Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-37 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-36/409-102
Karar Tarihi : 20.5.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Sezin ELÇİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : BCP Crystal Acquisition GmbH & Co. KG
Temsilcisi: Av. Şefika PEKİN
Baby Giz Plaza Meydan Sk. No:28 K:14
80670 Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - BCP Crystal Acquisition GmbH & Co. KG
345 Park Avenue New York, NY 10154 ABD
- Celanese AG Hissedarları
Frankfurter Strasse 111 61476 Kronberg im
Taunus, ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Celanese AG (Celanese)’nin oy hakkı veren ihraç
edilmiş nama yazılı adi hisselerinin %85’inin veya daha fazlasının BCP
Crystal Acquisition & Co. KG (BCP Crystal) tarafından satın alınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.2004 tarih ve 2230 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
13.5.2004 tarih, 2004-4-37/Öİ-04-SC sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
14.5.2004 tarih, REK.0.08.00.00/117 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-36 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, Celanese’in oy hakkı veren
ihraç edilmiş nama yazılı adi hisselerinin %85’inin veya daha fazlasının,
Blackstone Group tarafından kontrol edilen BCP Crystal tarafından devralınması
04-36/409-102
2
işleminin, tarafların toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve
bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir
devralma işlemi olduğu, ancak bu devralma işlemi sonucunda ilgili ürün
pazarında, aynı Kanun maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya
mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle, bildirime konu devir
işlemine izin verilmesinin uygun olacağı görüşü ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Blackstone Capital Partners IV (Cayman) L.P.
Cayman Adaları hukukuna göre kurulmuş bulunan bir limited şirket olan
Blackstone Capital Partners IV L.P. (“BCP IV”) ve bağlantılı fonları, The
Blackstone Group (“Blackstone”) a bağlı olan özel sermaye fonlarıdır. BCP IV,
Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulu ve özellikle finansal danışmanlık hizmetleri,
özel sermaye yatırımı ve gayrımenkul yatırım alanlarında faaliyet gösteren bir
özel sermaye şirketi olan Blackstone’ın bir parçasını teşkil etmektedir.
Blackstone Grubu’nun faaliyet alanları şu şekildedir:
Özel Sermaye Grubu: Blackstone Grubu, Blackstone Capital Partners I, II, III ve
IV ile Blackstone Communication Partners I fonları aracılığıyla kurumsal özel
sermaye yatırımları yapmaktadır. Blackstone, dört Blackstone Capital Partners
(BCP) genel fonu aracılığıyla toplam 12 milyar ABD Dolarının üzerinde sermaye
fonu toplamıştır.
Emlak Grubu: 1992 yılında kurulan bu grup, toplam değeri yaklaşık 13 milyar
ABD Doları olan 600’den fazla taşınmaz malla ilgili 100’den fazla ayrı işlemi
gerçekleştirmiş bulunmaktadır. Blackstone Real Estate Partners I, II, III ve
Blackstone Real Estate Partners International gibi emlak fonları aracılığıyla,
Blackstone Grubu, özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa’da emlak yatırımları için
yaklaşık 4 milyar ABD Doları fon toplamıştır.
Kurumsal Borçlanma Grubu: Blackstone Kurumsal Borçlanma Yatırımları Grubu,
iki ayrı iş biriminden oluşmaktadır: Blackstone Mezzanine Danışmanlığı (verilen
kredi miktarının yüksek ve riskli olması nedeniyle kredi veren kuruluşa hissedar
olma hakkını veren bir finansman yöntemi) ve Blackstone Borç Danışmanlığı
(esas olarak rüçhanlı teminatlı kredi fonlarına yatırım yapan bir dizi
yapılandırılmış yatırım aracını yönetmek amacıyla kurulmuştur.).
Pazarlanabilir Alternatif Yatırımlar: Blackstone Alternatif Varlık Yönetimi (BAAM),
isteğe bağlı olan ve olmayan pazarlanabilir alternatif varlıklara 5 milyar ABD
Dolarının üzerinde yatırım yapmıştır. BAAM, Blackstone’un 1990 yılında firmanın
kendi sermayesini ve hissedarlarının sermaye birikimlerini değerlendirmek ve
04-36/409-102
3
yönetmek amacıyla kurduğu bir çok-yöneticili yatırım fonu programından
çıkmıştır. Birkaç yıl programı geliştirdikten sonra, BAAM, fima dışından kurumları
ve kalifiye yatırımcıları programa katılmaya davet etmiştir.
Birleşme ve Devralmalar Danışmanlığı: Bu birim, genellikle büyük çokuluslu
şirketler adına ve çoğunlukla uluslararası düzeyde büyük ve karmaşık birleşme
ve devralma işlemleri konusunda uzmanlaşmıştır.
Yeniden Yapılandırma ve Yeniden Örgütlenme Danışmanlığı: İflas takiplerinde ve
iflas takipleri dışında borçlu ve alacaklılara danışmanlık hizmeti vermektedir.
Blackstone tarafından kontrol edilen ve Türkiye’de faaliyette bulunan 5 adet
portföy şirketi bulunmaktadır. Bunlar;
Graham Packaging: markalı yiyecek ve içecek, ev ve kişisel bakım ve otomotiv
yağlayıcı ürünleri için özel sipariş üzerine kalıp plastik kaplar tasarlayıp,
pazarlamaktadır.
Haynes International: Başlıca uzay ve kimya prosesi sanayilerinde kullanılan
teknolojik olarak gelişmiş yüksek performanslı maden alaşımları tasarlayıp,
pazarlamaktadır.
Nycomed: Farmasötik ve tüketici sağlık ürünleri satın alıp, üretip
pazarlamaktadır. Merkezi Danimarka’da bulunmaktadır. Nycomed tüketici sağlığı
(örnek vitaminler ve mineraller), kalp damarları terapileri, ağrı kesiciler ve
gastroenteroloji alanlarında faaliyet göstermektedir.
TRW Automotive: TRW Automotive’in esaslı faaliyetleri otomotiv parçaları
tasarımı, üretimi ve satışı ile otomotiv sistemleri alanlarında sistem mühendisliği
faaliyeti, araştırma ve geliştirme hizmetleridir.
SULO: Teknoloji arıtımı ve artık yönetimini içeren hizmet sektörlerinde faaliyet
göstermektedir. SULU’nun faaliyetleri özellikle çöp kutusu sistemleri üretimi ve
satışı, artık ve üretime dönüşebilir malzemelerin işlenmesi ve sınai kullanım için
çelik ve plastik silindir üretimi ve satışı alanlarında yoğunlaşmıştır.
Blackstone tarafından kontrol edilen portföy şirketlerinin Türkiye’deki iştirakleri
aşağıda yer almaktadır:
Graham Plastpak Plastik Ambalaj Sanayi A.Ş.
TRW Otomotiv Dağıtım ve Ticaret Anonim Şirketi
HEMA TRW Otomotiv Direksiyon Sistemleri Anonim Şirketi
Lucas Dizel Sanayi ve Ticaret A.Ş.
04-36/409-102
4
Bu teşebbüsler, iştiraki oldukları ana teşebbüslerin ürünlerinin Türkiye'deki
satışını üstlenmektedirler. 11.5.2004 tarihinde raportörlerce yapılan telefon
görüşmesinde Celanese'in Türkiye'deki iştiraki Ticona Teknik Polimerler Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti.'nin Genel Müdürü, söz konusu teşebbüslerin, üretimleri
olmaması ya da polimerleri girdi olarak kullanmamaları nedeniyle Ticona’nın
muhtemel alıcıları arasından yer almadıklarını ifade etmiştir.
H.1.2. BCP Crystal Acquisition & Co. KG
BCP Crystal'in hisselerinin tamamı dolaylı olarak Blackstone Crystal Holdings
Capital Partners IV Ltd.’e (“Crystal Holdings”) aittir. BCP Crystal’in kontrolü ise
münhasıran Crystal Holdings’in sermayesinin çoğunluğunu dolaylı olarak elinde
bulunduran BCP IV’ün elinde bulunmaktadır. BCP IV, yukarıda da aktarıldığı
üzere Blackstone’un bir parçasını teşkil etmektedir. BCP Crystal herhangi bir
alanda faaliyet göstermemektedir ve bir iktisap aracı olarak münhasıran bildirime
konu devralma işlemi için kurulmuştur.
H.1.3. Celanese AG
Bildirim konusu devralma işlemi sonucu kontrolu el değiştirecek olan Celanese,
Alman Hukuku uyarınca kurulmuş ve dünya çapında faaliyet gösteren bir
endüstriyel kimyasal şirketidir. Faaliyetleri, etilen ve propilen gibi kimyasal
hammaddeler ile doğalgaz ve kağıt hamuru gibi doğal ürünleri işlemek suretiyle
bunları katma değerli kimyasallara ve kimyasala dayalı ürünlere dönüştürmeyi
kapsamaktadır. Celanese’in portföyü beş ana iş alanından oluşmaktadır:
Asetil Ürünler: Bu iş kolu, asetik asit, asetat ester, vinil asetat monomer, polivinil
alkol ve emülsiyonlar ile emülsiyon tozlarını üretmekte ve tedarik etmektedir.
Asetik asit, diğer temel kimyasalların üretiminde kullanılan bir maldır. Asetat
ester, kaplama ve mürekkeplerde kullanılmaktadır. Vinil asetat en çok çeşitli
yapıştırıcılarda, boyalarda ve kaplamalarda kullanılmaktadır. Polivinil alkol, vinil
asetat monomerden yapılmakta olup yapıştırıcılarda, inşaat ürünlerinde, kağıt
kaplamalarda, filmlerde ve tekstilde kullanılmaktadır. Emülsiyonlar ve emülsiyon
tozları, su bazlı kaliteli yüzey kaplamalarında, yapıştırıcılarda, örme olmayan
tekstil ürünlerinde ve diğer uygulamalarda anahtar unsur niteliği taşımaktadırlar.
Kimyasal Ara Ürünler: Bu iş kolu, akrilik asit, organik çözücüler ve diğer ara
ürünleri üretmekte ve tedarik etmektedir. Akrilik asit, süper emici polimerler, boya
ve kaplamalar ile yapıştırıcıların üretiminde ve su arıtımı uygulamalarında
kullanılmaktadır. Bu kısımda üretilen diğer kimyasalların çoğu organik çözücüler
ile ecza ürünleri, zırai ve kimyasal ürünler için ara ürünlerdir.
Asetat Ürünleri: Bu iş kolu, daha çok asetat kıtığı (filtre ürünleri) ve asetat tel
üretmekte ve tedarik etmektedir. Sözü edilen ürünler sigara filtrelerinde, moda
giysilerinde, astarlarda ve ev mefruşatında kullanılmaktadır. Celanese, asetat
kıtık ve asetat ip üretiminde dünyanın önde gelen üreticileri arasında yer
almaktadır.
04-36/409-102
5
Teknik Polimerler: Bu iş kolu, daha çok metal ve camın yerine geçmek üzere
otomotiv sektöründe, elektronik ürünlerde ve diğer tüketici maddelerinde
uygulanmak üzere yüksek performanslı teknik polimerlerden oluşan geniş bir
portföyü geliştirmekte, üretmekte ve tedarik etmektedir.
Performans Ürünleri: Bu iş kolu, yüksek yoğunlukta tatlandırıcılar ile gıda,
meşrubat ve ecza ürünleri sanayileri için sorbik asit ve sorbatlar gibi gıda
koruyucu maddeler üretmekte ve tedarik etmektedir.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, Türkiye’de faaliyette bulunan tek
Celanese iştiraki, Ticona Teknik Polimerler Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(Ticona)’dir. Faaliyet alanı teknik polimerlerin alımı, satımı olan Ticona’nın 2003
yılı cirosu (…...……) Euro olarak belirtilmiştir. Ticona’nın ortaklık yapısı %....
Ticona GmbH, %.... Ali R. KORAY ve %.... A.T.Ü. ÖNDER şeklindedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, tasarlanan işlemin devralan tarafının
faaliyetleri ile devralınan teşebbüsün faaliyetleri arasında herhangi bir yatay
örtüşme veya dikey bağlantı bulunmadığının anlaşılması üzerine ilgili ürün
pazarının, devralınan konumundaki Celanese’in Türkiye’de faaliyet gösterdiği
pazarlar olarak tespit edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Celanese, Türkiye’de, %....
hissesine bağlı şirketi Ticona GmbH'nin, %.... hissesine kendisinin sahip olduğu
Ticona aracılığı ile faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, Celanese’in faaliyet
alanları olarak aktarılan beş ürün grubundan sadece teknik polimerler grubu
Türkiye'de doğrudan pazarlanmaktadır. Buna göre, inceleme konusu işlemin ilgili
ürün pazarı, "teknik polimerler pazarı" olarak belirlenmiştir. Teknik polimerler
pazarı, Poliasetal, Polifenilensülfid Polibütilentereftalat ve Uzun Cam Elyaflı
Termoplastik alt pazarlarından oluşmaktadır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, yukarıda aktarılan ürünlerin ülke çapında homojen şartlarla
alınıp satıldıkları dikkate alınarak "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit
edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devalması veya
kontrol etmesi 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde teşebüsler arası birleşme ve devralma kabul edilmektedir.
04-36/409-102
6
Bildirime konu olan işlem sonucunda, Blackstone Grubu’na bağlı BCP Crystal,
Celanese’in oy hakkı veren ihraç edilmiş nama yazılı adi hisselerinin %85’ini veya
daha fazlasını ele geçirecektir. Taraflar bölümünde de aktarıldığı üzere,
gerçekleşmesi planlanan işlem sonucunda imzalanacak olan sözleşmeler
neticesinde, BCP Crystal, Celanese’in yönetimine bağlayıcı talimatlar verme
yetkisini haiz olacak ve böylece Celanese’in yönetimini kontrol edecektir. Bu
çerçevede, bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir
devralma işlemidir.
Anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan,
“…birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında
veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın
%25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş
trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu işlemin tarafları 2002 yılında
Türkiye pazarlarında (…...……) TL ciro elde ettiklerinden 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi ile getirilen 25.000.000.000.000 TL eşiği aşılmaktadır. Diğer yandan
Celanese’in Türkiye’de kurulu iştiraki niteliğindeki Ticona’nın ilgili ürün pazarı
olarak tespit edilen teknik polimerler pazarının alt pazarları niteliğindeki poliasetal
pazarında elde ettiği % ...…’lik, polifenilensülfid pazarında elde ettiği % ....’lık
ve uzun cam elyaflı termoplastik pazarında elde ettiği % ...…’luk pazar payları
ile 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi ile getirilen % 25 pazar payı eşiğini aştığı
anlaşılmıştır. Bu bakımdan söz konusu işlem, anılan madde anlamında bildirime
tabi bir işlemdir.
Bildirim Formunda ve işbu raporun Blackstone’a ait bilgilerin aktarıldığı
bölümünde, Blackstone’un Türkiye’de faaliyette bulunduğu pazarlar belirtilmiştir.
Yine Bildirim Formunda, ne Blackstone’un ne de kontrol ettiği portföy
şirketlerinden herhangi birinin, bildirimde bulunulan işlemin ilgili olduğu herhangi
bir ürün pazarında faaliyet göstermediği; ayrıca, Blackstone veya kontrol ettiği
portföy şirketlerinden herhangi birinin, Türkiye’de Celanese’in müşterisi veya
tedarikçisi olmadığı; dolayısıyla, taraflar arasında herhangi bir yatay örtüşme
veya dikey bağlantı olmadığı belirtilmiştir. Bunlara ek olarak ilgili ürünlerin
uluslararası çapta, güçlü teşebbüslerce üretilen ve pazarlanan ürünler olmaları,
bu ürünlerin dış ticaret yoluyla Türkiye pazarlarına girişte engellerle
karşılaşmamaları, sektördeki iş ilişkilerinin kısa dönemli sözleşmelerle
düzenlenmesi ve buna bağlı olarak alıcıların sağlayıcılarını kolaylıkla ve kısa
dönemde değiştirebildikleri, ilgili ürün pazarının alıcı kesimini oluşturan
teşebbüslerin güçlü otomotiv sanayi ve elektrik-elektronik sanayi teşebbüslerine
girdi sağlayan orijinal ekipman üreticileri olması dikkate alınarak, inceleme
konusu işlem sonucunda ilgili pazarda bir hakim durum yaratılmasının veya
güçlendirilmesinin sözkonusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
04-36/409-102
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Celanese AG’nin oy hakkı veren
ihraç edilmiş nama yazılı adi hisselerinin %85’inin veya daha fazlasının,
Blackstone Group tarafından kontrol edilen BCP Crystal Acquisition & Co. KG
tarafından devralınması işleminin, tarafların toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna; bununla birlikte bu işlemin
aynı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir
hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran
nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirime konu devir işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy