Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-170
Karar Sayısı : 04-26/284-62
Karar Tarihi :15.4.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Kemal Tahir SU, Sezin ELÇİN
C. İLGİLİ TARAF : Türkiye Seyahat Acentaları Birliği
Dikilitaş Mah. Aşık Kerem Sk. No:48-50
80690 Beşiktaş/İstanbul
D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu’nun 17.12.2003 tarih 03-80/967-397
sayılı ve 15.1.2004 tarih, 04-03/49-14 sayılı kararlarında öngörülen
düzenlemelerin yerine getirilmemesi nedeniyle Türkiye Seyahat
Acentaları Birliği (TÜRSAB)’ne süreli para cezası uygulanması.
E. DOSYA EVRELERİ : Rekabet Kurumu kayıtlarına 4.11.2002 tarih, 4733
sayı ile giren başvuruda yer verilen iddialara yönelik olarak TÜRSAB’ın 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesine aykırı
uygulamalarda bulunup bulunmadığının tespit edilebilmesi için 6.2.2003 tarih,
03-08/97-M sayılı karar uyarınca hakkında yürütülen soruşturma neticesinde:
“2-a) TÜRSAB’ın Kasım 2001 tarihinde yapılan 15. Genel Kurulu’nda alınan
karar ile piyasaya yeni girişleri engelleyici nitelikte yüksek giriş ücreti
belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine;
b) Bu ihlâlden dolayı TÜRSAB’a, 2002 yılı sonunda oluşan gelirlerinin % 3’ü
oranında olmak üzere takdiren 193.764.290.070.- (Yüzdoksanüçmilyar-
yediyüzaltmışdörtmilyonikiyüzdoksanbinyetmiş) TL para cezası verilmesine;
…
4-a) Rekabet Kurulu tarafından tespit edilen bu ihlale nasıl son verileceğine
ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi birinci fıkrası doğrultusunda;
TÜRSAB 15. Genel Kurulu’nda alınan ve piyasaya giriş engeli teşkil ettiği
tespit edilen giriş ücreti ile ilgili kararın uygulamasının durdurulması ve bu
yönde işlem yapıldığı konusunda Rekabet Kurumu’na bilgi verilmesi
gerektiğinin TÜRSAB’a bildirilmesine;
04-26/284-62
2
b) Soruşturmaya konu genel kurul kararının uygulamasının durdurulması ve
bununla ilgili işlemlerin tekemmül ettirilmesi için adıgeçen teşebbüs birliğine 45
gün süre verilmesine, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hergün için süreli para cezası ile
cezalandırılacaklarının hatırlatılmasına…”
Rekabet Kurulunca 17.12.2003 tarih ve 03-80/967-397 sayı ile karar verilmiştir.
Konuyla ilgili gerekçeli karar TÜRSAB tarafından 16.2.2004 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. TÜRSAB’a anılan karar ile tanınan 45 günlük süre 1.4.2004 tarihi
mesai saati bitimi itibarıyla sona ermiştir.
Bu arada, 7.12.2003 tarihinde TÜRSAB 16. Genel Kurul Toplantısı yapılmış ve
Birliğe üye kayıt ücreti, 2004 yılı için 85.000.000.000 TL, 2005 yılı için ise
120.000.000.000 TL olarak tespit edilmiştir. Rekabet Kurumu kayıtlarına
7.1.2004 tarih, 73 sayı ile giren ve TÜRSAB’ın 16. Genel Kurulu’nda alınan
üye kayıt ücretiyle ilgili kararın 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesine aykırı
olmadığına dair menfi tespit belgesi verilmesi talebi üzerine Rekabet
Kurulu’nca,
“ … hakkında soruşturma yürütülen Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nin
Genel Kurul Kararı’na ilişkin 17.12.2003 tarih, 03-80/967-367 sayılı Kurul
Kararı’nda yer verilen gerekçeler geçerliliğini koruduğundan, dosya konusu
başvuru ile talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesinin veya muafiyet
tanınmasının mümkün olmadığına,
Başvuru konusu Genel Kurul Kararı’nın uygulanmasına son verilmesine;
durumun 45 gün içerisinde Kurum’a tevsik edilmesine, aksi takdirde haklarında
soruşturma açılacağının ilgili taraflara bildirilmesine,”
15.1.2004 tarih ve 04-03/49-14 sayı ile karar verilmiştir.
Bu konudaki gerekçeli karar, TÜRSAB tarafından 27.2.2004 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. Bu karar doğrultusunda TÜRSAB, 16. Genel Kurul’da giriş
ücretlerine ilişkin alınan kararın uygulamasının askıya alındığını, Kurum
kayıtlarına 4.3.2004 tarih ve 1124 sayı ile intikal eden yazısıyla bildirmiştir. Söz
konusu yazıda ayrıca, TÜRSAB’a yeni katılmak isteyen acentalar ve şube
açmak isteyen üyelerden giriş ücreti ve şube kayıt ücreti alınamaması
uygulamasının TÜRSAB ve kayıtlı üyeler aleyhine sonuç doğuracağı, bu
çerçevede üye kaydı ve şube açılmasına izin verilmemesi gibi fiili bir durumla
karşılaşıldığı belirtilmiştir.
Bu arada TÜRSAB tarafından, üye kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarının
görüşülmesi, tespit edilmesi ve karara bağlanmasına yönelik, ilki 24.2.2004
tarihinde, çoğunluk sağlanamadığı takdirde ikincisi 27.2.2004 tarihinde
çoğunluk aranmaksızın, bir Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı yapılacağı ilan
edilmiş, ancak daha sonra “Rekabet Kurulu’nun 16.02.2004 tarihinde tebliğ
edilen gerekçeli kararı doğrultusunda” planlanan toplantının iptal edildiği
gazete ilanlarıyla duyurulmuştur.
04-26/284-62
3
Bunun üzerine TÜRSAB’ın 17.12.2003 tarih, 03-80/967-397 sayılı ve
15.1.2004 tarih, 04-03/49-14 sayılı Rekabet Kurulu Kararlarında öngörülen
düzenlemeleri yerine getirmemesine ilişkin olarak düzenlenen 5.4.2004 tarihli
Bilgi Notu, 5.4.2004 tarih, REK.0.08.00.00/83 sayılı Başkanlık önergesi ile
Kurul gündemine alınmış ve 8.4.2004 tarihli toplantıda yapılan görüşmeler
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde öngörülen karar yeter
sayısının oluşmadığı anlaşıldığından, anılan maddenin ikinci fıkrasında
öngörülen yöntemin izlenmesine 04-25/281-M sayı ile karar verilmiştir.
Konu, 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesi uyarınca 15.4.2004 tarihli ve 04-26
sayılı Rekabet Kurulu toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili raporda aşağıdaki hususlara yer verilmiştir:
Mevcut durumda, TÜRSAB’ın 15. ve 16. Genel Kurul toplantılarında alınan
dosya konusu kararların uygulamasına son verilmiş ve "giriş ücretinin ne kadar
olduğu bilinmediği" gerekçesiyle ilgili pazara giriş tümden bloke edilmiştir.
Ancak konuya ilişkin olarak alınan 17.12.2003 tarih 03-80/967-397 sayılı ve
15.1.2004 tarih, 04-03/49-14 sayılı Rekabet Kurulu Kararları’nın her ikisinde
de, söz konusu genel kurul toplantılarında alınan kararların uygulamasına son
verilmesini müteakip, piyasaya girişi engellemeyecek düzeyde bir giriş ücreti
belirlenmesi gereği açıkça ortadadır. 03-80/967-397 sayılı Kurul Kararı’nda “…
bununla ilgili işlemlerin tekemmül ettirilmesi için adı geçen teşebbüs birliğine
45 gün süre verilmesi...”nin nedeni de budur. Bunun aksi olan şimdiki fiili
durumun Rekabet Kurulu tarafından kararlaştırılmış olmasının söz konusu
olamayacağı değerlendirilmektedir.
Konunun bu tespitler ve değerlendirmeler ışığında 4054 sayılı Kanun’un 17. ve
41. maddeleri de gözönüne alınarak yeniden değerlendirmeye tabi
tutulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Yukarıda aktarılan gelişmeler neticesinde TÜRSAB’ın, Rekabet Kurulunun
17.12.2003 tarih, 03-80/967-397 sayılı ve 15.1.2004 tarih, 04-03/49-14 sayılı
Kararlarında öngörülen düzenlemeleri, Kurul Kararı ile tayin edilen en son süre
olan 1.4.2004 itibarıyla yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla,
TÜRSAB’a 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (a) bendi gereğince süreli
para cezası uygulanması gerekmektedir.
H. SONUÇ
1) Rekabet Kurulu’nun ilgili kararları ile öngördüğü düzenlemenin piyasaya
giriş engeli yaratan uygulamalara son verilmesi amacını taşıdığı açıkça
anlaşılmakta iken Türkiye Seyahat Acentaları Birliği tarafından bu yönde
yapılması gerekenlerin verilen süre içerisinde yapılmamış olduğu
anlaşıldığından, 03-80/967-397 ve 04-03/49-14 sayılı Rekabet Kurulu kararları
uyarınca, TÜRSAB‘ın 2.4.2004 tarihinden başlayarak karar tarihi olan
04-26/284-62
4
15.4.2004 tarihine kadar (15.4.2004 günü hariç) geçen 13 gün süre için,
Kanun’un 17. maddesinin (a) bendi ve 2004/1 sayılı Tebliğ’e göre her gün
2.970.794.000.-TL olmak üzere toplam 38.620.322.000.- (Otuzsekizmilyar-
altıyüzyirmimilyonüçyüzyirmiikibin) TL. para cezası ile cezalandırılmasına,
2) 16.4.2004 tarihinden başlayarak, ihlale ne şekilde son verileceğine dair
kararda öngörülen işlemleri gerçekleştirip bunu teyid eden belgeleri Rekabet
Kurumuna sunacağı tarihe kadar süreli para cezasının uygulanmaya devam
edileceğinin ilgili teşebbüs birliğine bildirilmesine,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
04-26/284-62
5
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulunun 17.12.2003 tarih ve 03-80/967-397 sayılı kararında;
hakkında soruşturma yürütülen TÜRSAB’ın 15. Genel Kurulunda belirlenen
yüksek miktardaki giriş ücretinin, piyasaya girişleri engelleyici nitelikte olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal ettiğine ve Kanunun 9/1.
maddesi doğrultusunda giriş ücreti ile ilgili bu kararın uygulanmasının
durdurulması gerektiğine, aksi halde 17. madde uyarınca süreli para cezası
uygulanacağının TÜRSAB’a bildirilmesine karar verilmiştir.
TÜRSAB, kendisine tanınan süre içerisinde 4.3.2004 tarihli yazısı ile
giriş ücretlerine ilişkin kararı askıya aldığını bildirmiştir.
Kurulun yukarıda sözü edilen kararı, giriş ücretinin, piyasaya girişi
engelleyici nitelikte yüksek belirlenmesine ilişkin olup TÜRSAB, bu ücreti
uygulamayacağını bildirmekle kararın gereğini yerine getirmiştir. TURSAB’ın,
giriş ücretinin ne kadar olduğunun bilinmediği gerekçesiyle tüm üyelik
başvurularını reddetmiş olması durumu, Kurulun anılan kararı ile doğrudan
ilgili bir konu değildir. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları
Birliği Kanununun 32. maddesi uyarınca, piyasada faaliyet gösterebilmek için
TÜRSAB’a üye olma zorunda bulunan seyahat acentelerinin, üyelik
başvurularının kabul edilmemesi işlemi ile TÜRSAB’ın üyelik için
başvuranlardan yüksek giriş ücreti talep etmesi işlemi birbirlerinden ayrı
sonuçlar doğuran işlemlerdir.
Bu hale göre; Kurulca ihlal olarak kabul edilen yüksek giriş ücreti
alınmasına yönelik TÜRSAB Genel Kurulunda alınan karar doğrultusunda bir
işlem yapılmaması, ihlal olarak kabul edilen uygulamanın durdurulması,
dolayısıyla Kurul kararının gereği yerine getirilmiş olması karşısında
TÜRSAB’a karar gereğini yerine getirmediğinden bahisle süreli para cezası
uygulanmasına dair Rekabet Kurulunun 15.4.2004 tarih ve 04-26/284-62
sayılı kararında çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
R. Müfit SONBAY Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
04-26/284-62
6
(Rekabet Kurulunun 15.4.2004 günlü 04-26/284-62 sayılı Kararına)
KARŞI OY
Kurulumuzun 17.12.2003 gün 03-80/967-397 sayılı ve 15.1.2004 gün,
04-03/49-14 sayılı Karar hükmünün 4 üncü maddesinin (a) bendinde, tespit
edilen ihlale nasıl son verileceğine ilişkin olarak; 4054 sayılı Yasanın 9 uncu
maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda, TÜRSAB 15. Genel Kurulunda
alınan ve piyasaya giriş engeli teşkil ettiği tespit edilen giriş ücreti ile ilgili
kararın uygulamasının durdurulması ve bu yönde işlem yapıldığı konusunda
Rekabet Kurumuna bilgi verilmesi gerektiği belirtilmiş ve bununla ilgili
işlemlerin yapılması için TÜRSAB’a 45 gün süre verilmiştir.
Gerekçeli Kararın 16.2.2004 tarihinde tebliği üzerine TÜRSAB
7.12.2003 tarihli 16. Genel Kurul Toplantısında belirlenen giriş ücretlerine
ilişkin kararın uygulanmasını askıya aldığını 4.3.2004 günlü yazıyla
Kurumumuza bildirmiş, üye kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarının görüşülmesi,
tespit edilmesi ve karara bağlanmasına yönelik 27.2.2004 de yapılacağı
duyurulan Olağanüstü Genel Kurul toplantısını da iptal etmiştir.
Bu durumda Rekabet Kurulunun 03-80/967-397 ve 04-03/49-14 sayılı
kararlarının gereği yerine getirilmiş ve piyasaya giriş engeli teşkil ettiği tespitli
giriş ücreti ile ilgili kararın uygulaması durdurulmuş olup öngörülen idari para
cezasının hukuka uygun olmadığı görüşüyle karara karşıyım.
Süreyya ÇAKIN
04-26/284-62
7
Rekabet Kurulu’nun 15.04.2004 tarih ve 04-26/284-62 sayılı Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulu 17.12.2003 tarih ve 03-80/967-397 sayılı kararı ile
“TÜRSAB’ın Kasım 2001 tarihinde gerçekleştirdiği Genel Kurulunda, birliğe
giriş ücreti olarak belirlediği ücretin, piyasaya yeni girişleri engelleyici nitelikte
yüksek olduğundan bahisle 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğini “
kabul ile para cezasıyla cezalandırılmasına ve aynı yasanın 9/1. maddesi
uyarınca da “TÜRSAB 15. Genel Kurulunda alınan ve piyasa giriş engeli teşkil
ettiği tesbit edilen giriş ücreti ile ilgili Kararın uygulanmasının durdurulması, bu
yönde işlem yapıldığı konusunda Rekabet Kurumu’na bilgi verilmesi”
hususunun 45 günlük işlem tesis süresi tanıyarak TÜRSAB’a bildirilmesine
karar vermiştir.
Öncelikle, Kurul’un 17.12.2003 tarih, 03-80/967-397 sayılı Kararı’na
yazdığım muhalefetimde vurguladığım üzere, TÜRSAB’ın 4054 Sayılı yasaya
muhalefeti söz konusu olmadığından , Kasım 2001 tarihli Genel Kurul’da
aldığı Birliğe giriş ücreti ile ilgili kararının uygulamasını hukuken durdurma
zorunluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca; TÜRSAB 07.12.2003 tarihli 16. Genel
Kurul Toplantısında belirlenen giriş ücretine ilişkin kararın uygulanmasını
askıya aldığını, 04.03.2004 tarihli yazıyla Kurumumuza bildirmiş ve böylece
Kurul Kararının gereğini yerine getirmiştir.
Bu itibarla, aksi kanaatle TÜRSAB’ın 4054 Sayılı Kanun’un 17/a
maddesine göre süreli para cezası ile cezalandırılmasına (38.620.322.000
TL.sı) ilişkin çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy