Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-36/414-105

REKABET KURUMU

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2004-2-5 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-36/414-105
Karar Tarihi : 20.5.2004

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.

B- RAPORTÖRLER : Barış EKDi, Ali DEMİRÖZ, Ferhat TOPKAYA,
İbrahim AYDEMİR, Fatma GÖZLÜKAYA,
Ayşe Özlem UZUN. 20

C- ŞİKAYET EDEN : İhbar

D- HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR :
- İndeks Bilgisayar Sistemleri Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Cendere Yolu No: 23 80360 Kağıthane/İstanbul
- Arena Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İstanbul Cad. No:96 34990 Kemerburgaz/ İstanbul 30
- Akora Teknoloji Pazarlama ve Sanayi A.Ş
19 Mayıs Cad. Nova Baran Plaza No: 4 Kat:8
80220 Şişli/İstanbul
- Logosoft Yazılım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Silivritaş Sok. 16/1 Alp Han 80200 Mecidiyeköy/ İstanbul
- Ufotek Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şehit Ahmet Sok. Mecidiyeköy İş Merkezi
4/17 Mecidiyeköy/İstanbul

E- DOSYA KONUSU : Bilişim teknolojileri ürünlerinin toptan satışı 40
ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak
fiyatları ve ödeme koşullarını belirlemek yoluyla 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

F- İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet konusu, bilişim ürünlerinin toplam satış ve
dağıtımı konusunda faaliyet gösteren Arena Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Arena) ve İndeks Bilgisayar Sistemleri Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(İndeks)’nin bayilere uyguladıkları satış koşullarını (fiyat, vade vb.) birlikte
04-36/414-105
2
belirleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine ilişkindir. Söz konusu ihlal
iddiasıyla ilgili olarak Kurum’a elektronik posta yoluyla gönderilen başvuruda; 50

- Bilgisayar piyasasında son yıllarda mal temin etmekte sıkıntılar
yaşandığı, İndeks’in ve Arena’nın bütün büyük ve önemli markaların
distribütörlüğünü ellerinde topladıkları ve pazarın %95’ine satış
yaptıkları,
- Bütün önemli markaların distribütörlüğünü ellerinde bulunduran bu iki
firmanın aralarında anlaşarak satış fiyatlarını, ödeme vadelerini
istedikleri gibi ayarlayabildikleri,
- Sektörde faaliyet gösteren firmaların mezkur iki firmadan mal temin
etmek zorunda oldukları, sektörde varolan küçük dağıtıcıların sadece 60
bir iki markanın temsilcisi oldukları ve stok olarak yetersiz kaldıkları,
- Bu iki firmanın fiyatlar konusunda anlaşmalarına 2003 yılı Ağustos
ayında Microsoft ürünlerinin bayi fiyatlarını 1.9.2003’ten geçerli olmak
üzere %15 arttırmalarının örnek olarak verilebileceği, söz konusu fiyat
artışına gelen tepkiler nedeniyle Microsoft Türkiye’nin fiyat artışının
kendisinden kaynaklanmadığını açıklamak zorunda kaldığı,
- Bu firmaların kartelleşme sebebiyle son 3-4 yılda büyüdükleri ve diğer
küçük firmaları da satın alarak daha da güçlendikleri
ifade edilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 8.1.2004 tarih ve 80 sayı ile giren 70
şikayet üzerine düzenlenen 16.2.2004 tarih, 2004-2-5/BN-04-AD sayılı Bilgi
Notu, 26.2.2004 tarih, 04-17 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek konu
hakkında 04-17/134-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 29.3.2004 tarih, 2004-2-5/ÖA-04-BE
sayılı Önaraştırma Raporu, 30.3.2004 tarih, REK.0.06.00.00/32 sayılı
Başkanlık önergesi ile 8.4.2004 tarih, 04-25/271-M sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
taraflara görüş bildirilmesinin bu aşamada uygun olduğu değerlendirmesi ile
bilişim teknolojileri ürünlerinin toptan satışı ve dağıtımı alanında faaliyet 80
gösteren Arena, İndeks, Akora Teknoloji Pazarlama ve Sanayi A.Ş. (Akora),
Logosoft Yazılım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Logosoft) ile Ufotek
Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ufotek)’ye,
- Elde edilen elektronik postalarda ortaya konulan fiyat tespiti türünden
anlaşmaların uygulanmamaları halinde bile rekabeti ihlal eder nitelikte
olmalarına karşın, bu aşamada anlaşmaların uygulamaya konulup
konulmadığı ve piyasada etkilerinin oluşup oluşmadığı tespit
edilemediğinden, tarafların bu tür anlaşmalara ve girişimlere derhal son
verme taahhüdünde bulunmaları halinde haklarında soruşturma
açılmayacağı, 90
- Sektörün ve özellikle toptan dağıtım zincirinin yakından izlenmeye
devam edileceği, Rekabet Kurumu tarafından seçilecek ve gizli
tutulacak olan bir ürün setine ilişkin olarak bayi bazında fiyat
hareketlerinin izlenmeye devam edileceği ve istatistiki olarak anlamlı bir
paralellik görülmesi halinde önaraştırma sürecinde elde edilen veriler
de kullanılarak haklarında doğrudan soruşturma açılacağı
04-36/414-105
3
yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş
bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Söz konusu Kurul Kararı uyarınca ilgili teşebbüslere yapılan bildirim
sonrasında: 100
- Akora'nın 27.4.2004 tarih ve 2091 sayı ile,
- İndeks'in 27.4.2004 tarih ve 2101 sayı ile,
- Logosoft'un 29.4.2004 tarih ve 2138 sayı ile,
- Arena'nın 30.4.2004 tarih ve 2158 sayı ile,
- Ufotek'in 13.5.2004 tarih ve 2404 sayı ile
Kurum kayıtlarına giren yazılarıyla 8.4.2004 tarih, 04-25/271-M sayılı Kurul
kararının gereğinin yerine getirileceğine ilişkin taahhütlerde bulunmuşlardır.

Bunun üzerine Raportörler tarafından hazırlanan 14.5.2004 tarih, 2004-2-
5/BN-04-FT sayılı Bilgi Notu, 17.5.2004 tarih REK.0.06.00.00/58 sayılı 110
Başkanlık önergesi ile 4-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.

H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonucunda;
- Bilişim ürünleri toptan satış pazarında, distribütörler üzerinde hem
üreticilerden (yukarıdan aşağıya doğru) hem de bayi ve son kullanıcılardan
(aşağıdan yukarıya doğru) kaynaklanan yoğun bir rekabet baskısının
bulunduğu, bu baskının da etkisiyle ilgili pazarın rekabetçi bir yapıya sahip
olduğu, 120
- Elde edilen bilgi ve belgelerden, Arena, İndeks, Akora, Logosoft ve
Ufotek’in çeşitli eşleşmelerle biraraya gelerek, birbirleriyle iletişim
içerisinde rekabeti engellemeye yönelik anlaşmalar yaptıklarının ve bu
anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan türde
rekabeti engelleme amacı taşıdığının tespit edildiği,
- Pazarın tamamında veya bir kısmındaki rekabeti kısıtlamaya yönelik
anlaşma ya da uyumlu eylemlerin, bu pazarın rekabetçi bir yapıya sahip
olması ya da pazardaki teşebbüslerin kar marjlarının düşük olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un uygulanmasından muaf tutulamayacağı,
- Distribütörlerin uyguladıkları fiyatların karşılaştırılabilir düzeyde 130
arındırılmalarının oldukça güç olması sebebiyle anlaşmaların pazarda
etkilerinin önaraştırma sürecinde tespit edilemediği,
- Yukarıda verilen bilgiler ışığında, hazırlanan Önaraştırma Raporunda
raportörlerden dördü, Barış EKDİ, Ali DEMİRÖZ, Ferhat TOPKAYA ve
Fatma GÖZLÜKAYA tarafından, çoğunluk görüşü olarak, Arena, İndeks,
Akora, Logosoft ve Ufotek hakkında soruşturma açılmasının yerinde
olacağı
ifade edilmiştir.
Öte yandan görevli raportörlerden İbrahim AYDEMİR ve Ayşe Özlem UZUN
tarafından Önaraştırma Raporunun sonuç bölümüne ilişkin olarak belirttikleri 140
görüşlerinde, önaraştırma sürecinde yapılan incelemeler ve elde edilen bilgiler
04-36/414-105
4
ışığında, bu aşamada taraflara 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca ihlale ne şekilde son vereceklerine ilişkin görüş gönderilmesi
ve taraflardan buna uygun taahhüdün alınması halinde soruşturma
açılmamasının 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinde belirtilen rekabetin
korunması amacına daha uygun olacağı vurgulanmıştır.
8.4.2004 tarih, 04-25/271-M sayılı Kurul kararı sonrasında ise hazırlanan Bilgi
Notu’nda, Arena, İndeks, Akora, Logosoft ve Ufotek’in, Kurul kararının
gereğinin yerine getireceğine ilişkin taahhütlerde bulunmaları üzerine adı
geçen teşebbüslere soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. 150
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar

I.1.1. Bilişim Sektörü ve Bilişim Ürünlerinin Dağıtımına İlişkin Genel
Bilgiler
Bilgisayar sektörü; yazılım, donanım, aksesuar, sarf malzemeleri ve ilgili diğer
ürünlerin üretimini ve dağıtımını gerçekleştiren ve bu alana ilişkin hizmetleri
sunan sektördür. Sektörün iletişim rolünün son yıllarda ön plana çıkması,
“Bilişim teknolojileri” teriminin de sektörü tanımlamada kullanılmasını
beraberinde getirmiştir. 160
Bilişim ürünleri, donanım, yazılım, tüketim malzemeleri olarak üç temel gruba
ayrılmakta, sektör aynı zamanda söz konusu ürünlere ilişkin olarak sunulan
hizmetleri de kapsamaktadır. Ancak, bu dört temel grubun da, ürünlere
yönelen talep ve kullanım amaçları açısından yedi ana gruba ayrılması
mümkündür.
Bu gruplar aşağıdaki şekilde değerlendirilebilir:
1. Kişisel Bilgisayar (Masaüstü ve Taşınabilir Bilgisayarlar): Bilgisayar, çok
sayıda aritmetiksel veya mantıksal işlemlerden oluşan bir işi, önceden
verilmiş bir programa göre yapıp sonuçlandıran elektronik araçlara
verilen genel addır. Söz konusu araçlar 1980’lerden önce hacim ve fiyat 170
itibarıyla ancak çok büyük şirketler tarafından kullanılabilmekte iken,
teknolojinin gelişmesi ve fiyatlarının düşmesi ile birlikte kişiler tarafından
da evde veya bürolarda yaygın olarak kullanılır hale gelmiştir. Bu
çerçevede, kişisel bilgisayar terimi, tek başına ev ya da büroda iş
istasyonu olarak kullanılan, modem aracılığı ile merkezi bir bilgisayar
dizgesine bağlantılanabilen masaüstünde kullanılabilen ya da taşınabilir
nitelikte olan bilgisayarları ifade etmektedir. Bu grupta TOSHIBA, DELL,
HP, IBM, CASPER, EXPER, VESTEL, FUJITSU-SIEMENS, BEKO gibi
markalı ürünlerin yanı sıra, satıcıların OEM parçalarını birleştirmek
suretiyle oluşturdukları bilgisayarlar yer almaktadır. 180
2. Bilgisayar Bileşenleri (OEM – Original Equipment Manufacturer
ürünleri): Bir bilgisayarı oluşturan işlemci (CPU), anakart, sabitdisk,
disket sürücü, optik sürücüler, bellek kartları, ekran kartları, monitör,
kasa vb. bileşenlerdir. Bunlar bilgisayarı oluşturan tamamlayıcı
parçalardır ve birbirleri ile ikame edilmeleri söz konusu değildir. Bu
ürünler aynı zamanda donanımın geliştirilmesi amacıyla veya yedek
parça olarak da kullanılabilir. Bu grupta da INTEL, AMD, SEAGATE,
04-36/414-105
5
MAXTOR, PHILIPS, SAMSUNG gibi markaların çeşitli bileşenleri
ürettikleri bilinmektedir.
3. Çevre Birimleri: Yazıcı (printer), tarayıcı (scanner), çizici (plotter) gibi 190
bilgisayarla bağlantılı değişik işlevler üstlenen ürünlerdir. HP, OKI,
EPSON, PANASONIC gibi çeşitli teşebbüslerin ürünleri bu grupta yer
almaktadır.
4. Şebeke/Ağ (Network) Ürünleri: Bilgisayar ağı değişik yerlerdeki
bilgisayar sistemlerini birbirine bağlayan bir veri iletişim sistemidir. Söz
konusu sistem, sunucu (server) ve istemci (client) bilgisayarların yanı
sıra, anahtar (bir devrenin bağlantısını değiştiren ya da açıp kapayan
aygıt /switch), yönlendirici (router), kablo göbeği (hub) gibi kurumsal
müşteriler tarafından talep edilen ürünlerdir. HP, IBM, SUN, DELL,
CISCO, 3COM, NORTEL gibi üreticiler çeşitli şebeke ürünlerinin 200
üretimini yapmaktadırlar.
5. Yazılım: Genel olarak, bilgisayarın çalışmasını ve diğer çevre birimleri
ile etkileşimini kontrol eden, her bilgisayarda olması gereken ve diğer
programların üzerlerinde çalışmasına olanak sağlayan platformlar
(işletim sistemi) ve belirli bir ihtiyaca yönelik olarak standart halde
hazırlanan programlar (uygulama programları) ya da özel bir ihtiyaca
yönelik olarak yazılan veya belirli program parçacıklarının bir araya
getirilmesi ile oluşturulan programları ifade eder. MICROSOFT, SUN
başlıca işletim sistemi geliştiricileridir. Bunların yanı sıra çok sayıda
uygulama programı geliştiricisi mevcuttur. 210
6. Sarf Malzemeleri: Bilgisayarlar ve çevre birimleri tarafından “tüketilen”
optik medya (CD, DVD), disket, kağıt, yazıcı kartuşu vb. nitelikteki
ürünlerdir.
7. Hizmetler: Donanım bakımı ve yazılım desteği, eğitim ve danışmanlık
hizmetleridir.
Bu gruplarda yer alan ürünler, aynı grupta yer alan diğer ürünlerle ikame
edilebilir olmadıklarından bu grupların içinde de farklı pazarlar da yer
almaktadır. Ancak, önaraştırmanın konusu ilk altı grupta yer alan ürünlerin
dağıtımına ilişkindir.
Türkiye bilişim teknolojileri pazarının önemli bir özelliği yerli üretimden ziyade 220
ithalata dayalı bir pazar olmasıdır. Söz konusu ürünler yabancı üreticilerin
Türkiye’de kurdukları yavru şirketleri vasıtasıyla Türkiye’ye getirilmekte ya da
Türkiye’deki bir firma tarafından yetkili satıcılık müessesesi çerçevesinde ithal
edilmektedir. Türkiye’ye giren bu ürünler, klasik bayiler, katma değerli bayiler
(sistem entegratörleri) ve perakende kanalları (zincir marketler, klasik
mağazalar, e-perakende bayileri) gibi sayısı beşbini bulan perakendeciler
vasıtasıyla kullanıcılara ulaştırılmaktadır. Son kullanıcılara bilişim ürünleri
satan perakendecilerin çok sayıda olması, bu kanalları geliştirip organize
etme, stoklama ve lojistik imkanları gibi nedenler üreticiler ve ithalatçıların
perakendecilere doğrudan mal sağlamasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, 230
ülke çapında bir organizasyonla üretici ve ithalatçılardan alarak
perakendecilere ulaştıracak nitelikte dağıtıcılara ihtiyaç duyulmuştur.
Üreticiler ya da ithalatçılar ürünlerini genellikle birden fazla dağıtıcıya
satmaktadırlar. Bununla birlikte, üreticilerin zaman zaman doğrudan sistem
04-36/414-105
6
entegratörleri olarak adlandırılan perakendecilere ürün sağladıkları da
görülmektedir. Bu noktada söz konusu ürünleri talep eden iki farklı kullanıcı
grubundan söz edilmelidir; kurumsal kullanıcılar ve bireysel kullanıcılar.
Kurumsal kullanıcılar çok sayıda donanım ürününü, kompleks şebeke
ürünlerini ve spesifik yazılımları genellikle bir paket halinde satın almaktadır.
Buna karşılık bireysel kullanıcılar standart nitelikte olan ürünleri daha az 240
sayıda talep etmektedir. Kurumsal kullanıcıların taleplerinin yukarıda değinilen
niteliği nedeniyle, bu kullanıcılar zaman zaman üreticilerle doğrudan
bağlantıya geçerek anlaşmakta, bu durumda distribütörler ve perakendeciler
yalnızca ürünün kullanıcılara iletilmesini sağlayan aracılar konumuna
gelmektedir. Kurumsal kullanıcıların (özellikle kamu kurumlarının) tercih ettiği
bir diğer yol da ihale yöntemidir. Bu durumda, üreticiler ihalelere konu
olabilecek ürünler için özel fiyatlar ilan etmekte, sistem entegratörleri de bu
fiyatları dikkate alarak ihalelere girmektedir. Bununla birlikte, stok yönetimi,
lojistik hizmetleri, faturalama vb. fonksiyonlar distribütörler tarafından yerine
getirilmektedir. 250
Ülke çapında bilişim ürünlerinin dağıtımını yapan distribütörler de kendi
aralarında iki gruba ayrılmaktadır: Bilişim ürünlerinin birçok çeşidini bir arada
dağıtabilen distribütörler (broadliner distributor) ve belli bir bilişim ürünü
çeşidine ya da grubuna odaklanan distribütörler.
Birinci grupta yer alan dağıtıcılar önemli stok ve lojistik imkanları bulunan ve
önemli birçok markanın dağıtımını elinde bulunduran distribütörlerdir. Bu
distribütörler geniş bir yelpazede ürün dağıttığı için, perakendeciler bir defada
aynı dağıtıcıdan değişik ürün çeşitlerini alma olanağına sahiptirler. Özellikle
değişik marka ve özellikte ürünlerin birleştirileceği durumlarda, tek bir
kaynaktan ürünleri sağlamak hem işlem maliyeti açısından hem de tüm 260
ürünlerin aynı zamanda teslim edilmesi açısından, tüm ürünleri dağıtan
distribütörlerin avantajı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, İndeks ve
Arena hemen hemen bütün ürün çeşitlerini dağıtabilme kapasitesine sahip
dağıtıcılar olarak değerlendirilmektedir. Bu iki teşebbüs kadar geniş ürün
yelpazesine sahip olmamakla birlikte, Akora da yazılım, ağ ürünleri ve sarf
malzemeleri dışındaki ürün gruplarında yer alan bilişim ürünlerini
dağıtabildiğinden bu gruba girebilecek niteliktedir.
İkinci grupta ise tek bir ürün grubuna ya da çeşidine yönelik faaliyet gösteren
dağıtıcılar yer almaktadır. Bu grupta yer alan dağıtıcılar dağıttıkları ürün çeşidi
ya da grubuna göre o ürünlerin dağıtımında İndeks ve Arena’ya rakip 270
olmaktadır. Bu dağıtıcıların avantajı ise, belli bir ürün grubu ya da çeşidine
odaklanmaktan kaynaklanan uzmanlık nedeniyle perakendecilere bu ürünlere
ilişkin gerekli danışmanlığı sağlayabilmeleridir. Bu grupta yer alan dağıtıcılara
örnek olarak Boğaziçi Bilgisayar Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (Boğaziçi -
bilgisayar bileşenleri dağıtımı), Logosoft (yazılım ürünleri dağıtımı) ve Ufotek
(çevre birimleri dağıtımı) verilebilir.
Dağıtım zincirinin bir alt halkasını ise “Ara ya da Alt Toptancılar/Dağıtıcılar”
oluşturmaktadır: Bu firmalar, distribütörlerden aldıkları ya da bazı durumlarda
kendilerinin ithal etmiş olduğu ürünleri Katma Değerli Bayilere ve Perakende
Kanallarına satmaktadır. 280
04-36/414-105
7
Perakende Kanalları ise, TEKNO-SA, METRO gibi zincir marketlerden ve
bilgisayar mağazalarından oluşmaktadır.
Distribütörlerin ve ara toptancıların internet yoluyla son kullanıcıların
siparişlerini almaları ve söz konusu siparişlerin yine bu bayiler tarafından son
kullanıcıya teslim edilmesi ve faturalanmasına da rastlanmaktadır.
I.1.2. Bilişim Ürünleri Piyasalarında Rekabet
Değişik ürün grupları içerisinde yer alan ürün pazarlarında ithalatın önemli bir
ağırlığı bulunmaktadır. Dolayısıyla global düzeyde bu piyasalarda görülen
rekabet şartları büyük ölçüde ülkemiz piyasalarına da yansımaktadır.
Bu çerçevede, bilişim ürünleri piyasalarının özelliklerinin dikkate alınması 290
gerekmektedir. Bu piyasaların çoğunda global düzeyde faaliyet gösteren
firmalar arasında yoğun bir rekabet yaşanmakta, bazı piyasalarda da yerli
markalı ya da markasız ürün üreten firmalar nedeniyle bu rekabet daha da
artmaktadır. Bunun yanında, bu piyasalarda ürünlerin ömürleri çok kısadır,
teknoloji hızla değişmektedir ve bazı ürünlerde 3-6 ay gibi sürelerde yeni
modeller piyasaya sürülmektedir. Ayrıca ürünler piyasaya sürüldükten sonra
genellikle fiyatları artmamaktadır. Bu piyasalarda fiyatlar genel olarak düşme
eğilimindedir.
Bilişim ürünleri piyasalarında görülen rekabet, dağıtım kanalına da
yansımakta, genellikle ülke çapında birden fazla dağıtıcı atanmakta ve bu 300
dağıtıcılar da, daha önce ifade edildiği gibi sayıları beşbini bulan
perakendecilere malları satmaktadır. Bir marka için birden fazla dağıtıcı
olmasının nedenlerinden birisi, üreticilerin özellikle markalar arası rekabeti
gözeterek son kullanıcıya ürünlerinin olabildiğince rekabetçi fiyatlarla
sunulmasını sağlama amacıdır. Aynı marka ürünleri dağıtan dağıtıcılar da
rakip dağıtıcılarla rekabet ederek daha fazla ciro yapma amacındadır. Yapılan
incelemeler neticesinde dağıtıcılar arasında yaşanan rekabet nedeniyle kar
marjlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
Kar marjlarının düşük olmasının bir nedeni ya da sistemin bir diğer özelliği de,
anılan distribütörler ile ara toptancılar ve perakendeciler arasında herhangi bir 310
münhasırlık ilişkisinin bulunmaması, bir başka deyişle perakendecilerin
diledikleri zamanda diledikleri distribütörden ürün satın alma olanağının
olmasıdır. Bunun yanı sıra, distribütörlerin internet siteleri aracılığıyla sipariş
verilmesine, fiyatların ve stokların anında görülebilmesine olanak sağlayan
elektronik bayilik yapısı nedeniyle ortaya çıkan şeffaflık sonucunda,
dağıtıcıların kâr marjlarının asgari düzeye indiği ve fiyatların paralellik arz
ettiği sektör temsilcilerince vurgulanmıştır.
Özetle, Türkiye’de bilişim ürünlerinin üreticiden tüketiciye ulaşmasındaki
zincirin ana halkalarını üretici, dağıtıcı (distribütör) ve bayiler oluşturmakla
birlikte, hem yukarıdan aşağıya (üreticilerden kullanıcılara) hem de aşağıdan 320
yukarıya (bayilerden/perakendecilerden dağıtıcılara) doğru iki yönlü bir
rekabet baskısından söz etmek mümkündür.
Ayrıca, zaman zaman ortaya çıkan paralel ithalat ve OEM ürünlerinin montajı
ile piyasaya sunulan bilgisayarlar yerel ve uluslararası markalar açısından
rekabet baskısı yaratmaktadır. Ancak kişisel bilgisayarlar haricindeki ürünler
için bu tür bir rekabet baskısı oldukça sınırlı kalmaktadır.
04-36/414-105
8
I.1.3. İlgili Ürün Pazarı
I.1.2. sayılı bölümde yer verilen bilgiler ışığında, her biri ayrı bir pazar teşkil
edebilecek nitelikte olan bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımının bu
ürünlere ilişkin pazarlardan ayrı bir pazar olarak değerlendirilmesi 330
gerekmektedir. Bu çerçevede, bu ürünlerin ayrı ayrı dağıtımından ziyade,
bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımının bir bütün olarak kabul edilmesi
gerekmektedir.
Nitekim, bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımını yapan teşebbüslerin
bütün ürünleri dağıtabilmeleri, değişik ürün gruplarının dağıtımının ayrı bir
uzmanlık gerektirmemesi, bilakis ürün yelpazesinin geniş olmasının dağıtıcı
firmalara bazı avantajlar sağlaması bu gereğin kaynağıdır. Bu çerçevede, ilgili
teşebbüsler üreticilere “dağıtım, stoklama ve satış hizmeti” sunmaktadır.
Belli bir ürün grubuna odaklanmış, ancak önemli bir miktarda bilişim ürününü
stoklarında bulunduran, Türkiye çapında dağıtım imkanı olan ve kısa bir 340
sürede bu ürünleri perakendecilere ulaştırabilecek nitelikteki dağıtıcılar da bu
bağlamda geniş ürün yelpazesine sahip olan distribütörlerle aynı pazarda
değerlendirilmektedir. Diğer yandan, daha çok bölgesel çapta faaliyet
gösteren ve ürünlerini distribütörlerden temin ederek perakendecilere satan
ara toptancıların bu pazarda yer aldığından söz etmek mümkün değildir.
Talep yönünden bakıldığında da perakendecilerin bilişim ürünlerini zaman
zaman tek bir gruba odaklanmış toptancılardan sağladıklarına rastlanılsa da,
tüm ürün çeşitlerini büyük bir sıklıkla geniş ürün yelpazesine sahip
distribütörlerden temin ettikleri görülmektedir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı "bilişim teknolojileri (BT) ürünleri toptan satış 350
pazarı" olarak tespit edilmiştir.
I.1.4. İlgili Coğrafi Pazar
BT toptan satış firmaları Türkiye çapında yaygın satış ağına sahip ve bu
coğrafyada her noktaya hizmet veren firmalardır. İlgili ürün pazarına ilişkin
olarak verilen bilgiler ışığında, ilgili ürün pazarında rekabet koşullarının ülke
çapında veya bölgelere göre farklılaşmasına neden olacak etkenler
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi Pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"
olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.2.1. Yerinde İnceleme Sürecinde Elde Edilen Belge ve Bilgiler 360
Önaraştırma sürecinde Rapotörlerce İndeks, Arena, Akora ve Logosoft’ta
yapılan yerinde incelemelerde anılan teşebbüslerin muhtelif evrakı ve
yöneticileri ve çalışanlarının bilgisayarları incelenmiş, aşağıda yer verilen
elektronik posta yazışmaları tespit edilmiştir. Bunların yanı sıra anılan
teşebbüslerin yetkilileri ve önaraştırma sürecinde bilgi alınan diğer
teşebbüslerin yetkililerinin verdikleri bilgilere ilişkin tutanaklar düzenlenmiştir.

04-36/414-105
9
I.2.1.1. İndeks – Arena – Akora Arasındaki İletişimi Gösteren Muhtelif
Yazışmalar
 İndeks Çalışanlarının Bilgisayarlarında Bulunan E-mailler 370
E-mail No: 1
Kimden : Akora Tarih :20.2.2004
Kime : Arena, Indeks
(HP’den gelen fiyat artışı duyurusu üzerine)

Bir önerim var: bütün monitörlerde tek fiyat uygulamasına geçelim. Ortalama bir fiyat
belirleyelim ve herkes bu fiyattan alsın. Yani proje fiyatı bile olmasın. Proje fiyatı adı altında
satılan fiyattan neredeyse bütün bayiler 20 saniye ısrar ettikten sonra alıyorlar. Bu arada
piyasada dalgalanma da yaratmamış oluruz. Kaldı ki proje yapan bayi gerçekten proje
yapmışsa HP’den özel fiyat alıyor da... 380
Monitör gibi yükte ve deside ağır, pahada hafif bir ürünün kargo maliyetleri de çok fazla...
Ne dersiniz?
Kimden : Arena
Kime : Akora, Indeks

Açıkçası bende zaten tek fiyat tanılı..ve 20+ da uyguladığım indirim 1 USD den fazla
değil..ben her türlü fiyat anlaşmasına uyarım.

Kimden : Arena
Kime : Akora, Indeks 390

Arkadaşlar,
Daha önceden anlaştığımız gibi nx7010ların fiyatlarını “indent”miş gibi hesaplayıp
duyuruyorduk..ama ürünler gelmeye yakın fiyatlar aşağıya çekilmeye başlandı. Biraz da olsa
kar edebileceğimiz bir üründe niye bayilere para kazandıralım ki? (not özellikle Akora’dan bu
fiyatlar geliyor..) bugün gelen fiyat dj344a için … USD bu ürünü …USDye satabiliriz.
E-mail No: 2
Kimden : Arena Tarih : 22.5.2003
Kime :Indeks, Akora
400
Öncelikle Kemer’de toplanarak daha önce konuştuğumuz konularda karar (OPG, Toptancı)
çıkarmaya çalışacağız.
İleriye dönük fiyat istikrarı ve uygulaması (IPG, PSG, ESG) konularında da yöntem
oluşturmak için zemin oluşturacağız.
E-mail No: 3
Kimden : Arena Tarih: 27.5.2003
Kime : Arena
(Arena iç yazışma)

Geçen gün sizin ile konuştuğumuz (...bayi, PBT7QTU, 5 adet) bayimize Index anlaşma 410
fiyatlarından 1-2 usd civarı daha aşağı fiyat vermiş.
Bayi haliyle ürünleri Index’ten aldı...

Kimden : Arena – 28.05.2003
Kime : Arena




04-36/414-105
10
(Arena iç yazışma) 420

Bu durumları çok sık yaşamaya başladık. Hem bayi hem de YS kanalında hakikaten komik
duruma düşüyoruz..Maalesef bizden başka herkes 1-2 USD veya daha farklı uygulamalar
yaparak anlaşmayı bozuyor. Dün Akora, “Bakorada”yı tanıtmak adı altında 7QG’yi …
USD’a duyurdu...

Ben şahsen bu anlaşmanın bozulduğunu düşünüyor ve önlem almamız gerektiğine
inanıyorum.

Kimden : Arena– 28.05.2003 430
Kime : Akora, Indeks
Bilgi : Arena

Yayınladığınız fiyatlar, telefonla verilen fiyatlar ve bayilerden gelen bilgiler IBM’de konuşulan
fiyatları sadece bizim uyguladığımızı düşündürtüyor. Ayrıca geçen haftaki satış adetlerinde
sadece bizim güdük kalmamız da bunu doğrular nitelikte.
Yapmak zor, bozmak kolay. Bir adım atmadan önce sizden acil cevap bekliyorum.
E-mail No: 4
Kimden : Arena Tarih: 28.5.2003
Kime : Indeks, Akora 440

Malum bir İstanbul alt toptancısı 8A’da ürünleri bizim maliyetlerimizin altına mal etmeye
başladı. Piyasada da daha ucuz fiyatlar duyulmaya başladı.
Ürün Liste Maliyet Toptancı Alış Toptancı Satış Bayi
1300 $… $… $… $…
1000w $… $… $… $…

(buradaki 4,5%’yi ne yapacağımızı ayrıca konuşmalıyız)
Bu alt toptancı HP’den 3% rebate alıyor. Ayrıca reklam yapınca 1,5% reabete daha alıyor.
Yani maliyeti bizimkinin her halukarda altında. 450

Dolayısıyla bizim kararlaştırdığımız bayi fiyatları gene anlamsız kaldı. Bunları alt toptancıların
satış seviyesine çekmeyi öneriyorum. Örn. 1300 için $… ve $… Ancak dikkat
edilmesi gereken bir nokta, alt toptancılara bugünkünden daha düşük fiyat vermenin önünde
hep beraber durmalıyız. Aksi takdirde maliyet farkını koruyup, bizden ucuza piyasaya mal
satarlar.
Fikirleriniz?
E-mail No: 5
Kimden : Indeks Tarih: 01.6.2003
Kime : Indeks 460

(İndeks iç yazışma)
2 hafta önce Arena’ın LJ 1150’de yaptığı sadece pecere-e’ye özel kampanyasının ardından
akora ve index fiyatlarını sırasıyla …$ ve …$’e indirdi. Arena’nın %10 indirim
yaptığı bu üründe böylelikle indirim oranı ortalama %15 oldu. Cuma günü Arena 10+1
kampanyasının bittiğini ve fiyatın düştüğünü duyurdu. Yani 10+1 kampanyamız sona erdi,
yapmıyoruz…Sanırım burada bir güvensizlik var. Eğer yapsam şu an bunu söylemekten
çekinmezdim….

470



04-36/414-105
11
E-mail No: 6
Kimden : Arena Tarih: 18.6.2003
Kime : IBM

-----,
Pazarda güçlükle oluşturmaya çalıştığımız ve en hararetli destekçisi olduğumuz fiyat istikrarı
bozulmaya başladı. Index ve Akora telefon ile anlaştığımız hatta sizin belirlediğiniz fiyatların 480
altına fiyat veriyor ve satış yapıyor. Yani anlaşma fiyatlarını dikkate almıyor, istediği fiyatları
uyguluyor. Son iki gündür tüm uyarılarımıza rağmen bu durum devam etmekte ve bize zarar
vermektedir.
Bizim tüm fiyat yapımız elektronik ticaret ortamımız pencere üzerinde olup son derece şaffaf
bir şekilde anlaşma fiyatları üzerinden oluşturulmuştur. Telefonla anlaşılan fiyatların altına
fiyat verilmeye devam edilecekse biz yarın itibari ile penceredeki tüm ürünlerin fiyat yapısını
diğer distylerin piyasada telefonla oluşturdukları fiyat yapısına getireceğiz.

Kimden : IBM
Kime : Indeks, Akora 490
Arkadaşlar, herkes birbirinden şikayetçi, sonuçta sizler para kaybediyorsunuz. Ltf bu konuda
ciddi iseniz uygulayın, yok değilseniz ltf bunu açık açık söyleyin ve toplantılarda uygularız
demeyin.
Zamanınızı ve zamanımızı da daha anlamlı şeyler için kullanalım.

Kimden : Arena - 19.06.2003
Kime : IBM
İndeks ve Akora’nın bu konuya yaklaşımı ve fiyatları anlaştığımız şekilde kullanım ciddiyeti
konusunda senden haber bekliyorum...anlaşma yapıp tek taraflı uygulamaya çalışarak zarar
görmemize engel olmak zorundayım…herhangi bir bilgi gelmemesi durumunda ben 500
pencere’yi güncelleyeceğim..

Kimden: Arena - 19.06.2003
Kime : Indeks, Akora
(Yukarıdaki mailler forwardlanarak şu mesaj yazılmıştır)
Ortada bir sıkıntı olduğu aşikar. Ne yapacağız bu konuda?
E-mail No: 7
Kimden : HP Tarih: 11.8.2003
Kime : Arena, Indeks, Akora
Bildiğiniz üzere n1020v ve nx9010 ürünleri arasında 100 USD lik fiyat farkı bulunmaktadır. 510
Şu anda gerek sizlerin gerekse de retailların stoklarında ciddi adetlerde Evo N1020vler
olduğu için yeni gelecek nx9010 larında bayi fiyatını N1020 ile aynı olarak … USD den
duyurmamız gerekmektedir. bu operasyon size ilave %6 kar getirecektir.
Nx 9010 ların bayi fiyatını … USD den kesinlikle aşağıya düşürmemeyi rica ediyoruz.
Sonuçta retailda ya da sizlerde kalacak olan stok hepimizin başını ağrıtacaktır.
E-mail No: 8
Kimden : HP Tarih: 18.8.2003
Kime : Arena, Indeks, Akora
Sizlerle geçen hafta konuşup, DJ124A’nın fiyatını aşağıdaki gibi set etmiştik.
Bugün kanaldan aldığımız feedback’lere göre bu üründe aşağıdaki fiyatlara uymuyormuşuz. 520
Şu anda hem kanalda hem de sizlerde ciddi n1020v stokları var.
- nx9010 fiyatını aşağıya çekerek sizce kendi bindiğimiz dalı kesmiyor muyuz?
- Her zaman karlılıktan şikayet eden sizlerin aşağıdaki gibi bir fırsatı değerlendirmiyor
olmanız düşündürücü değil mi?
Sizden ısrarla bayi fiyatlarında … USD’nin altına inmemenizi rica ediyorum. Retail lara
özel fiyatlarınızı da bu seviyeye göre ayarlamanızı rica ediyorum.
Maliyetlerinizi sanki … USD gibi düşünüp ona göre fiyatlandırma yapabilirsiniz.
04-36/414-105
12
E-mail No: 9
Kimden: Arena Tarih: 6.10.2003
Kime: Arena 530
Konu: INDEX’in kredi kartı komisyon oranı

Bir bilgiyi sizlerle paylaşmak istedim. İndex molp satışlarında kredi kartı komisyon oranı olarak
%0 bedel uyguluyor. USD kuru olarak da merkez bankası TL kurunu kullanıyor. Biz ise molp
ve oem bütün satışlarımızda %2.5 komisyon bedeli uyguluyoruz. Aradaki bu fark yüzünden
ciddi anlamda pazar payı kaybetmemize sebep oluyor. Bu konuda bir çalışma yapmazsak
birçok satışımızı rakiplere kaptırıyor olacağız.
E-mail No: 10
Kimden: Akora Tarih: 3.3.2004
Kime : Akora 540
Konu: IBM Notebook satışı
5 adet IBM TR4BDTK İndex …$ verdiği için satış Arena’ya kaçmıştır. Biz bu fiyatı
göremedik
 Arena Çalışanlarının Bilgisayarlarında Bulunan E-mailler
E-mail No: 11
Kimden : Arena Tarih: 23.8.2002
Kime : Indeks
Bilgi : IBM
Bugüne kadar yapmış olduğumuz (Index-Boyut-Arena) ve bizim harfiyen uygulamak ve
uygulatmak için adeta çırpındığımız fiyat anlaşmaları hep bozulmuşken (bizim dışımızda) 550
“niye böyle fiyatları öldürüyorsun?”..suçlamanı anlamakta zorlanıyorum.
Kimden : Indeks
Kime : Arena
Bilgi : IBM
...
Biliyorsun ki fiyat yapısının belli bir standarda oturması konusunda bizim geçmişte
yaklaşımımızı ve uyumumuzu yöneticilerimize danışmadan uygulamaya çalıştığımızı inkar
edemezsin, pazarı bizler yönlendiriyoruz. ...
E-mail No: 12
Kimden : Arena Tarih: 30.12.2002 560
Kime : Arena İst-Ank-İzm Satış Genel
(Şirket iç yazışma)
Arena-Index-Akora arasında yapılan anlaşma sonrasında aşağıdaki ürünlerin fiyatları
sistemimize tanıtılmıştır. Bu fiyatlara uyulmasını, ama piyasadaki fiyat seviyelerinde bir
değişiklik duyarsanız bizi bilgilendirmenizi rica ederiz.
Kimden : Arena
Kime : Arena
(Şirket iç yazışma)
Lütfen anlaşma vs. lafları şirket içinde ve dışında kullanmamak gerek. Bu lafları müşteri
temsilcileri kanala taşıyorlar. Lütfen ürün müdürlerini uyaralım. 570
E-mail No: 13
Kimden : Arena Tarih: 01.4.2003
Kime : Arena
Index: $… M
04-36/414-105
13
Akora: $… M
Arena: $… M
Bunlar konuşmalarım neticesinde edindiğim gayri resmi yaklaşık rakamlar.
Index, Arena’ya indeksli bir agresiflik içinde. Bizim ne kadar agresif davranacağımızı
öğrenmeye çalışıyor. Aradaki fark istediğimizden daha fazla açılmış durumda. Nisan’da
muhtemelen daha da açılabilir. 580

Kimden : Arena
Kime : Arena
Nisan’da …m ciro, …- …kar, …m stok ve …m alacak yapalım yeter.
Index’in ne ve nasıl yapacağı bizi ilgilendirmez.
Biz kazancımıza bakalım.
...
Kimden : Arena
Kime : Arena
Bu kadar peşin indirimi verdikten sonra …m ciro yapalım artık. 590
Satmak satışın, malı en uygun şartlarda temin etmek ürün yönetiminin görevi.
E-mail No: 14
Kimden : Arena Tarih: 24.4.2003
Kime : IBM, Arena
Bilgi : Arena
Son iki haftadır hep birlikte büyük emekler harcayarak son noktasına getirdiğimiz son
kullanıcıya yönelik “… satış kampanyası” çalışmamız rakibimiz İndeks’in pazara daha
avantajlı koşullar sunmasından ötürü anlamını yitirmiş ve gereksiz bir harcama yapılmaması
için durdurulmuştur. Rakibimizin zarar ettiğine inandığımız bu koşullara cevap
veremeyeceğimiz için günlük satışlarımız neredeyse durma noktasına gelmiştir. Bu durumda 600
oldukça yüklü olan stoklarımızı hareketlendirebilmek için fikirlerinize ve yardımlarınıza ihtiyaç
duymaktayız.
E-mail No: 15
Kimden : Arena Tarih: 13.5.2003
Kime : Arena
(Arena iç yazışma)
Dünkü IBM toplantısında aldığım notlar aşağıda:
...
-----distribütörler arasındaki rekabet masaya yatırılmalı. Öneri: 1-rekabet düzenleme komitesi
(ürün müdürleri olabilir), 2-bugünkü kişiler toplansın. 610
Time frame:
-prensiplerin belirlenmesi 25 Mayıs: pazarlama müdürleri (--- [Arena], ---- [İndeks], --- [Akora])
-ilk uygulama 1-30 Haziran
-değerlendirme 7-10 Temmuz
-Yüksek Komite 15 Temmuz
E-mail No: 16
Kimden : IBM Tarih: 21.5.2003
Kime : Akora, Arena, Indeks
Bu hafta yapmayı planladığımız xSeries için rekabet kurulu toplantısını, sizlerden gelen ortak
istekle önümüzdeki hafta, 30.05 Cuma günü saat 2.00 için yapıyoruz. 620
04-36/414-105
14
E-mail No: 17
Kimden : Akora Tarih: 30.5.2003
Kime : Arena, Indeks
HSG’yi kaçtan satıyorsunuz?
Elimdeki 20 adet ELG’yi temizlemek için bir hareket yapacağım. HSG satışlarına zarar
vermeden konumlandırmak istiyorum. … USD’dan daha düşük fiyat veriyorsanız, ben de
ona göre konumlandıracağım.

Kimden : Arena
Kime : Indeks, Akora 630
Tabii ki vermiyoruz. Anlaştığımız fiyat min. … dir.
E-mail No: 18
Kimden : Akora Tarih: 18.6.2003
Kime : Arena
%…’İn altında HSG satılıyor. Şimdi bayi ile telefonda konuştum. Bayi ismi ve fiyatı
bende. IBM ile paylaşacağım. %… ile bir bayiye iç kullanımı için fiyat verdik. (--- biliyor)
Tüm ürünlerde serbest fiyat uygulaması için bahane aramayalım.
Yapacaksak yapalım.

Kimden : Akora 640
Kime : Arena
Böyle fiyatlar vermeye devam ederseniz bu zaten kendiliğinden olacak.
Ben olmaması için elimden geleni yapıyorum ve sizden de aynı hassasiyeti
bekliyorum..yanılıyor muyum acaba?
E-mail No: 19
Kimden : Arena Tarih: 18.6.2003
Kime : Akora
Bilgi : Indeks, IBM

R7G ile ilgili duyurunuzu aldık..çok güzel olmuş..elinize sağlık 650
Ancak hala %…’le satış yapıyorsunuz...duyurularımız ile icraatlarımız farklı oldukça
duyurularımızın bir anlamı olmaz..
Lütfen bu uyarımı dikkate alın..aksi durumda tüm ürünlerde serbest fiyat uygulamasının
başlaması kaçınılmaz olacak.
Kimden : Arena
Kime : Akora
Bilgi : Indeks, IBM
CDGde … USD kim veriyorsa lütfen vermesin..IBM’in belirlediği fiyatlara neden
uymuyorsunuz..uymanızı rica ederim.
E-mail No: 20 660
Kimden: Bir bayi Tarih: 20.6. 2003
Kime: Arena
TCOR7TK …$ olur mu?
RE
Olur
RE
Gerek kalmadı İndex hiç pazarlık yapmadan …$’a vermiş ürünü.

Kimden : Arena Tarih: 24.6. 2003
Kime : IBM 670
04-36/414-105
15
Index’in dediğine göre bu üründe kanal fiyatının bozulmasına siz izin vermissiniz...
T326BEU için bizim maliyeti … USD ... … USD maliyetimiz varmış gibi hareket edip
elimizdeki 20 adet T326BEU için 20*…=… USD deftere yazarak bu ekranları
…’den satmaya başlıyoruz...
Kimden : IBM
Kime : Arena
Kabul etmiyorum. Deftere yazamazsın.
Kimden : Arena
Kime : IBM
yazarım...yazdım bile...fiyat konusunda bizi desteklemek zorundasınız..herkes …’e 680
satarken ben nasıl …’ya satacağım söyler misin...
E-mail No: 21
Kimden : Arena Tarih: 13.11.2003
Kime : Arena
(Arena iç yazışma)
...
(Karların çok düşük olduğu belirtildikten sonra)
Nedeni rekabette yaptığımız pazar payı kavgaları...çözüm “rakiple anlaşmak”...
IBM’le bu konunun ciddiyetini ve önümüzdeki sene bu şekilde devam etmesi durumunda ciddi
problemler yaşayacağımızı uygun bir dille konuştum.. 690
Problemin ciddiyetinin farkındalar ve çözüm yöntemlerinde aktif olarak işin içinde olmak
istiyorlar. IBM der ki; “Siz Indeksle anlaşın biz sizin anlaştığınız şartları Akora’ya kabul
ettiririz.”
Şimdi yapmamız gereken Index’le (belki de tüm ürün gruplarında) ama öncelikle IBM işimizde
kayıt koşulları belirlemek ve anlaşmak. Index’in de bizim karlılıkla ilgili yaşadıklarımızı
yasadığına eminiz. Ben bu konuda ciddi mesai harcamayı düşünüyorum. zira bunca zamandır
emek harcayıp belli noktaya getirdiğimiz işin bir şekilde heba olmasına izin veremem..
Bu konudaki aksiyon planını şu şekilde düşündüm:
1. Indeksi arayıp (hatta ---- [--- ---- Arena Gn. Md. ve YK Üyesi]- --- [--- ---- – İndeks YK
Başkanı] görüşmesi ile) oturup anlaşma yapmak zorunda olduğumuzu söyleyip onların da 700
teyidini alalım.
2. ASAP toplantı organize edelim. (--- - ---- - -----, ---- - ---- - -----).
3. Kontrol Kurulu atayalım ve anlaşma şartlarını belirleyelim.
4. Anlaşma şartlarımızı IBM’e bildirelim.
5. Kar etmeye başlayalım.
...
Kimden : Arena
Kime : Arena
Common sense is not so common.
E-mail No: 22 710
Kimden : IBM Tarih: 23.2.2004
Kime : Indeks, Arena
...
Ltf bugünden itibaren kampanyaları kurallarına uygun olarak uygulayalım. Fiyat ve vade
konusunda duyurulanlar dışında herhangi bir değişiklik yapmayalım. Eğer değişiklik yapmak
anlamlı geliyorsa, her distribütör bana ulaşıp yapmak istediğini anlatsın. Diğer distribütörle de
paylaşıp uygun olduğunu düşünürsek hep birlikte uygulayalım. Amacın dışına çıkan münferit
uygulamalar yapan distribütörler, bizim desteğimizi alamayacaklardır.
E-mail No: 23
Kimden : Arena Tarih: 5.6.2003 720
Kime : Akora
Bilgi : Indeks
04-36/414-105
16
PC ürünlerini 30-60-90 gün TRL vade ile mi satıyorsunuz? Nasıl satabiliyorsunuz? Zarar mı
ediyorsunuz? Ne kadar süre ile satacaksınız?
H.2.1.2. İndeks – Arena – Logosoft Arasındaki İletişimi Gösteren Muhtelif
Yazışmalar
 İndeks Çalışanlarının Bilgisayarlarında Bulunan E-mailler
E-mail No: 24
Kimden : Arena Tarih: 24.9.2003
Kime : Indeks, Logosoft 730
------ döner dönmez vakit geçirmeden. Bazı çatlaklar başladı; ne yapıp yapıp kapamalıyız. ----
, ---- araştırırsanız iyi olur. İkisi de fiyat/vade aldık deyip siparişleri iptal ettiler.

Kimden : Indeks Tarih: 25.9.2003
Kime : Arena
Bilgi : Logosoft

--- ve ----- merhaba,
Datasistem konusunda bizim tutumumuz çok net ve onlarla şu anda hiçbir microsoft satışımız
yok. 740
Boğaziçi (bence burada kastedilen -----) hiçbir özel şart (fiyatta ve vadede) uygulamadan
sadece M/S in verdiği fiyatlar üzerinden satış yapıldı. Bu firmadan bizim yoğun alımlarımız
(başta ------) olduğu için aynı şartlarda her zaman bizi tercih ediyor.
Benim ise son zamanda karşıma çıkan ve farklı fiyat aldıklarını iddia eden bayiler şöyle ----, --
----, ------, ------. Bu bayilere ilişkin satış koşullarınızı incelemenizi ve gerekli düzeltmeleri
yapmanızı rica ederim.

Kimden : Arena Tarih: 26.9.2003
Kime : Indeks, Logosoft
750
Biriktirip en kısa zamanda buluşalım. İlginç olan Epdata sizden aldığını söylüyor. Ortak isim.
Ayrıca ----, ----- ve ----- var. ----‘in doğrudan adını veriyorlar.
E-mail No: 25
Kimden : Indeks Tarih: 27.10.2003
Kime : Arena

Cem merhaba,
Ankara’dan aşağıdaki bilgi geldi? Bu konuda detayları araştırıp bilgi vermeni rica ederim.
10K lık iş standart alım da … gün USD vade yapıldığı için Arena’ya gitti.
Bu sipariş bize taksitli olarak geçilmişti. Sonra müşteri sözleşmeyi imzalama aşamasında 760
problem çıkmıştı ve satış standart alıma döndü. Std alımında bizden … gün istediler biz
vermedik, Arena …gün vermiş..
Std alımda nasıl …gün verilebilir?
E-mail No: 26
Kimden : Arena Tarih: 24.9.2003
Kime : Logosoft, İndeks, Arena
Eğer adama güvenmiyorsak ortalama bir yol bulabiliriz. Örn. 3 ayda bir taahhüt ettiği
rakamlarda gidiyorsa …% rebate faturası kesebilir.
Hiç indirim yapmazsak Micsrosoft gözünde satışları için uğraşmayan, tuzu kuru distribütörler
durumuna düşebiliriz. Kontrollü olarak bu imajımıza da dikkat etmek gerek ki Microsoft 770
desteğini sürdürsün.

04-36/414-105
17
E-mail No:27
Kimden : Arena Tarih: 22.9.2003
Kime : Indeks
Konu : ürün müdürlerinin kendi aralarındaki yazışması iletilmiş.

----- : ---- garip gurup işler yapıyor.
-----’I da beni de deli etti.
TL taksitlide ve nakitte …$ altına fiyat çıkmış. 780

----- : Nasıl yani, nakit altına mı inmiş?
Yani konuştuğumuz nakit indiriminden fazla mı yapmış?

---- : Nakitte evet.
…$ olması gerekirken …$ çıkmış.
Duyuru yapmış bide.

----- : Göstersene ---- ile konuşayım.
Açıklaması ne? 790
----- : Ben öyle hesaplamıştım; öyle demiş ----- (Logosoft’tan)
Yani üstten geri dönse de FOB’dan gitse de böyle bir hata yapmıyor olması lazım.
Zaten cent meselesinde kapıştık
…$ fark açıkladık OEM’de, bu tuttu …$ vermiş.
Küsüratları yukrı yada aşağı yuvarlayacaktık demiştik.
Neyse ben sabah mesajı yazdım yapmayın şunu diye..----- da denizi geçtik
derede boğulacağız demiş.
 Arena Çalışanlarının Bilgisayarlarında Bulunan E-mailler
No: 28 Toplantı Notu
Tarih : 1.11.2002 800
Toplantı Notu
Arena Genel Müdürü

Konu : Yazılım disti fiyat anlaşması toplantısı
Yer : Toplantı İstanbul Bali
Başlama saati : 01.11.2002 Cuma 16:00
Bitiş saati : 01.11.2002 Cuma 18:00

Fiyat anlaşmasının bozulması yönünde gelişmeler var.
Toparlamaya çalışacağız. 810
Katılanlar:
Index: Genel Müdür
Linksoft: Genel Müdür
Logosoft: Genel Müdür ve 2 ortak
Arena: Genel Müdür Yardımcısı
E-mail No: 29
Kimden : Logosoft Tarih : 22.11.2002
Kime : Arena, Indeks, Linksoft
----
(Microsofttan bir ürünün distribütör alış fiyatının revize edildiği yönünde gelen mail üzerine) 820

$…+KDV OK mi?

Kimden : Linksoft
Kime : Arena, Indeks, Logosoft
Kime : ----
04-36/414-105
18
Linksoft için ok değil.

Kimden : Logosoft
Kime : Arena, Indeks, Linksoft 830
Bilgi : Logosoft, Linksoft

Daha önce Ankara’daki arkadaşlar (---, ---- ve ----) konuşup anlaşmıştık. Bu revize..şimdi ne
oldu?
ARTIK HİÇBİR İŞTE ANLAŞMAYA GİDİLMİYORSA BU YAZIŞMALARIN DA ANLAMI
KALMIYOR. HAKSIZ MIYIM?
...
Kimden : Arena
Kime : Arena
840
Microsoft tarafından işler karışıyor, bilginize...

Kimden : Arena
Kime : Arena

Savaş başladı.

Kimden : Arena
Kime : Arena
850
Linksoft’un nasıl ayakta kaldığını anlamıyorum. Sanıyorum borç çevirmeye çalışıyorlar.
Index’le anlaşıp belirli bir süre zarar hedefleyip bu adamları out etmeye ne dersin?
 Logosoft Genel Müdür Yardımcısının Bilgisayarında Bulunan E-mailler
E-mail No: 30
Kimden : NAI Tarih: 14.7.2000
Konu : Distribütörlere yollanan perakende fiyatlarının listesi ekte gönderilmiş. Bu
listede ömrü dolmuş ürünlere dikkat çekilmiş. Bu ürünlerin … gün içinde döndürülmesi
gerektiği ve bu duruma ilişkin planların yapılması gerektiği vurgulanmış.
E-mail No: 31
Kimden : Microsoft Tarih: 26.7.2000 860
Konu : ----- adlı bayi için -------’ın hem end user hem de distribütör alış fiyatları
verilmiş. Bayi, müşteriye kendisine yollanan end user fiyatlarını uyguladığı sürece bayiye
distribütör alış fiyatı uygulanacağının yoksa özel fiyatın geçerli olmayacağının Tepum’a
bildirilmesi talep edilmiştir. Fiyatlar arasındaki karın bayi ile %… paylaşılması tavsiye
edilmiştir.
Ürün Distribütör Alış End User Fiyatı
NT Server … …
Exchange Server … …
Ecx CAL … …
NT CAL … … 870
Office SBE … …
E-mail No: 32
Kimden : Logosoft Tarih: 15.7. 2003
------ Bilgisayar- -------.xls

Ekteki proje için liste fiyatından %… vermiştik, Arena tüm ürünler için fob üzerine
…$ koyup teklif vermiş. Bu haliyle bizim fiyatımız yaklaşık …$ kadar yüksek kalıyor.

04-36/414-105
19
E-mail No: 33
Kimden : Bayi Tarih: 16.7.2003 880
Konu : Güneydeki baskınlarla ilgili olarak bayilerden yoğunlukta olarak Arena ve
indexin OEM ürünlerindeki fiyatları aşağıya çektiklerini söylüyorlar benim karşıma çıkan
fiyatlar aşağıdaki gibidir:
Win xp pro: … - …
Office xp sbe: … - …
Bu konuyla ilgili olarak fiyatlarda biz nasıl önlemler alabiliriz satışlarımız rakiplerimize gitmeye
başladı.
E-mail No: 34
Kimden : Logosoft Tarih: 18.8.2003
Kime : Logosoft 890
Konu : Arena Pencere com da Win 2000 server Eng. Bayi fiyatı …$ bilginize…
Biz de indirim yapabiliyoruz ama onlarda görünen bayi fiyatı …$
(*-------‘ın yanıtı kontrol edeceğim şeklindedir.)
E-mail No: 35
Kimden : Arena Tarih: 9.9.2003
Kime : Indeks
Logosoft
Konu : -------- İhalesi Microsoft Kanadı
--------- İhalesi yaklaşık 250K civarında tutyor, bu işteki stratejimiz ne olacak? Acil dönebilir
misiniz? 900
Windows xp home Türkçe lisansı … adet
Windows xp professional türkçe lisansı … adet
MS works 2000 … adet

Kimden : Arena
Konu : Siparişi üçe bölüyor muyuz? Acil cevap rica ediyorum.

Kimden : Logosoft
Konu : tabiki
910
Kimden : Arena
Konu : Bu durumda fiyatlar
XP Home …$
XP Pro …$
orks …$
E-mail No: 36
Kimden : Microsoft Tarih:16.9.2003
Kime : Logosoft, İndeks
Konu : OEM XP Home’lar için
Bu ay OEM tarafında satışlar düşük gidiyor. Biran önce hareketlendirmemiz lazım. Elimizde 920
… adet kadar OEM Nav 2003 1 yıllık ürün var. Bu ürünlerin cost’u share ederek XP
omeda kampanya yapabiliriz? Distribütörler başına … adet düşer. Size birim maliyeti
…$. Bu ürünleri stikerlı ürün almayan firmalara veririz. Ne dersiniz? vEya etkili olacağını
düşünürseniz …$ iş ortağından alıp kalan …$’yi share ederiz. Yani XP
Home+NAV=…$??? Sınırlı adet olduğu için firma başına … adetten fazla
vermemek lazım diyorum.
Önerilerinizi bekliyorum.

Kimden : Arena Tarih: 17.9.2003
Konu : Ben yapalım derim 930
04-36/414-105
20

Kimden : İndeks Tarih: 17.9.2003
Konu : iyi

Kimden : Logosoft Tarih: 17.9.2003
Konu :tamamdır

Kimden : Microsoft Tarih: 17.9.2003
Konu : Benim önerim iş ortağı başına max. … veya … adet verelim ki
farklı sayıda frmaya dağılsın. Bunu sizler duyurun biz de telesales ile destekleyelim. Bu arada 940
normal fiyata mı satalım yoksa irmalar için …$ daha vermek mi çekici olur?

Kimden : İndeks Tarih: 17.9.2003
Konu: ürünün bize maliyeti … + …=…olacak ise satışımız …$ olmalı

Kimden Microsoft Tarih: 17.9.2003
Konu : eğer …$ a satacaksanız ben …$ destek vereceğim, …$
satacaksanız …$ destek vereceğim.karar sizin?

Kimden :Logosoft Tarih: 17.9.2003 950
Konu : …olsun
E-mail No: 37
Kimden : Arena Tarih: 24.9.2003
Kime : Arena
Konu : Gold, önümüzdeki … aya yayılmış olarak …’er adet Basic Mouse
(Fob…$) Multimedya kybd (fob …$+%…free ürün geliyor) ve … adet
wireless optic desktop (…$+%…free ürün geliyor) alacak tüm bu alımlar …K
gibi tutuyor. Ne yapacağız nasıl bir politika izleyeceğiz diğerleri ile konuşur musunuz?
Kimden : Indeks
Konu : ----, senin önerine sonuna kadar katılıyorum. 960

Kimden : Logosoft
Konu : Bizce de uygun. Bu kadar alımı taahhüt ettiği için indirim beklentisinde.
%…indirim nasıl olur? Tek seferde malı almayacağı için ya almaz ise sorunu var.
Kimden : Indeks
Kime : Logosoft
Konu : Gold Bilgisayar bu ürünleri parti parti alıyor olması siparişin sell-in
tarafındaki payını ölçmemize sebep olacaktır. Benim önerim parti parti alımda herhangi
indirim uygulamamak olacaktır. Tek seferlik alımda indirimin uygulanabilir diye düşünüyorum.
Kimden : Arena 970
Konu : OK ama bir commitment var. Toplamda … adet alacağız diyorlar.
Standart fiyat verirsek yine MS’in tepkisini de alırız az da olsa birşeyler yapalım diyorum.
E-mail No: 38
Kimden : Indeks Tarih: 12.1.2004
Kime : Arena, Logosoft
Konu : Bayiler yine fiyatlar için yoğun gelmeye başladı. 3A dan ---- …$ vermiş
Office ( özel office indirimi FOB …$ olması gereken satış …$) Arena dan ---- da
…$ demişti biz de inatla …$ diyoruz.

Kimden : ---- 980
Kime : ----
Konu : Evet verdim microsofttan %… indirimli bir proje için fiyat istediler.
Normal bayi fiyatı …$ olan office den %…indirim yaptığınız zaman
…*…=…$ ediyor. Burada yanlışlık nerede acaba…

04-36/414-105
21
Kimden : ---
Kime : ----
Konu : ------., distribütörler arası anlaşma bizim için çok önemli bu nedenle gelen her
türlü tepkiye net ve anlamlı bir cevap vermemiz gerekiyor. Gelen tepkiyi ben ----- İlettim o da
bir cevap maili gönderdi. İkinci mailden anlaşıldığı kadarıyla doğru cevap “ms ten özel fiyatlı 990
bir proje” imiş. Yanlış olan birşey yok. Konu hakkında bilgi almak ve vermek durumundayız.
Ben ------sorduğum sorunun mahiyeti bu.

Kimden : ------
Konu : Ga-tek ve onların diğer firması olan progemden destek patent için geldi bu
talep ms ----- onlara %…indirim verdiklerini söyledi bu projede bizde normal fiyatlarımızı
verdik.
Office std olp nl …$dan %…indirimleri var diye…
Office pro olp nl …%…indirimleri
Windows xp pro … bunların hepsinde %… indirimleri var dediler yani 1000
herhangi bir kampanyadan indirim yapılmadı…

Kimden : Logosoft
Kime : ----
Konu : bence anlamsız bir mail oldu. Ben ----- Sordum. Cevap verdi. Ona göre
distribütörlere dönüp cevap verdik. Senin ayrıca birşeyler yazmana gerek yoktu. Lütfen bu
şekilde yapmayalım.
E-mail No: 39
Kimden : Microsoft Tarih: 23.2.2004
Kime : Indeks, Logosoft 1010

Konu : Son haftaya girerken OPEN satışları oldukça düşük gidiyor. İletişim
Hattı’ndaki arkadaşlarımızın ise elinde bu hafta kapayabilecekleri bazı fırsatlar var. Bu hafta
eğer sizler için uygunsa mevcut fırsatları satışa dönüştürebilmek için şöyle bir kampanya
yapalım diyoruz.
Bu hafta boyunca satılan …$ ve üstündeki lisanslara …$ taksit yapalım. Yani
müşteriler … - … - …$ şeklinde ödesinler. Open lisanslar …$ vade ile
geldiği için sanırım bir problem olmaz. Bu opsiyonu uygulayıp satışları hızlandırabileceğimizi
umuyoruz. Eğer bu kampanya sizler için uygun ise hemen duyurmaya başlayalım. Acil olarak
öneriler ve yorumlarını paylaşabilirseniz sevinirim. 1020

Kimden : Arena
Konu : Bizim tarafta bir sorun yok. Yalnız bugün kesin ok yi verirseniz birlikte
duyuralım.

-----,
Bir duyuru hazırlayalım, ----- ok verince başlarız.

Kimden : Microsoft
Konu : Ok. Oybirliği ile bu haftaya mahsus … - … - …$ ödemeyi 1030
yapabiliyoruz. İletişim Hattı’ndaki arkadaşlara bilgi vereceğim.

H.2.1.3. İndeks – Arena – Ufotek Arasındaki İletişimi Gösteren Muhtelif
Yazışmalar
 Arena Çalışanlarının Bilgisayarlarında Bulunan E-mailler
E-mail No: 40
Kimden : Arena Tarih: 07.04.2003
Kime : Arena

04-36/414-105
22
OKI2de 3 distribütör (Arena, Index ve Ufotek – Bilgitaş artık çok fazla işlerin içinde 1040
bulunmuyor) bir araya geldik ve 10 Nisan Perşembe gününden itibaren geçerli olmak üzere
aşağıdaki kararları aldık. Şimdi bunlara nasıl olsa kimse uymaz diye düşünüyorsunuz haklı
olarak ama bu sefer iş ciddi ve herkes uyacağına söz verdi.

Ancak bizim gözümüzün kulağımızın her zamankinden daha fazla açık olması ve pazarda
neler olduğunu iyi koklamamız gerekecek. Bu kuralların bozulduğunu gördüğümüz anda
stratejimizi belirleyeceğiz. Tabi bu kurallarla birlikte biz de özellikle güvendiğimiz alt
toptancılar ile çok sıcak temas kurmalıyız ki altımız oyulmasın..!

10 Nisana kadar özel indirimli fiyatlarımız devam etmektedir. 10 Nisan’dan sonra pazarı 1050
kontrol altında tutup satışların düşmesine fırsat vermemeliyiz.

Kurallar:
1. OKI bayi fiyatından yapılacak max. ind oranı %…’dır. Bu fiyat seviyesi her disty
tarafından uygun görülen bayilere açılır (herkese değil).
2. Kanala uygulanacak max. vade … gün dövizdir.
3. Peşin ind. vb. finansal araçlar kullanılacağı zaman OKI bu uygulamanın dışında
tutulacaktır.
4. Kanala her türlü dönemsel rebate, bundle vs uygulaması yasaktır.
5. KK komisyon oranı %…’in altında olamaz. Olursa %…indirimli fiyattan KK ile 1060
satış yapılamaz.
6. Disty arası alışverişte ind oranı %…ödeme vadesi …gün dövizdir.
7. Proje fiyatı = CIF cost x …’dan daha aşağı olamaz.
8. NIP ürünlerindeki max. ind oranı %…dir.
9. Son kullanıcı fiyatı = OKI bayi fiyatı x … den daha az olamaz.
10. Yukarıdaki kuralların herhangi birinin ihlal eidlmesinde önce uyarı gelir devamında serbest
fiyat uygulamasına geçilir.
E-mail No: 41
Kimden : Ufotek Tarih: 10.04.2003
Kime : Arena, Indeks 1070
Konu : oki dist.ler arası anlaşma hakkında
Bugün anlaşmamız yürürlüğe girmiştir..HAYIRLI OLSUN demek istedim....
E-mail No: 42
Kimden : Arena Tarih: 03.11.2003
Kime : Indeks
Bilgi : Ufotek
Maili gördüm fiyatlara inanamıyorum da ne demek? B4200 için beraber karar verdik ve
…EURO olsun dedik ya. Hatta sen OKI’nin MT kampanyasında …’in altına sattıktan
sonra bana dönüp kaç yapacağız fiyat diye sordun bende sana ben …yapıyorum, sende
düzelt istersen dedim. sen de bana OK ben de …yapıyorum dedin ya...----- kardeşim de 1080
tüm bu yazışmaların içinde vardı zaten..hatta kendisi bende laser yok siz kendiniz ayarlayın
demişti..
Gerçekten bu tarza anlam vermek mümkün değil..ben asıl sen …in altıdan 4200
satarken sesimi çıkarmadım şimdi karşılıklı olarak anlaşmamıza rağmen neden beni böyle bir
duruma düşürmeye çalıştığını gerçekten anlamıyorum...ayrıca herşeyi kendi aramızda
konuşup anlaşıyoruz da bu konuda neden OKI’yi de işin içine ısrarla sokuyorsunuz onu hiç
anlamadım..
I.2.2. Değerlendirme
Önaraştırmanın konusu olan BT ürünleri toptan satış pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin uygulamaları, ilgili ürün pazarının özellikleri ve bu 1090
alanda faaliyet gösteren teşebbüslerde bulunan belgeler ışığında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.
04-36/414-105
23
Arena, İndeks ve Akora arasında çeşitli donanım ürünlerinin; Arena, İndeks ve
Ufotek arasında OKI markalı ürünlerin; Arena, İndeks ve Logosoft arasında
yazılım ürünlerinin (özellikle Microsoft ürünleri) dağıtımına yönelik çeşitli
görüşmeler, bilgi değişimleri ve anlaşmalar yapıldığı görülmüştür.
Söz konusu anlaşma, görüşme ya da bilgi değişimleri özellikle dağıtılan
ürünlerin satış koşulları (fiyat, indirim oranı, ödeme koşulları gibi) ile ilgilidir.
Bu nedenle, sektörde üretici firmalardan son kullanıcıya kadar olan dağıtım
zincirinin işleyişine ilişkin bilgiler ışığında, bu zincirin değişik seviyelerindeki 1100
oyuncuların ürünlerin fiyatlandırılmasındaki rolleri aşağıda ifade edilmektedir.
I.2.2.1. İlgili Pazarda Bilişim Ürünlerinin Fiyatlandırılması
HP, IBM gibi üretici firmalar, alımı yapılacak olan ürün miktarını dikkate
alarak, son kullanıcıdan distribütöre kadar olan dikey aşamalarda faaliyet
gösteren teşebbüslerle satış koşulları üzerinde görüşüp, anlaşma
yapabilmektedirler. Ancak son kullanıcı hiçbir zaman ürünü doğrudan
üreticiden alamamaktadır. Ürünün son kullanıcıya verilecek olan fiyatı, son
kullanıcı ile üretici arasında yapılan görüşmeler sonunda belirlense dahi, ilgili
ürün, dağıtım kanalı üzerinden, distribütörler, bayiler vb. aracılığıyla son
kullanıcıya ulaştırılmaktadır. Üretici son kullanıcıya vermiş olduğu fiyat teklifi 1110
üzerinden belirli indirimlere giderek ürünün son kullanıcıya ulaşmasını temin
etmektedir. Hacim olarak daha küçük alımlarda ise son kullanıcı bayilerle
muhatap olmakta ve bayilerle anlaşıp, talep ettikleri ürünü temin etmektedir.
Üreticinin son kullanıcıyla muhatap olduğu durumlar genellikle ihale usulü
alımlarda ortaya çıkmaktadır. Bilişim sektörünün özelliği sebebiyle ihaleler,
bayi kanalıyla doğrudan satışlardan farklılık gösterdiği için istisnai bir durum
arz etmektedir. Bu sebeple ihalelerin ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
I.2.2.1.1. İhale Haricinde Yapılan Fiyatlandırmalar
Üreticiler genellikle rakip firmaların ürün fiyatları, stok durumu, yeni ürünün
piyasaya sürülecek olması dolayısıyla eski ürüne olan talepteki değişim gibi 1120
hususları dikkate alarak ürünlerin fiyatlarını belirlemektedirler. Bir ürünün ön
plana çıkarılması ya da yeni bir ürünün piyasaya sürülmesi öncesinde
stoklardaki eski ürünün bir an önce satılması amacıyla dönem dönem
kampanyalar ve indirimler de yapılmaktadır. Üreticiler bu yönde,
distribütörlerle yapılan toplantılar aracılığıyla piyasa hakkında bilgi alarak
piyasayı yakından takip etmeye çalışmaktadırlar.
Üreticiler, doğrudan son kullanıcıya yönelik olarak gerçekleştirdikleri indirim
vb. faaliyetlerinin yanı sıra, satış cirolarını artırmaları için distribütörleri hedef
alan, distribütörleri motive etmeye yönelik bir takım faaliyetlerde de
bulunmaktadırlar. Bu uygulamalarla distribütörlere belirlenen satış miktarı 1130
hedeflerine ulaşmaları karşılığında ekstra indirim, geri ödeme (rebate)
olanakları sağlanmaktadır. Distribütörler, özellikle hedefin gerçekleştirilmesi
için tanınan periyodun sonuna doğru, üreticinin belirlediği hedefleri
tutturamamaları durumunda, sağlayacakları ek faydayı dikkate alarak
maliyetine, hatta maliyetin altında satışlar yapabilmektedirler. Bu şekilde
edecekleri zarar, hedefe ulaşmaları durumunda elde edecekleri kardan daha
düşük olabilmektedir. Piyasa bu dönemlerde oldukça rekabetçi bir yapıya
kavuşmaktadır.
04-36/414-105
24
Bu fiyatlandırma yapısına bağlı olarak distribütörlerin yoğun bir rekabet ortamı
içinde oldukları görülmektedir. Bununla beraber, yoğun rekabet baskısı ve 1140
düşük kar marjları, aynı zamanda olası fiyat anlaşmaları için uygun bir ortamı
da beraberinde getirmektedir.
Üreticiler, distribütörlerden bayilere kadar ürün fiyatlarını belirlemekte, ancak
bu fiyatları ilgililere tavsiye niteliğinde duyurmaktadır. Markalar arası rekabetin
yoğun olarak görüldüğü ürünlerde (özellikle donanım ürünlerinde) üretici
tavsiye ettiği fiyatların uygulanmasını destekleyecek faaliyetlerde de
bulunabilmektedir. Özel koşullu alımlar haricinde ürünler distribütörlere aynı
fiyatlardan satılmaktadır.
Distribütör tarafında ise fiyatlandırma oldukça karmaşık bir yapı
sergilemektedir. Distribütörler, bayinin büyüklüğü, güvenilirliği, geçmiş dönem 1150
yaptığı alış-verişlerden edindiği izlenimleri gibi birçok faktörü dikkate alarak
oluşturduğu 4 bayi kategorisine de farklı fiyatlar uygulamaktadırlar. Dolayısıyla
her kategori farklı indirim oranları ve satış koşullarını temsil etmektedir. Bu
sınıflandırmayı daha karmaşık hale getiren husus ise, her ürün için bayinin
farklı kategoriler içinde değerlendirilebilmesidir.
Yazıcı Ekran Tarayıcı Bilgisayar
A Bayi 1.Kategori 2. Kategori 1.Kategori 3. Kategori
B Bayi 3. Kategori 1.Kategori 1.Kategori 4. Kategori
C Bayi 4. Kategori 4. Kategori 4.Kategori 3. Kategori
Yukarıdaki tabloda gösterildiği üzere, A bayii, distribütöründen yazıcı ve
tarayıcıyı 1.kategorideki bayi fiyatlarıyla alırken, ekranı 2. kategoriden,
bilgisayarı ise 3. kategoriden almak durumunda kalabilmektedir. Bu durum,
bayinin oldukça fazla miktarda yazıcı satıyor olduğuna işaret etmektedir.
Her ne kadar bayiler yukarıdaki kategorilere göre sınıflandırılsalar da, bu 1160
durum, bayilerin her zaman bulundukları kategorideki fiyatlardan ürün temin
edecekleri anlamına gelmemektedir. Bayiler, distribütör firma yetkilileriyle
yapılan görüşmeler sonucunda birtakım ek indirimler de alabilmektedirler.
Distribütör firmanın dönem başında verdiği fiyatlar, stokların eritilmesi,
hedeflerin tutturulması gibi sebeplerle sürekli değişim içindedir. Bu değişim
genellikle bayilerin diğer distribütörden ilgili ürün için aldıkları fiyatları daha
önceden fiyat aldıkları distribütöre taşımaları sonucu yaşanan pazarlıklar
sonucu gerçekleşmektedir. Bu rekabet ortamında distribütörler oldukça düşük
kar marjı ile satış yapmak zorunda kalmaktadır.
Distribütörlerin uyguladıkları fiyatlardaki farklılıkların sebepleri bunlarla da 1170
sınırlı değildir. Diğer tüm sektörlerde olduğu gibi, bayilerin ödeme koşulları da
fiyatların tespitinde önemli bir etken olarak ortaya çıkmaktadır. Vadeli yapılan
alımlar distribütörlerin fiyatları artırmalarını gerektirmektedir. Ancak vadeli
satışlar her zaman fiyatın artması ile sonuçlanmayabilecektir. Herhangi bir
vade farkı olmaksızın yapılan vadeli satışlar, bayilerin distribütör tercihlerinde
önemli rol oynamaktadır. Bir çeşit indirim olarak kabul edilebilecek bu
uygulama da distribütörlerin birbirleri ile rekabet etmelerini sağlayan
enstrümanlar arasındadır. Fiyat indirimlerinde olduğu gibi, bu uygulama da,
distribütörlerin kendi aralarında, vade sürelerinin, vadeli satışlarda
uygulanacak fiyatların tespitine yönelik anlaşma yapma eğilimini artırmaktadır. 1180
04-36/414-105
25
Yukarıdaki bilgiler ışığında, üreticiler, özel durumlar haricinde distribütörlere
aynı koşullarda ürün temin etmektedirler. Distribütörler ise bayi
sınıflandırmaları, anlık indirimler, vade farkları gibi birçok etken nedeniyle gün
içerisinde bile oldukça farklı fiyatlarla ürün satmaktadır. Buna karşın, üretici
baskısı ve bayilerden kaynaklanan rekabet baskısı altında oldukça düşük kar
marjlarıyla çalışan distribütörlerin, yukarıda sayılan sebepler dolayısıyla
birbirleriyle fiyat anlaşması yapma eğilimleri oldukça yüksek olmaktadır.
I.2.2.1.2. İhalelerde Yapılan Fiyatlandırmalar
Müşterinin tek olması, satış hacminin yüksek olması ve satış sonrası teknik
servis vb. koşulların öne sürülmesi gibi hususlar dikkate alındığında, ihaleler 1190
için yapılan fiyat tespitleri, yukarıda açıklanan doğrudan bayilere yönelik
yapılan fiyatlandırmalara göre farklılıklar göstermektedir.
Bilişim sektöründe ürün özelliklerinin oldukça fazla olması, bazı durumlarda
ihale koşullarını karşılayan tek bir marka ve/veya tek bir ürünün ihaleye konu
olmasına sebep olmaktadır. Bu tür ihalelerde markalar arası rekabetten
bahsedilmesi mümkün görünmemektedir. İhaleler tek bir ürün için yapılmakta,
ihalelere de o ürünün satışını yapan bayiler girebilmektedir. Belirli bir ürün
alımı için yapılan ihalelerde, öncelikle muhammen bedelin belirlenmesi
amacıyla kurumlar, ürünün üreticisi ile ön görüşme yaparak fiyat tespiti
yapmaktadırlar. Genellikle üretici de, ihaleye katılmak için kendisinden fiyat 1200
isteyen bayilere, ihaleye çıkacak kuruma bildirilen fiyattan farklı bir fiyat
uygulamamaktadır. Bu aşamada bayiler kendi stok, finansman vb. kısıtları
dahilinde fiyat farklılaştırması yaparak ihaleye girebilmektedirler. Distribütörler
tarafından bayiler için yapılan fiyat farklılaştırmaları bu tür ihalelerde
yapılmayabilir. Bu tür durumlarda distribütörlerin finansman, stok ve benzeri
koşulları dikkate alarak gerçekleştirebilecekleri fiyat rekabetini, diğer ana
distribütörlerle yapılan anlaşmalar aracılığıyla ortadan kaldırmaları olasılığı
gündeme gelmektedir. Bu durum aynı zamanda bayilerin elde edecekleri ek
indirimleri ortadan kaldırarak, bayilerin ihalede fiyat indirerek rekabet etme
şanslarını zayıflatmaktadır. 1210
Yukarıda verilen bilgiler ışığında, sektör üzerinde oldukça ciddi bir rekabet
baskısı olduğu görülmektedir. Bu baskı çoğu zaman kar marjlarını oldukça
aşağı seviyelere çekmektedir. Bu durum distribütörlerin yatay fiyat anlaşması
yapmaları için uygun bir zemin yaratmaktadır.
I.2.2.2. Teşebbüsler Arasındaki Anlaşma, Bilgi Değişimleri ve
Görüşmelerin Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile, belirli bir mal ya da hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birlikleri kararları 1220
hukuka aykırı kabul edilmekte ve yasaklanmaktadır.
Bu hükmün temel amaçlarından biri, piyasada faaliyet gösteren her
teşebbüsün piyasadaki faaliyetlerini tek başına, rakip teşebbüslerden
bağımsız olarak ancak piyasa koşulları gereğince belirlemesinin
sağlanmasıdır.
Söz konusu hüküm, teşebbüsler arası bir anlaşmanın hukuka aykırı ve yasak
kabul edilebilmesi için belirtilen üç özellikten birini taşımasının yeterli
04-36/414-105
26
olduğunu açıkça ifade etmektedir. Bu özellikler, sözleşmenin amacının
rekabete aykırı olması, anlaşmanın etkilerinin rekabeti kısıtlayıcı sonuçlar
doğurması ya da son olarak anlaşmanın potansiyel olarak rekabeti engelleyici 1230
nitelik taşımasıdır.
Buna göre, eğer rakipler arası bir anlaşmanın hükümlerinden söz konusu
anlaşmanın rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı ya da sınırlayıcı bir amaç taşıdığı
açıkça anlaşılıyorsa anlaşmanın rekabete aykırı olup olmadığını tespit etmek
için ayrıca anlaşmanın rekabet üzerinde fiilen ortaya çıkardığı etkilerinin
araştırılmasına ve incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Zira, rekabeti
bozucu amaç taşıyan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi
faaliyetlerini ortak menfaatler adına gözden çıkardıkları bir yapısal çerçeve
yaratır. Dolayısıyla, böyle bir durumda anlaşmanın rekabet üzerinde kısıtlayıcı
herhangi bir etki doğurmadığı, örneğin tarafların (ya da sadece tek bir tarafın) 1240
sürekli anlaşmayı bozmaya yönelik davranışlar içinde olması sebebiyle
anlaşmanın hiçbir zaman uygulanmadığı, iddiasıyla anlaşma
savunulamayacak ve bu nedenle hukuka uygun hale getirilemeyecektir.
Rekabeti kısıtlama ya da bozma amacı tespit edildiği takdirde, anlaşmanın
piyasadaki etkilerinin belirlenmesi ancak verilecek cezanın takdiri açısından
önem taşımaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, mal veya
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi yönündeki
anlaşmaların özellikle bu hüküm kapsamında hukuka aykırı ve yasak olan 1250
anlaşmalardan olduğu da açıkça belirtilmektedir.
Rekabet Kurulu’nun 17.6.1999 tarih ve 99-30/276-166(a) sayılı “Çimento I”
kararında1 da aynı husus vurgulanmış ve aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir:
“Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya en
azından rekabeti bozucu hükümleri, “per se” bir rekabet ihlali oluşturur. Bu
durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek
yoktur. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız
rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal
çerçeve yaratır. Bu sebepten dolayı, sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya
taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır.” 1260
Diğer taraftan, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin özü, bağımsız teşebbüsler
arasındaki rekabeti engelleyici nitelikteki işbirliğinin yasaklanmasıdır. Nitekim,
maddenin gerekçesinde, “Kanunun amacı rekabetin korunması olduğuna göre
rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve
uygulamaların yasaklanması gerektiği” ve maddenin amacı bakımından
hükümde geçen anlaşma kavramının, hukuki şekil şartlarını taşımasa bile
tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmayı
kapsadığı ifade edilmektedir. “Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur. Teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile
teşebbüsler arasında kendi bağımsız davranışları yerine geçen bir 1270
koordinasyon veya pratik işbirliği sağlayan, doğrudan veya dolaylı ilişkiler de,
eğer aynı sonucu doğuruyorsa, yasaklanmıştır”. Ayrıca, rekabeti kısıtlayıcı,
sınırlayıcı, ya da ortadan kaldırıcı etkileri nedeniyle, "centilmenlik anlaşmaları"

1Resmi Gazete Tarih: 06.10.2000, Sayı: 24192.
04-36/414-105
27
ve "sözlü anlaşmalar" da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, taraf şirketlerdeki çalışanlar ve yöneticiler arasında yapılan
elektronik posta yazışmaları, yönetici bilgisayarında bulunan toplantı notları
gibi belgeler, taraf şirketler arasında yukarıda sözü edilen işbirliğini açıkça
göstermektedir. Bilişim ürünleri toptan dağıtımı ve satışı piyasasında birbirine
rakip olan taraf teşebbüslerin sürekli olarak, aynı gün içinde çeşitli defalar aynı 1280
veya farklı ürünlerin satış fiyatı ve koşullarına ilişkin olarak birbirleri ile
haberleştikleri, birbirlerinin fiyat ve satış koşullarını takip ettikleri ve zaman
zaman bu yazışmalarla ortak uygulamaları belirledikleri ve koordinasyon
içinde hareket ettikleri söz konusu belgelerden (örneğin E-mail No:1; No:4;
No:6; No11; No:12; No:17–19 , No:26, No:37; No:40; No:42) açıkça
anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, sözü edilen bazı yazışmalarda taraf teşebbüslerin günlük
haberleşmeleri ve koordinasyonunu aşacak şekilde çeşitli toplantılarda bir
araya gelerek belirli ürünler ya da ürün grupları için belirli dönemlerde
uygulanacak fiyat ve satış koşullarını belirledikleri (örneğin E-mail No:3; 1290
No:15; No:16; No:21; Toplantı Notu No:28), günlük elektronik postalar ile de
anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığının kontrolünü yapmaya çalıştıkları
(örneğin E-mail No:1; No:11; No:19; No:24; No:29; No:42) anlaşılmaktadır.
Yapılan anlaşmanın bozulduğuna dair emareleri bayi kanalıyla öğrendikleri
durumlarda da birbirleriyle anında irtibat kurarak haberin doğruluğunu teyit
etmeye çalıştıkları ve bunun teyidi halinde anlaşmayı bozan tarafı uyardıkları
görülmektedir (Bakınız E-mail No:3; No:6; No: 24; No:27 vb.).
Yukarıda yer verilen ihlallerin en açık göstergesi Arena, İndeks ve Ufotek
arasındaki açık bir anlaşmayı gösteren e-maildir (E-mail No: 40).
Arena Genel Müdürü’nün 1.11.2002 tarihli toplantı notundan, fiyat 1300
anlaşmasının bozulması yönünde gelişmeler olduğu ve söz konusu fiyat
anlaşmasının devamını sağlamak amacıyla yazılım distribütörleri arasında bir
fiyat anlaşması toplantısı yapıldığı anlaşılmaktadır. 2002 yılında yapılan bu
toplantının notu yazılım distribütörleri arasında bir anlaşma yapıldığını ve
tespitler bölümünde yer verilen e-mailler de (örn. E-mail No:26, 27 ve 39) söz
konusu anlaşmanın 2003 ve 2004 yıllarında da zaman zaman uygulandığını
göstermektedir.
Raportörlerce inceleme sırasında elde edilen belgelerden tarafların “rekabeti
izleme komitesi” adı altında bir organizasyon kurmuş oldukları da
anlaşılmaktadır (E-mail No:15; No:16). 1310
Elde edilen bütün bilgi ve belgeler, taraflar arasında belirli dönemlerde, belirli
ürün ve ürün gruplarına ilişkin olarak fiyat ve satış koşulu belirlemeye yönelik
anlaşmaların yapıldığına açıkça işaret edecek niteliktedir. Diğer yandan
tespitler bölümünde yer verilen e-maillerin bazılarında ise, fiyat anlaşmalarının
bozulduğu, distribütörlerin satışlarından bazılarını rakiplerine “kaptırdıkları”
(örneğin E-mail No:10), “agresif bir şekilde rekabet ettikleri” (E-mail No:13)
veya birbirlerinin kampanyalarını “boşa çıkardıkları” (E-mail No: 14);
birbirlerinin haberi olmaksızın indirimde bulundukları (E-mail No: 34) gibi
ifadeler yer almaktadır. Her ne kadar, söz konusu ifadeler piyasada belirli bir
rekabet düzeyinin olduğunu gösterse de, yukarıda bahsedilen anlaşmaların 1320
04-36/414-105
28
uygulanmadığı anlamına gelmemektedir. Kartel üyelerinin zaman zaman
anlaşma şartlarına uymama yoluna gitmesi, ortada bir anlaşma ve rekabeti
bozma amacı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.
Bunların yanı sıra, sektörde bilişim ürünlerine ilişkin ihaleler konusunda da
çeşitli anlaşmalar yapıldığı görülmektedir.
3.9.2003 tarihinde PTT’nin otomasyon ihalesine ilişkin olarak e-mail
aracılığıyla görüşmeler yapıldığı tespit edilmiştir (E-mail No: 35). Arena
yetkilisinin, Logosoft yetkilisi ve İndeks yetkilisine gönderdiği mesajında PTT
otomasyon ihalesi hakkında ortak stratejilerinin ne olacağına ilişkin olarak bilgi
talep etmiştir. Siparişin üçe bölüneceği yolunda Logosoft yetkilisinden aldığı 1330
olumlu yanıt üzerine devam eden yazışmaların sonunda Logosoft yetkilisi,
kendi firma yetkililerinden görüşme talep etmiştir.
Önaraştırma döneminde, ihalenin hangi bayi tarafından kazanıldığına, bu
bayiye ürünlerin hangi distribütör tarafından verildiğine ilişkin bilgi ve belgelere
ulaşılamamıştır. Ancak yapılan görüşmelerden anlaşıldığı üzere Arena ve
Logosoft, ürünün bayilere temini aşamasında ortak hareket ederek rekabeti
engellemeye yönelik irade beyanında bulunmaktadırlar. Görüşmelerde İndeks
firmasından herhangi bir yanıtın gönderilip gönderilmediği bilinmemektedir.
Ancak, henüz fiyatlar, sipariş koşulları gibi hususlar tartışılıp anlaşmaya
varılmadan siparişin üçe bölünüp bölünmeyeceğine ilişkin Arena yetkilisinin 1340
sorusuna Logosoft yetkilisinin verdiği “tabi ki” yanıtı, bu uygulamanın
süregelen, olağan bir durum olduğunu ortaya koymaktadır.
İhaleler konusunda dikkat edilmesi gereken asıl nokta, distribütörlerin
doğrudan ihaleye girmedikleri hususudur. İhalelere bayiler girmekte,
distribütörler arasındaki anlaşma bayilere fiyat verilmesi aşamasında söz
konusu olmaktadır. Dolayısıyla Logosoft, Arena ve İndeks firmalarının
isimlerine herhangi bir bilişim ihalesinde rastlamak oldukça güçtür.
I.2.2.3. Distribütörlerin Uyguladıkları Fiyatlara İlişkin Değerlendirme
Yukarıda yer verilen değerlendirmelerde, distribütörlerin rekabeti kısıtlama
amacıyla anlaştıkları ifade edilmiştir. Bu anlaşmaların piyasadaki etkilerinin 1350
değerlendirilmesi açısından distribütörlerin uyguladıkları fiyatların incelenmesi
gerekmektedir.
Bu amaçla, önaraştırma döneminde, örnek olarak alınan ürünlerin fiyatları
üzerinde incelemeler yapılmıştır. 42 numaralı e-mailde bahsedilen OKI
markalı B4200 model yazıcıya ilişkin yapılan fiyat incelemelerine ve
değerlendirmelerine aşağıda yer verilmiştir.
Distribütör Bayi Tarih Bayi Statüsü Vade Satış Fiyatı ($)
İNDEKS Gen 5 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
ARENA Epdata ?? Kasım Bilinmiyor 29 gün …
ARENA Planet ?? Kasım Bilinmiyor 21 gün …
ARENA NBS ?? Kasım Bilinmiyor 27 gün …
İNDEKS D-Market 19 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
İNDEKS Plus 17 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
ARENA Dijital ?? Kasım Bilinmiyor Peşin …
İNDEKS Uzay 20 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
İNDEKS Uzay 10 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
04-36/414-105
29
İNDEKS Uzay 6 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
ARENA Netser ?? Kasım Bilinmiyor 31 gün …
İNDEKS Teknik 4 Kasım Bilinmiyor Bilinmiyor …
Yukarıdaki tabloda yer alan fiyatlardan da anlaşılacağı üzere, distribütörlerin
satış fiyatlarının birbirleri ile karşılaştırılması oldukça güçtür. Örneğin
distribütörlerin satış yaptığı döneme ilişkin olarak bayilerin ürünleri hangi
kategoriden aldıkları anlaşılamamaktadır. Arena’nın veritabanında ürün satış 1360
tarihi gün bazında görülemezken, İndeks de veritabanlarında vadeli satışlara
ilişkin bilgi tutmamaktadır. Dolayısıyla birbirinden farklı olduğu görülen
fiyatların, gerçekte ne olduğunun tespitinin oldukça zor olduğu anlaşılmıştır.
Özetle, elde edilen fiyatlardaki farklılıklar distribütörler arasında yapıldığı
düşünülen anlaşmaların uygulandığına işaret etmediği kadar, anlaşmaların
uygulanmadığına da delil teşkil etmekten uzaktır. Bu nedenle fiyatlar üzerinde
daha ayrıntılı incelemeler yapılması gerekmektedir.
Bunun yanı sıra, ihbarcının dilekçesinde “Arena ve İndeks’in bazı Microsoft
ürünlerinin fiyatlarını 1.9.2003’ten itibaren %…oranında arttırdıkları”nı
belirtmiş olması dikkate alınarak, söz konusu ürünlere ilişkin fiyatlar 1370
incelenmiş; ancak yukarıda belirtilen nedenlerle iddianın doğruluğu tespit
edilememiştir.
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
J.1. Pazarın Yapısı
Önaraştırma süresince yapılan inceleme ve değerlendirmelerde pazara giriş
ve çıkışların önünde bir engel bulunmadığı, rekabetçi bir pazar yapısının
mevcut olduğu ve mevcut firmaların oldukça düşük (faaliyet giderleri
sonrasında % … - …) kar marjlarına sahip oldukları tespit edilmiştir.
Toptan dağıtım firmaları üreticilerle münhasıran çalışmadıkları gibi daha alt
seviyedeki sayıları beşbin civarında ifade edilen bayi kanalıyla da münhasırlık 1380
ilişkisi içinde değildir. Bayiler toptancıların web siteleri yoluyla ve diğer iletişim
olanaklarıyla fiyat değişikliklerinden anında haberdar olmakta ve bir
distribütörden diğerine rahatça geçiş yapabilmektedirler. Ayrıca özellikle OEM
olarak adlandırılan PC ekipmanlarında ciddi ölçüde paralel ithalat ve markasız
ürün rekabeti söz konusudur. Bu ürünlerde pazarın önemli bir bölümü
markasız ürünlerden oluşmaktadır. Üretici firmalar büyük projelerde ve büyük
miktarlı satışlarda kendileri doğrudan son kullanıcı ile fiyat konusunda
muhatap olmaktadır. Sistem entegratörleri, ulusal PC üreticileri ve hatta alt
seviyelerdeki bayiler gerektiğinde ithalat yoluyla doğrudan ürün temin
edebilmektedirler. Bunların dışında toptan dağıtıcı konumunda olmamakla 1390
birlikte belirli ürün kategorilerinin dağıtımını yapan ve bu ürünler bakımından
toptan dağıtıcıların rakibi olan dağıtıcılar vardır. Ayrıca alt toptancılar (ya da
ara toptancılar) olarak adlandırılan ve bir alt seviyede yer alan dağıtıcılar da
üreticilerden aldıkları indirimler sayesinde toptancılarla rekabet
edebilmektedirler. Bu durum toptancılar arasındaki yazışmalarda ortaya
konulmaktadır.
Teknolojideki hızlı ilerleme neticesi ürün yaşam süresinin oldukça kısa olması,
yeni çıkan daha gelişmiş ürünlerin öncekilerden daha ucuza satılması toptancı
firmaları ciddi bir stok riski ile karşı karşıya bırakmakta ve fiyatlar üzerinde
büyük bir rekabetçi baskı yapmaktadır. Tüm bu etkenlerin bir sonucu olarak, 1400
04-36/414-105
30
toptan dağıtıcılar güçlü uluslararası üreticilerle bağımsız bayilerin rekabetçi
baskıları arasında kalmaktadır.

J.2. İhlalin Niteliği
İlgili teşebbüslerde yapılan incelemeler sonucunda elde edilen elektronik
posta mesajları, yukarıda açıklanmış olan bir pazar yapısı içinde faaliyet
gösteren distribütörlerin birlikte hareket etme amacıyla çeşitli ürünlerin
fiyatlarını sabitlemeye yönelik olarak anlaşma yaptıklarını göstermektedir.
Ancak yine elektronik posta mesajlarından anlaşıldığına göre, yapılan bu
anlaşmaların uygulanmasının, sektörün rekabetçi yapısı, alternatif temin 1410
kaynaklarının varlığı ve düşük kar marjlarının getirdiği baskın aldatma eğilimi
nedeniyle zor olduğunu da göstermektedir. Zira pazarın rekabetçi yapısı, ürün
sayısının çokluğu ve ürün fiyatlarının bayi bazında ve kısa sürelerde
değişmesi gibi nedenlerle takibin güçlüğü kartelleşmeyi fiilen oldukça
zorlaştırmaktadır.
J.3. Kanun’un 9/3 Maddesinin Uygulanmasının Yararı
Rekabet otoritelerinin güçlerini kartel anlaşmalarının karlı olmasının muhtemel
olduğu pazarlara yoğunlaştırmalarının gerekliliği literatürde genellikle
vurgulanan bir yaklaşımdır. Yüksek yoğunlaşmaya sahip, homojen bir ürünün
satıldığı pazarlar bu tür pazarlar olarak tanımlanmaktadır. İnceleme konusu 1420
pazarda ise giriş çıkış engelinin yokluğu ve alternatif temin kaynaklarının
mevcudiyeti, her üründe dağıtıcıların çeşitli rakiplerinin olmasının alıcıların
seçeneğini artırması, satılan ürünlerin çok çeşitli olması, onu bu tarifin dışına
çıkarmaktadır. Bu çerçevede, bilişim sektörüne ilişkin inceleme konusu olayda
da, Kanun’un 9. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca hareket edilmesinin,
piyasadaki anti-rekabetçi hareketlerin caydırılması ve rekabetin korunması
amacının sağlanması bakımından daha etkili olacağı, olası soruşturma
sonuçlarından hareketle yukarıda açıklanmıştır. Bu yolla rekabetin korunması
amacına daha kısa sürede ulaşılacağı ve usul ekonomisinin sağlanacağı ise
ortadadır. 1430
Bu sebeple Rekabet Kurulu, Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
taraf teşebbüslere, elde edilen elektronik postalarda ortaya konulan fiyat
tespiti türünden anlaşmaların uygulanmamaları halinde bile rekabeti ihlal eder
nitelikte olmalarına karşın, bu aşamada anlaşmaların uygulamaya konulup
konulmadığı ve piyasada etkilerinin oluşup oluşmadığı tespit edilemediğinden,
tarafların bu tür anlaşmalara ve girişimlere derhal son verme taahhüdünde
bulunmaları halinde haklarında soruşturma açılmayacağı ve sektörün ve
özellikle toptan dağıtım zincirinin yakından izlenmeye devam edileceği,
Rekabet Kurumu tarafından seçilecek ve gizli tutulacak olan bir ürün setine
ilişkin olarak bayi bazında fiyat hareketlerinin izlenmeye devam edileceği ve 1440
istatistiki olarak anlamlı bir paralellik görülmesi halinde önaraştırma sürecinde
elde edilen veriler de kullanılarak haklarında doğrudan soruşturma açılacağı
yönünde görüş gönderilmesine karar vermiştir. Bildirim üzerine taraflar, bahsi
geçen Kurul kararının gereğinin yerine getirileceğine ilişkin taahhütlerde
bulunmuşlardır.
K. SONUÇ
Düzenlenen raporlara, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
04-36/414-105
31
1- Indeks Bilgisayar Sistemleri Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Arena
Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş., Akora Teknoloji Pazarlama ve
Sanayi A.Ş., Logosoft Yazılım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve 1450
Ufotek Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanlı teşebbüslerin, 4054
sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kendilerine
bildirilen görüş doğrultusunda hareket edeceklerine dair taahhütte
bulunmaları dolayısıyla, 8.4.2004 tarih, 04-25/271-M sayılı Kurul kararı
ile amaçlanan faydanın sağlandığı anlaşıldığından, bu teşebbüsler
hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına;
2- Sektörün ve özellikle toptan dağıtım zincirinin yakından izlenmeye
devam edileceği, Rekabet Kurumu tarafından seçilerek ve gizli
tutulacak olan bir ürün setine ilişkin olarak bayi bazında fiyat
hareketlerinin izlenmeye devam edileceği ve istatistiki olarak anlamlı bir 1460
paralellik görülmesi halinde önaraştırma sürecinde elde edilen veriler
de kullanılarak haklarında doğrudan soruşturma açılacağına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy