Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-25 (Menfi Tespit/ Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-27/341-83
Karar Tarihi : 22.4.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı
ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN.
B- RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Osman Tan ÇATALCALI
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - SÜTAŞ Bursa ve Havalisi Pastörize Süt ve Süt
Mamulleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.
D- TARAFLAR : - SÜTAŞ Bursa ve Havalisi Pastörize Süt ve Süt
Mamulleri Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ayşe Hatun Çeşme Sok. No:12 K.Bakkalköy/ İstanbul
- Nestle Gıda Sanayi A.Ş.
Büyükdere Cad. No:71 Nurol Plaza A Blok Kat: 5
Maslak/İstanbul
- Danonesa Tikveşli Süt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Cumhuriyet Cad. Acarlar İş Merkezi D Blok No:14
Kat:5-6-7 81640 Kavacık/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı
Teşvik Fonu tarafından düzenlenen İzmir ve İstanbul Anadolu Yakası
bölgelerindeki ilköğretim okullarına süt temini ve dağıtımına yönelik
ihaleye katılım için düzenlenen “Ortak Girişim Sözleşmesi”ne menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.3.2002 tarih ve 990 sayı ile giren
Sütaş A.Ş. tarafından yapılan bildirimle; Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Fonu (Fon) tarafından düzenlenen İstanbul Anadolu
Yakası bölgesindeki ilköğretim okullarına süt temini ve dağıtımına ilişkin
ihaleye yönelik olarak, Sütaş A.Ş., Nestle A.Ş. ve Danonesa A.Ş. arasında
düzenlenen “Ortak Girişim Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi,
bunun reddedilmesi halinde başvurunun muafiyet bildirimi olarak
değerlendirilmesi talep edilmiştir.
Diğer yandan Kurum kayıtlarına sırasıyla 21.2.2002 tarih 882 sayı ve 4.3.2002
tarih 965 sayı ile intikal eden iki ayrı başvuruda; Pınar Süt Mamulleri Sanayii
(04-27/341-83)
2
A.Ş. (Pınar A.Ş.)- Dimes Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.(Dimes A.Ş.), Sek Süt
Endüstrisi Kurumu Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sek A.Ş.)-Danonesa A.Ş.-Mamsan
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mamsan A.Ş.) teşebbüslerince, Fon tarafından
düzenlenen ilgili bölgelerdeki ilköğretim okullarına süt temini ve dağıtımına
yönelik ihaleye katılımdaki ortak girişim sözleşmelerine menfi tespit belgesi
istenilmiştir.
Bu başvurular üzerine Kurul’un 19.3.2002 tarih ve 02-15/162-Mı toplantısında;
mevcut bilgi ve belgeler ile toplam ihale miktarının ve bedelinin firmalar
arasında eşit bir şekilde paylaşılmasının ancak firmalar arasındaki bir
koordinasyon ile ortaya çıkabileceği yönündeki raportör görüşleri dikkate
alınarak, ihaleye katılan firmaların 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediğinin
açıklığa kavuşturulması amacıyla aynı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma açılmasına karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu, söz konusu karar uyarınca hazırlanan 19.4.2002 tarih ve 02-
3-25 sayılı Önaraştırma Raporu’nu görüşerek 27.6.2002 tarih ve 02-41 sayı
ile; toplam ihale miktarının ve bedelinin firmalar arasında eşit bir şekilde
paylaşılmasının ancak firmalar arasındaki bir koordinasyon ile ortaya
çıkabileceği yönündeki bulguların açıklığa kavuşturulabilmesi amacıyla
ihaleye katılan sekiz süt üreticisi teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41.maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir.
Soruşturma sonucunda Kurul, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15 sayı ile;
haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin anılan ihaleye katılımda
danışıklı fiyat teklifinde bulunmak suretiyle toplam ihale miktarı ve bedelini
aralarında eşit şekilde paylaşarak bir anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine karar vermiştir.
Dosya konusu bildirimle ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4, 5 ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu
düzenlenen 16.4.2004 tarih, 2002-3-25/MM-04-KÜ sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu, 19.4.2004 tarih, REK.0.07.00.00/86 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili Raporda;
- Fon tarafından düzenlenen İstanbul Anadolu Yakası bölgesindeki
ilköğretim okullarına süt temini ve dağıtımına ilişkin ihaleye yönelik olarak,
Sütaş A.Ş., Nestle A.Ş. ve Danonesa A.Ş. arasında düzenlenen “Ortak
Girişim Sözleşmesi”nin, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15 sayılı Kurul Kararı
ile ihlal oluşturduğuna karar verilen tüm bölgelere ilişkin ihale miktar ve
bedelinin paylaşımına yönelik anlaşma ile bir bütün oluşturduğu,
- Bir bütün teşkil eden tek bir anlaşmanın söz konusu olması ve bu
anlaşmaya ilişkin olarak bildirimde bulunulmaması nedeniyle başvuru
konusu sözleşmeye menfi tespit ya da bireysel muafiyet verilemeyeceği,
- Diğer yandan, sözü edilen anlaşmaya ilişkin olarak 19.1.2004 tarih ve 04-
05/54-15 sayılı Kurul Kararı ile Kanun’un 4. maddesinin ihlali ve Kanun’un
10. maddesi gereğince bildirimde bulunulmaması nedeniyle ilgili
(04-27/341-83)
3
teşebbüsler hakkında cezai müeyyide uygulanmasına karar verilmiş olması
göz önünde bulundurularak, aynı anlaşmaya mükerrer ceza verilmesini
önlemeyi teminen, başvuru konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi anlamında rekabet ihlali oluşturmasına karşın hakkında ayrıca
cezai yaptırım uygulanmasına gerek olmadığı
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1.İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicilerin gözünde fiyatı, kullanım amaçları,
fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame
edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınması
gerekmektedir. Bunun yanında başkaca unsurlar da dikkate alınabilmektedir.
Süt, üretim açısından iki ana kategoriye ayrılmaktadır: UHT (Ultra High
Temperature) ve pastörize süt. Üretim teknikleri incelendiğinde bu iki ana süt
üretim şeklinin büyük farklılıklar gösterdiği görülmektedir. En önemli fark ise
UHT’de, sütün bozulmasında ana etkeni meydana getiren mikrobiyolojik
faaliyetlerin ve tüm mikroorganizmaların kısa sürede yüksek ısı uygulanarak
öldürülmesi ve tüketiciye uzun ömürlü süt sağlanmasıdır.
Ayrıca, UHT sütün oda sıcaklığında saklanabilmesi, her şartta tüketime hazır
ve uzun ömürlü olması, ambalajının hafifliği, ürünün güneş ışınlarından
korunması ve fiyatının pastörize süte ve sokak sütü olarak adlandırılan açıkta
satılan süte oranla yüksek olması onu tüketici gözünde de gerek pastörize
sütten gerekse sokak sütünden ayırmaktadır.
Buna ek olarak talebin Fon tarafından sadece UHT süt alımına ilişkin olarak
yapılması, ilgili dosya bakımından UHT sütler ile pastörize sütlerin talep
açısından birbirlerini ikame edemeyeceği sonucunu doğurmaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda dosya konusu ihalenin UHT
süt alımını içermesi de göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı “UHT süt
pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı
olması; ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici
olmaktadır.
Başvuru konusu bildirimin ilgili olduğu soruşturma dosyası göz önünde
bulundurulduğunda; UHT süt üreten firmaların Türkiye geneline yönelik
faaliyet göstermesi ve dosya konusu ihaleye katılım ve ürünlerin temin
edilmesi konusunda coğrafi konum açısından önemli derecede bir farklılığın
(04-27/341-83)
4
söz konusu olmaması dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları“ olarak belirlenmiştir.
H.2.Taraflar
H.2.1. Sütaş Bursa ve Havalisi Pastörize Süt ve Süt Mamulleri Gıda
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sütaş A.Ş.)
Sütaş A.Ş., 1974 yılında kurulan ve merkezi İstanbul’da olan bir şirkettir. Süt
ve süt ürünleri alanında faaliyet gösteren şirketin Bursa’nın Karacabey
ilçesinde üretim tesisleri bulunmaktadır.
Sütaş A.Ş.’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1- Sütaş A.Ş. Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Yılmaz Holding A.Ş. 97.7
Sümer Holding A.Ş. 1.5
Diğer (Toplam 96 Şahıs) 0.8
Toplam 100.0
Şirket Yönetim Kurulu; Sadık Yılmaz (Yön. Kur. Bşk.), Muharrem Yılmaz (Yön.
Kur. Bşk. V.), İlyas Keskin, Serpil Veral, Haydar Yılmaz’dan oluşmaktadır.
Şirketin 1999-2001 yıllarında gerçekleşen cirolarına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2- Sütaş A.Ş. 1999-2001 Yılı Ciroları
Yıllar 1999 2000 2001
Ciro (TL) 35.540.990.481.075 62.539.354.995.172 91.164.745.104.697
H.2.2. Nestle Gıda Sanayi A.Ş. (Nestle A.Ş.)
Nestle A.Ş. merkezi İstanbul’da bulunan ve Nestle Grubu bünyesinde faaliyet
gösteren bir şirkettir. Şirket süt ve süt ürünlerini İstanbul, Karacabey ve
Gönen’de bulunan tesislerinde üretmektedir.
Nestle A.Ş.’nin ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo 3-Nestle A.Ş. Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Nestle S.A. 99.9
Diğer 0.1
Toplam 100.0
Şirket Yönetim Kurulu Dominique M. Dupont (Yön. Kur. Bşk.), Sanjay
Bahadur, Graham P.J. Campbell, Martin V.R. Widmer, Martial G. Rolland’dan
oluşmaktadır.
Şirketin 1999-2001 yıllarında gerçekleşen cirolarına Tablo 4’te yer verilmiştir.
(04-27/341-83)
5
Tablo 4- Nestle A.Ş. 1999-2001 Yılı Ciroları
Yıllar 1999 2000 2001
Ciro (TL) 41.822.932.757.000 77.041.520.224.000 159.153.599.418.000
H.2.3. Danonesa Tikveşli Süt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Danonesa
A.Ş.)
Danonesa A.Ş., merkezi İstanbul’da bulunan ve Danone-Sabancı Grubu
ortaklığı bünyesinde faaliyet gösteren bir şirkettir. Şirket Tikveşli, Birtat, Çiftlik,
Danone Doğal ve Petit Danone gibi markalarla süt ve süt ürünleri
üretmektedir.
Danonesa A.Ş.’nin ortaklık yapısına Tablo 5’te yer verilmiştir.
Tablo 5- Danonesa A.Ş. Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı
(%)
Danonesa Danone Sabancı Gıda ve İçecek San. ve Tic. A.Ş. 99.980
Tursa Sabanci Turizm ve Yatırım İşletmeleri A.Ş. 0.005
Akhayat Sigorta A.Ş. 0.005
Pilsa Plastik Sanayii A.Ş. 0.005
Exsa Export Sanayii Mam. Satış ve Araştırma A.Ş. 0.005
Toplam 100.000
Şirket Yönetim Kurulu Haluk Dinçer (Yön. Kur. Bşk.), Bernard Louis Hours
(Yön. Kur. Bşk. V.), Atıl Saryal, Jorgen Flemming Michael Morgan, Jose Maria
Giro Roca’dan oluşmaktadır.
Şirketin 1999-2001 yıllarında gerçekleşen cirolarına Tablo 6’da yer verilmiştir.
Tablo 6- Danonesa A.Ş. 1999-2001 Yılı Ciroları
Yıllar 1999 2000 2001
Ciro (TL) 18.298.406.000.000 48.920.482.000.000 60.298.802.000.000
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İhale Süreci
Fon tarafından Ankara, İstanbul Avrupa yakası, İstanbul Anadolu yakası, İzmir
ve Diyarbakır illeri büyükşehir merkez ilçelerinde ilköğretim okullarına UHT süt
(200 ml kutu) temini ve dağıtımı amacıyla düzenlenen ihale ilk olarak
11.1.2002 tarihinde yapılmıştır. İhalede Dimes A.Ş. dışındaki firmaların gerekli
belgeleri eksiksiz olarak ibraz etmemeleri nedeniyle İhale Komisyonu
tarafından anılan firmalara ait iç zarflar açılmayarak başkaca işleme
konulmadan diğer belgelerle birlikte firmaların yetkililerine iade edilmiş ve söz
konusu firmalar ihale dışı bırakılmıştır. Ancak İta Amiri konumunda bulunan
Devlet Bakanı ihalenin yeniden yapılmasını uygun görmüştür.
Bunun üzerine Fon tarafından anılan yerlerde bulunan ilköğretim okullarına
UHT süt (200 ml kutu) temini ve dağıtımı amacıyla 24.1.2002 tarihinde
yeniden ihale yapılmıştır. Söz konusu ihale Fonlar İhale Yönetmeliği’nin 29.
maddesinin (a) bendi uyarınca kapalı teklif usulü ile; her bölge için iki ayrı
(04-27/341-83)
6
teklif olacak şekilde beş bölge için toplam 10 teklif, 4 farklı ortak girişim ve bir
firma tarafından yapılmıştır.
Teknik şartnamenin 10. maddesi gereğince, sözleşme süresi boyunca
dağıtılacak süt miktarları bölge bazında Tablo-7'de gösterilmiştir.
Tablo-7 İller Bazında Dağıtılacak Miktarlar ve Oranları
İLLER GÜNLÜK MİKTAR (KUTU)
TOPLAM SÜRE
(GÜN)
TOPLAM
(KUTU)
ORAN
(%)
İstanbul Avrupa
Yakası 300.000 79 23.700.000 30.0
İstanbul Anadolu
Yakası 225.000 79 17.775.000 22.5
Ankara 225.000 79 17.775.000 22.5
İzmir 175.000 79 13.825.000 17.5
Diyarbakır 75.000 79 5.925.000 7.5
Toplam 1.000.000 79 79.000.000 100.0
İhalede verilen teklifler ve kazanan firmalar Tablo-8’de gösterilmiştir1.
Tablo-8 İhale Teklifleri
DAĞITIM YERİ FİRMA/ ORTAK GİRİŞİM
TEKLİF EDİLEN
BİRİM FİYATI (TL)
SEK-Danonesa-Mamsan 169,400
İstanbul Avrupa Yakası
Ak Gıda-Nestle 170,900
Sütaş-Nestle-Danonesa 169,500
İstanbul Anadolu Yakası
Pınar-Dimes 172,000
Pınar-Dimes 168,800
İzmir
Sek-Danonesa-Mamsan 171,000
Ak Gıda-Nestle 169,500
Ankara
Dimes 169,850
Dimes 169,850
Diyarbakır
Sütaş-Nestle-Danonesa 174,250
H.3.2. Ortak Girişim Sözleşmesi
Başvuru konusu “Ortak Girişim Sözleşmesi”nde, sözleşmenin Fon tarafından
düzenlenen İstanbul Anadolu Yakası bölgesine ilişkin okul sütü ihalesine
yönelik olarak 21.1.2002 tarihinde Sütaş A.Ş., Nestle A.Ş. ve Danonesa A.Ş.
teşebbüsleri arasında yapıldığı belirtilmektedir. Sözleşmenin başlangıç
hükümlerinde; tarafların anılan ihale ile ilgili olarak ihaleye birlikte teklif
vermek, ihale üstlenildiği takdirde ihale gereği doğacak yükümlülükleri birlikte
yerine getirmek ve kazanılacak haklara birlikte taraf olmak amacıyla “ortak
girişim” kurmaya karar verdikleri ifade edilmektedir.
1 Kazanan firmalar italik karakterde yazılmıştır.
(04-27/341-83)
7
Sözleşmenin ilgili maddelerine aşağıda yer verilmiştir:
“1-Taraflar,…SÜTAŞ’ı bu Ortak Girişimde Pilot Firma olarak tayin
ederek…adresini de Ortak Girişimin tebligat adresi olarak kabul etmişlerdir…
3-İşbu Ortak Girişim Sözleşmesi, 21/01/2002 tarihinde yürürlüğe girecek ve
aşağıdaki durumlardan herhangi birinin oluşmasına kadar yürürlükte
kalacaktır:
i) İhalenin iptal edilmesi ya da herhangi diğer bir sebeple yapılmaması
ii) İhalenin taraflarca işbu sözleşme ile kurulan Ortak Girişim üzerinde
kalmaması
iii) İhalenin Ortak Girişim üzerine kalması halinde İhale konusu Projenin
tamamlanarak Ortak Girişim taraflarının İhale ile ilgili imzaladığı ihale
sözleşmesinden doğan bütün hukuki, mali ve diğer yükümlülüklerin yerine
getirilmesi…
4- Taraflar, İhale ve Proje ile ilgili olarak Ortak Girişimin idareye karşı borç ve
yükümlülüklerinden müştereken ve müteselsilen sorumlu olmakla birlikte, işbu
Ortak Girişim Sözleşmesi ile kurulan iç ilişkide İhale ve Proje ile ilgili olarak
masraflar ve gelir de olmak üzere bütün hak ve yükümlülükleri aşağıdaki
oranlarda paylaşacaklardır;
Nestle 25/225
Sütaş 125/225
Danone Sa 75/225
…
6- Fona karşı pilot firma her türlü muhasebe ve fatura işlemlerinden
sorumludur. Pilot Firmaya karşı ise özel ortaklar madde 4’te belirtilen oranlar
çerçevesinde sorumludur.…”
H.3.3. Değerlendirme
Başvuru konusu sözleşmenin içeriğinden, Fon tarafından ihaleye çıkarılan
ilköğretim okullarına süt temini ve dağıtma işine yönelik olarak sözleşme
taraflarınca “ortak girişim” olarak teklif verileceği anlaşılmaktadır. Öncelikle
sözleşmenin Rekabet Hukuku açısından yoğunlaşma doğurucu bir ortak
girişim olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 2. maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız
bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler (joint venture)” teşebbüsler arası birleşme ve devralma kabul
edilmekte ve bunlar hakkında Tebliğ’in 4. maddesindeki koşullara bağlı olarak
Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekmektedir.
(04-27/341-83)
8
Sözleşme her ne kadar “ortak girişim sözleşmesi” başlığını taşısa da temel
olarak açılan bir ihaleye katılımda ve kazanılması halinde üstlenilecek işte
taraflar arası bir ortaklık öngörmektedir. Bunun ötesinde 1997/1 sayılı Tebliğ
anlamında firmalardan ayrı olarak bağımsız bir iktisadi varlığın ortaya
çıkmadığı görülmüştür. Bu nedenle başvuru konusu sözleşmenin anılan
Tebliğ kapsamında yoğunlaşma doğurucu bir işlem olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Dolayısıyla anılan sözleşme 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesi açısından değerlendirilmiştir.
Başvuru konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından bir
ihlal oluşturup oluşturmadığının belirlenebilmesi için diğer ortak girişim
sözleşmeleriyle birlikte ilgili ihalenin bütününün ele alınması gerekmiştir.
Fon tarafından düzenlenen ihale kapsamındaki ortak girişim sözleşmelerinde,
ihaleyi kazanan firmaların o bölge için UHT süt üretim miktarlarını hangi
oranda paylaşacakları yer almaktadır. Tablo-7’de yer verilen bölgeler için
Fon’un almak istediği kutu süt adedi göz önüne alındığında, firmaların
kapasiteleri nedeniyle bu miktarda üretim yapamayacakları, bu yüzden ortak
girişim kurarak ihaleye teklif götürdükleri anlaşılmaktadır. Sözleşmeler ihale
dışındaki ticari faaliyetlere ilişkin herhangi bir hüküm öngörmemektedir. Ayrıca
sözleşmelerin kapsam ve süresinin tamamıyla ihale ile sınırlı tutulduğu
görülmektedir.
Ancak Kurul, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15 sayı ile; haklarında soruşturma
yürütülen teşebbüslerin anılan ihaleye katılımda danışıklı fiyat teklifinde
bulunmak suretiyle toplam ihale miktarı ve bedelini aralarında eşit şekilde
paylaşarak bir anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiklerine karar vermiştir.
Bu çerçevede, yapılan ortak girişim sözleşmelerinde belirlenen oranlar
sonucunda toplam ihale miktarının eşit şekilde paylaşılmış olması nedeniyle
anılan sözleşmeleri okul sütü alım ihalesinin bütününden ayrı olarak
değerlendirilemeyeceği ve bu sözleşmelerin ihlal niteliğindeki tek bir
anlaşmanın parçalarını oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir deyişle
ortak bir amaca hizmet eden ortak girişim sözleşmeleri ihlal niteliğindeki
anlaşmayla birlikte çerçeve bir anlaşma oluşturmaktadır.
Diğer yandan, anılan sözleşmelere ilişkin olarak yapılan menfi tespit/muafiyet
başvuruları göz önünde bulundurulduğunda, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15
sayılı Kurul Kararı ile ihlal olarak kabul edilen ve varlığı bu karar ile tespit
edilen anlaşmaya ilişkin olarak herhangi bir bildirimde bulunulmadığı
görülmüştür. Kaldı ki, geçerli bir bildirimde bulunulmuş olsa dahi anılan
sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal
oluşturmaları nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği de ortadadır.
Ayrıca, ilgili sözleşmeler Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet
analizine tabi tutulduğunda en azından aynı maddenin (d) bendinde öngörülen
diğer bir koşul olan “rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanmasına yol
açmaması” koşulunu karşılamayacaktır. Çünkü, ihale sonucu ortaya çıkan
paylaşım ortak girişimlerin zorunlu bir sonucu değildir. Farklı bölgelere farklı
tekliflerin verilmesi durumunda sözü edilen eşit paylaşımın ortaya çıkmayacak
(04-27/341-83)
9
olması, firmaların ihale sürecindeki davranışlarının ihlalde belirleyici olduğunu
ortaya koymaktadır. Bu nedenle söz konusu sözleşmelere menfi tespit belgesi
verilmesi ya da muafiyet tanınması mümkün değildir. Nitekim, anılan kararda
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında ihlal niteliğindeki anlaşmanın
Kanun’un 10. maddesi ve 1997/6 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi ile öngörülmüş
olan bir aylık süre içerisinde bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmediğine ve
soruşturma kapsamında bulunan teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 16.
maddesinin (c) bendi uyarınca cezai yaptırım uygulanmasına hükmedilmiştir.
Bu durum karşısında, söz konusu ortak girişim sözleşmelerinin anılan Kurul
Kararı ile cezai müeyyide uygulanmasına karar verilen anlaşmayla bir bütün
teşkil etmesi ve bu konuda mükerrer cezalandırmanın önlenmesi açısından
anılan sözleşmelere ayrıca cezai işleme gerek bulunmamaktadır.
Bu çerçevede; bildirime konu sözleşmenin 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15
sayılı Rekabet Kurulu kararı ile ihlal oluşturduğuna karar verilen tüm bölgelere
ilişkin ihale miktar ve bedelinin paylaşımına yönelik anlaşma ile bir bütün
oluşturduğu ve bu nedenle ilgili sözleşmeye menfi tespit verilmesi ya da
bireysel muafiyet tanınmasının mümkün olamayacağı; diğer yandan aynı
Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali ve aynı Kanun’un 10.
maddesi gereğince bildirimde bulunulmaması nedeniyle ilgili teşebbüsler
hakkında cezai müeyyide uygulandığı göz önünde bulundurularak, aynı
anlaşma hakkında ayrıca cezai işleme gerek bulunmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu tarafından
düzenlenen İstanbul Anadolu Yakası bölgesindeki ilköğretim okullarına süt
temini ve dağıtımına ilişkin ihaleye yönelik olarak, Sütaş Bursa ve Havalisi
Pastörize Süt ve Süt Mamulleri Gıda San. ve Tic. A.Ş., Nestle Gıda
Sanayi A.Ş. ve Danonesa Süt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında
düzenlenen “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-
15 sayılı Kurulu kararı ile ihlal oluşturduğuna karar verilen tüm bölgelere
ilişkin ihale miktar ve bedelinin paylaşımına yönelik anlaşma ile bir bütün
oluşturduğuna; bu nedenle başvuru konusu sözleşmeye menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine, bireysel muafiyet de tanınamayacağına,
2- Bildirime konu anlaşmaya ilişkin olarak, 19.1.2004 tarih ve 04-05/54-15
sayılı Rekabet Kurulu kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali
ve aynı Kanun’un 10. maddesi gereğince bildirimde bulunulmaması
nedeniyle ilgili teşebbüsler hakkında cezai müeyyide uygulandığı göz
önünde bulundurularak, aynı anlaşma hakkında ayrıca cezai işleme gerek
olmadığına,
(04-27/341-83)
10
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy