Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-55
Karar Sayısı : 04-32/373-94
Karar Tarihi : 4.5.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : Serpil YANIK
C. ŞİKAYET EDEN : İhbar
D. ŞİKAYET EDİLEN: - Altaş Ambarlı Liman Tesisleri Ticaret A.Ş.
Angurya Çiftliği Mevkii 34900 Yakuplu
Büyükçekmece/Istanbul
- Alpaş (Anılan teşebbüsün varlığı tespit edilememiştir.)
E. DOSYA KONUSU : Ambarlı Liman bölgesinde terminal işletmeciliği yapan
şirketlerin ortaklaşa kurdukları Altaş Ambarlı Liman Tesisleri Ticaret A.Ş.
(Altaş) ve Alpaş vasıtasıyla tedarikçilerden mal ve hizmet satın almaları
dolayısıyla tedarikçiler aleyhine rekabetin kısıtlandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbar yazısında, Ambarlı Liman tesislerinde faaliyet gösteren
6 terminal (belli bir yük ya da yük grubunun elleçlenmesinde uzmanlaşmış liman
ünitesi) şirketinin Altaş ve Alpaş adlı iki şirket kurdukları, Ambarlı Limanı için gerekli
pis su atıklarını tankerler ile boşalttırmak, temizlik işlerini kiralamak, güvenlik
şirketlerini tespit etmek ve işi vermek, şirket terminallerinin imar işlerinde her türlü
malzeme temin etmek, gıda alımında bulunmak ve taşeron şirketleri kiralamak gibi
alım ve satım işlerini bu şirketlerin yürüttüğü, limanda mevcut Marport, Kumport,
Akçansa, Mardaş, Total Oil ve Set Anadolu terminal şirketlerinin yönetim kurulu
başkanlarının veya üyelerinin yönetimini oluşturduğu bu iki şirketin yaptıkları alımları
anılan terminallere faturaladıkları, tedarikçilerin doğrudan terminallere mal
satamadıkları ve bu nedenle mal ve hizmet alımlarının rekabete kapalı bir ortamda
gerçekleştirildiği iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.3.2004 tarih, 1275 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 20.4.2004 tarih, 2004-4-55/İİ-04-SY sayılı İlk İnceleme
Raporu 30.4.2004 tarih, REK.0.08.00.00/104 sayılı Başkanlık önergesi ile 4.5.2004
tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, ihbar niteliğindeki başvuruya ilişkin
olarak, ortak alım veya satıma yönelik işbirliklerine ilişkin AB Komisyonu
düzenlemeleri ve Rekabet Kurulu uygulamaları doğrultusunda, Ambarlı Limanı’ndaki
terminallerin ortak alım amaçlı işbirliklerinin etkinliği artırıcı yönlerinin kuvvetli olduğu
düşünülmekte olup tedarikçiler karşısında rekabeti kısıtlayıcı bir durum yarattığına
ilişkin olarak ciddi bulguların olmaması ve kimliği ve açık adresi bulunmaması
04-32/373-94
2
dolayısıyla şikayetçiye ulaşılamadığından konuyla ilgili ayrıntılı bilginin de elde
edilememesi sebebiyle şu aşamada bir önaraştırma açılmasına gerek olmadığı
ifadelerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı: Şikayet konusu çerçevesinde temizlik, güvenlik gibi tedarik
pazarının her biri ayrı ayrı ilgili ürün pazarı olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar: Dosya mevcudu bilgiler dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar
"Marmara Bölgesi" olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruda yer verilen ifadelerden şikayete konu her iki şirketin de limanda faaliyet
gösteren ve bir bölümü kendi aralarında rekabet içerisinde olan terminal
işletmecilerince kurulmuş olan ve söz konusu terminal işletmecilerinin birtakım ortak
alım işlerini gerçekleştirmek üzere aracılık yapan şirketler oldukları anlaşılmaktadır.
Rekabet hukuku literatüründe genel olarak, ortak alım anlaşmalarının alıcılara, birden
çok depo yerine bir deponun kullanılması, nakliye ve işlem maliyetlerinin azalması
gibi faydalar sağladığı, üstelik anılan anlaşmaların aynı zamanda sağlayıcıları da belli
açılardan olumlu yönde etkilediği, örneğin birim başına satış maliyetlerinin
düşmesine, yönetim ve üretim maliyetlerinin azalmasına yol açtığı, atıl kapasiteleri
kullanma imkanı yarattığı kabul edilmektedir. Ayrıca sağlayıcılar karşısında telafi edici
güç yaratılmak suretiyle de fayda sağlanabilmesi mümkündür.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesine göre, malların
üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da
ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, tüketicinin bundan yararlanması,
pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve rekabetin zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması şartlarının yerine gelmesi durumunda 4. madde
kapsamındaki anlaşmalara muafiyet tanınabilir.
Şikayete konu olayda, terminaller arasındaki işbirliğinin büyük ölçüde yukarıda
değinilen iktisadi etkinlikleri gerçekleştirmeye yönelik oldukları, şikayete konu güvenlik,
temizlik, imar işleri gibi tedariklerin liman hizmetleri için gerekli ana unsurlara göre nihai
hizmet içerisinde düşük bir paya sahip oldukları, ayrıca, söz konusu tedarik
pazarlarının liman hizmetleri dışındaki farklı pek çok alt pazara mal ve hizmet
sunabilecekleri dikkate alınarak Ambarlı Limanı'ndaki terminallerin yaptıkları ortak alım
anlaşmalarının her bir tedarik pazarındaki toplam satışların önemli bir kısmını
kapsamadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, ihbar yazısında, tedarikçilerin terminallere doğrudan mal ve hizmet
sunamadıkları belirtilmektedir. Esasen, bazı durumlarda ölçek ekonomilerinin
gerçekleşmesi için gerekli miktardaki alımların işbirliği yoluyla temin edilmesine yönelik
bir yükümlülük de muafiyet kapsamına girebilir. Ancak, dosya bakımından, şikayetçiye
ulaşılamadığından alımların şikayete konu şirketler aracılığıyla işbirliği içerisinde
yapılmasına ilişkin yükümlülüğün bu türden bir yükümlülük olup olmadığına ve bireysel
alımların nasıl yasaklandığına ilişkin detaylı bilgi edinilememiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, söz konusu limanda ağırlıklı olarak konteyner
elleçlemeye yönelik liman hizmetleri sunulmakta olup, konteyner taşımacılığının
04-32/373-94
3
yapısı gereği uzak coğrafi bölgelerdeki limanların dahi birbirine alternatif
oluşturabildiği dikkate alındığında, liman hizmetleri pazarındaki teşebbüslerin
sağlayıcıları veya müşterileri karşısında önemli bir üstünlüğe ulaşmaları pek mümkün
görünmemektedir. Nitekim, yalnızca Marmara Bölgesi’nde dahi Ambarlı’nın da
içlerinde yer aldığı konteyner yükleme boşaltma hizmeti veren 11 liman
bulunmaktadır. Ayrıca, şikayete konu şirketlerin sundukları hizmetler için sağlayıcı
konumundaki tedarikçiler temizlik işlerinden güvenliğe kadar çok çeşitli üst pazarlarda
faaliyet göstermekte olup, her bir üst pazarın sunduğu mal ve hizmetlerin de farklı alt
pazarlara hitap edebileceği kanaatine varıldığından tedarik pazarlarındaki
teşebbüslerin limanlardaki terminaller dışında alternatif alıcılarının olduğu, esasen,
Ambarlı limanındaki terminallerin ortaklaşa kurdukları bu şirketler vasıtasıyla birtakım
ihtiyaçları için gerekli alım ve satımları daha etkin bir biçimde gerçekleştirmeyi
amaçladıkları ve dolayısıyla bu şirketler yoluyla üst pazarlarda faaliyet gösteren
tedarikçiler aleyhine rekabeti kısıtlayıcı bir etkinin ortaya çıkmasının pek mümkün
olmadığı neticesine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; ihbar niteliğindeki
başvuruya ilişkin olarak, Ambarlı Limanı’ndaki terminallerin ortak alım amaçlı
işbirliklerinin etkinliği artırıcı yönlerinin kuvvetli olması ve tedarikçiler karşısında
rekabeti kısıtlayıcı durum yarattığına ilişkin olarak ciddi bulguların bulunmaması
karşısında, şu aşamada önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy