Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-85 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-47/615-152
Karar Tarihi : 15.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Hatice AKKAYA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S.Seba Cad. No: 35
34357 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş.
Liman Cad. No: 38
Alsancak/İzmir
Zeyport Zeytinoğlu Limancılık İnşaat ve Orman Ürünleri
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Karaköprü Mah. İsmail Hakkı Zeytinoğlu Sok. No: 1
Hisareyn-Gölcük/Kocaeli
E. DOSYA KONUSU :Zeyport Zeytinoğlu Limancılık İnşaat ve Orman
Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Zeyport)’nin anonim şirkete
dönüşmesini takiben sermayesinin %74’üne tekabül eden nakdi
sermayenin Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş. (Limar) tarafından
taahhüt edilmesi ve bu suretle nakdi sermayeyi temsil eden hisselerin
iktisap edilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 21.6.2004 tarih ve 3306 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 5.7.2004
tarih, 2004-4-85/Öİ-04-SC sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 9.7.2004 tarih,
REK.0.08.00.00/149 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-47 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işlemin, tarafların
sahip olduğu toplam ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
bir işlem olduğu; ancak 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında, hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
04-47/615-152
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Limar’ın ve bağlı bulunduğu Arkas Grubu şirketlerinin halihazırda faaliyet
gösterdiği limanların konteyner elleçlemeye yönelik limanlar olması ve hisseleri
iktisap edilecek olan Zeyport’a ait gayrimenkulün araba terminali olarak
kullanılacak olması dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları “konteyner elleçlemeye
yönelik liman işletmeciliği hizmetleri pazarı” ve “araba tahmil/tahliyesine yönelik
liman işletmeciliği hizmetleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Konteyner ve ro-ro taşımacılıklarının niteliklerine bağlı olarak, nispeten uzak
limanların dahi birbirine alternatif oluşturabildiği; diğer yandan araba
tahmil/tahliyesine yönelik liman işletmeciliği bakımından İzmir-Alsancak limanının
Marmara Bölgesindeki Gemport, Borusan, Derince gibi limanlarla birlikte
halihazırdaki talebe cevap verebildiği ve alternatif oluşturabildiği dikkate alınarak,
ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlemin devralan tarafında bulunan Limar’ın %20 oranında hissesi
Türkiye'de başka faaliyeti bulunmayan İsviçre kanunlarına göre kurulu Sipomar
Societe Internationale S.A.’ya; geriye kalan hisseleri ise Arkas Holding A.Ş.,
Arkas Denizcilik ve Nakliyat A.Ş., Egekont Konteyner Taşımacılık A.Ş.,
Denizaşırı Nakliyat A.Ş., Lucien Arkas, Arkas Ulaştırma A.Ş., Bernard Lucien
Marie Arkas, Diane Arkas Kızılırmak, Rose Mary Dologh ve Claire Christine
Arkas (Arkas Grubu)’a aittir.
Arkas Grubunun başlıca iştigal konuları konteyner elleçlemeye yönelik liman
işletmeciliği, gemi acenteliği ve deniz taşımacılığıdır. Bununla birlikte Grup
şirketleri halkla ilişkiler, bilgi işlem, turizm, gıda ve sigortacılık gibi alanlarda da
faaliyet göstermektedir.
Dosyada yer alan bilgilere göre; Arkas Grubu konteyner elleçlemeye yönelik
liman işletmeciliği pazarında faaliyetlerini Limar, Galata Liman İşletmeleri A.Ş.,
Marport Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Belde Liman İşletmeleri ve
Depoculuk A.Ş. kanalıyla Ambarlı limanında yer alan Kumport, Marport ve
Soyakport terminallerinde yürütmektedir.
Limar’ın faaliyet gösterdiği Kumport terminalinin kullanım hakkına S.S. İstanbul
Batı Yakası Kumcular Üretim ve Pazarlama Kooperatifi sahiptir. Limar, 350.000
TEU kapasiteye sahip Kumport’un (…….) TEU'luk bölümünde yürürlük süresi
1996 yılından itibaren (….) yıl olan bir kira sözleşmesi çerçevesinde faaliyet
göstermektedir.
Dosyada bulunan bilgilere göre Zeyport liman işletmeciliği amacıyla kurulmuş
olup, henüz faaliyete geçmemiştir ve herhangi bir gruba bağlı bulunmamaktadır.
Ayrıca Zeyport’un, Kocaeli ili, İzmit ilçesi, İkinci Bölge Yeniköy Arpalık sınırları
04-47/615-152
3
içinde denize kıyısı bulunan bir gayrimenkule ve bu gayrimenkule ilişkin liman
iznine sahip olduğu, sözü edilen arsada kademeli olarak yapılacak yatırımlar
doğrultusunda otomobil ihracat ve ithalatçılarına hizmet veren bir araba terminali
inşa edileceği, ancak alanda henüz araba tahmil/tahliye faaliyetlerinin mevcut
olmadığı bildirilmiştir.
Zeyport’un işlem öncesi ortaklık yapısı ise Tablo 1’de gösterilmiştir.
Tablo - 1: Zeyport’un İşlem Öncesi Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Ortaklık Payı (%)
Adnan Zeytinoğlu 25
Ayhan Zeytinoğlu 25
Yavuz Yanyalı 10
Gaye Yanyalı 40
Bildirime konu işlemde öncelikle Zeyport’un anonim şirkete dönüştürülmesi;
dönüşümü takiben Limar’ın, anonim şirketin kuruluşu esnasında şirkete sermaye
tutarı olan 831.615.000.000-TL’nin %74’üne tekabül eden nakdi sermaye karşılığı
615.395 adet hisse için ve Lucien Arkas’ın da % 1 oranına tekabül eden nakdi
sermaye karşılığı 8.316 adet hisse için nakdi sermaye taahhüdünde bulunması
ve bu suretle nakdi sermayeyi temsil eden hisselerin bir kısmını iktisap etmesi
öngörülmektedir. Bu işlemler sonrasında Zeyport A.Ş.’de oluşacak ortaklık yapısı
aşağıdaki şekilde olacaktır:
Tablo-2: Zeyport’un İşlem Sonrası Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Ortaklık Payı (%)
Adnan Zeytinoğlu 5
Ayhan Zeytinoğlu 16
Yavuz Yanyalı 4
Lucien Arkas 1
Limar A.Ş. 74
Toplam 100
Bu çerçevede Zeyport’un kontrolünün el değiştirmesi nedeniyle anılan işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir devralmadır ve Limar’ın
31.12.2003 tarihi itibarıyla 117.353.750.257.978- TL tutarında olan cirosu aynı
Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen 25 trilyon TL eşiğinin üzerinde bulunduğundan
izne tabidir.
Arkas Grubunun pazar payına ilişkin olarak bildirmiş olduğu açıklamalara Tablo-
3’te yer verilmiştir:
04-47/615-152
4
Tablo-3: Arkas Grubunun Pazar Payları
Liman Adı Yük Mevcut
Kapasite
(TEU)
Planlanan/
Tevsi Kapasite
(TEU)
Ulaşılacak
Kapasite
(TEU)
Elleçlenen
(TEU)
2003
Pazar
Payı (%)
2003
Marport Konteyner (………) (………) (………) (………) (………)
Soyakport Konteyner (………) (………) (………) (………) (………)
Kumport
(Kısmi)
Konteyner (………) (………) (………) (………) (………)
Zeyport Araba (………) (………) (………) (………) (………)
Tablodan da görüldüğü üzere Arkas Grubunun, Zeyport’un kontrolünü devralması
ertesinde konteyner elleçlemeye yönelik liman işletmeciliği hizmetlerinde sahip
olduğu toplam % (…) oranındaki pazar payında değişiklik meydana
gelmeyecektir.
Araba tahmil/tahliyesine yönelik liman işletmeciliği hizmetleri bakımından ise,
dosyada bulunan belgelerde aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir: Gebze-
Adapazarı-Bursa civarında konuşlanmış olan otomobil üreticilerinin taleplerini
karşılamak üzere bölgede özel bir araba terminali bulunmamaktadır. 2003 yılında
Türkiye genelinde ihraç edilen toplam 359.865 adet motorlu aracın (………)
adedine (102.588 adet otomobil); 2004 yılı Nisan ayı sonu itibarıyla ihraç edilen
toplam 145.769 adet aracın (………) adedine Gemport limanında yükleme
hizmeti verilmiştir. Rakamlardan anlaşılacağı üzere otomobil üreticisi firmaların
talepleri bölgede ağırlıklı olarak Gemport limanından karşılanmaktadır; ancak
konteyner elleçleme hizmeti de veren limanın yetersizliği nedeniyle son
dönemlerde bu limanda yüklenen araç sayısı önemli ölçüde azalmış, Toyoto
araçlarına Derince limanında Renault araçlarına Borusan limanında hizmet
verilmeye başlanmıştır. Ayrıca bölge dışında İzmir-Alsancak limanında da bu
yönde hizmet verilmektedir.
Dolayısıyla Zeyport’un planlanan kapasitesinin (………) araba olacağı dikkate
alındığında, liman yatırımının tamamlanması ve limanın tam kapasite ile
çalışması halinde Arkas Grubunun araba tahmil/tahliyesine yönelik liman
işletmeciliği pazarında hakim duruma gelebileceği ileri sürülebilirse de; konteyner
elleçleme hizmeti verilen limanlarda da araba tahmil/tahliyesi yapılabilmektedir ve
halihazırda bu talep Marmara bölgesindeki özel limanlardan Gemport ve Borusan
limanları ile TCDD’ye bağlı Derince limanı ve bölge dışında İzmir-Alsancak
limanı gibi mevcut konteyner limanlarında karşılanmaktadır. Bu nedenle
Zeyport’un, yatırımın tamamlanmasıyla birlikte bölgede yer alan otomotiv
üreticilerinin ihtiyaçlarını karşılayacak özellikli bir liman olacağı beklenmekle
birlikte, 4054 sayılı Kanun’da hakim durumun unsurları arasında sayılan
rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız olarak hareket etme koşulunun Arkas
Grubu açısından gerçekleşmediği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde bildirim konusu devralma işlemi ile
Arkas Grubunun konteyner elleçlemeye yönelik liman işletmeciliği pazarındaki
pazar payında artış olmayacağı; araba terminali olarak kullanılacak olan
04-47/615-152
5
Zeyport’ta vereceği araç tahmil/tahliyesine yönelik liman işletmeciliği hizmetleri
açısından ise, alternatif limanların varlığı nedeniyle işlem sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Zeyport Zeytinoğlu
Limancılık İnşaat ve Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin anonim şirkete
dönüşmesini takiben sermayesinin %74’üne tekabül eden nakdi sermayenin
Limar Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş. tarafından taahhüt edilmesi ve bu suretle
belirtilen oranda nakdi sermayeyi temsil eden hisselerin iktisap edilmesi işleminin
tarafların sahip olduğu toplam ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı "Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"
kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla birlikte bu işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında, hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına;
dolayısıyla bildirime konu devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy