Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-47/624-155

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2004-4-106 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 04-47/624-155
Karar Tarihi : 15.7.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof.Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN

B. RAPORTÖR : Oğuzkan GÜZEL

C. ŞİKAYET EDEN : - Tekstil Bankası A.Ş.
Temsilcisi: Av. Nergis GÜNER
Büyükdere Cd. No:63 Maslak/İstanbul 20

- Şekerbank T.A.Ş.
Tunus Cd. No:12 Kavaklıdere/Ankara

- Türkiye Bankalar Birliği
Nispetiye Cd. Akmerkez B-3 Blok Kat:13
Etiler/İstanbul

D. ŞİKAYET
EDİLEN : - T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 30
Ziyabey Cd. No:19 Balgat/Ankara

E. DOSYA KONUSU: T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
tarafından hazırlanan “Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliği”nin 14. maddesinin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunu ihlal ettiği iddiası ile ihlalden önceki durumun
korunması ve rekabetin tesisi talebi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçelerinde, birçok bankanın EPDK
tarafından açılan doğal gaz dağıtım ihalesinde istenen teminat mektuplarını, 40
anılan Kurumca hazırlanıp, 3.11.2002 tarih ve 24925 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği”
uyarınca aktif büyüklüğe göre ilk on Türk bankası arasında olmadıkları için,
müşterilerine veremedikleri belirtilerek; 4054 sayılı Kanunun amacına ve 4.
maddesinin (d), (e) bentleri ile 6. maddesinin (a), (b) bentlerinde getirilen
düzenlemelere aykırı olan bu durumun, 1998 yılında çıkarılan, rekabete aykırı
hükümler içeren yönetmelik ve tebliğlerin 4054 sayılı Kanuna uyumlu hale
getirilmesine ilişkin Başbakanlık genelgesi hükümlerine de aykırı olduğu ifade
edilmektedir.
04-47/624-155


2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.6.2004 tarih ve 3353 sayı ile 50
giren başvuru (aynı konuda Türkiye Bankalar Birliği'nin 12.7.2004 tarih, 3785
sayılı ve Şekerbank T.A.Ş.'nin 15.7.2004 tarih, 3896 sayılı başvuruları
dosyaya girmiştir.) üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
12.7.2004 tarih, 2004-4-106/BN-04-OG sayılı Bilgi Notu, 12.7.2004 tarih,
REK.0.08.00.00/151 ve 13.7.2004 tarih, REK.0.08.00.00/152 sayılı Başkanlık
önergeleri ile 04-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- şikayet konusu uygulamanın teşebbüs niteliğinde olmayan EPDK'nın
çıkardığı bir yönetmeliğe dayanması nedeniyle önaraştırma açılmasına gerek 60
olmadığı,
- şikayete konu olan “Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliği”’nin 14. maddesindeki düzenlemeye ilişkin olarak Rekabet
Kurumu’ndan görüş istenmekle birlikte, incelenen taslak metin ile yürürlüğe
giren yönetmelik arasında fark olması nedeniyle ortaya çıkan rekabet
şartlarını bozucu düzenlemenin değiştirilmesi yönünde ilgili Kuruma 4054
sayılı Kanunun 27 (g) ve 30 (f) maddeleri uyarınca görüş bildirilmesi gerektiği,
- kamu organlarınca hazırlıkları yapılan kanun, tüzük, yönetmelik ve tebliğ
taslakları hakkında 4054 sayılı Kanun uyarınca verilmesi gereken Rekabet
Kurulu görüşünün taslak metinlerinin en son haline yönelik olarak 70
hazırlanabilmesini teminen daha bağlayıcı bir düzenlemenin ilgili birimlere
duyurulması gereğinin T.C. Başbakanlık makamına bildirilmesinin uygun
olacağı,
ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Dosya mevcudu bilgilerden, şikayete konu olan uygulamanın bir teşebbüs
niteliğinde olmayan, bağımsız idari otorite niteliğinde olan EPDK tarafından
çıkarılan bir yönetmelik düzenlemesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. 80
Dolayısıyla, teşebbüslerin faaliyetinden kaynaklanan bir rekabet ihlali
bulunmadığından, 4054 sayılı Kanunun 4. ve 6. maddelerine aykırılık söz
konusu değildir. Ancak anılan Yönetmeliğin 14. maddesi bankacılık
sektöründe faaliyet gösteren aktörler arasında ayrımcılık yaratan ve anılan
sektörde rekabet şartlarını bozucu etkisi olan bir düzenleme niteliğindedir.

Esasen, Rekabet Kurumunun faaliyete geçmesi ile birlikte piyasalarda rekabet
şartlarını bozucu etkiye sahip olabilecek bu tür düzenlemelerin
denetlenebilmesini teminen, Başbakanlık makamının 20.8.1998 tarih 14821
ve 31.10.2001 tarih 17790 sayılı genelgeleri ile tüm kamu kurum ve 90
kuruluşlarına hazırlanan mevzuat taslakları hakkında Rekabet Kurumu
görüşünün alınması zorunluluğu bildirilmiştir. Anılan talimat gereğince kamu
kurumları ve idari organlar hazırlamakta oldukları mevzuat ve değişiklikleri
hakkında Rekabet Kurumu görüşünü almaktadırlar. Ancak bu işlemde zaman
zaman çeşitli aksaklıklar meydana gelmektedir.
04-47/624-155


3
Şikayet konusu yapılan EPDK tarafından hazırlanıp, 3.11.2002 tarih ve 24925
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri
Hizmetleri Yönetmeliği” de bu süreçden geçen sorunlu denetimlere örnek
teşkil etmektedir. Şöyle ki, anılan Yönetmelik Taslağı EPDK tarafından
Kuruma 6.8.2002 tarih ve 3468 sayı ile intikal etmiş ve 19.8.2002 tarihine 100
kadar Kurum görüşünün iletilmesi talep edilmiştir. Kurum görüşü 23.8.2002
tarih ve 1922 sayı ile EPDK’ya gönderilmiştir. Ancak, yapılan incelemeye esas
olmak üzere Kuruma gönderilen taslak metin ile şikayete konu olan
yönetmelik farklı düzenlemelere sahiptir.

Kurumca incelemesi yapılan taslak metinde, “Teminat olarak kabul edilecek
değerler” başlıklı 12. madde aşağıdaki şekilde bir düzenleme öngörmektedir.

“Teminat olarak kabul edilecek değerler
Madde 12- Teklifle birlikte verilecek geçici teminat ve lisans almaya hak 110
kazanılması halinde verilecek kesin teminat olarak;
a) ABD Doları olarak Kurum adına keşide edilmiş blokeli çek,
b) Kurum adına banka hesaplarında bloke edilmiş ABD Doları tevdiat veya
ABD Doları nakit,
c) ABD Doları olarak düzenlemiş banka teminat mektubu,
verilebilir.”

Taslak metinde bu şekilde yer alan düzenleme şikayet konusu yapılan son
haliyle aşağıdaki şekilde yürürlükte bulunmaktadır.
120
“Teminat olarak kabul edilecek değerler
Madde 14- Teklifle birlikte verilecek geçici teminat ve lisans almaya hak
kazanılması halinde verilecek kesin teminat olarak;
a) ABD Doları olarak Kurum adına keşide edilmiş blokeli çek,
b) Kurum adına banka hesaplarında bloke edilmiş ABD Doları tevdiat veya
ABD Doları nakit,
c) ABD Doları olarak düzenlemiş banka teminat mektubu,
verilebilir.

Yabancı bankalardan sağlanan teminatlarda Türk bankalarının kontrgarantisi 130
aranır. Kesin teminat mektupları, Türkiye Bankalar Birliği tarafından açıklanan
son yıla ilişkin aktif büyüklük sıralamasında ilk on Türk Bankası içinde yer alan
bankalardan alınır. Yabancı bankalardan alınan teminat mektupları için de bu
ilk on bankadan birinin veya birkaçının kontrgarantisi aranır. Kurum
sıralamadaki banka sayısını arttırmaya ya da azaltmaya yetkilidir.
Teminatlarla ilgili tüm masraflar teklif sahipleri tarafından karşılanır. Kuruma
verilen teminatlar haczedilemez, üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.”

Bankacılık sektöründe yaşanan krizler nedeniyle alınan teminatın güvenli
olması amacıyla getirildiği kanaatine varılan bu hüküm amacına hizmet 140
etmemektedir. Esasen, "aktif büyüklük" bir bankanın güvenilir olduğunu
gösteren tek kıstas değildir. Bu nedenle, Yönetmelikle getirilen söz konusu
04-47/624-155


4
düzenleme sektörde faaliyet gösteren bankalar arasındaki rekabetin eşit
koşullarda gerçekleşmesini engellemektedir.

Öte yandan, şikayet konusu teminat mektupları uygulaması banka bazında
kredi limitleri belirlenmek suretiyle Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu tarafından gözetim altında tutulmaktadır. Ayrıca Türkiye’de faaliyet
gösteren tüm bankalar sıkı düzenlemelere ve denetimlere tabidir. Bu
nedenlerle faaliyetlerine sınırlama getirilmeyen tüm bankalar aynı güvenilirliğe 150
sahiptir.

Netice itibarıyla, eşit şartlarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasında
ayrımcılık anlamına gelen bu düzenleme bankacılık sektöründe rekabet
şartlarını bozucu niteliktedir.

Bu çerçevede, ilgili Başbakanlık yazılarına aykırı olarak, mevzuat
düzenlemelerinin rekabet hukuku açısından kontrolünü eksik bırakan söz
konusu uygulama hakkında EPDK'ya anılan yönetmelik hükmünün
değiştirilmesine dair 4054 sayılı Kanun’un 27 (g) ve 30 (f) maddeleri uyarınca 160
görüş bildirilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, bu nitelikteki çeşitli aksaklıklar Kurum çalışmaları içerisinde müteaddit
defalar gündeme gelmektedir. Yürürlükteki Başbakanlık yazıları uyarınca
Kamu organlarınca hazırlıkları yapılan kanun, tüzük, yönetmelik ve tebliğ
taslakları hakkında 4054 sayılı Kanun uyarınca alınması gereken Rekabet
Kurulu görüşünün ilgili kuruluşlarca taslak metinlerin en son haline yönelik
olarak istenmesinin gerektiği, bu olayda olduğu gibi farklı uygulamalar
olabildiği bilgisinin Başbakanlık makamına bildirilmesi gerekmektedir.
170
J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
-şikayet konusu uygulamanın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun kapsamında “teşebbüs” niteliğinde olmayan T.C. Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumunun çıkardığı bir yönetmeliğe dayanması nedeniyle,
teşebbüslerce yapılan bir rekabet ihlali niteliğinde olmadığına, dolayısıyla
önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek olmadığına;
- “Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği”nin, Rekabet
Kurumu’ndan hakkında görüş talep edilen, taslak metni ile yürürlüğe giren 180
şikayete konu yönetmelik arasında önemli fark bulunduğu anlaşıldığından, bu
farktan kaynaklanan rekabet şartlarını bozucu düzenlemenin (14. madde)
değiştirilmesi gerektiği yönünde T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 27 (g) ve 30 (f)
maddeleri uyarınca görüş bildirilmesine,
- Yürürlükteki Başbakanlık Genelgeleri uyarınca, Kamu organları tarafından
hazırlıkları yapılan kanun, tüzük, yönetmelik ve tebliğ taslakları hakkında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde alınması gereken
Rekabet Kurulu görüşünün ilgili kuruluşlarca taslak metinlerin en son haline
04-47/624-155


5
yönelik olarak istenmesinin gerektiği, bu olayda olduğu gibi farklı uygulamalar 190
olabildiği bilgisinin Başbakanlık makamına intikal ettirilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy