Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-26/288-66

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2003-4-111 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-26/288-66
Karar Tarihi : 15.4.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Hatice AKKAYA

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.
- Global Tanıtım Halkla İlişkiler ve Araştırma Ltd.Şti.
Temsilcisi: Av. Ali İhsan BORAGAN
Bağlarbaşı Kısıklı Cd. No:11
34662 Altunizade/İSTANBUL

D. TARAFLAR : A) 1. Ak Emeklilik A.Ş.
Meclis-i Mebusan Cd. No:147 80040 Fındıklı/İstanbul
2. Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş.
Büyükdere Cd. İş Kuleleri Kule:2 K:17-20
4. Levent/İstanbul
3. Ankara Emeklilik A.Ş.
Gazeteciler Mah. Hikaye Sok. No:11/A 80300
Esentepe/İstanbul
4. Başak Emeklilik A.Ş.
Halaskargazi Cd. No:33 80225 Harbiye/İstanbul
5. Commercial Union Hayat ve Emeklilik A.Ş.
Kısıklı Cd. No:47 Altunizade/İstanbul
6. Doğan Emeklilik A.Ş.,
Cumhuriyet Cd. No:199-201 K:2-6 80230
Harbiye/İstanbul
7. Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş.
Ortaklar Cd. Bahçeler Sok. No:13
Mecidiyeköy/İstanbul
8. Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.
Kısıklı Cd. No:11, Altunizade/İstanbul
04-26/288-66

2
9. Oyak Emeklilik A.Ş.
Karaköy Meydanı, Nordstern Han, No:4 34420
Karaköy Beyoğlu/İstanbul
10. TEB Bireysel Emeklilik A.Ş.
Meclis-i Mebusan Cd. No:127/6 80040
Fındıklı/İstanbul
11. Yapı Kredi Emeklilik A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blok
Levent/İstanbul
12. Vakıf Emeklilik A.Ş.
Abdi İpekçi Cd. No:57 80200 Maçka/İstanbul

B) Global Tanıtım Halkla İlişkiler ve Araştırma Ltd.Şti.
Hacı Adil Sk. 7. Aralık No:4 80630 Levent/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Bireysel emeklilik pazarında faaliyette bulunan
teşebbüslerin, aralarında oluşturdukları "Mutabakat" metnine ve bu
teşebbüsleri temsil eden Halkla İlişkiler Komitesi ile Global Tanıtım Halkla
İlişkiler ve Araştırma Ltd. Şti. (Global) arasında imzalanan Sözleşme'ye
menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 1.3.2004 tarih ve 1024 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 1.4.2004 tarih ve 2003-4-111/MM-04-MÖ
sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 8.4.2004 tarih, REK.0.08.00.00/89 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,

- 12 bireysel emeklilik şirketinin, herhangi bir tüzel kişilik oluşturmaksızın çeşitli
konularda birlikte değerlendirme yapmak üzere belirledikleri ve “Mutabakat”
olarak adlandırdıkları işbirliği anlaşmasına, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesi kapsamında, rekabeti önleyici etkiler
doğurabilecek nitelikte bir işbirliği anlaşması olması sebebiyle, bu anlaşmanın
ayrılmaz bir parçası olan ve söz konusu şirketler ile Global arasında akdedilen
anlaşmaya ise, ihtiva ettiği rekabet yasağı sebebiyle menfi tespit verilmesinin
mümkün olmadığı,

- Anılan her iki anlaşmanın, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen ve
bir anlaşmaya bireysel muafiyet tanınması için gerekli olan şartları karşıladığı
anlaşıldığından, söz konusu anlaşmalara, takdiri Kurul’a ait olmak üzere 5 yıla
kadar bireysel muafiyet tanınabileceği,

- Bununla birlikte, söz konusu anlaşmaların uygulanmasının, ilgili pazarda
teşebbüsler arasında halen mevcut olduğu gözlenen rekabeti olumsuz yönde
04-26/288-66

3
etkilediğinin anlaşılması halinde muafiyetin, 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesi
gereğince her zaman geri alınabileceği hususunda ilgililerin bilgilendirilmesinin
uygun olacağı,

görüşlerine yer verilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. Ürün Pazarı: İlgili ürün pazarı, hayat sigortası alanında faaliyet gösteren
şirketlerin bu faaliyetlerine ayrıca devam ediyor olmaları ve inceleme konusu
Mutabakat ve Sözleşme bakımından iki ürünün birbirini ikame etmemesi
nedeniyle, "bireysel emeklilik hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.

H.1.2. Coğrafi Pazar: İlgili coğrafi pazar, bireysel emeklilik hizmetlerinin
pazarlandığı ve Mutabakat'a taraf olan şirketlerin faaliyet gösterdiği alan dikkate
alınarak “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.2.1. Bireysel Emeklilik Şirketleri Arasında Akdedilen “Mutabakat”a İlişkin
Değerlendirme

Bildirime konu olan 7.3.2003 tarihli Mutabakat metninde yer verilen hükümler
aşağıdaki gibidir:

“Şirketler, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun
uygulanması ile ilgili olarak (oligopol yaratmamak ve rekabet yasağına aykırı
hareket etmemek şartıyla):

- Genel anlamda bireysel emeklilik sisteminin kamuoyuna tanıtımını yapmak,
- Bireysel emeklilik ürünlerinin ve emeklilik hizmetlerinin gelişmesini ve
yaygınlaşmasını sağlayıcı faaliyetlerde bulunmak,
- Emeklilik şirketleri arasındaki ilişkilerde dayanışmayı güçlendirmek,
- Şirketler arasında haksız rekabeti önleyici çalışmalar yapmak,
- Yurtiçinde ve dışında emekliliğe ait gelişmeleri izleyerek toplayacağı bilgileri
şirketlere ve ilgililere ulaştırmak; emeklilik örf, adet ve etik değerlerini saptamak
ve emeklilik uygulamalarında birlik sağlanmasına çalışmak,
- Bireysel emeklilik sisteminin geliştirilmesi amacıyla gerektiğinde emeklilik
alanında araştırma amacına yönelik vakıf veya sair kuruluşlar kurmak, kurslar
açmak, seminer ve konferans gibi eğitim faaliyetlerinde bulunmak, Şirketlerin
amaçlarına uygun yayın yapmak veya yaptırmak, yayın ve içtihatları derleyerek
üyelerin yararına sunmak,
04-26/288-66

4
- Bireysel emeklilik sistemi ile ilgili sorunlar ve çözümü hakkında gerekli
önerilerde bulunmak
Toplantı ve Karar Alma
Emeklilik şirketleri, temsilcilerinin en az 2/3’ünün katılımıyla toplanabilir.
Karar alınabilmesi için katılanların en az yarıdan bir fazlasının oyu gerekir.
Amaçlarını bir araya gelerek görüşme ve değerlendirme toplantıları yapmak
konusunda mutabık kaldığımızı beyan ederiz.”

H.2.1.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmü
yer almaktadır.

Yatay işbirliği anlaşmaları, bir pazarda faaliyette bulunan rakip teşebbüsler
arasında akdedilen işbirliği anlaşmalarıdır. Rakipler arasında AR-GE, üretim,
satım, standardizasyon, reklam gibi alanlarda işbirliği öngören anlaşmalar yatay
işbirliği anlaşmalarındandır. Yatay işbirliği; fiyat tespiti, pazarın ya da bir
pazardaki müşterilerin paylaşılması gibi konulara olan eğilimin kuvvetlendirilmesi
ve uygulanmasının kolaylaşması; mal veya hizmetlerin fiyatını, kalitesini, arz
miktarını olumsuz yönde etkileme imkanı sağlayacak bir pazar gücüne ulaşılması
gibi rekabet ihlallerine neden olabilmektedir.

İşbirliği anlaşmaları, önemli sayılabilecek faydalar da doğurabilir. Teknolojik
gelişmelerin hızlı seyrettiği küreselleşen dünyadaki pazarların dinamik yapısı
karşısında işbirliği anlaşmaları, riskleri paylaşmak, maliyetleri azaltmak, teknolojik
bilgi havuzları oluşturmak ve yeni gelişmeleri hızlandırmak bakımından faydalı
görülmektedir.

Mutabakat'ta emeklilik şirketleri arasındaki ilişkilerde dayanışmayı güçlendirmek,
şirketler arasında haksız rekabeti önleyici çalışmalar yapmak, yurtiçinde ve
dışında emekliliğe ait gelişmeleri izleyerek toplayacağı bilgileri şirketlere ve
ilgililere ulaştırmak, emeklilik örf, adet ve etik değerlerini saptamak ve emeklilik
uygulamalarında birlik sağlanmasına çalışmak, şirketlerin amaçlarına uygun
yayın yapmak veya yaptırmak, yayın ve içtihatları derleyerek üyelerin yararına
sunmak, bireysel emeklilik sistemi ile ilgili sorunlar ve çözümü hakkında gerekli
önerilerde bulunmak şeklinde sıralanan amaçlar, Mutabakat'a katılan teşebbüsler
arasında bilgi akışının ve işbirliğinin hedef alındığını göstermektedir.

Mutabakat metninde yer verilen bir kısım amaçların gerçekleştirilmesinin bireysel
emeklilik ürün pazarlama faaliyetinin yürütülmesinde olumlu katkılarının
olabileceği anlaşılmıştır. Ancak anlaşma metninin genel olarak taraflar arasında
işbirliği doğurucu etkileşimlere yol açabileceği husususundan hareketle, söz
04-26/288-66

5
konusu metnin rekabeti önleyici etkiler doğurabilecek nitelikte bir işbirliği
anlaşması olduğu sonucuna varılarak, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine
aykırılık taşıyan bu anlaşmaya menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı
kanaatine ulaşılmıştır.

H.2.1.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, Kurul’un; teşebbüsler arası anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı
halinde karar verebileceği hükmü yer almaktadır:

a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin, (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması.

Bildirim Formunda anlaşmaya muafiyet tanınmasını gerektiren nedenler olarak;
anlaşmanın piyasaya girişi engellememesi, mesleki teşkilat oluşturulana kadar
asgari bir düzenin haksız rekabet oluşturmayacak şekilde tesisinin sağlanması,
Mutabakat'ta tüketicinin aydınlatılması, bilinçlendirilmesi ve sektörün
tanıtılmasının amaçlanması ve Mutabakat'ın sonradan sektöre girecek şirketler
için de fayda sağlaması hususları belirtilmiştir.

Ayrıca 1.3.2004 tarih ve 1024 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazıda:

“Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi, ülkemiz ve tüketiciler için
sunulacak yeni bir ürün/hizmettir. Mutabakat metni ve ürün araştırması (product
Resarch-PR) anlaşmasında yürütülecek faaliyetler ve bu kapsamda yeni bir
ürün/hizmetin tanıtımı ve anlatılmasının doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi,
gerek ülke ekonomisinin ve gerekse tüketicilerin bireysel olarak ekonomik ve
sosyal refahlarının gelişmesi ve iyileşmesi yönünden önemli katkılar
sağlayacaktır. Bu faaliyetlerin yürütülmesi ile tüketicilerin, yeni sistem/hizmet
hakkında ve bu işlemlere taraf şirket/lerin herhangi birinin ön plana çıkmaksızın,
tüm bireysel emeklilik sistemi ile ilgili olarak aydınlatılması, bu konuda doğru ve
sağlıklı bir şekilde bilinçlenmelerinin sağlanması amaçlandığından, hiç şüphesiz
ki tüketici bundan yarar sağlayacaktır.

Mutabakat ve PR anlaşması yapıldığı sırada, Bireysel Emeklilik Tasarruf ve
Yatırım Sistemi için mevcut bir ürün piyasası bulunmamakta idi. Bu itibarla, o
tarihte anılan işlemlere konu faaliyetler ile rekabetin ortadan kaldırılması söz
konusu olmayacağı gibi, tam tersine yeni bir pazarın ve bu alandaki rekabetin
oluşumu bakımından, tüketiciler bilinçlendirilmek suretiyle, sağlıklı bir alt yapı
04-26/288-66

6
oluşturulmaya çalışılmıştır. Başvurumuza konu mutabakat ve PR anlaşmasına,
bu alanda faaliyet ruhsatını elde etmiş şirketlerin dahil olmak gibi bir zorunluluğu
olmadığı gibi, katılmak isteyen faaliyet ruhsatını elde etmiş şirketler açısından
gerek bu işlemlere katılım ve gerekse piyasaya girişleri anlamında hiçbir
zorlaştırma ve engel bulunmamaktadır.

Başvurumuza konu işlemler kapsamındaki faaliyetler, hiçbir şekilde rekabeti
önleyici veya sınırlandırıcı bir etkiye sahip değildir. Mutabakata ve PR
anlaşmasına taraf emeklilik şirketleri, sektörün ve pazarın gelişmesi anlamında
birlikte faaliyetleri yanında, gerek her biri ve gerekse taraf olmayacak herhangi bir
emeklilik şirketi, birbirlerinden bağımsız olarak piyasada gerek ilan, reklam,
tanıtım ve gerekse ticari faaliyetlerini sürdürebilecektir ve bu anlamda rekabeti
önleyecek hiçbir baskı ve/veya sınırlama söz konusu değildir.” denilmiştir.

Öte yandan Mutabakat'a taraf şirketlerin birlikte yapmayı kararlaştırdıkları;
bireysel emeklilik sistemini kamuoyuna tanıtmak, ürünlerin ve hizmetlerin
gelişmesini ve yaygınlaşmasını sağlayıcı faaliyette bulunmak, yurtiçinde ve
yurtdışında emekliliğe ilişkin gelişmeleri takip etmek gibi faaliyetlerin, her şirket
tarafından kendi ekonomik karar ve stratejileri doğrultusunda bireysel olarak
sürdürülmesi yerine bunların birlikte yapılmasının tercih edilme nedenleri ise,

“4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ve sair ilgili
mevzuattaki boşluk çerçevesinde, bireysel emeklilik sisteminde faaliyet
gösterecek şirketler bakımından, örneğin sigortacılık mevzuatında öngörülen ve
Sigorta ve Reasürans şirketlerinin üye olması zorunlu, ‘Sigorta ve Reasürans
Şirketleri Birliği’ gibi kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu
öngörülmemiştir. Sayın Hazine Müsteşarlığımızın da teşviki ile, bu boşluk
giderilinceye kadar, bireysel emeklilik sisteminin ve bu alanda faaliyet gösteren
şirketler arasındaki dayanışmanın geliştirilmesi, gerektiğinde ilgili idari mercilere
karşı birlikte temsili, haklarının korunması ve kullanılması amacıyla, herhangi bir
tüzel kişiliği bulunmayan bir komite, adeta meslek kuruluşu gibi, bireysel emeklilik
alanında faaliyet gösteren şirketlerin ihtiyari katılımı ile geçici olarak
oluşturulmuştur.

Bazı faaliyetlerin herbir şirket tarafından ayrı ayrı yürütülmesi yerine, komite
aracılığı ile birlikte yürütülmesinin diğer önemli bir amacı ise, hiç şüphesiz ki,
sosyal güvenlik sistemleri ve bankacılık gibi mali sistemlerin içinde bulunduğu
kötü durum karşısında, halkımıza yeni bir güvence olarak getirilen bireysel
tasarrufa dayalı özel emeklilik sistemi pazarının temellerinin doğru bir şekilde
atılabilmesidir... Bu çerçevede emeklilik şirketleri, ilgili pazarın oluşumunda,
devletimize bu sistemin tanıtılmasında destek vermek, bu anlamdaki çok büyük
bir tanıtım maliyetini paylaşmak ve en önemlisi ise, tek bir lisan kullanmak
suretiyle, sistemin en iyi ve doğru bir şekilde tanıtılması ve anlatılmasını temin
etmek düşüncesiyle hareket etmişlerdir.”
şeklinde ifade edilmiştir.

04-26/288-66

7
Görevli raportörlerce bireysel emeklilik şirketleri arasında gerçekten iddia edildiği
gibi rekabet yaşanıp yaşanmadığını tespit etmek amacıyla, pazarda faaliyet
gösteren teşebbüslere ait pazar payları ile katılımcılara uyguladıkları giriş
aidatı, yönetim gideri kesintisi ve fon işletim gideri kesintisi gibi, rekabetin
yaşanabileceği alanlarda nasıl bir politika izledikleri incelenmiş ve bu incelemeler
neticesinde;

- Bireysel emeklilik sisteminden; orta ve uzun vadede gayrisafi milli hasılanın %5-
10 düzeyinde bir birikim yaratılması, katılanlara emeklilik döneminde ek bir gelir
sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi, reel sektöre kullanabileceği ilave
kaynaklar yaratılması, bu yolla üretim ve istihdamda artış sağlanması, finansal
piyasalara yeni kaynaklar sağlanarak piyasaların gelişmesine ve derinleşmesine
katkıda bulunulması, bu suretle kamu ve özel sektörün borç bulma imkanlarının
kolaylaştırılması, tasarruf olanağı bulunan kitlelere etkin ve güvenilir bir kurumsal
tasarruf olanağı sunulması, bu yolla yurtiçi tasarrufları arttırma ve ekonomide
kaynak tahsisini etkinleştirme gibi, hem tüketiciler hem de genel ekonomik yarar
lehine olumlu sonuçlar ortaya çıkacağı, Mutabakat metninde kararlaştırılan
uygulamaların bu olumlu gelişmeleri hızlandırmak ve geliştirmek yönünde olumlu
bir katkı sağlayacağı,
- Teşebbüslerin sisteme dahil olmak gibi bir zorunluluğu olmadığı gibi, katılmak
isteyen teşebbüsler açısından gerek bu işlemlere katılım ve gerekse piyasaya
girişleri anlamında hiçbir zorlaştırma ve engel bulunmadığı, teşebbüslerin
birbirlerinden bağımsız olarak ürünlerinin ilan, reklam ve tanıtımını yaptıkları ve
ticari faaliyetlerini sürdürmekte oldukları, bu anlamda rekabeti önleyecek hiçbir
baskı ve/veya sınırlamanın söz konusu olmadığı,
- İlgili ürün pazarında rekabetin yaşanabileceği alanlarda, teşebbüslerin
tüketicilere birbirinden farklı ve rekabetçi şartlar sundukları,

anlaşılmış ve inceleme konusu Mutabakat metninin, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde düzenlenen bireysel muafiyet şartlarını taşıdığı kanaatine varılmıştır.

H.2.2. Bireysel Emeklilik Şirketleri ile Global Tanıtım Halkla İlişkiler ve
Araştırma Ltd.Şti. Arasında Akdedilen Anlaşmaya İlişkin Değerlendirme

Bireysel emeklilik konusunda faaliyet gösteren teşebbüsleri temsilen,
Mutabakat'a taraf şirketler tarafından yetkili kılınan "Halkla İlişkiler Komitesi" ile
Global arasında; 21.4.2003 tarihinde bu şirketlerin faaliyet gösterecekleri
pazarda, Global tarafından şirketlere stratejik iletişim danışmanlığı, hedef kitleye
yönelik halkla ilişkiler projeleri ve medya ilişkileri konularında danışmanlık hizmeti
ile sponsorluk faaliyetleri ve işbirliği çalışmaları sunulmasını hedefleyen bir
sözleşme imzalanmıştır.

Bildirim Formu'nda Sözleşme'nin konusunun şirketlerin faaliyet gösterecekleri
bireysel emeklilik sisteminde, stratejik iletişim danışmanlığı, hedef kitleye yönelik
halkla ilişkiler projeleri ve medya ilişkileri konularında danışmanlık hizmeti ile
04-26/288-66

8
sponsorluk faaliyetleri ve işbirliği çalışmalarından oluştuğu belirtilmektedir.
Bildirime konu olan Sözleşme metnindeki bazı hükümler şöyledir:

“3.A. Globalin Sorumlulukları:
3.A.1. Stratejik iletişim danışmanlığı çerçevesinde danışmanlık yapmak, varsa
reklam ajansı ile koordinasyon içerisinde olmak, Müşteri’nin pazarlama
hedeflerine uygun planlar yapmak, projelendirmek,
3.A.3. Kamuoyunu yönlendirme konusunda Müşteri’ye danışmanlık yapmak ve
proje geliştirmek ve onaylandığı takdirde uygulamak,
3.A.5. Müşteri ile toplantılar yapmak ve Müşteri’ye aksiyon planları, toplantı
notları, değerlendirme raporları hazırlamak ve bunları haftalık olarak sunmak.
3.A.8. Müşteri’nin Şirketler dışında aynı sektörde hizmet veren birebir rakip/leri ile
kesinlikle çalışmamak.”

Bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere Global, Mutabakat'a taraf olan 12 bireysel
emeklilik şirketinin tamamı adına ortak tanıtım faaliyetleri düzenleyecek, pazar
verilerine ilişkin raporlar hazırlayarak bireysel emeklilik sisteminin tanıtımındaki
yeknesaklığı sağlayacaktır.

Mutabakat’a katılan bireysel emeklilik şirketleri ile bir halkla ilişkiler, reklam ve
pazarlama şirketi olan Global arasında akdedilen Sözleşme ise anılan Mutabakat
metninin uygulanma aşamasının parçası olan bir sözleşmedir. Anılan
Sözleşme'nin varlık sebebi Mutabakat'tır ve iki anlaşma ayrı düşünülemez.
Dolayısıyla, Mutabakat metni hakkında yapılan değerlendirmeler ve ulaşılan
sonuçlar, Global ile ilgili şirketler arasında akdedilen Sözleşme'yi de
kapsamaktadır. Ancak, anılan Sözleşme'nin yukarda yer verilen 3.A.8 sayılı
maddesi, “Müşteri’nin Şirketler dışında aynı sektörde hizmet veren birebir
rakip/leri ile kesinlikle çalışmamak” şeklindedir ve rekabet yasağı içermektedir.

2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin “Kapsam”
başlıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar, “Üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal
veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar”
şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla bir anlaşmanın Tebliğ kapsamında kabul
edilebilmesi için, anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin üretim veya dağıtımın farklı
seviyelerinde faaliyet gösteriyor olması gerekmektedir.

Rekabet yasağını ihtiva eden ve yukarda yer verilen maddeye göre Global,
aralarındaki akdi münasebet devam ettiği müddetçe söz konusu şirketler dışında
aynı sektörde hizmet veren rakiplere, Sözleşme konusu hizmeti sunmayacaktır.
Global ile bu şirketlerin faaliyette bulundukları pazarlar, birbiriyle dikey ya da
yatay ilişkisi bulunmayan pazarlardır. Şirketler bireysel emeklilik pazarında,
Global ise reklam, pazarlama ve danışmanlık hizmetleri pazarında faaliyet
göstermektedir. Bu pazarlar arasında, ne alt pazar-üst pazar olma hali (dikey
ilişki) ne de rakip olma hali (yatay ilişki) söz konusudur. Sözleşme şirketlerin
04-26/288-66

9
Global’den belirli bir hizmetler paketi satın almasını öngören bir akdi münasebet
tesis etmektedir. Bu münasebet içinde Global hizmetin sağlayıcısı, şirketler ise
hizmet alıcısı ve nihai kullanıcısı konumundadır. Dolayısıyla, ne yatay ne de
dikey olarak nitelendirilebilen ve nihai kullanıcı tarafından satıcıya getirilen,
“rakibe hizmet sunmama” şeklinde özetlenebilecek atipik bir rekabet yasağı
bulunmaktadır. Bu çerçevede, söz konusu rekabet yasağının
değerlendirilmesinde 2002/2 sayılı Tebliğ’deki hükümler yerine, 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin (c) ve (d) bendlerinde vurgulanan, “rekabetin önemli
ölçüde ve gereğinden fazla sınırlanmaması” ilkesi dikkate alınmalıdır.

Halihazırda bireysel emeklilik pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tamamı,
aynı zamanda Mutabakat’a taraf olduklarından, Global tarafından sunulması
öngörülen hizmetten yararlanmaktadır. Öte yandan, Mutabakat metninde imzası
bulunsun ya da bulunmasın, aynı pazarda faaliyet gösterecek bütün teşebbüsler
diledikleri takdirde gerek Mutabakat’a ve gerekse Global ile yapılan anlaşmaya
dahil olabilmektedir. Oyak Emeklilik’in Global ile yapılan anlaşmaya dahil
edilmesi amacıyla taraf şirketler, Oyak Emeklilik ve Global arasında bir ek
protokol yapılmıştır. Bu nedenle, söz konusu rekabet yasağı, pazara giriş
yapacak emeklilik şirketleri için Global ile çalışmak açısından engel teşkil
etmemektedir. Reklam, tanıtım ve danışmanlık hizmetlerinde Global, “zorunlu
unsur” sayılabilecek vazgeçilemez bir üstünlüğe ya da bir hakim duruma sahip
olmadığından, şirketlerin Global ile yaptıkları ve rekabet yasağı barındıran
anlaşma, bireysel emeklilik pazarına yeni giriş yapacak teşebbüsler bakımından
“reklam, tanıtım ve danışmanlık pazarının kapanması”, reklam ve tanıtım
hizmetlerinin satın alınacağı sağlayıcı bulamama gibi olumsuz sonuçlara yol
açmayacağı görülmüştür. Rakip bireysel emeklilik teşebbüsleri, aynı nitelikteki
hizmeti başka kaynaklardan temin edebilecektir.

Bu çerçevede söz konusu rekabet yasağının, anılan sebeplerle rekabeti
gereğinden fazla sınırlamadığı, dolayısıyla, şirketler ile Global arasında akdedilen
anlaşmanın, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen bireysel muafiyet
şartlarını taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

İ. SONUÇ

1. a) 12 bireysel emeklilik şirketinin, herhangi bir tüzel kişilik oluşturmaksızın
çeşitli konularda birlikte değerlendirme yapmak üzere belirledikleri ve
“Mutabakat” olarak adlandırdıkları işbirliği anlaşmasına, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi kapsamında, rekabeti önleyici etkiler
doğurabilecek nitelikte bir işbirliği anlaşması olması nedeniyle menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine,
b) Bu anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olan ve 12 bireysel emeklilik şirketini
temsilen Halkla İlişkiler Komitesi ile Global Tanıtım Halkla İlişkiler ve Araştırma
Ltd. Şti. arasında akdedilen ve ilgili şirketlerin faaliyet gösterecekleri bireysel
emeklilik sisteminde, şirketlere stratejik iletişim danışmanlığı, halkla ilişkiler
projeleri ve medya ilişkileri koularında danışmanlık hizmeti ile sponsorluk
04-26/288-66

10
faaliyetleri ve işbirliği çalışmalarını hedefleyen anlaşmaya da ihtiva ettiği rekabet
yasağı nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
OYBİRLİĞİ ile;

2. a) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen ve bir anlaşmaya bireysel
muafiyet tanınması için gerekli olan şartları karşıladıkları anlaşıldığından,
Kanun’un 10. maddesine göre bildirim tarihi olan 30.6.2003’den geçerli olmak
üzere 3 yıl süre ile ve Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde, her iki anlaşmaya
muafiyet tanınmasına,
b) Bununla birlikte, söz konusu anlaşmanın uygulanmasının, ilgili pazarda
teşebbüsler arasında halen mevcut olduğu gözlenen rekabeti olumsuz yönde
etkilediğinin anlaşılması halinde muafiyetin, 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesi
uyarınca her zaman geri alınabileceği konusunda ilgililerin bilgilendirilmesine,
OYÇOKLUĞU ile;

3. a) “Mutabakat” olarak adlandırılan ve 7.3.2003 tarihinde imzalanan işbirliği
anlaşmasının ve yanı sıra 21.4.2003 tarihinde imzalanan danışmanlık/
sponsorluk/ halkla ilişkiler anlaşmasının, Kanun’un 10. maddesinde öngörülen
süre içerisinde Kurul’a bildirilmemiş olması nedeniyle, Ak Emeklilik A.Ş., Anadolu
Hayat Emeklilik A.Ş., Ankara Emeklilik A.Ş., Başak Emeklilik A.Ş., Commercial
Union Hayat ve Emeklilik A.Ş., Doğan Emeklilik A.Ş., Garanti Emeklilik ve Hayat
A.Ş., Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş., Oyak Emeklilik A.Ş., TEB Bireysel
Emeklilik A.Ş., Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. ve Vakıf Emeklilik A.Ş. ile Global
Tanıtım Halkla İlişkiler ve Araştırma Ltd. Şti.’nin her birine ayrı ayrı, 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 2004/1 sayılı Tebliğ
uyarınca, 2.970.794.000.- (ikimilyardokuzyüzyetmişmilyonyediyüzdoksandört
bin)'er TL. para cezası uygulanmasına,
b) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen
bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemekten dolayı ilgili teşebbüslere verilen bu
cezanın yüzde onu oranında olmak üzere, söz konusu teşebbüslerde bildirim
yükümlülüğünün bulunduğu tarihte yönetim organlarında görev alan M. Akın
KOZANOĞLU, Mehmet CİVELEK, M. Hakan KARAHAN, İ. Ragıp YEĞİN, Meral
EGEMEN, S. Barbaros KARAKIŞLA, Turgay ÖZBEK (Ak Emeklilik A.Ş.); A.
Aykut DEMİRAY, Salih KURTULUŞ, Mustafa SU, Onur ÖZBİLEN, Mehmet M.
ESEN, Burhanettin KANTAR, Ayça ÇINAR, Sedat A. TOSYALI, Ömer ÇELEBİ,
Senar AKKUŞ, Hakan ARAN (Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş.); Prof. Dr. Cengiz
EROL, Fehmi M. ÖZTUNÇ, Ferruh ÖZCAN, Prof. Dr. Alaeddin TİLEYLİOĞLU,
Ramazan SÜRÜCÜ; Cem YILMAZER, Ali Ekber BEKTAŞ (Ankara Emeklilik
A.Ş.); Dr. Niyazi ERDOĞAN, Özcan ATALAY, Mete BAŞOL, Muzaffer BİLGİLİ,
Raif GÜLER, Senih BOYACIGİL, Tevfik CANSIZ (Başak Emeklilik A.Ş.); Mark
Brennan WEBB, Neville Charles CREESE, Albert Wiseman PATERSON, William
LAMB, Gülsen DEMİR, Kler Keti BONOFİYEL (Commercial Union Hayat ve
Emeklilik A.Ş.); A. Vural AKIŞIK, Tayfun BAYAZIT, Biltekin ÖZDEMİR, Erol
TUNCER, E. Çetin ALANYA, Faik AÇIKALIN, Mehmet MURATOĞLU, M. Çetin
HACALOĞLU, Tufan DARBAZ (Doğan Emeklilik A.Ş.); Aclan ACAR, Hüsnü
04-26/288-66

11
AKHAN, A. Can VERDİ, S. Metin AR, F. Nafiz KARADERE, Turgay GÖNENSİN,
K. Erhan TUNÇAY (Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş.); Rahmi M. KOÇ, Klaus
DÜHRKOP, Dr. Rüşdü SARAÇOĞLU, Candemir ÖNHON, Giuseppe MOGGI,
Akira TAKECHI, Horst K. KAISER, Cemal ZAĞRA, M. Kemal OLGAÇ (Koç
Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.); Dr. M. Aydın MÜDERRİSOĞLU, Dinç
KIZILDEMİR, Yıldırım TÜRKER, Suat GÜMÜŞLÜOL, Ahmet Şükrü LÜLECİ,
Gökhan DERELİ (OYAK Emeklilik A.Ş.); Mehmet AYDOĞDU, Mustafa ÇELİK,
Kerim KARARKAYA, Cengiz ERTEN, Mitat ŞAHİN, Mesut ÖĞÜTGEN (Vakıf
Emeklilik A.Ş.); Mehmet Alp Naci SIĞIN, Kerim Erhan DUMANLI, İhsan
FEYZİBEYOĞLU, Mehmet Ali ALKAN, Zeynep Nazan SOMER, Sezai Giray
VELİOĞLU (Yapı Kredi Emeklilik A.Ş.); Ceyda AYDEDE, Ertan TEZCAN, Füsun
DEDEHAYIR ve Didem KARABUDA (Global Tanıtım Halkla İlişkiler ve Araştırma
Ltd.Şti.)'ya ayrı ayrı 297.079.400.- (ikiyüzdoksanyedimilyonyetmişdokuzbin-
dörtyüz)'er TL. para cezası verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile;

karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy