin yapılması veya yaptırılması, yüklerin elden geçirilmesi, elleçlenmesi
veya markalanması, sigorta yapılması veya yaptırılması, ithalat, ihracat ile ilgili
belgelerin müşteri namına hazırlanması veya hazırlanmasında yardımcı
olunması, taşıma ve dağıtım konularında danışmanlık verilmesi gibi hizmetlerin
tamamının veya bir kısmının verilmesini ifade etmek üzere kullanılmıştır.

Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı, yukarıda aktarılan bütün hizmet kalemlerinin
hepsinin ya da bir kısmının sunulması şeklinde anlaşılmak üzere “Taşıma İşleri
Komisyonculuğu hizmetleri"nin sunulduğu pazar olarak tespit edilmiştir.
04-20/200-40

4
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Taşımacılık işleri komisyonculuğu faaliyeti gösteren teşebbüslerin hizmetleri,
uluslararası alanda sunulmaktadır. Söz konusu pazarın talep yönü dikkate
alındığında, talebin genel itibariyle yerli taşıtanlardan kaynaklandığı
görülmektedir. Pazarın arz kesimi dikkate alındığında, taşıma işleri
komisyoncularının yerli teşebbüsler oldukları ya da yabancı menşeli
teşebbüslerin Türkiye’de kurulu iştirakleri oldukları görülmektedir. Arz kesiminde
yer alan teşebbüslerin bir kısmı dünya çapında faaliyet göstermekle birlikte,
araştırma konusu fiyat tarifesinin uluslararası alanda uygulanabilirliğinin
olmaması da dikkate alınmıştır. Aktarılan bilgiler ışığında, dosya bakımından ilgili
coğrafi pazar, ‘Türkiye Cumhuriyeti Sınırları’ olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1. Sektör Yetkilileri ile Yapılan Görüşmeler

Önaraştırma çerçevesinde, görevli raportörlerce, taşıma işleri organizatörleri
ARFOR Taşıma Hizmetleri A.Ş., REIBEL Taşımacılık ve Ticaret A.Ş., Trans
Maas Uluslararası Nakliye Acentalığı ve Lojistik A.Ş. ve UTİKAD yetkilileri ile
görüşülmüştür.

ARFOR Taşıma Hizmetleri A.Ş. Şube Müdürü A… D… ile 20.2.2004 tarihinde
yapılan görüşmede, UTİKAD tarafından yayınlanan “Hizmet Ücret Tarifesi” nin
tamamen yön verici, iz belirleyici ve yol gösterici nitelikte olduğu, üyelerin bu
tarifeye uyma zorunluluklarının olmadığı, söz konusu tarifenin çeşitli sektör
birlikleri (Vapur Donatanları, UND gibi) tarafından yayınlanan tarifelerden alınan
rakamlardan oluştuğu, tarifenin hazırlanmasındaki temel amacın, verilen taşıma
işlemi sürecinde karşılaşılan maliyetlerin hepsini biraraya toplayıp, yapılan işi
kolaylaştırmak olduğu, UTİKAD üyelerinin birçoğunun anılan tarifeye uymadığı ve
sektörde faaliyet gösteren her firmanın müşterisiyle olan birebir ilişkisi
çerçevesinde tarifenin altında ya da üstünde rakamlarla çalışabildiği ifade
edilmiştir.

REIBEL Taşımacılık ve Ticaret A.Ş. Genel Müdürü A… B… ve Kara ve Deniz
Departman Müdürü Y… Ş… ile 19.2.2004 tarihinde yapılan görüşmede; söz
konusu tarifenin bir ücret tarifesi değil ortalama maliyet hesaplarını yansıtan bir
belge olduğu, taşıma işlemi sürecinde firmaların karşı karşıya oldukları damga ve
pul parası, özet beyan parası, gümrüğe verilen deklarasyon parası gibi bazı
maliyet kalemleri olduğu, anılan tarifede belirlenmiş maliyetlerin bu ve benzeri
maliyetlerin ortalama bir değerini yansıttığı, tarifenin esas itibariyle üyelerden
ziyade müşterilere ışık tutabilmek amacıyla oluşturulduğu, tarifenin referans
niteliği taşıdığı ve sektör açısından bilgi verici mahiyette olduğu, UTİKAD
üyelerinin tarifeye uyma zorunlulukları olmadığı, pratikte her firmanın müşterisiyle
olan ilişkileri çerçevesinde hizmet ücretini kendisinin belirlediği ifade edilmiştir.

04-20/200-40

5
Trans Maas Uluslararası Nakliye Acentalığı ve Lojistik A.Ş. Genel Müdürü G…
S… ile 19.2.2004 tarihinde yapılan görüşmede; UTİKAD tarafından yayınlanan
hizmet ücret tarifesinin firmaların taşıma işlemi sürecinde karşı karşıya kaldıkları
masraf kalemlerinin ortalama bir değerini yansıttığı, tarifenin yol gösterici ve
tanımlayıcı nitelikte olduğu, üyelerin söz konusu tarifeye uyma zorunluluklarının
bulunmadığı, her firmanın kendi iç işleyişi ve maliyetleri doğrultusunda tarifede
yer alan rakamın altında ya da üstünde fiyat verebildiği, UTİKAD üyelerinin hiç
birinin tarifede yer alan fiyatları tam anlamıyla uygulamadığı, özellikle küçük
firmaların müşteri edinebilmek amacıyla tarifede belirlenen rakamların çok altında
fiyat verebildikleri, Derneğin üyeler üzerinde hiç bir yaptırım gücü olmadığı ve
tarifenin üyelere maliyet kalemleri hakkında yol göstermek amacıyla hazırlandığı
ifade edilmiştir.

UTİKAD Genel Müdürü M… M… ile 20.2.2004 tarihinde yapılan görüşmede; söz
konusu tarifenin hiçbir zaman taban fiyat dikte etme ve üyelerin uygulamasını
sağlama amaçlı değil, hava, kara, deniz taşımacılığı ve antrepolarda alınan
hizmetlerin saflarını saptama, şirketlerin maliyet hesaplarına temel oluşturma ve
müşteri ve üyeleri bilgilendirme amaçlı hazırlandığı, UTİKAD’ın sektörü temsil
eden bir sivil toplum kuruluşu olarak, yurtdışında İngilizce deyimiyle ‘service fees’
olarak tanımlanan hizmet ücretlerini 2002 yılında Türkçeleştirmede bir yanlışlık
yaparak, ‘ücret tarifesi’ olarak bir kitap halinde yayınladığı, üyelerin bu tarifeye
uyma zorunlulukları bulunmadığı, bu durumun üyelerden temin edilen fatura
örneklerinden de açıkça görüldüğü, derneğin anılan kitapçıkta yer alan ücretlerin
bağlayıcı olmadığını, tavsiye edilen nitelikte olduğunu hazırlanan bültenlerle
üyelere duyurduğunu, 31.1.2003 tarihinde Rekabet Kurumuna; Menfi Tespit,
Muafiyet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu müracaat yapıldığı andan
itibaren UTİKAD’ın web sitesinde bulunan ücret tarifesine ilişkin çizelgenin
yayınının durdurulduğu ve kitapçık olarak adlandırılan materyallerin yayınlanması
ve dağıtımının sona erdirildiği, söz konusu maliyetlerin içerisinde taşıyıcılardan
temin edilen belgeler, pul ve damga resmi gibi maktu giderler, elektronik
beyanlar, haberleşme, ihbar, posta işlemleri ve hatta görünmeyen kalem olarak
nitelendirilen işlerin çabuklaştırılması açısından bahşiş niteliğindeki sarfların dahi
yer aldığı, üyelerin kendi maliyetlerini ve fiyatlarını kendilerinin belirledikleri,
üyelerin tarifede verilen rakamların üzerine kar paylarını koydukları, bazı üyelerin
ise kendi satış politikaları çerçevesinde hizmet ücret bedeli almadıkları ifade
edilmiştir.

I.2.2. Yerinde İnceleme Sırasında Elde Edilen Belgeler

I.2.2.1. Denizyolu Alt Komitesi adına UTİKAD üyelerine gönderilen 3.9.1999 tarih,
1999/112 sayılı ve “Rekabet” konulu UTİKAD yazısında aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Denizyolu ithalat ve ihracat parsiyel taşımalarda freight forwarderlar arasında
yaşanan ve serbest piyasa ekonomisinin olmazsa olmaz unsuru “rekabet”
tamamen “fiyatta rekabet” haline gelmiş, nerede ise maliyetine hatta çoğu zaman
04-20/200-40

6
genel yönetim giderleri de düşünüldüğünde maliyetinin altında navlun ve lokal
masraflar ile servis verme konumuna gelinmiştir.

…bu nedenle bazı üyelerimizden gelen talep üzerine “Denizyolu ithalat ve ihracat
parsiyel taşımalarında” zaman içinde düşen navlun ve lokal masrafların tekrar
iyileştirilmesi için neler yapabileceğimizi müzakere etmek amacıyla 09.09.1999
Perşembe günü saat 14:00’de Derneğimizde bir sohbet toplantısı
düzenlenmiştir….”

I.2.2.2. Denizyolu Alt Komite Başkanı C… G…İ imzasıyla UTİKAD üyelerine
gönderilen 14.9.1999 tarihli Dernek yazısında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“09.09.1999 Perşembe günü Dernek’te yapılan Denizyolu Parsiyel İthalat ve
İhracat Navlunlarında İyileştirme” konulu sohbet toplantısı yüksek bir katılımla
gerçekleşmiş ve aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:

…Özellikle ihracatta metreküp başına haddinden çok düşük veya sevkiyat başına
tek fiyat talep edilmesi gibi uygulamalar yanında ithalatta ise tam aksine aşırı
ölçüde yüksek yerel ücret tarifelerinin uygulanması sektörde büyük bir rahatsızlık
yaratmaktadır….

Sonuç olarak üyelerimiz, ithalat parsiyel yüklerde uygulanacak yerel masraf
tarifesine bir tavan getirilmesi halinde hem ithalat hem de ihracatta navlunların
otomatikman artma eğilimine gireceği sonucuna varmıştır.

Bu nedenle ilk evvelde ithalat parsiyel yüklemelerde uygulanacak tavan yerel
masraf tarifesi hazırlanacak, konu medya yolu ile ithalatçılara duyurulacaktır.
Basılı yayım yolu ile bilgilendirilen ithalatçı Derneğimizden istediği anda bu
tarifeyi elde edebilecektir.

Deniz alt komitesi bu tarifeyi çok kısa sürede hazırlayıp üyelerimize bildirecektir.
Komiteye yardımcı olunması bakımından üyelerimizin tavan tarife hakkında
görüşlerini, tarifeye konu olacak ücretleri 20.09.1999 saat 1:00’ye kadar
Derneğimize yazılı olarak bildirmelerini rica ederiz.”

I.2.2.3. Denizyolu Alt Komite Başkanı C… G… imzasıyla UTİKAD üyelerine
gönderilen 22.9.1999 tarihli Dernek yazısında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Komitemizin 21.09.1999 tarihinde yaptığı toplantıda üyelerimizden gelen bilgiler
de değerlendirilerek, liman tarifeleri ekteki şekilde yeniden düzenlenmiştir. daha
önceki sirkülerimizde duyurduğumuz gibi, amaç liman tarifelerini başta
müşterilerimiz olmak üzere her kesim tarafından kabul edilebilir, makul seviyeye
getirmektir.

A) İthalat liman hizmet tarifesi müşterilere uygulanacak “azami” ücretleri,
04-20/200-40

7
B) İhracat liman hizmet tarifesi müşterilere uygulanacak “asgari” ücretleri
göstermektedir.

Yerel masrafların önemli bir kısmı başta Uzakdoğu olmak üzere yurtdışı
acentalara komisyon olarak ödendiği ve bu nedenle ithalat liman masraflarında
sınır tanımaz haddinden yüksek tarifeler uygulandığı herkesin malumudur. Kaldı
ki sistem Uzakdoğu pazarının ötesinde tüm dünyaya yayılmış, acentalık elde
edebilmek için yerel masraflardan yurtdışı acentalarına önerilen ve müşterilerden
yerel masraf adı altında alınan ücretlerden verilen komisyon miktarları had
safhaya ulaşmıştır. 01.10.1999 tarihinden itibaren uygulamaya girecek olan tarife
özellikle ithalat parsiyel yüklerde başta müşteriler olmak üzere her kesimi
rahatsız eden ve her forwarder tarafından farklı farklı uygulanan tarifeye bir sınır
getirmesi açısından faydalı olacaktır.

İthalat parsiyel yüklemelerde uygulanacak tarifelere azami sınırlamalar getirildiği,
gerekçeleri ile birlikte basın yoluyla ithalatçılarımızın bilgisine sunulacak, bu
tarifelere derneğimiz kanalı ile ulaşmaları sağlanacaktır….”

I.2.2.4. Yukarıda aktarılan çerçevede hazırlanan duyuruların yazılı basın aracılığı
ile duyurulduğu, yerinde inceleme çalışmaları sırasında tespit edilen ilan
örneklerinden anlaşılmıştır. Söz konusu ilanlarda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Denizyolu Konteyner Taşımacılığı ile servis veren bazı Freight Forwarder’ların
İthalat Parsiyel Kargo Liman Hizmetleri tarifesini cari piyasa hadlerinin oldukça
üstünde uygulayarak ithalatçıları mağdur bıraktıkları, freight forwarderin yükleme
limanında gönderici tarafından tayin edildiği C&f veya CIF ticaret modellerinde
ise bu olumsuz uygulamanın ithalatçı mağduriyetini daha da arttırdığı
gözlenmektedir.

Sektörümüze zarar verdiğini düşündüğümüz bu olumsuz uygulamanın önüne
geçebilmek amacıyla Türkiye’nin önde gelen 164 Freight Forwarderini temsil
eden derneğimiz, üyelerimizin ortak kararı ile ithalatçılarımızdan gelen çok
sayıdaki şikayeti de dikkate alarak 01.10.1999 tarihinden geçerli olmak üzere
yeni bir İthalat Parsiyel Kargo Liman Hizmetleri Tarifesi hazırlamış uygulanacak
hizmet tarifesine tavan sınır getirmiştir.

İthalatçılarımız adı geçen tarifeyi aşağıda detayları verilen dernek merkezimizden
temin edebilirler.”

I.2.2.5. Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği – UTİKAD
Tüzüğü’nün “Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 22 nci maddesinin (o)
bendinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

04-20/200-40

8
“Üyeler arasında haksız rekabeti önlemek ve mesleki hizmet kalemlerinin asgari
maddi koşullarını tavsiye etmek amacıyla, her yılın ilk ayı sonuna kadar hizmet
ücret kitapçığını üyelere göndererek duyurur.”

I.2.2.6. UTİKAD Yönetim Kurulu Karar defterinde yer alan 8.1.2003 tarihli
toplantıda alınan kararda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“2003 yılı hizmet ücret tarifeleri ile ilgili hazırlıklara başlanılmasına. Bununla ilgili;
a) hizmet ücret tarifelerinin UTİKAD tarafından basımı, üyelere dağıtımı ile Web
sitesindeki yayımının sakıncalı olup olmadığının, hukuki sorunlara sebep olup
olmayacağının detaylı araştırılmasına. Konunun hukuk müşavirimiz Prof. Dr. S…
Ü…’a iletilerek görüş alınmasına. Hizmet ücret tarifeleri, her ne kadar tavsiye
edilir nitelikte hazırlanıyor ve dağıtılıyor ise de konunun iyi araştırılmasına...”
I.2.2.7. 12.9.2001 tarihli “Bülten–34/Tanıtım” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“... Derneğin her yıl yeniden belirlenen ve gösterge niteliğindeki ‘hizmet ücret
tarifesi’ de sitemizin sayfalarında hizmetinize sunulmuştur.”

I.2.2.8. UTİKAD tarafından 22.1.2001 tarihinde Deniz Ticaret Odasına ücretler
hakkında gönderilen 2001/18 sayı yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Hizmet tarifemiz ekte gönderilmekte olup, bu tarife tavsiye edilen ücretler
niteliğindedir...”

I.2.2.9. 1.2.2002 tarihli “Bülten–53/Genel” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Sayın Üyemiz,
Sizlere ekte UTİKAD, kara hava deniz gümrük ve lojistik komitelerinin hazırladığı
2002 yılı hizmet kitapçığını sunuyoruz.
Komitelerimizin, tüm taşıma modlarında taşıma işleri organizatörlüğü
faaliyetlerinin asgari maliyetleri gözetilerek hazırladığı bu tarife hiçbir hükmü
bulunmadığını, üçüncü şahısların üyelerimiz tarafından verilen hizmetlerin asgari
maliyetini ortaya koyan bir “maliyet cetveli” hüviyetini taşıdığının özellikle altını
çizmek istiyoruz. UTİKAD üyeleri, müşterilerine uygulayacakları fiyatları
belirlerken, bu duyuruyu nazara alıp almamakta tamamen serbesttirler.
UTİKAD’ın yayınladığı bu kitapçık, gösterge niteliğinde olup UTİKAD’ın
komitelerinin oluşturduğu verileri siz üyelerimizle paylaşmak ve bu veriler baz
alınarak çıkartılacak maliyetler hakkında hizmet alanlara bilgi vermektir...”
I.2.2.10. Denizyolu Alt Komite Başkanı C… G…İ adına düzenlenen “Deniz Alt
Komite 1998 Yılı Faaliyet Raporu ve 1999 Yılı Çalışma Programı” başlıklı bildiri
04-20/200-40

9
nitelikli belgede, 1998 yılı faaliyet raporuna ilişkin olarak aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“...Kapsamlı liman tarifesi hazırlanarak üyelerimize dağıtılmıştır. Ancak
gözlemlerimize göre, bu tarife kesinlikle üyelerimiz tarafından
uygulanmamaktadır. Buna karşın tarifenin yayınlanmasından itibaren de olumlu
veya olumsuz herhangi bir eleştiri gelmediği için tarifenin uygulanamama nedeni
anlaşılamamıştır...”
I.2.2.11. 9.5.2000 tarihli 14. Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda üyelere bildirilen,
Deniz Alt Komite Üyesi S… K… adına düzenlenmiş “Deniz Taşımacılığı Alt
Komite Faaliyet Raporudur” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“...Üyelerin yurtdışı acentalarının navlun üzerinden yapılan normal kar paylaşımı
dışında aldıkları komisyonlar uygulama nedenleri, sonuçları ve alınacak önlemler
çerçevesinde masaya yatırıldı. Bu konuda ithalatta maximum, ihracatta ise
minimum liman masrafları tarifesi oluşturulup üyelere tavsiye edildi, bu tarife aynı
zamanda Dünya Gazetesi’nde yayınlanarak, tüccarlara da duyuruldu.
Uygulamanın nedeninin ilk önce çok düşen navlun seviyeleri ve aşırı rekabetçi
ortam sayesinde Uzakdoğu acentalarında başladığı ve giderek nwc de mukim
konsolidatörlere sirayet ettiği anlaşıldı. Ülkemizde bu uygulamayı rakip şirketin
acentasını elinden almak için de kullanıldığı veya önerildiği tespit edildi.
Normalde navluna dahil olması gereken bir kar marjının haksız şekilde ithalatçı
firmanın cebinden çıkmasının getirilen ürün fiyatına yansıyarak pahalılığa, ayrıca
yurt dışına ilave döviz çıkışı olarak da döviz kaybına sebebiyet verdiği tespit
edildi.Bu durum UTA ve Kargo Haber dergilerine duyuruldu ve üyelerin de
katılımı ile dernek binasında yapılan bir toplantıda tartışıldı...”
I.2.2.12. 14.4.2003 ve 16.4.2003 tarihlerinde Minteks Tekstil firmasının İhracat-
İthalat Müdürü İ… İ… tarafından UTİKAD dikkatine gönderilen elektronik posta
mesajlarında, UTİKAD üyelerinden IBT Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd.
Şti.’nin lokal masraflar ve ordino bedeli olarak kendilerinden çok yüksek bir
meblağ talep ettiği iddiası ile, UTİKAD’tan nakliyecinin talep etmesi gereken
bedelin bildirilmesi istenmekte ve “istediği fiyatı verme özgürlüğünde olan ve
haksız kazanç peşindeki bu tür üyelerinize ne tür yaptırımlarınız olduğunu
bildiriniz.” denilmektedir. Söz konusu elektronik posta mesajlarına cevaben
UTİKAD Genel Müdürü M… M… tarafından gönderilen elektronik posta
mesajında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Derneğimiz UTİKAD, ithalatçı ve ihracatçı firmaların taşıma organizasyonunu
üstlenen forwarding kuruluşları ile meydana gelen ticari anlaşmazlıklarında
müdahil olmamaktadır.”
“UTİKAD, ithalat/ihracat firmalarının taşıyıcı firmalar ile ticari sorun, anlaşmazlık
gibi konularında bu tür bir hizmet veremez. Dolayısıyla; “ne kadar ücret talep
edilmesi gerektiğini bildiriniz.” şeklindeki kastını aşan sorunuz da
yanıtlanmaktadır. Anlaşmazlıkların çözümü konusu ise, parasal konu olması
04-20/200-40

10
nedeniyle hangi mercie müracaat edilebileceği şirketini yönetiminin
tasarrufundadır.”

I.2.2.13. Bilkont Dış Ticaret Tekstil ve Sanayi A.Ş. tarafından UTİKAD’a
gönderilen 1.9.2003 tarihli yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Üyeniz bulunan Ünimar Uluslararası Nakliyat ve Dış Ticaret Ltd. Şti aracılığı ile
Hong Kong’ta yerleşik Akko International firmasından yapmış olduğumuz ithalat
işlemi ile ilgili olarak üye firmanız tarafından firmamıza faturalanan 907832
numaralı hizmet bedeli faturası, konşimento ve fiyat tarife listesi ekte verilmiştir.

İlgili faturada servis ücreti başlığı altında alınan parsiyel servis ücreti (645 USD)
ile derneğinizin belirlemiş olduğu fiyat tarifesindeki parsiyel servis ücreti (40 USD)
arasında aşırı fark bulunmaktadır. Benzer durumları zaman zaman değişik
firmalarla da yaşamaktayız.

Ancak söz konusu firma üyeniz olduğundan durumun, derneğinizin ilgili kurulları
tarafından değerlendirilip gerekli olan yaptırımların uygulanması için konuyu
tarafınıza bildirir ve sonucun tarafımıza yazılı olarak geçilmesini rica ederiz.”

I.2.2.14. UTİKAD’ın internet sitesinde “Hizmet Ücret Tarifesi” başlığı altında
10.3.2004 tarihi itibarıyla aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“UTİKAD, Türkiye’de yerleşik uluslararası taşımacılık, lojistik ve freight forwarder
(Taşıma İşleri Komisyoncusu) hizmet sağlayıcılarının verdiği hizmetlerin bedelleri
hakkında, sektörden hizmet alan kişi ve kuruluşlar bilgi sağlamak amacıyla
geçtiğimiz yıllarda yayınladığımız tavsiye niteliğindeki “Hizmet Ücret Tarifesi” için
Rekabet Kurulundan Menfi Tespit Kararı alınması için başvurulmuş olunup,
Kurul’un kararı alınıncaya dek tarifenin yayımını durdurmuş bulunmaktayız.”

I.3. Değerlendirme

Konuya ilişkin Menfi Tespit Başvuru Formu’nda, yapılan başvurunun konusu,
UTİKAD’ın “kendi elinde toplanan verileri kullanarak çeşitli hizmetlerin
maliyetlerini hesaplayıp bunları üyeleriyle paylaşma”sı şeklinde ifade edilmiştir.
Önaraştırma kapsamında raportörlerce gerçekleştirilen görüşmelerde teşebbüs
yetkilileri ve UTİKAD yetkilisi bu yöndeki ifadelerini tekrarlamışlar; söz konusu
listede yer alan miktarların diğer bazı sektör birliklerinin tarifelerinden alınan
rakamlardan oluşturulduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca, yerinde inceleme
çalışmaları kapsamında tespit edilen 53 No’lu Bülten’de de söz konusu tarifenin
bir maliyet cetveli niteliği taşıdığı vurgulanmaktadır.

İlgili bölümde aktarılan yazışmalardan, inceleme konusu “Hizmet Ücret
Tarifesi”nin ilk şeklinin deniz taşımacılığına bağlı organizatörlük hizmetleri
kapsamında, 1999 yılında gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda ortaya çıktığı
anlaşılmaktadır. Yine aynı belgelerde, söz konusu çalışmanın amacının, haksız
04-20/200-40

11
rekabet olarak tanımlanan, maliyetinin altında fiyatlarla hizmet sunulmasının ve
aynı zamanda ithalatçılara zarar verdiği ve ithalatı olumsuz etkilediği ifade edilen
aşırı yüksek fiyatların engellenmesi olarak ifade edilmektedir. Raportörlerce
yapılan yerinde inceleme çalışmaları kapsamında, UTİKAD’ın çalışma
alanlarında düşük fiyatlamayı engellemeye yönelik girişimlere işaret eden
tespitlerde bulunulmamıştır. Buna karşılık, ilgili bölümde aktarılan yazışmalarda,
UTİKAD’ın çeşitli aşırı fiyatlama şikayetlerine muhatap olduğu ancak bu
uyuşmazlıklara taraf olmaktan kaçındığı anlaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgilere
göre, bir kısım teşebbüs yetkilileri, sektörde faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin
sembolik navlun bedelleri ile taşıma vaadinde bulunarak, bu şekilde kazandıkları
müşterilerinden aşırı olarak nitelenebilecek miktarlarda yerel masraf ve ordino
bedeli istediklerini; taşıma işleri komisyoncusunun taşıması yapılan malın
konşimentosunu, hizmetinin bedeli ödenene kadar hapsetme hakkı bulunduğunu,
bu sayede söz konusu olan yüksek yerel masrafların tahsil edilebildiğini ifade
etmişlerdir.

Önaraştırma öncesi safhada tespit edilen ve aktarılan “Hizmet Ücret Tarifesi” adlı
kitapçığın hazırlanış amacı, Dernek Tüzüğü’nde, “haksız rekabeti önlemek” ve
“mesleki hizmet kalemlerininin asgari maddi koşullarını tavsiye etmek” olarak
ifade edilmektedir.

Dosya konusu uygulamanın değerlendirilmesinde, UTİKAD’ın tutumuna ve
pazarın yapısına ilişkin olarak aşağıdaki hususların da dikkate alınması
gerekmektedir:

- UTİKAD, menfi tespit için bizzat başvurarak, Rekabet Kurumu’nu inceleme
konusu uygulamasından haberdar etmiştir.

- Söz konusu uygulama, bir “tavsiye edilen fiyat listesi” olarak uygulansa dahi;

i) ilgili pazarın, 253 tanesi UTİKAD üyesi olmak üzere çok sayıda teşebbüsten
oluşması;

ii) bu raporun ilgili bölümünde aktarılan yönetmelik hükümlerinden ve sunulan
hizmetin niteliğinden anlaşıldığı üzere yasal ya da fiili pazara giriş engellerinin
bulunmaması;

hususları ışığında, pazar yapısının uyumlu eylemlere alt yapı oluşturacak nitelikte
bir oligopol olarak tanımlanması mümkün görülmemektedir.

- “Hizmet Ücret Tarifesi” adı altında dağıtılan tarifenin, teşebbüslerin fiyatlama
davranışlarının uyumlu eylem ya da anlaşmalara konu edilmesine sebep olduğu
yolunda tespitler bulunmamaktadır. Dolayısıyla, inceleme konusu uygulamanın,
ilgili pazarda faaliyet gösteren taraflardan birine ya da rekabete ağır bir zarar
vermesi muhtemel, açık bir ihlal olarak değerlendirilmesi yerinde
görülmemektedir.
04-20/200-40

12

- Yerinde inceleme çalışmaları çerçevesinde tespit edilen belgelerden; söz
konusu tarifelerin hazırlanması ve dağıtılması faaliyetinin, Rekabet Kurumu’na
Menfi Tespit başvurusunda bulunulmasını takiben durdurulduğu ve bu tarifelerin
hazırlandıkları ve yayınlandıkları dönemde de bağlayıcı olarak uygulanmalarına
yönelik bir UTİKAD girişiminin bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, sektör ilgilileri ile
yapılan görüşmelerden de, sektörde söz konusu tarifeye genel anlamda
uyulmadığı kanaati edinilmiştir.

- Dosya konusu uygulama ilk kez 1.10.1999 tarihinde ve sadece deniz
ulaştırması alanında yürürlüğe konmuş, daha sonra 2003 yılında Rekabet
Kurumuna başvurulması ile uygulama durdurulmuştur. Dolayısı ile inceleme
konusu uygulama uzun bir zaman dilimini kapsamamaktadır.

- Reibel, Setrans ve Frans Maas ünvanlı teşebbüslerin faturalarından da
görüleceği üzere, hizmet ücreti olarak alınan miktar, sunulan hizmet için talep
edilen miktarın göreli küçük bölümünü oluşturmaktadır. Fatura bedelinin önemli
kısmının navlun gideri olduğu anlaşılmakta, bu durum sunulan hizmet paketinin
toplam fiyatının hangi unsurlardan oluştuğunun tam olarak tespit edilmesini
imkansızlaştırmaktadır. Teşebbüsler, hizmet bedelinden yaptıkları indirimi navlun
bedeline ya da navlun bedelinden yaptıkları indirimleri hizmet bedeline yansıtmak
imkanına sahiptirler.

- Tarifenin bağlayıcı olmadığı, UTİKAD tarafından, Tüzük de dahil olmak üzere
çeşitli belgelerde açıkça ifade edilmektedir.

Diğer yandan, Önaraştırma süresince yürütülen yerinde inceleme çalışmaları ve
görüşmelerden elde edilen bilgi, belge ve tespitler ışığında, inceleme konusu
“Hizmet Ücret Tarifesi”nin, belirlenecek bazı değişikliklerin yerine getirilmesi
halinde 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde değerlendirilebilecek bir
“Hizmet Maliyet Cetveli” olarak uygulanabileceği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, inceleme konusu hizmet ücret tarifesinde;

- “hizmet ücret tarifesi” kitapçığının, ortak maliyetlerin tespit edilmesine ve
duyurulmasına hizmet eden bir çalışma olduğunu ortaya koyacak şekilde
isimlendirilmesi, kitapçığa verilecek başlığın ya da içeriğinin bir tavsiye edilen
fiyat listesi görüntüsü vermemesine dikkat edilmesi;

- kitapçığın giriş bölümünde yer alacak bir açıklamada:
i) kitapçık içerisinde yer alan verilerin takribi ortalama maliyet olduğunun açıkça
ifade edilmesi;

ii) kitapçıkta yer alan verilerin ne şekilde ve hangi kaynaklardan elde edildiklerinin
bildirilmesi,

04-20/200-40

13
iii) kitapçığın hiç bir bağlayıcılığının olmadığının ve verilerin teşebbüsler
tarafından dikkate alınması halinde, kar oranlarının ilgili teşebbüs tarafından
serbestçe tespit edileceğinin açıkça ifade edilmesi;

şeklindeki değişikliklerinin yapılması halinde, UTİKAD çatısı altında yürütülen
faaliyet, bir “Hizmet Maliyet Cetveli” hazırlanması olarak değerlendirilebilecektir.

J- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

Rekabet Kurulunun 03-73/879(a)-379 sayılı kararında, UTİKAD’ın menfi tespit
veya muafiyet talebinin konusu olan uygulamaya, “maliyet duyurusu” olarak
adlandırılan tarifenin aslında hizmet maliyetleri olmadığı, üyelerinin sunduğu
hizmetlere temel teşkil eden baz fiyatlara ilişkin bir tarife kitapçığı olduğu; bu
şekilde yayınlanan rehber fiyatlar aracılığı ile üye teşebbüsler arasındaki
rekabetçi davranışların ortadan kaldırılması, işbirliği ve eşgüdüm gibi durumların
ortaya çıkması kuvvetle muhtemel hale geleceği; tarife kitapçıklarının bağlayıcı
olmamasının söz konusu faaliyetin 4054 sayılı Kanun’a aykırılığı hususunu
etkileyen bir unsur olmadığı gerekçeleri ile Menfi Tespit Belgesi verilmesinin
mümkün olmadığına karar verilmiştir.

Rekabet Kurulu’nun yukarıda anılan kararında; teşebbüsler arası anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutabilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen şartlardan “Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanması,” şartının, başvuru konusu uygulama tarafından yerine
getirilmemesi; aksine yayınlanan “tavsiye edilen fiyat listesi”nin pazardaki fiyat
oluşumunu etkileyerek, sektörde oluşacak fiyatların piyasa dengesi
doğrultusunda değil, yayınlanan fiyat listesi doğrultusunda oluşmasına neden
olacağı gerekçesi ile anılan teşebbüs birliğinin muafiyet talebi de reddedilmiştir.

Bununla birlikte, yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, UTİKAD
tarafından “Hizmet Ücret Tarifesi” adı altında bir kitapçık hazırlanarak, ilgililerin
maliyet verileri olduğunu iddia ettikleri parasal büyüklüklere ilişkin bilgileri,
üyelerine dağıtması faaliyetine ilişkin olarak; bildirimin, UTİKAD’ın inisiyatifi ile
yapılması, inceleme konusu uygulamanın ilgili ürün pazarında bağlayıcı olarak
uygulanmaması, sunulan hizmetin niteliği ve pazarın dinamik yapısı gereği tüm
üyelerce uygulanmasının muhtemel görülmemesi, pazardaki rekabetçi yapıda
muhtemel bir zararın varlığının tespit edilememiş olması ve 2003 yılında
uygulamaya devam edilmediği hususları dikkate alınarak; soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

K-SONUÇ

Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda; Uluslararası
Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) tarafından
04-20/200-40

14
uluslararası karayolu, havayolu, denizyolu, demiryolu ile eşya, kargo taşımacılığı,
acenteliği, organizatörlüğü, müteahhitliği, komisyonculuğu, danışmanlığı ve
benzeri konularda iştigal eden gerçek ve tüzel kişi üyelerinin sunduğu hizmetlerin
fiyatlarının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğine
ilişkin olarak yapılan önaraştırma sonucunda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik
Hizmet Üretenleri Derneği hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.














































04-20/200-40

15

KARŞI OY GEREKÇESİ
(18.03.2004 tarihli ve 04-20/200-40 sayılı Kurul Kararı)



İlgili dernek hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı yönündeki
çoğunluk görüşüne aşağıdaki gerekçelerle katılamıyorum:

Olayda, Dernek Yönetim Kurulu'nun çeşitli hizmet tarifeleri (fiyat) tespit
edip bunu üyelerine bildirmesi, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü
maddesine aykırı bir Teşebbüs Birliği Kararı söz konusudur. Kurul 13.11.2003
tarihli ve 03-73/879(a)-379 sayılı kararı ile bu karar ve bildirimine ilişkin menfi
tespit ve muafiyet taleplerini oybirliğiyle reddetmiş, ayrıca 13.11.2003 tarihli ve
03-73/879(b)-M sayılı oybirliğiyle aldığı kararla da fiyat belirleme nedeniyle
Kanun'un 40 ıncı maddesi uyarınca ön araştırma yapılması sonucuna varmıştır.
Dolayısıyla 18.03.2004 tarihli ve katılamadığım Kurul Kararı ön araştırma
raporuna göre soruşturma açılıp açılmamasını sonuçlandıracaktır.

Dernek organının çeşitli hizmet tarifeleri veya çeşitli hizmet fiyatlarını
belirleyip, bunu üyelerine iletmesi Kanun'un 4 üncü maddesinin (a) bendiyle
uyumlu açık bir ihlaldir. Kanun'un 9 uncu maddesi 3 üncü fıkrası anlamında bir
görüş gönderilmesi imkânı da artık 2003 yılında eylemin devam ettirilmemesi
gerekçesiyle uygulanamayacağından, bu ihlal bağlamında tereddütsüz
soruşturma açılması gerekirdi.

Herşeyden önce belirtilmelidir ki, menfi tespit ve muafiyet alamayan
anlaşma ve kararlar nedeniyle, ihlalin mevcudiyetine bağlı olarak Kurul Kanun'un
41 inci maddesi uyarınca soruşturma açılması yönünde karar almak
durumundadır. 4054 sayılı Kanun'un öngördüğü sistem bu türden bir sonucu
gerekli görmüş ve Kurul'un bugüne değin almış olduğu kararlar da bu yönde
olmuştur.

Diğer taraftan, ihlalin varlığını ortaya koyacak şekilde, usulüne uygun
alınmış ve tartışılmayan veya inkâr edilmeyen bir Dernek Yönetim Kurulu Kararı
(Teşebbüs Birliği Kararı) ve bu kararın 4 yıl boyunca uygulanması söz
konusudur. Rekabeti kısıtlamaya yönelik bu kararın ve üyelere bildirilmesinin
Kanun'un 4 üncü maddesine aykırılığında tereddüt duyulmamak gerekir.
Rekabeti bozma veya kısıtlama amacını taşıyan anlaşma ve kararlarda, ihlal için
ayrıca "etki doğurma" veya "etki doğurabilme" unsurları şart koşulmamıştır.
Rekabet hukuku literatüründe ve yargısında yoğun tartışmalara neden olan ve iki
ana görüşün temelini oluşturan amaç-etki ayırımı veya birlikteliği, öncelikle
Kanun'un ve 4 üncü maddenin ifadeleriyle yorumlanmak zorunda olup, amacın
yeterli kabul edilerek, soruşturma açılmasında etki veya zararı ayrıca ön şart
olarak aranmaması gerekir. Ülkemiz ve Avrupa Birliği rekabet hukuku
literatüründe, kurul ve komisyon kararlarında da genel yaklaşım bu yöndedir.

04-20/200-40

16
Hal böyle iken, bu kararda çoğunluk Teşebbüs Birliği Kararı'nın 4 üncü
maddenin (a) bendine aykırılığını reddetmemekle birlikte,

- Tarifelerin ilgili ürün pazarında bağlayıcı olarak uygulanmamasını,
- Alınan karara hizmetin niteliği ve pazarın dinamik yapısı gereği tüm
üyelerce uyulmasının muhtemel görülmemesini,
- Pazarda, muhtemel bir zararın varlığının tespit edilememiş olmasını,

gerekçe göstererek, soruşturma açılmasına gerek olmadığını kabul etmiştir.
Kararda gösterilen gerekçeler 4054 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine uygun
olmak zorundadır.

Uzun süre uygulanan ve amacı açık ihlallerde, rekabet hukukuna uygun
olan çözüm, soruşturma açmamak değil, yasal değişiklik önerilerini gündeme
getirmektir. Bu bağlamda Kurul, daha önceki karşı oy gerekçelerimde de
belirttiğim gibi, 4 üncü maddenin amaç-etki ilişkisindeki değişiklik önerilerini yine
Kanun'un 27 nci maddesi çerçevesinde yetkili makamlara ulaştırmalıdır.

Ayrıca Kurul Kararı geç bildirim konusuna hiç yer vermemiştir. Kanun'un
16 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca, kararın süresi içinde bildirilmemesi halinde
ceza verilmesi gerekmektedir. Karara dayanak oluşturan 15.03.2004 tarihli daire
raporunun 29 uncu sayfasında "……… geç bildirim cezası uygulanmamasının
yerinde olacağı" önerilmesine karşın, Kurul Kararı olumlu veya olumsuz yönde bu
konuda görüş belirtmemiştir. Karar bu açıdan bir usul eksikliği de taşımaktadır.
(22.03.2004)








Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi







Full & Egal Universal Law Academy