Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-108 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-47/613-150
Karar Tarihi : 15.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, K.Oğuz KARAKOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Citibank N.A.
Temsilcisi: Tolga KARATAŞ
La Martin Caddesi, No: 10,
34437 Taksim / İstanbul
D. TARAFLAR : Citibank N.A.
399 Park Avenue, New York, NY 10043, ABD
Citibank Overseas Investment Corporation
One Penn’s Way New Castle, 19270, ABD
E. DOSYA KONUSU : Citibank N.A.’nın Citibank A.Ş.’de sahip olduğu
hisselerin tümünün Citibank Overseas Investment Corporation tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi, aksi takdirde yapılan bildirimin, menfi
tespit belgesi için başvuru veya muafiyet tanınması için bildirim olarak
değerlendirilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 17.6.2004 tarih, 3245 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
28.6.2004 tarih, 2004-4-108/ Öİ-04-OG sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
5.7.2004 tarih, REK.0.08.00.00/145 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-47 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- bildirim konusu hisse devrinin, işlemi gerçekleştiren şirketlerin aynı ekonomik
birlik içinde bulunmaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
maddenin son fıkrasına dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
olmadığı ifade edilmiş;
- menfi tespit belgesi verilmesi talebine ilişkin olarak ise raportörler;
04-47/613-150
2
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerine aykırılık taşımaması
sebebiyle menfi tespit belgesinin verilebileceği ve
değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı
şeklinde farklı görüş bildirmişlerdir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı, "mevduat kabul eden
bankalar pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirime konu işlemler bakımından ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları"dır.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirimin konusu, Citibank N.A.’nın Citibank A.Ş.’de sahip olduğu hisselerin
tümünün yine Citibank A.Ş’nin bir hissedarı olan Citibank Overseas Investment
Corporation tarafından devralınması işlemine izin verilmesi, izin verilmemesi
halinde menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebinden
ibarettir.
Esasen, bir işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüsler arası bir birleşme
veya devralma olarak kabul edilebilmesi için 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2/1.
maddesinde belirtilen;
"a) Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi.
b) Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi.
c) Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan
ortak girişimler (joint-venture)."
hallerinden biri ile uyumlu olması gereklidir.
Bildirime konu devir işlemi ise, bildirim formunda da belirtildiği üzere kendisi ile
aynı ekonomik birlik içerisinde yer alan Citibank N.A.’nın, Citibank A.Ş.’de sahip
olduğu hisselerin Citibank Overseas Investment Corporation tarafından
devralınmasıdır. Dolayısıyla anılan işlem grup içi bir devir işlemi olup, Citibank
A.Ş. açısından kontrol değişikliği meydana gelmemektedir. Bu nedenle bildirim
konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in hangi hallerin birleşme veya devralma
sayılacağının belirlendiği 2/1. maddesinin (b) bendi ve dolayısıyla anılan Tebliğ
kapsamında bir devralma işlemi olmadığı anlaşılmıştır.
04-47/613-150
3
Öte yandan, bildirim formunda, söz konusu devralma işlemine Kurul izin
vermediği takdirde yapılan bildirimin, menfi tespit belgesi için başvuru veya
muafiyet için bildirim olarak değerlendirilmesi yönünde bir istem bulunmakla
birlikte, söz konusu devir işlemi Kanun kapsamında olmadığından, bu konuya
ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Citibank N.A.’nın Citibank A.Ş.’de
sahip olduğu hisselerin Citibank Overseas İnvestment Corporation tarafından
devralınması işleminin adı geçen şirketlerin aynı ekonomik birlik içinde
bulunmaları nedeniyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ve bu maddenin son fıkrasına dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
04-47/613-150
4
(15.07.2004 tarihli 04-47/613-150 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bildirim konusu devralma işleminin aynı ekonomik birlik içerisinde olduğu
anlaşılan teşebbüsler arasında gerçekleştirilmesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
hükümlerine göre devralma işlemi niteliğinde olmadığı konusunda kuşku yoktur.
Başvuru formunda bildirime izin verilmediği takdirde başvurunun menfi
tespit için başvuru olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
Menfi Tespit, 4054 sayılı Kanun’un 8.maddesinde düzenlenmiştir. Bu
maddenin gerekçesinde de “Teşebbüsler ve teşebbüs birlikleri yaptıkları
anlaşma, karar, uyumlu eylem veya yoğunlaşmaların yasal belirliğini ve
güvenliğini sağlamak amacıyla Rekabet Kurulu’na başvurarak yaptıkları
işlemlerin rekabet kurallarına aykırılık teşkil etmediğine dair bir belgenin
kendilerine verilmesini isteyebilmelidir. Bu, ticari hayatın belirsizlikten kurtulması
açısından bir zorunluluktur” ifadesi yer almaktadır.
Gerekçeden de açıkca anlaşıldığı gibi burada önemli olan teşebbüsleri
yaptıkları işlemler ile ilgili ticari hayatta karşılaşabilecekleri belirsizliklerden
kurtarmaktır. İşte teşebbüsler bazen bireysel veya grup muafiyetleri ile bazende
menfi tespit başvurusu yaparak alacakları menfi tespit belgesi ile bu belirsiz
durumlarını netleştirebileceklerdir.
Dosya konusu olayda da teşebbüs birleşme için izin istemiş, bunun
reddedilmesi durumunda menfi tespit değerlendirilmesi yapılmasınıda açıkca
belirtmiştir.
Kaldı ki, teşebbüsün bu talebi 1997/1 sayılı Tebliğin (Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ) 8.maddesine
uygundur. 8.maddeye göre; Rekabet Kurulu bildirilen işlemin birleşme veya
devralma olmadığı sonucuna ulaşırsa, bu bildirimi menfi tespit ya da muafiyet
başvurusu olarak değerlendirebilir.
Bu durumda; bildirim konusu işlemin aynı ekonomik birlik içerisinde grup
içi birleşme olduğundan bahisle menfi tespit talebi hakkında bir değerlendirme
yapılmaması, yasaya aykırıdır. Menfi Tespit talebi red veya kabul edilerek
teşebbüsün ticari hayattaki belirsizliğinin kaldırılması gerekir.
Aynı ekonomik birlik içinde bulunan bu birleşme izne tabi olmamakla
birlikte;
04-47/613-150
5
Bildirim formundaki açıklamalar, düzenlenen rapor ve değerlendirmeye
görede dosya konusu işleme menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatında
olduğumdan;
sayın çoğunluğun kararının 2 numaralı bendine katılmıyorum.
Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan
04-47/613-150
6
Rekabet Kurulu’nun 15.07.2004 tarih ve 04-47/613-150 sayılı Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Aynı ekonomik birlik içerisinde olduğu anlaşılan teşebbüsler arasında
gerçekleştirilen işlem, 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi ve bu maddenin son
fıkrasına dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” anlamında bir devralma
işlemi niteliğinde değildir ve bu nedenle 4054 Sayılı Kanun’n kapsamı dışında
kalmaktadır.
Başvuru formunun 6.1. maddesinde bildirime izin verilmediği taktirde
başvurunun menfi tespit için başvuru olarak değerlendirilmesi talebinin bulunup
bulunmadığı sorusuna evet yanıtı verilerek menfi tespit talebinde bulunulmuştur.
4054 Sayılı Kanun’un 8 inci maddesine göre, ilgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir
anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4, 6 ve
7 nci maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi
verebilmektedir. Kurul’un grup içi birleşme-devralmalara menfi tespit verdiği
muhtelif kararları bulunmaktadır. 5.11.1998 tarih ve 89/705-147 sayılı, 13.8.1998
tarih ve 78/606-116 sayılı, 4.12.2001 tarih ve 01-58/605-160 sayılı, 30.4.2002
tarih ve 02-26/269-108 sayılı, 29.8.2002 tarih ve 02-51/637-259 sayılı, 6.2.2003
tarih ve 03-08/87-37 sayılı kararlar bu tür işlemlere menfi tespit belgesi verilen
örneklerdir. Söz konusu dosyalarda Kurul, tarafların hukuki bakımdan belirlilik
talepleri karşısında menfi tespit belgesi verilmesine karar vermiştir.
Menfi tespit belgesinin sağladığı hukuki kesinlik nedeniyle Kanun’un 8 nci
maddesinde düzenlediği, madde gerekçesinden anlaşılmaktadır. Ancak
Kanun’un 8 inci maddesinde kapsam dışında olduğu saptanan hususlarda ilgili
teşebbüslerin talebi halinde “menfi tespit” belgesini verme yetkisi “…verebilir”
şeklinde takdiri bir yetki olarak Rekabet Kurulu’na tanınmıştır.
Başvuru konusu dosyada; aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan tüzel
kişiliklerin hisse devri, rekabet hukuku uygulamalarında kullanılan teşebbüs
kavramı uyarınca tek bir teşebbüsün işlemi olması nedeniyle 7 nci madde
kapsamında bir yoğunlaşma doğurucu birleşme veya devralma niteliğinde
değildir. Başvurunun menfi tespit almasında da bir sakınca bulunmamaktadır.
Kapsam dışında bulunan başvuruya talep edilen menfi tespit belgesi verilmesinin
mümkün ve Rekabet Kurulu’nun yetkisinde olduğu düşüncesindeyim.
Açıkladığım nedenlerle başvuruya menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği
kanısında olduğumdan çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy