Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-28 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-43/524-127
Karar Tarihi : 24.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Sezin ELÇİN
C. ŞİKAYET EDEN : Demirci Terziler Odası Başkanlığı
Birlik Caddesi, Belediye Pasajı No:45,
Demirci-Manisa
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Ebru Fotoğrafçılık Reklamcılık Basım ve Üretim
Ticaret Pazarlama Ltd. Şti.
Lise Caddesi, Haceloğlu İşhanı No:73,
Kütahya
E. DOSYA KONUSU : Ebru Fotoğrafçılık Reklamcılık Basım ve Üretim
Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. (Ebru Fotografçılık)'nin, 2000 yılı sonundan
itibaren Demirci'de faaliyet gösteren Star Color unvanlı şubesi kanalıyla,
maliyetlerinin altına fiyat uygulamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal
ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Manisa Valiliği Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü tarafından
intikal ettirilen Demirci Terziler Odası Başkanlığı’nın başvuru yazısında; Ebru
Fotoğrafçılığın 2000 yılı sonundan itibaren Star Color unvanlı şubesi kanalıyla
çok düşük fiyatlarla satış yaptığı iddiasını içeren Oda üyeleri (………) ile
(………)’nın şikayet dilekçeleri üzerine konunun incelendiği belirtilmekte, anılan
şirket tarafından uygulanan fiyatların maliyetlerin altında olması nedeniyle diğer
oda üyelerinin faaliyetlerinin zorlaştırıldığı ileri sürülerek, bu durumun 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.2.2004 tarih, 798 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 11.3.2004 tarih, 2004-4-28/BN-04-MH sayılı Bilgi
Notu, 18.3.2004 tarih, 04-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin soruşturma açılmasına
04-43/524-127
2
gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına 04-20/204-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 21.6.2004 tarih 2004-4-28/ÖA-04-MH sayılı
Önaraştırma Raporu 21.6.2004 tarih, REK.0.08.00.00/135 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili raporda, Ebru Fotoğrafçılık Demirci şubesinin fiyat konusundaki
uygulamalarının, “Demirci İlçesi fotoğrafçılık hizmetleri pazarında” 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal teşkil etmediği, bu nedenle ilgili teşebbüs
hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikayet konusunun Manisa İli Demirci İlçesi'ndeki fotoğrafçılık hizmetlerini
kapsaması nedeniyle ilgili ürün pazarı “fotoğrafçılık hizmetleri” olarak
belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Manisa İli Demirci İlçesi'ndeki tüketicilerin başka bir merkezden fotoğrafçılık
hizmeti alabilmeleri, belirli miktarda yol masrafı ödenmesini gerektirmekte ve
zaman kaybına yol açmaktadır. Bu nedenle inceleme konusu bakımından coğrafi
pazar, “Demirci İlçesi” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Elde Edilen Deliller
Yapılan yerinde incelemelerde şikayette bulunan (…………) ile, ayrıca Demirci'de
foroğrafçılık yapan (……………), (……………) ve (…………………..) ile
görüşülmüştür.
(……………), yapılan görüşmede aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“1997-2000 yılları arasında dijital vesikalık ve amatör baskı işini Ebru Colar’a
yaptırıyordum. 2000 yılında amatör baskı makinesi kiraladım, Ebru Color ile
çalışmayı bıraktım.Ebru ve Star Color’un sahipleri aynı kişilerdir. 2000 yılında
Star Color bizi maliyetin altında satış yaparak pazar dışına itmeye çalıştı.
Başvuru dilekçemizde belirttiğimiz gibi Uşak’taki fiyatları, Demirci’de uyguladığı
fiyatın çok üstündedir. Star Color bizi kapanma noktasına getirerek daha sonra
fiyatlarını Uşak’taki düzeye çekecektir. Star Color’un sahibi Halil Karaman 2000
04-43/524-127
3
yılından beri tüm baskı işlerini ona yaptırırsak kendisi de Demirci’de uyguladığı
fiyatları yükselteceğini bana ifade etti. Şu an Star Color dışındaki 4 fotoğrafçının
işi kapanma noktasına gelmiştir. Demirci İlçesinde Eğitim Fakültesi ve Meslek
Yüksek Okulu’ndan dolayı toplam 7000 civarında öğrenci bulunmaktadır. 2004
yılına kadar biz 4 fotoğrafçı (Ali Adnan DAYI, Ali ERDEM, Ali ÖZKAHRAMAN,
İbrahim DAYI,) yaklaşık 8 adet vesikalık için 3 milyon TL fiyat uygularken, Star
Color 2000 yılında 600 bin TL ile başladığı 8 adet vesikalık işinde, şu an 1 milyon
TL uygulamaktadır. Amatör baskı da da aynı düşük fiyatlarla çalışmaktadır.
Vesikalık fotoğraf çekimi Demirci’deki fotoğrafçıların ana gelir kaynağıdır.
Gelirimizin yaklaşık %80’i vesikalık çekim işindendir. Demirci’deki öğrencilerin
civar il ve ilçelerde fotoğraf çektirme maliyeti yol ve zaman maliyetinden dolayı
güçtür. Örneğin Uşak, Manisa merkez ve Simav için yol gideri en az 10 milyon
TL’dir. Kaldı ki Manisa Merkez’de fiyatlar bizden yüksektir.”
Yapılan görüşmede; Foto Kent sahibi İbrahim DAYI konu hakkında şikayetçi
olmadığını belirtmiş, (…………) ise; Ebru Fotoğrafçılığın Demirci'de maliyetinin
altında satış yaptığı konusundaki iddialara katılmadığına dair görüşlerini
aşağıdaki şekilde ifade etmiştir.
“Biz baskı işini Demirci’deki Star Color’ın sahibi’nin Uşak’taki Ebru Dijital
Limited’e yaptırıyoruz. Vesikalıkta baskı işini bize 1 milyon TL’ye yaptırıyor.
Amatörün baskı işini bize kendisinin müşteriye Demirci’de uyguladığı fiyat olan
6.800.000 TL’ye yapıyor. Dolayısıyla onun müşteriye uyguladığı fiyat bizim
maliyetimiz olmakta rekabet edememekteyiz. Ancak, Star Color’ın Demirci’de
maliyetinin altında satış yaptığını düşünmüyoruz. Bir milyona sattığı vesikalığın
baskısını 700-800 bin TL’ye mal ediyor olabilir, amatör de baskı maliyetinin 4
milyon TL olduğunu düşünüyoruz.”
Ebru Fotoğrafçılık şirket müdürü ve ortağı Zeki KARAMAN ise, yapılan
görüşmede aşağıdaki hususları beyan etmiştir:
“Şirket Merkezimiz Kütahya’da olup, 7 adet şubemiz bulunmaktadır. Demirci
İlçesinde fotoğraf çekimi, malzeme satışı yapmakta olup, baskı işlemini Uşak
Şubemiz yapmaktadır. Size sunduğum maliyet hesabından anlaşılacağı üzere
satış fiyatlarımız maliyetimizin üzerindedir. Fiyatımızın Demirci’de diğer
şubelerimize göre ucuz olmasının nedeni, Rakibimiz olan Erfo firmasının baskı
makinası olması nedeniyle, saatlik olarak vesikalık ve amatör fotoğraf
verebilmesi, bizim ise baskı merkezimizin Uşak’ta olması nedeniyle bir gün sonra
verebilmemizdir.Şubelerimizde farklı fiyat uygulamamız bunun gibi rakip firma
durumlarına ve maliyetlere göre değişebilmektedir. Demirci’deki fotoğrafçıları
pazar dışına itme yönünde özel bir çabamız ve amacımız yoktur, ucuz fiyat
politikamız tamamen rekabet şartlarının gereğidir. Bizim Demirci’de
uyguladığımız fiyatın daha altında fiyat uygulayan Türkiye’nin birçok İli’nde
fotoğrafçılar mevcuttur. Yalnızca Uşak Şubemizdeki baskı merkezimiz, yaklaşık
200 fotoğraf stüdyosunun baskı işlemini yapmaktadır. Dolayısıyla bu durum
doğrudan maliyetlerimizi (işçi, kira ortalama maliyetinde azalma; mal alımında
04-43/524-127
4
iskonto avantajı) düşürmektedir. Demirci İlçesi’nde uyguladığımız 2003 yılı için 8
adet vesikalık müşteri için fiyatımız 2.500.000 ve 1.250.000 (2., 6 ay) TL, 36 adet
amatör 5.570.000 TL’dir. 2004 yılında 8 adet rötuşsuz vesikalık fiyatımız
1.000.000 TL’dir. 36 adet amatör fiyatımız 6.790.000 TL’dir. 2004 yılı için
Demirci’de bize baskı işini yaptıran 2 fotoğraf stüdyosu için, 8 adet vesikalık
rötuşlu fiyatımız 1.600.000 TL, 36 adet amatör fiyatımız 5.750.000’dir."
Ayrıca Ebru Fotoğrafçılıkta yapılan yerinde incelemede vesikalık fotoğraf ve
amatör baskı için maliyet hesabı hazırlanması istenmiştir. Hazırlanan maliyet
çizelgesine göre; “[Ham Kart1 + %40 masraflar (banyo, elektrik, işçilik)]*36 + film
banyo + hediye albüm + hediye film” şeklinde yapılan hesaplama sonucunda 36
adet amatör baskı maliyeti (…………) TL’dir. Buna karşılık Ebru Fotoğrafçılığın
Demirci’de uyguladığı 36 adet amatör satış fiyatı ise; 6.790.000 TL’dir.
Aynı çizelgeye göre; 8 adet vesikalık fotoğraf maliyeti (…………) TL, Demirci’de
uygulanan 8 adet vesikalık fotoğraf satış fiyatı ise 1.000.000 TL’dir.
Aşağıda Ebru Fotoğrafçılığın Demirci İlçesi’nin yanı sıra diğer şubelerinde
uyguladığı 2004 yılı müşteri satış fiyatlarına yer verilmiştir:
Tablo 1. Ebru Fotoğrafçılık Şubelerinin 2004 yılı Fiyatları
Şube Rötuşsuz Vesikalık
Fotoğraf (8 Adet/TL)
Rötuşlu Vesikalık
Fotoğraf (8 Adet/TL)
Amatör Baskı
(36 Adet/TL)
Kütahya 3.000.000 4.000.000 9.500.000
Uşak - 6.000.000 11.500.000
Çivril - 3.500.000 8.300.000
Demirci 1.000.000 - 6.790.000
Demirci İlçesi'nde faaliyet gösteren fotoğrafçıların pazar payları ise, Tablo 2.’de
gösterilmiştir.
Tablo 2. Demirci İlçesi Fotoğrafçılık Hizmetleri Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar
Payları
Fotoğrafçı 2003 Yılı Cirosu Pazar Payı ( % )
Ebru Fotoğrafçılık (Demirci) (…………….) (…)
Ali Adnan DAYI (…………….) (…)
Ali ÖZKAHRAMAN (…………….) (…)
Ali ERDEM (…………….) (…)
İbrahim DAYI (…………….) (…)
Toplam (…………….) (…)
1 Kodak fotoğraf kartı alım fiyatı, promosyon film alım fiyatı, alım faturaları ile doğrulanmıştır.
04-43/524-127
5
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
Şikayet edilen Ebru Fotoğrafçılık, I.2 sayılı bölümde yer verilen Tablo 2.’den
görülebileceği üzere, Demirci'de %(…) oranında pazar payına sahiptir. Ancak bir
teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda kabul edilebilmesi için bu teşebbüsün
pazar payının yanı sıra ilgili pazarın ve ilgili ürünün yapısı, mevcut ve potansiyel
rakiplerin konumu, pazara giriş engellerinin varlığı ve niteliği gibi pek çok ölçütün
de dikkate alınması gerekmektedir. Fotoğrafçılık hizmetleri pazarına girişte
herhangi bir yasal engel bulunmamaktadır. Ayrıca, halihazırda Demirci İlçesi'nde
Ebru Fotoğrafçılığın dışında 4 teşebbüs daha faaliyet göstermektedir. Bu
durumda, Ebru Fotoğrafçılığın Demirci şubesi vasıtasıyla gerçekleştirdiği
faaliyetlerinden dolayı tek başına "rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket
ederek, fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücünü" bulundurması zorlaşmaktadır.
Her ne kadar ilgili teşebbüsün Demirci İlçesi’nde tek başına hakim durumda
olduğunu tespit etmek güç olsa da, şikayet konusunun yıkıcı fiyat olması
nedeniyle maliyet analizi yapılmıştır. Rekabet hukukunda yıkıcı fiyat
uygulamasının tespitinde "satış fiyatının maliyetin altında gerçekleşip
gerçekleşmediği" önemli bir kriterdir. Yapılan incelemede belirlenen Ebru
Fotoğrafçılık Demirci şubesinin satış fiyatları ve maliyetleri aşağıdaki tabloda
özetlenmiştir:
Tablo 3. Maliyet ve Satış Fiyatları
Ürün Maliyeti (TL) Satış Fiyatı (TL)
8 adet vesikalık fotoğraf rötuşsuz (…………) 1.000.000
36 adet amatör baskı (………....) 6.790.000
Tablodan da görüldüğü gibi, Ebru Fotoğrafçılık Demirci şubesinin satış fiyatları
maliyetin oldukça üzerindedir. Ayrıca Ebru Fotoğrafçılık sahip olduğu gelişmiş
baskı makinaları ile, kendi fotoğraf çekimlerinin baskısı dışında, ilgili pazarda
faaliyet gösteren yaklaşık ikiyüz fotoğraf stüdyosunun baskı işini de yapmaktadır.
Bu durum Ebru Fotoğrafçılığın birim maliyetlerini düşürmektedir. Kaldı ki; Demirci
İlçesi'nde fotoğrafçılık işi yapan ve ifadesine başvurulan Ali ÖZKAHRAMAN da
Ebru Fotoğrafçılık tarafından Demirci'de uygulanan fiyatların, bu teşebbüsün
maliyetlerinin üzerinde olduğunu belirtmiştir. Yukarıda yer verilen tespitler ve
değerlendirmeler çerçevesinde Ebru Fotoğrafçılığın Demirci İlçesi'nde yıkıcı fiyat
uygulamadığı kanaatine varılmıştır.
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Merkezi Kütahya'da bulunan Ebru Fotoğrafçılık Reklamcılık Basım ve Üretim
Ticaret Pazarlama Ltd. Şti.'nin Demirci Şubesi'nin fiyat konusundaki
uygulamalarının, Demirci İlçesi fotoğrafçılık hizmetleri pazarında 4054 sayılı
Kanun'un 6. maddesi kapsamında ihlal teşkil etmediğine, dolayısıyla anılan
04-43/524-127
6
teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy