Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-162 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-48/631-157
Karar Tarihi : 22.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : K. Tahir SU, Hatice AKKAYA
C. ŞİKAYET EDENLER: İhbar
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Garanti Ödeme Sistemleri A.Ş.
Evren Mah. Koçman Cad. No:20 Güneşli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Garanti Ödeme Sistemleri A.Ş. (GÖSAŞ) tarafından
pazarlanan Bonus Card’ın üye işyerlerinden bazılarında Bonus Card
dışında başka bir kredi kartıyla ödeme yapılamaması ve taksit imkanının
kullandırılmaması uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvurularda Antalya’da bulunan Cine Bonus
Sinemalarında Bonus Card dışındaki kredi kartlarıyla ödeme yapılamadığı; Yeni
Karamürsel Giyim ve İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş. (YKM)
mağazalarında, Bonus Card dışındaki kredi kartlarıyla taksitli alışveriş imkanının
kullandırılmadığı ileri sürülerek, konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun açısından incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Elektronik posta yoluyla yapılan ve Kurum kayıtlarına
29.8.2003 tarihinde 4191, 4213 sayılar ile giren başvurularda yer verilen iddialar
üzerine hazırlanan 17.10.2003 tarihli 2003-4-162/BN-03-SE sayılı ve 10.10.2003
tarihli 2003-4-164/BN-03-UG sayılı Bilgi Notları Rekabet Kurulu’nun 23.10.2003
tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 03-69/835-
M sayı ile karar verilmiştir. Daha sonra Kurum kayıtlarına 14.10.2003 tarih ve
4993 sayı ile intikal eden elektronik posta üzerine hazırlanan 6.11.2003 tarihli
2003-4-194/BN-03-HA sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu’nun 13.11.2003 tarihli
04-48/631-157
2
toplantısında görüşülmüş ve iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına, bu
önaraştırmanın 23.10.2003 tarih, 03-69/835-M sayılı Kurul kararı ile yürütülen
önaraştırma ile birleştirilerek yürütülmesine 03-73/881-M sayı ile karar verilmiştir.
Bahse konu kararlar uyarınca düzenlenen 24.2.2004 tarih ve 2003-4-162/ÖA-03-
KTS sayılı Önaraştırma Raporu 27.2.2004 tarih, REK.0.08.00.00/50 sayılı
Başkanlık önergesi ile 19.3.2004 tarihli 04-21 sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş, ilgili pazara yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15.
maddeleri çerçevesinde sektör araştırması yapılmasına, başvurulara konu
uygulamaların bu araştırma sonuçları gözönüne alınarak değerlendirilmesine
karar verilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan 10.5.2004 tarihli sektör araştırması
raporu Kurul’un 20.5.2004 tarihli 04-36 sayılı toplantısında ele alınmış, akabinde
hazırlanan 4.6.2004 tarihli Bilgi Notu, Kurul’un 8.7.2004 tarihli, 04-46 sayılı ve
22.7.2004 tarihli, 04-48 sayılı toplantılarında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili rapor ve bilgi notunda;
- Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. (Mars) ile GÖSAŞ
arasında 8.10.2003 tarihinde akdedilen ve 31.12.2006 tarihine kadar geçerli olan
“Sponsorluk Sözleşmesi”nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu;
- T.Garanti Bankası A.Ş. (Garanti Bankası) ile YKM arasında 4.8.1999 tarihinde
imzalanan “YKM-Garanti Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi”nin 4054
sayılı Kanun’a ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı hükümleri nedeniyle,
Garanti Bankası ve YKM hakkında soruşturma açılmasının veya
Kanun’un 9. maddesi hükümleri çerçevesinde taraflara söz konusu
sözleşmenin, 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı maddesinin sözleşmeden
çıkarılarak Kurum’a bildirilmesi, aksi halde haklarında soruşturma açılacağı
hususlarını içeren bir yazı gönderilmesinin yerinde olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tüketicilere taksitli alışveriş imkanı sağlayan hizmetler, genel olarak bankalar
tarafından piyasaya sunulan çok markalı kredi kartları aracılığıyla
sürdürülmektedir. Bankalar, tüketicilere dağıttıkları çok markalı kredi kartları
04-48/631-157
3
aracılığıyla, tüketicilerin bu kartların geçerli olduğu üye iş yerlerinden taksitli
olarak mal ya da hizmet satın alabilmelerine olanak tanımakta; üye işyerlerine
yerleştirdikleri POS (point of sale - satış noktası) cihazları aracılığıyla ise bu
işyerlerine taksitli olarak mal ya da hizmet sunabilme olanağı tanıyan bir kartlı
ödeme sistemi sağlamaktadırlar. Buna göre tüketici ile kart ihraç eden Banka
arasında kredi sözleşmesi; Banka ile üye işyeri arasında ise üye işyeri
sözleşmesi akdedilmektedir.
Halihazırda Garanti Bankası Bonus Card, Akbank T.A.Ş. Axess, Finansbank A.Ş.
CardFinans, Yapı Kredi Bankası A.Ş. Worldcard, T. İş Bankası A.Ş. Maximum
Card, T. Dış Ticaret Bankası A.Ş. İdeal Kart, HSBC Bank A.Ş. Advantage Card
gibi çok markalı kredi kartları vasıtasıyla taksit uygulaması yapmaktadır. Bu
kartlar ile üye işyerlerinden mal veya hizmet satın alan kart sahibi, alışveriş
tutarının mağaza ve banka tarafından belirlenen bir oranı dahilinde para/ödül
kazanarak bu para/ödülü belirlenen mağazalardan yapılacak alışverişlerde
kullanabilmektedir.
İsteyen mağazalar klasik kredi kartları ile taksit imkanı sağlamakta ise de; iki
uygulama arasındaki önemli fark, taksitli kartlarla işlem yapıldığında, ödemenin
tamamının kart ihraç eden banka veya finans kurumu tarafından mağazaya
taahhüt edilmesi, bir başka deyişle tüketici finansmanı sağlanmasıdır. Klasik
kredi kartları ile “slip bölme” yöntemiyle taksitli satış yapıldığında ise, kartın iptali
halinde işlemi yapan mağaza geri kalan taksitleri karttan tahsil edememekte ve
kart ihraç eden banka veya finans kuruluşu geri kalan taksitlere yönelik olarak
mağazaya ödeme yapmamaktadır.
Uygulama açısından diğer fark ise, daha önce de belirtildiği üzere çok markalı
kredi kartı ile üye mağazalardan alışveriş yapan kart sahibinin, alışveriş tutarının
mağaza ve banka tarafından belirlenen bir oranı dahilinde para/ödül kazanması
ve biriken parayı harcayabilmesidir. Kart sahiplerine sunulan bu ödül tutarı,
genellikle alışveriş yapılan firma tarafından sağlanmaktadır. Üye mağazalar
dışında başka mağazalardan yapılan alışverişlerde ise bankalar belirli oranlarda
ödül verebilmektedir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde ilgili ürün pazarı; tüketici
finansmanı kuruluşları ve bankalar tarafından pazarlanan “ileriki bir tarihte ödeme
ya da taksitle alışveriş ve tüketici finansmanı olanağı sağlayan, belirli işyerlerinde
geçerli olan kredi kartları pazarı” (Bundan sonraki bölümlerde “Çok Markalı Kredi
Kartları Pazarı” olarak ifade edilecektir) şeklinde tanımlanmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Taksitli alışveriş imkanı sağlayan ilgili ürünün etkili olduğu coğrafi pazar, ilgili
ürünün ülkemiz gereksinimlerinden ortaya çıkmış olması, sadece ülkemiz
genelinde kullanılması ve uluslararası bir niteliğe sahip olmaması hususlarının
dikkate alınması sonucunda, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
04-48/631-157
4
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
Önaraştırma sürecinde raportörlerce Garanti Bankası’nın iştiraklerinden olan ve
Bonus Card’ın pazarlama faaliyetlerini yürüten GÖSAŞ’ta yapılan yerinde
incelemede Garanti Bankası ile üye işyerleri arasında imzalanan anlaşmalar
değerlendirilmiş, konuya ilişkin olarak YKM ve GÖSAŞ yetkilileri ile
görüşülmüştür. Bu bölümde öncelikle Garanti Bankası ile üye işyerleri arasında
imzalanan standart 4 tip anlaşmaya, daha sonra GÖSAŞ ile Mars ve Garanti
Bankası ile YKM arasında imzalanan anlaşmalara ilişkin tespitlere, takiben
yetkililer ile yapılan görüşmelere yer verilmiştir.
I.2.1. Garanti Bankası ile Üye İşyerleri Arasında İmzalanmak Amacıyla
Düzenlenen Standart Anlaşmalara İlişkin Tespitler
GÖSAŞ yetkilileri, üye işyerlerinin tamamının aynı sözleşmelere tabi olmadığını,
“Bonus Kredi Kartı Programı Sözleşmesi” başlığını taşıyan bu anlaşmaların genel
olarak “Bonus Partner Standart Sözleşmesi”, “Bayi Sözleşmesi”, “Şirket
Markasını Taşıyan Kart’ın Bulunmadığı Sözleşme”, “Bonus Program Sözleşmesi”
olmak üzere 4 alt kategoride düzenlendiğini ifade etmişlerdir.
Bonus Partner Sözleşmesi temel sözleşmelerden biridir ve bu sözleşmede Ana
Şirket taraftır. GÖSAŞ yetkilileri bazı durumlarda yalnızca ana şirketle sözleşme
imzaladıklarını, bu yolla ana şirketin tüm mağazalarının da dolaylı olarak Bonus
üye işyeri haline getirildiğini belirtmişlerdir.
Bonus Partner Sözleşmesi’nin konusu IV/1 maddede, sözleşme tarafı şirketin
Bonus Kredi Kartı Programı’na dahil olması, Bonus Card’ın şirket mağazalarında
kullanılması halinde tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi, şirket
tarafından temin edilen veriler doğrultusunda ve/veya şirket tarafından toplanan
başvurulara şirket logolu Bonus Kredi Kartının Banka tarafından basılması,
şirketin Bonus Card hamillerini “Ödül Programı”ndan yararlandırması,
mağazalardan yapılan mal/hizmet alım bedellerinin şirkete/mağazaya ödenmesi
koşullarının belirlenmesi olarak ifade edilmiştir. Program ortaklarının en belirgin
özelliği, kart başvurusu toplama, müşteri portföylerini Banka’ya aktarma gibi
yükümlülüklerinin olması ve şirket logolu Bonus kredi kartının Banka tarafından
basılabilmesidir. Ayrıca mağazalar “Bonus Loyalty” adı verilen bir sistem
sayesinde sektör genelinde kendi işlem hacimlerine ilişkin olarak anlık veri takibi
yapabilmekte ve Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) hizmetlerinden
yararlanabilmektedirler.
Şirket Markasını Taşıyan Kart’ın Bulunmadığı Sözleşme’de ise Bonus Partner
Sözleşmesi’nde olduğu gibi şirket logolu Bonus kredi kartı basılmamaktadır.
Ancak aynı şekilde şirketin müşteri portföyü bilgilerini Banka’ya aktarma ve
mağazalarında başvuru toplama yükümlülükleri bulunmaktadır.
04-48/631-157
5
Bayi Sözleşmesi bir ana şirketin bayisi/distribütörü olarak faaliyet gösteren
şirketle Banka arasında imzalanmaktadır. Sözleşmenin konusu IV/I maddede;
şirketin Bonus Kredi Kartı Programı’na web üyesi sıfatı ile katılması, Banka ile
ana şirket arasında varılan mutabakat dahilinde Bonus Kredi Kartlarının şirket
nezdinde kullanılması, şirketin Bonus Kredi Kartı hamillerini ödül programından
yararlandırması, şirketten satın alınacak mal ve hizmet bedellerinin ödenmesine
ilişkin koşulların belirlenmesi olarak ifade edilmiş, genel olarak sözleşmede
başvuru toplama, servis ücreti, harcama tutarlarının şirkete ödenmesi, ödül
koşulları gibi konular düzenlenmiştir.
Bonus Program Sözleşmesi ise şirket ve Banka arasında akdedilen bir
anlaşmadır. Şirketin bayilerine program üyesi olmalarını tavsiye etmesi ve Bonus
Card’ı daha avantajsız hale getirecek uygulamaları önermemesi gibi hükümler
içermektedir. Ancak başvuru toplama, müşteri portföyünün aktarılması gibi
yükümlülüklere yer verilmemektedir.
Bu çerçevede söz konusu 4 tip sözleşmenin genel olarak üye işyeri sözleşmesi
olarak adlandırılabileceği ve aralarındaki en önemli farkın taraflar konusunda
olduğu; tarafların niteliğine göre kart basımı, müşteri portföyü devri vb konularda
farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sözleşmelerde rekabet etmeme
yükümlülüğü içeren ve bu nedenle de 4054 sayılı Kanun’a aykırılık taşıyan,
hükümlere rastlanmamıştır.
I.2.2. GÖSAŞ ile Mars Sinema Arasında İmzalanan Sponsorluk
Sözleşmesine İlişkin Tespitler
Önaraştırma sürecinde, şikayet konusu olan Antalya Cine Bonus sinemalarında
Bonus Card dışındaki kredi kartları ile ödeme yapılamadığı yolundaki iddiaları
değerlendirmek amacıyla, Antalya Cine Bonus Sineması’nı işleten Mars ile
GÖSAŞ arasında akdedilen “Sponsorluk Sözleşmesi” incelenmiştir.
Sözleşmenin konusunu 2. maddesine göre, şirket tarafından çeşitli illerde işletilen
5 sinemada GÖSAŞ’ın yapacağı sponsorluk çalışmasıyla ilgili ilkeler ile tarafların
hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi oluşturmaktadır. 8.10.2003 tarihinde
imzalanan sözleşme, 31.12.2006 tarihine kadar yürürlüktedir. Sözleşme ile Mars,
bahse konu sinemaları “CineBonus” adıyla lanse etmeyi; sözleşme süresince
basılı evrak, reklam ve satış malzemelerinde “CineBonus” markasını ve seans
başlangıcı, arası ve sonunda CineBonus içerikli jenerik kullanmayı taahhüt
etmiştir.
Sözleşmenin 4(h). maddesinde ise, Mars’ın “Sözleşme süresince bir başka
banka ve/veya finansal kuruluş tarafından çıkartılan diğer kredi ve alışveriş kartı
firmalarının sinemalar nezdinde sponsorluk yapmasına izin vermeyeceğini ve
işbu Sözleşme ile GÖSAŞ’a verilen ayrıcalıkların 3. bir şahsa verilmeyeceğini”
taahhüt ettiği ifade edilmiştir.
04-48/631-157
6
Sözleşmenin 6. maddesi, GÖSAŞ’ın tanıtım bedeli olarak Mars’a 1.yıl (…….)
ABD Doları, 2. yıl (…….) ABD Doları ve 3. yıl (…….) ABD Doları ödeme
taahhüdünü düzenlemektedir.
Sözleşmenin 7.7. maddesinde ise “Şirket, işbu anlaşmanın imzasını müteakip,
gerçekleştireceği kredi kartı işlemlerini özellikle Bankaya ait kredi kartları
işlemlerini, Kart Hamillerinin “bonus” kazanımına imkan vermek amacı ile Banka
tarafından tesis edilen POS terminalleri aracılığı ile gerçekleştirmeyi, söz konusu
POS terminallerinden gerçekleştirilen işlem hacminin her yıl itibarıyla, işbu
Sözleşme tahtında kendisine ödenen toplam hizmet bedelinden aşağıda
kalmayacağını kabul ve taahhüt eder.” ifadesi yer almaktadır.
Sözleşmede CineBonus sinemalarında başka kredi kartları ile ödeme yapılmasını
engelleyen herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer kredi kartları da
sinemada bulunan POS makinasından geçirilebilir; ancak ödül imkanı yalnız
Bonus Card hamilleri için mümkün olmaktadır. POS terminallerinden
gerçekleştirilen işlem hacmine ilişkin olarak getirilen asgari tutarlar da sadece
Bonus Card işlem hacmini değil, tüm kredi kartı işlemlerini kapsamaktadır.
GÖSAŞ’tan edinilen verilerden, Mars Sinema salonlarında Garanti Bankası kredi
kartları ile gerçekleştirilen işlem hacminin bir yılda (…………………)-TL olarak
gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Bu oran Sözleşme’de getirilen (…….) ABD
Doları ve (…….) ABD Doları tutarındaki alt limitlerin üzerindedir. Bununla birlikte
her yıl kendisine ödenen hizmet bedeli tutarında işlem hacmini Garanti Bankası
POS makinalarından gerçekleştirme yükümlülüğü, Mars’ın kredi kartı hamillerinin
işlemlerini öncelikle bu makinalar aracılığı ile gerçekleştirmesine yol
açabileceğinden, dolaylı bir rekabet etmeme yükümlülüğü niteğindedir.
Diğer taraftan Bonus Card’ın 2003 yılı işlem cirosunun (…………………) TL
olduğu göz önünde bulundurulduğunda Mars’ın işlettiği sinemalardaki yıllık
cironun toplam Bonus cirosu içindeki payının %(…….) civarında olduğu
görülmektedir. Dolayısıyla sözleşmenin ilgili banka açısından üye işyeri
ediniminden ziyade reklam ve tanıtım yapılması amacıyla akdedildiği
anlaşılmaktadır.
I.2.3. Garanti Bankası İle YKM Arasında İmzalanan Anlaşmalara İlişkin
Tespitler
Garanti Bankası ile YKM arasında akdedilen 4.8.1999 tarihli “YKM-Garanti
Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi” ile “İş Programı ve Ortak Kartın
Yürürlüğe Giriş ve İşleyiş Süreci İçin Ek Sözleşme”, 31.12.2001 tarihli “YKM-
Garanti Bankası Bonus Card Protokolü” ve 22.1.2002 tarihli “Program İsmi
Kullanma Sözleşmesi”ne ilişkin tespit ve değerlendirmelere aşağıda yer
verilmiştir.
04-48/631-157
7
I.2.3.1. YKM-Garanti Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi
YKM ile Garanti Bankası arasındaki temel anlaşma, “Ortak Kart Düzenleme
Sözleşmesi”dir. Sözleşmenin konusu 3. maddesinde Garanti Bankası ile YKM’nin
gelir paylaşımı esasına göre işleyecek olan bir ortak kart düzenleme sisteminin
kurulması ve işletilmesini sağlamak üzere gerekli düzenlemeleri yapmaları;
sözleşmenin amacı ise, kurulacak ortak kart sistemi ile ortak kart harcamalarının
geniş müşteri çevrelerine yaygınlaştırılması ve müşterilerin yaptıkları
harcamalara ilişkin ödemelerin sistem içinde tahsilinin sağlanarak sistemin ticari
ve teknolojik anlamda rekabet etme yeteneğini koruyacak şekilde tarafların gelir
elde etmesi olarak ifade edilmiştir.
Bu maddeden, YKM ile Garanti Bankası arasındaki bu anlaşmanın YKM mağaza
kartlarının ortak karta dönüştürülmesi aşamasının başlangıcını oluşturduğu;
Bonus Card’ın piyasaya çıkış tarihinin, Nisan 2000 olduğu göz önünde
bulundurulduğunda, kartın başlangıç aşamasında YKM Bonus ortak kartı olarak
yalnızca YKM’de taksitli alışveriş imkanı sağlayan bir kredi kartı olmasının
tasarlandığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 4. maddesinde yürürlük süresi, imzalandığı tarihten itibaren 10 yıl
olarak belirlenmiştir. Aynı maddede sözleşmenin sona erme tarihinden 120 gün
öncesine kadar tarafların fesih talebinde bulunmaması halinde sözleşmenin 5 yıl
süre ile yenileneceği ve yenilemelerin de aynı usule tabi olacağı ifade edilmiştir.
Sözleşmenin VII. maddesinde gelir paylaşımı esasları ve ödemeler
düzenlenmiştir. Buna göre gelir paylaşımına esas olan gelir, kart hamillerinin
(YKM Bonus Card) YKM mağazalarında ve/veya dışında yaptıkları harcamaların
kredilendirilmesinden doğan net faiz geliridir. Faiz gelirinin paylaşımı dışında
Garanti Bankası, YKM’ye yıllık aktif kart başına (…) ABD Doları ödeyecektir.
Sözleşmenin ‘Mülkiyet’ başlığını taşıyan X. maddesi şu şekildedir: “Ayrıca,
taraflar arasında varılan mutabakat neticesinde karta verilecek isim müşterek
mülkiyet hükümlerine tabidir. Sözleşmenin sona ermesi halinde taraflardan birinin
söz konusu ismi kullanması diğer tarafın yazılı onayına tabidir. Bu hüküm
tahtında olmak üzere kullanılacak isim “Ortak Marka” olarak her iki taraf adına
ortaklaşa tescil ettirilecektir. Bu konuyla ilgili girişimler Banka tarafından
yürütülecektir.”
Bu Sözleşmenin IX/1. maddesi ile YKM, müşteri portföyünün Banka tarafından
kullanılmasına izin vermektedir. Sözleşmenin XI. maddesi ise Rekabet Etmeme
Yükümlülüğü başlığını taşımaktadır ve aşağıdaki şekildedir:
“Taraflar Sözleşme’nin yürürlükte bulunduğu sürece, birbirleriyle rekabet etmeme
konusunda anlaşmışlardır. Bu cümleden olmak üzere;
YKM, Sözleşme süresi boyunca, Banka’nın sunduğu hizmetlere benzer hizmet
sunan başka bir banka ve/veya kuruluşun kredi kartlarını desteklemeyeceğini,
04-48/631-157
8
diğer kuruluşların kredi kartlarını pazarlamak ve tanıtmak amacı ile mağazalarda
stand kurmasına ve promosyon yapmasına Banka’nın yazılı onayı olmaksızın izin
vermeyeceğini kabul ve beyan eder.
YKM, bu Sözleşme süresince, Banka veya Banka’nın yetkilendireceği bir tüzel
kişilik dışında bir üçüncü tüzel kişiliğin, Mağazalar’da alışveriş yapılmasına
olanak tanıyan kart çıkarmasına imkan vermemeyi, YKM logosunu kullanmak
suretiyle dahi 3. bir gerçek ve tüzel kişinin bu işlemleri yapabilmesine muvafakat
etmeyeceğini, YKM logosunu kullanmak suretiyle açılacak Mağazalar ile bu
yönde yapılacak Sözleşmelerde sadece YKM’nin taraf olabileceğini kabul, beyan
ve taahhüt eder.
Banka, YKM’nin doğrudan rekabet içerisinde bulunduğu aynı ürün çeşidine sahip
ve kat mağazacılığı yapan şirketler ile (Doğuş Holding’e bağlı şirketler hariç)
Sözleşme’nin yürürlük tarihinden itibaren 8 ay süre ile nitelik olarak bu Sözleşme
ile aynı veya benzer hükümleri içerir şekilde Mağaza Kartı (Store Card), Ortak
Markalı Kart (Co-branded Card), Çok Markalı Kart (Multi-branded Card) ya da
benzeri isimler altında ortak kart çıkartmamayı kabul ve taahhüt eder.”
XI. madde hükümlerine aykırı hareket, Sözleşmede her iki taraf için de haklı fesih
sebebi olarak yer almaktadır.
Rekabet etmeme yükümlülüğü maddesi, şikayet konusunu oluşturan YKM
mağazalarında Bonus Card dışındaki kredi kartlarıyla taksitli alışveriş
yapılamadığı iddiasını doğrular niteliktedir. YKM mağazalarında diğer kredi
kartlarıyla tek ödemeli alışveriş yapılabilmekte, ancak taksitli alışveriş yalnızca
YKM Mağaza kartı veya Bonus Card ile yapılabilmektedir. Dolayısıyla çok
markalı kredi kartları çıkaran ve üye işyerlerine kartlı ödeme sistemi sunan diğer
bankalar, YKM ile üye işyeri sözleşmesi imzalayamamaktadır.
I.2.3.2. İş Programı ve Ortak Kartın Yürürlüğe Giriş ve İşleyiş Süreci İçin Ek
Sözleşme
“İş Programı ve Ortak Kartın Yürürlüğe Giriş ve İşleyiş Süreci İçin Ek
Sözleşme”nin 3.2(vi). maddesinde, kart hamillerinin yapmış olduğu harcamalar
sonucu elde ettikleri ödüllerde katkı oranları şu şekilde düzenlenmiştir: YKM içi
alışverişlerde ortak kartlarda %(…)’lik toplam katkı oranının %(…)’ü YKM
tarafından, %(…)’ü Banka tarafından; diğer kredi kartlarında tek ödemelerde
%(…)’lik toplam katkının %(…)’sı YKM tarafından, %(…)’i Banka tarafından
karşılanacaktır. YKM dışı alışverişlerde ise, % (…)’lik katkı oranının tamamının
Banka tarafından karşılanması kararlaştırılmıştır.
I.2.3.3. YKM-Garanti Bankası Bonus Card Protokolü
YKM-Garanti Bankası Bonus Card Protokolü’nün amaç ve kapsamı 3.
maddesinde aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir:
04-48/631-157
9
“Ana Sözleşme ve Ek Sözleşme ile esasları belirlenmiş olan ortak kart
düzenleme sisteminin Bonus Kredi Kartı Programı’na dönüştürülmüş olması
sonucu ortaya çıkan durumu belirginleştirmektedir.
Bu hüküm tahtında olmak üzere Taraflar arasında imzalanan ortak kart programı,
çok markalı kart proramına dönüşerek Bonus Kredi Kartı Programı adını almıştır.
Söz konusu programa YKM ve Banka dışındaki gerçek ve/veya tüzel kişilerin
katılımı ile oluşturulmuş olması nedeni ile başkaca Bonus web üyelerinin katılımı
ve Bonus web üyelerinin program ismini kullanabilmeleri konularında Taraflar
mutabakata varmışlar ve muvafakat etmişlerdir.
YKM, Bonus Kredi Kartı Programı ve bu program ile ilgili her türlü komite veya
çalışma grubunun değişmez üyesidir.”
Bu Protokolle ayrıca ortak kart programındaki gelir paylaşımı esaslarının bir kısmı
değiştirilmiş; YKM’ye kart başına ödenecek olan tutar kart çeşidine göre
farklılaştırılmıştır.
I.2.3.4. Program İsmi Kullanma Sözleşmesi
“Program İsmi Kullanma Sözleşmesi”, YKM ile Garanti Bankası arasında
22.1.2002 tarihinde “… mülkiyet esasları Ana Sözleşme’nin X. maddesine tabi
olmak üzere belirlenen veya belirlenecek olan program isminin programa bağlı
çalışan bütün kartlar ve kendi hizmet markaları olan “YKM” ve “Garanti Bankası”
ile birlikte tescilli veya tescilsiz olarak kullanımı esaslarının belirlenmesi amacı ile”
akdedilmiştir.
Bu sözleşmenin 2. maddesinde “...Ana Sözleşmenin yenilenmeksizin sona
ermesi halinde, sona erme tarihinden 30 gün öncesi itibarıyla Bonus Kredi Kartı
sahiplerine verilen YKM kaynak kodlu Bonus Kredi Kartı sayısının Banka
tarafından verilen tüm Bonus Kredi Kartı sayısının (…)’ünden daha az sayıda
kalması ve herhalükarda son 12 ayda YKM kaynak kodlu Bonus Kredi Kartı ile
gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları tutarının Banka tarafından verilen tüm
Bonus Kredi Kartları ile gerçekleştirilen tüm mal ve hizmet alımları tutarının
(…)’ünden daha az kalması durumunda Taraflar her birinin münferiden serbestçe
ve diğer tarafa herhangi bir bedel ödemeksizin Program ismini kullanabileceği
konusunda mutabık kalmış...” ifadeleri yer almaktadır.
Sözleşme maddelerinin incelenmesi sonucunda sözleşmenin program isminin
birlikte kullanımına yönelik olduğu ve rekabeti kısıtlayıcı hüküm içermediği
kanaatine varılmıştır.
I.2.3.5. YKM-Garanti Bankası İlişkisi
GÖSAŞ tarafından temin edilen verilere göre Bonus Card ile yapılan işlemlerde
ciro bakımından YKM’nin payı 2001’de %(…) civarında iken, bu oran üye işyeri
ağının genişlemesiyle 2003 yılında %(…)’e gerilemiştir. Buna karşılık YKM
verilerine göre YKM’nin kredili satışları içinde Bonus Card hamillerine yapılan
04-48/631-157
10
satışların payı, 2001 yılında % (…), 2002 yılında % (…), 2003 yılında ise
% (…)’tür. Ayrıca aynı yıllarda sırasıyla faiz gelirlerinin YKM’nin net satışlarına
oranı, % (…), % (…) ve (…)olarak gerçekleşmiştir
Öte yandan YKM’de yapılan yerinde incelemede (……) A.Ş., (….) Bankası A.Ş.
(…..) Bankası A.Ş. tarafından, YKM’ye gönderilen sırasıyla 6.10.2003, 30.9.2003
ve 27.5.2003 tarihli yazılar ile YKM-(…..), YKM-(…..), YKM-(…..) kredi kartı
program işbirliğine ilişkin teklifler sunulduğu tespit edilmiştir. YKM yetkilileri, diğer
bankalarla kredi kartı programı düzenlemelerine ilişkin bir engel olmadığını
belirtmişlerdir.
Ancak GÖSAŞ’tan YKM’ye gönderilen 3.11.2003 tarihli yazıda,
“..mağazalarınızda diğer banka ve kart kuruluşlarının çıkartmış olduğu kredi
kartlarının kabul edilmesi yönünde gerek aramızdaki münakit sözleşmede
gerekse fiili uygulamada herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.
Talebiniz veçhile, mağazalarınızda diğer banka ve kart kuruluşları tarafından
çıkartılan kartların kabul edilmesi imkanının yanı sıra bu banka ve kart
kuruluşlarına ait kredi kartı programlarına program ortağı olarak katılma arzunuz
ile ilgili değerlendirmemiz neticesinde aşağıdaki sonuca ulaşılmıştır.
Şirketinizin başkaca banka ve kart kuruluşlarına ait kredi kartı programlarına,
program ortağı olarak katılması, bugüne değin başarı ile uygulanan ve tarafınıza
önemli ölçüde bir tutarın aktarılmasına imkan tanıyan ‘Gelir Paylaşımına’ ilişkin
esasların yeni durumlara uyarlanmasını kaçınılmaz kılmaktadır.”
ifadelerine yer verilmiş ve gelir paylaşımının yeniden düzenlenmesine ilişkin
olarak
- 1.1.2004 tarihinden itibaren Bonus Kredi Kartı Programı içerisinde yer alan
diğer şirketler ve Doğuş Grubu şirketlerinin kaynak kodları ile
basılmış/basılacak kredi kartlarının gelir paylaşımı dışına çıkarılması;
- Şirket kaynak kodunu alacak kredi kartı başvuru sayısının yıllık (…….)
adet veya yıllık (…….) adet onaylanmış başvuru sayısına ulaşmaması
veya Bonus Kredi Kartı ile gerçekleştirilecek yıllık işlem hacminin 2004
yılında (…….) trilyon TL’ye ulaşmaması halinde sapma oranı kadar gelir
paylaşımının azaltılması;
- İki koşulun birden sağlanmaması durumunda veya ciro kriterinde %(…) ve
aşan oranda bir sapma olması durumunda gelir paylaşımının sona
erdirilmesi
önerileri getirilmiştir. Yazıda ayrıca bu kriterlerin her sene gözden geçirilerek gelir
paylaşımının buna göre yapılacağı belirtilmektedir.
YKM tarafından 10.12.2003 tarihinde cevaben gönderilen yazıda yer verilen,
04-48/631-157
11
“Mağazalarımızda diğer banka ve kart kuruluşlarının çıkarmış olduğu kredi
kartlarının kabul edilmesi yönünde, aramızdaki münakit sözleşme gereği bir
kısıtlama olmadığı şeklindeki yorum ve teyidinizi almış bulunuyoruz. Esasen
Rekabet Mevzuatı gereği de bu tür kısıtlamaların olmaması gerektiği açıktır.
...gelir paylaşımına ilişkin esasların uyarlanması talebinizin mevzuata ve
aramızdaki sözleşmeye uygun görülmediği”
şeklindeki ifadelerden gelir paylaşımının değiştirilmesi konusunun taraflar
arasında ciddi bir ihtilafa neden olduğu anlaşılmaktadır.
I.2.4. Yapılan Görüşmeler
- Önaraştırma sürecinde raportörlerce görüşülen GÖSAŞ Genel Müdür
Yardımcısı ve Hukuk Müşaviri, YKM ve genel olarak üye işyerleri ile ticari
ilişkileri konusunda aşağıdaki açıklamaları yapmışlardır:
“YKM ile aramızdaki ilişki, diğer üye işyerleri ile olan ilişkilerden çok farklıdır;
çünkü Bonus Card’ın ilk çıkışı YKM ile ortak kart (co-branded card) çıkarılması
idi. Daha sonra bu kart, multi-branded karta dönüştü. Bonus Card, projenin
başından beri mağaza kartları portföyünün devralınması ve sistemin entegre
şekilde işlemesi konusunda YKM ile birlikte çalıştı. Bonus Card’ın başlangıcında
perakende sektörünün ihtiyaçlarının tespiti ve Bonus’un şekillendirilmesi
sırasında YKM etkili olan pazar ortaklarından biridir.
YKM ile imzalanan anlaşma, diğer üye işyeri sözleşmelerinden çok daha farklıdır;
çünkü bu sözleşme, gelir paylaşımı modeline dayanmaktadır. Diğer hiçbir üye
işyeriyle bu tür bir paylaşım modeli bulunmamaktadır. YKM, şu anda en büyük
pazar ortaklarımızdan biridir.
Bonus Card’da bulunan chip, off-line işlem yaptırabilme, sahteciliği önleme,
müşteri demografik bilgilerinin tutulması, kampanya dönemlerinde üye işyerinin
belirlediği kriterlerin (müşteri geliş sıklığı, hedef tutar, ön yükleme, vb.)
muhafazası, müşterinin biriken bonuslarının tutulması (Senkronizasyon için
banka hostunda da bu bilgiler tutulmaktadır.), bonusların anında harcanmasına
imkan verilmesini sağlamaktadır. Diğer taraftan Bonus Kredi Kartı Programı web
içerisinde yer alan şirketlere müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) konusunda son
derece modern ve sağlıklı verileri Bankalar Kanunu’nun müşteri sırrına ilişkin
düzenlemeleri çerçevesinde sağlayabilmektedir. Bir sadakat programı olması
nedeniyle de tercih önceliğini taşımaktadır.
Şu anda YKM’den servis ücreti alınmamaktadır...Bonus oranları genellikle üye
işyerleri tarafından ödenir; ancak YKM ile olan ilişkimizde bonus oranının bir
kısmı da Banka tarafından karşılanmaktadır.
...Bankanın kredi kartı programı içerisinde yer alan/alacak olan şirketleri
belirlemesinde herhangi bir program ortağının etkisi olmamıştır. (……)
Mağazasının ana şirketi ile yakın gelecekte üyelik sözleşmesi yapmayı
planlıyoruz. (……) ile aramızda çeşitli şifahi görüşmeler de olmuştur.
04-48/631-157
12
Gerek YKM ile, gerekse diğer üye işyerleri ile imzaladığımız sözleşmelerde
rekabet etmemeye ilişkin kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmamakta; taraflar,
çalışacakları banka ve üye işyerlerini serbestçe belirleyebilmektedirler.”
- YKM Genel Koordinatörü ve Finans ve Mali İşler Koordinatörü ile yapılan
görüşmede ise, aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
“1998 yılında bu proje YKM Kredi Kartları Merkezi kurmak üzere başlamıştı.
Temel amaç operasyonel ve finansal riskleri azaltmak; müşterinin alışveriş
eğilimlerini, alışkanlıklarını izlemek (CRM işlemleri), bunları yaparken de yatırım
maliyetinden kaçınmak ve kredi kartları servislerinde tasarruf sağlamak idi. Çeşitli
bankalarla yapılan görüşmelerden sonra Garanti Bankası ile ortak kart (co-
branded card) projemiz başladı.
Bonus Card’da birçok kart programında olmayan özellikler bulunmaktadır.
Örneğin anında (geçici) kart verebilme, POS noktasında aynı anda kolaylıkla
hem puan kullandırma, hem taksitlendirme, hem de farklı ürünlere farklı taksitler
uygulanması gibi birçok işlem tek seferde sağlanabiliyor. Perakende sektöründe
müşterinin mağdur edilmemesi çok önemli bir nokta olduğundan bu tür hizmetler
bizim için büyük önem arzeder. Banka merkezi çöktüğünde YKM bir süre daha
müşteriye (off-line) satış yapmaya devam edebilir; bu sırada chip üzerinde tanımlı
gölge limit sayesinde müşteri mağdur edilmemiş olur.
Halen YKM’nin 450 tane kasası vardır. Bonus Card’ın diğer kartlara göre
sağladığı bu avantajlar, işlem süresini çok kısaltmakta, bilhassa günlük işlem
hacmi yoğun olan mağazalarda veya yoğun olarak alışveriş yapılan günlerde
sıkışıklığı önlemektedir.
Sözleşmede kastedilen rekabet etmeme yükümlülüğü, Bonus karlılığını ve imajını
korumaya yöneliktir.
Perakendeciler çok kartla çalışırlarsa müşterilerin davranışlarına ilişkin bilgi
almak ve finansal mutabakat yapmak güçleşir; dolayısıyla CRM hizmeti almak da
güçleşir. Özel müşteri bilgisi ve müşteri davranışlarının takibi perakendeciler için
önemlidir.
Sözleşme bizim için sadece bir başlangıç noktası idi. Bizim Garanti Bankası ile
çalışmamız stratejik ortaklık niteliğindedir.
Diğer bankalarla da kart üyeliği konusunda çeşitli görüşmelerimiz oldu ve bu
görüşmeler halen devam ediyor; ancak benzer bir model bugüne kadar hiçbir
banka tarafından bize önerilmedi. Görüşmeler olumlu sonuçlandığı takdirde bu
bankalarla da benzer programlar geliştirmemiz mümkün olacaktır. Mevcut
anlaşmamızda, bu konuda engelleyici bir hüküm yoktur. Ayrıca teknik olarak
diğer kartların mağazacılık sistemimizle uyumları Bonus Card’la aynı düzeyde
değil. Entegrasyonun sağlanabilmesi için bankaların gerekli altyapı kurulumuna
ilişkin desteği hem teknolojik hem de finansal olarak sağlaması gerekir.
Sözleşmede tanımlı şirketimize maliyet düşürücü ve gelir sağlayıcı avantajlar
konusunda diğer bankalarla henüz bir anlaşmaya varılamadı.”
04-48/631-157
13
Yukarıda yer verilen görüşmelerden YKM’nin mağazalarında taksitli alışverişler
için yalnızca Bonus Card’ın geçerli olmasını, perakende sektöründe faaliyet
gösteren şirketlerinin ihtiyaçlarına cevap verebilen tek kartın Bonus Card olması
nedeniyle kendi ticari kararları ile istedikleri anlaşılmaktadır. Ancak bu ifadeler,
diğer Bankalarla çalışma istekleri konusundaki Garanti Bankası ile YKM arasında
yapılan yazışmalarla çelişkili niteliktedir.
I.2.5. Grup Muafiyetine İlişkin Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsam maddesine göre, üretim veya dağıtım zincirinin
farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli
mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan
anlaşmalar -dikey anlaşmalar- belirli koşulları taşıması kaydıyla Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanmaktadır. YKM ile Garanti Bankası arasında
imzalanan YKM-Garanti Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi ve GÖSAŞ
ile Mars arasında akdedilen Sponsorluk Sözleşmesi bu çerçevede
değerlendirildiğinde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.
YKM-Garanti Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi, Garanti Bankası
tarafından YKM’ye kartlı ödeme sistemi, taksitli alışveriş hizmeti, pazarlama ve
reklam hizmetleri gibi birtakım hizmetlerin sunulmasına ve sayılan hizmetlerin
YKM tarafından alınmasına yönelik olması nedeniyle adı geçen teşebbüsler,
üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet göstermektedirler.
Dolayısıyla taraflar arasında akdedilen anlaşma anılan Tebliğ anlamında bir dikey
anlaşmadır.
Tebliğ'in 5. maddesinde "Bu Tebliğ ile tanınan muafiyet anlaşmada yer alan
alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme
yükümlülüğüne uygulanmaz." Hükmü yer almaktadır. Rekabet etmeme
yükümlülüğü ise 3. maddede “Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle
rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da
yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük” olarak
tanımlanmıştır.
Sözleşmenin “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı XI. maddesi de, YKM’nin
başka bankaların veya finans kuruluşlarının kart çıkarmasına imkan vermemeyi
kabul etmesi nedeniyle rekabet etmeme yükümlülüğü niteliğindedir. Ancak söz
konusu rekabet etmeme yükümlülüğü, sözleşmenin yürürlük süresinden dolayı
10 yıl süreli olması nedeniyle Tebliğ’in 5. maddesine aykırıdır.
Diğer taraftan “2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin
Açıklanmasına Dair Kılavuz”un 36. paragrafında, Tebliğ’de öngörülen limitlerin
üzerinde bir süre için alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğünün getirildiği ve bu
yükümlülüğü içeren sözleşme maddesinin sözleşmenin diğer bölümlerinden
ayrılabildiği tespit edilirse, Kurul’un rekabet etmeme yükümlülüğünün süresini
04-48/631-157
14
Tebliğ’de öngörülen azami hadde indirilmiş olarak değerlendirebileceği
öngörülmüştür. Bu takdirde rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi henüz
Tebliğ’de öngörülen üst sınırı aşmamış ise, sözleşme tarafı bu sürenin
tamamlanmasına kadar rekabet etmeme yükümlülüğü ile bağlı olacaktır.
Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda, YKM’ye getirilen rekabet yasağına
ait hüküm hariç anlaşmanın diğer hükümlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
olduğu tespit edilmiştir. Rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi ise 10 yıl
olmakla birlikte Kılavuz’un 36. paragrafı uyarınca öngörülen üst sınır henüz
aşılmamıştır. Sözleşmenin imza tarihi dikkate alındığında bu süre 4.8.2004
tarihinde sona ermektedir. Dolayısıyla sözleşme incelemenin yapıldığı dönem
itibarıyla 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmaktadır.
Grup muafiyeti bakımından benzer inceleme, GÖSAŞ ve Mars arasında
akdedilen “Sponsorluk Sözleşmesi” için de yapılmıştır. Gerek Garanti Bankası’nın
Mars’tan tanıtım hizmeti alımınına ilişkin tarafların hak ve yükümlülüklerini
belirlemesi gerekse 7.7. maddesinin kartlı ödeme sistemi sağlanmasına yönelik
banka-üye işyeri ilişkisini düzenlemesi nedeniyle bahse konu sözleşme, 2002/2
sayılı Tebliğ anlamında bir dikey anlaşmadır.
I.2.3.1. sayılı bölümde yer verilen sözleşme maddelerinin aynı Tebliğ hükümleri
çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda, 4(h). sayılı madde ile reklam ve
tanıtım hizmetleri bakımından Mars’a (sağlayıcıya) rekabet etmeme yükümlülüğü
getirildiği tespit edilmişir. Sözleşmenin 7.7. maddesi ise, diğer bankaların Mars
sinema salonlarına POS makinaları yerleştirerek kartlı ödeme sistemi hizmeti
vermelerini engellememekte ve diğer banka kredi kartlarının Garanti Bankası
POS makinalarından geçirilerek ödeme yapılması imkanını ortadan
kaldırmamaktadır; ancak her yıl kendisine ödenen toplam hizmet bedeli tutarında
işlem hacmini Garanti Bankası POS makinalarından gerçekleştirme yükümlülüğü
getirdiğinden Mars’ın kredi kartı hamillerinin işlemlerini öncelikle bu terminaller
aracılığıyla gerçekleştirmesine yol açacaktır. Bu nedenle sözleşmenin 7.7.
maddesinde öngörülen bu yükümlülük alıcıya getirilen dolaylı bir rekabet etmeme
yükümlülüğü niteliğindedir.
Bu çerçevede Sponsorluk Sözleşmesi’nin; 4(h). maddesinde düzenlenen rekabet
etmeme yükümlülüğünün sağlayıcıya getirilmiş olması ve 7.7. maddesinde yer
verilen rekabet etmeme yükümlülüğünün Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen
azami süreyi aşmaması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu
kanaatine varılmıştır.
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
Mars ve GÖSAŞ arasında imzalanan ‘Sponsorluk Sözleşmesi’ ile Garanti
Bankası ve YKM arasında imzalanan ‘YKM-Garanti Bankası Ortak Kart
Düzenleme Sözleşmesi’, 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsam maddesinde yer alan
tanım çerçevesinde birer dikey anlaşmadır.
04-48/631-157
15
Sponsorluk sözleşmesinin Tebliğ hükümleri açısından değerlendirilmesi
sonucunda sözleşmenin Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı tespit
edilmiştir.
Buna karşılık YKM ile Garanti Bankası arasında imzalanan sözleşmede yer alan
‘rekabet etmeme yükümlülüğü’ ise 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
öngörülen 5 yıllık sınırı aşmaktadır. Bununla birlikte, sözleşmenin imzalandığı
tarih itibarıyla henüz 5 yıl tamamlanmamış olduğundan, 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin Açıklanmasına Dair Kılavuz’un 36.
paragrafı hükümleri de dikkate alınarak, sözleşmenin grup muafiyetinden
yararlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
K. SONUÇ
Garanti Ödeme Sistemleri A.Ş. tarafından pazarlanan Bonus Card’ın üye
işyerlerinden bazılarında Bonus Card dışında başka bir kredi kartıyla ödeme
yapılamaması ve taksit imkanının kullandırılmaması uygulamaları ile 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak 24.2.2004 tarih, 2003-4-162/ÖA-04-
KTS sayılı Önaraştırma Raporu, en son 4.6.2004 tarih, REK.0.08.00.00/132
sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul gündeminde ele alınmış ve 8.7.2004 tarihli
toplantıda yapılan görüşme ve oylamalar sonucunda;
1- Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. ile Garanti Ödeme
Sistemleri A.Ş. arasında 8.10.2003 tarihinde imzalanan ve 31.12.2006’ya kadar
yürürlükte olan “Sponsorluk Sözleşmesi”nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlandığına;
2- Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş. ile
T.Garanti Bankası A.Ş. arasında imzalanan “Ortak Kart Düzenleme
Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşıyıp taşımadığının
tespiti için Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması yönünde yapılan
oylama sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde öngörülen karar yeter
sayısının oluşmadığı anlaşıldığından anılan maddenin ikinci fıkrasında öngörülen
yöntemin izlenmesine;
OYBİRLİĞİ ve 04-46/592-M sayı ile karar verilmiştir.
Bu defa, 8.7.2004 tarihinde yapılan ilk oylamalar ve 4054 sayılı Kanun’un 51.
maddesi uyarınca 22.7.2004 tarihinde yapılan ikinci oylama sonucunda;
1- Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. ile Garanti Ödeme
Sistemleri A.Ş. arasında 8.10.2003 tarihinde imzalanan ve 31.12.2006’ya kadar
yürürlükte olan “Sponsorluk Sözleşmesi”nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile;
04-48/631-157
16
2-Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş. ile
T.Garanti Bankası A.Ş. arasında imzalanan “Ortak Kart Düzenleme
Sözleşmesi”ne ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYÇOKLUĞU ile;
karar verilmiştir.
04-48/631-157
17
Rekabet Kurulu’nun 22.7.2004 Gün ve 04-48/631-157 sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bilindiği üzere, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a
dayanılarak Rekabet Kurulu tarafından yayınlanan 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muhafiyeti Tebliğ’nin 2.maddesi, dikey anlaşmaları
“üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha
fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden
sayımı amacıyla yapılan anlaşmalar” olarak tanımlamaktadır. Yani, tanım
incelendiğinde, bir anlaşmanın “dikey anlaşma” sayılabilmesi için aranan şartlar
olarak, ortada bir üretim veya dağıtım zincirinin bulunması, tarafların bu zincirin
farklı seviyelerinde yer almaları ve anlaşmanın amacının belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı koşullarını düzenlemek amacıyla
yapılmış olması görülmektedir. Bir dikey anlaşmanın ne tür rekabet sorunları
barındırabileceği, neyin kesinlikle yasaklanıp neye göz yumulabileceği de yine
2002/2 sayılı Tebliğ ve Tebliğ ile tanımlanan grup muafiyetinin açıklanmasına
ilişkin Kılavuz’da da ayrıntılı biçimde belirtilmektedir. Öteyandan 4054 sayılı
Yasa’nın 4.maddesinde yeralan hükümlerin bir bütün olarak
değerlendirilmesinde, madde ile yasaklanan temel eylemin, bir pazarda rakip
konumunda olan teşebbüslerin aralarında rekabet etmekten kaçınmaya yönelik
anlaşma yapmaları biçiminde tarif edilebileceği anlaşılmaktadır.
Durum bu iken, Rekabet Kurulu’nun anılan Karar’ına konu oluşturan
Garanti Bankası A.Ş.-Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç maddeleri Ticaret ve
Sanayi A.ş. (YKM) arasındaki ilişkinin Rekabet Kurulu’nca değerlendiriliş
biçiminin doğru olmadığı kanısındayım. Şöyle ki, bir anlaşma ile ilgili olarak
2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetlerden yararlanıp yararlanmadığına
ilişkin bir değerlendirme yapılmasından önce anlaşmanın, Tebliğ’de getirilen
“dikey anlaşma” tanımına uyup uymadığının belirlenmesi gerekir. Ancak anlaşma
konusu mal veya hizmetlerin ne olduğunun, bunları kimin kime sattığının ya da
nasıl bir yeniden satımın öngörüldüğünün ortaya konabildiği hallerde bir dikey
anlaşmadan söz edilmesi ve buna göre de bir Grup Muafiyeti değerlendirmesi
yapılaması anlamlı olur. Oysa Kurul’un başlıkta anılan Karar’ının herhangi bir
yerinde, olağan bankacılık hizmetleri yapan Garanti Bankası ile “çok katlı
mağazacılık” olarak adlandırılan bir işle uğraşan YKM arasında bir dikey ilişkinin
unsurları tatmin edici biçimde tanımlanamamış, ama yine de konuyla herhangi bir
ilişkisi olmayan bir atıfla anlaşmanın grup muafiyetinden yararlandığı belirtilerek
sorun geçiştirilmiştir.
Konuyla ilgili görüşüm, Garanti Bankası-YKM arasındaki anlaşmanın
“dikey anlaşma” kisvesi giydirilmeden incelenmesi, Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. veya 6.maddelerine bir aykırılık belirleniyorsa soruşturma
açılması, buna karşılık anlaşma yasaya herhangi bir aykırılık içermiyorsa bunun
ortaya konulması ve ileride karşılaşılabilecek, “farklı pazarlarda faaliyet gösteren
04-48/631-157
18
teşebbüsler arasında işbirliği” anlaşmalarının değerlendirilmelerine ışık tutmak
üzere bu durumun tesbiti yolunun izlenmesi gerektiğidir. Bir ikincil düşüncem de,
bu tür anlaşmalarda, taraflardan birinin veya hepsinin faaliyet gösterdiği farklı
pazarlarda rekabetin bozulması dışında bir ihlal biçiminin sözkonusu olmadığıdır.
Başlıkta anılan, Karar’ın konusu olan olayda da taraflar arasındaki anlaşmanın
rekabet etmeme yükümlülüğü hükümleri yüzünden ne kredi kartı (taksit kart)
ihraç eden bankalar arasında rekabetin YKM yüzünden bozulması ve Bonus
dışındaki kartları dağıtan bankaların taksitli kredili satış gelirinden mahrum
kalarak piyasada varlıklarını sürdüremez duruma gelmelerinin, ne de YKM’nin
rakiplerinin 8 aya sürecek bir münhasırlık yüzünden, taksitli satış yapma
olanağını yitirmelerinin sözkonusu olduğunu düşünmüyorum.
Bu nedenlerle Rekabet Kurulu’nun başlıkta anılan Karar’ına karşı oy
kullandım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
04-48/631-157
19
KARŞI OY GEREKÇESİ
(22.07.2004 tarihli ve 04-48/631-157 sayılı Kurul Kararı)
Karar’ın soruşturma açılmaması yönündeki çoğunluk görüşüne aşağıdaki
gerekçelerle katılmıyoruz:
“Türkiye Garanti Bankası A.Ş.” ile “Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç
Maddeleri Tic. ve San. A.Ş.” arasında imzalanan “Ortak Kart Düzenleme
Sözleşmesi” 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine açıkça aykırı hükümler
içermekte olup, bu ihlallerden dolayı soruşturma açılması gerektiği ilgili dairenin
24.02.2004 tarihli raporunda açıkça ifade edilmiştir.
Kurul Kararı ile sektördeki diğer bankaların anlaşma ve uygulamalarının
incelenmesi amacıyla, sektör raporu hazırlattırılmış ve bu raporda da, Garanti
Bankası-YKM sözleşmesi dışında pazarda münhasırlık uygulamasına
rastlanılmadığı tespit edilmiş ve münhasırlık içeren hükümlere izin verilmemesi
gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Öte yandan Kurul 15.08.2003 tarihli almış olduğu HSBC (Benkar)
soruşturma nihai kararıyla, münhasırlığı yasaklamış ve bunun sonucunda
piyasada mevcut teşebbüsler yaptıkları anlaşmalarda münhasırlık hükümlerine
yer vermemişlerdir. Kurul, Benkar Kararı sonucunda piyasadaki teşebbüslere
(bankalara), bu arada T. Garanti Bankası A.Ş.’ne de münhasırlık hükümlerine yer
verilmemesi gereğini bildirmiş, buna rağmen ilgili banka YKM ile yapmış olduğu
münhasırlık içeren anlaşmayı aynen uygulamaya devam etmiştir.
Bu defa 04.06.2004 tarihinde ilgili daire ve raportörler tarafından sunulan
Ek Bilgi Notu’nda, yine asıl olarak soruşturma açılması gerektiği vurgulanmış,
ancak Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası anlamında ihlale son verilmesi
için görüş gönderilebileceği alternatifine de (?) değinilmiştir. Raportörler, Kurul
toplantısında olması gerekenin veya asıl tercihlerinin “Soruşturma açılması”
yönünde olduğunu açıkça ifade etmişlerdir.
Yukarıda özetlemeye çalıştığım tüm veri, tespit ve raporların ışığında,
ihlalle ilgili olarak soruşturma açılması gerekirken, bunun reddedilmesinin hukuki,
objektif ve haklı bir gerekçesi bulunmamaktadır. Bu kadar açık bir ihlali, üstelik
beş yıldır uygulandığı ve bankanın diğer tüm bankalarla birlikte uyarıldığı göz ardı
edilerek müeyyidesiz bırakan ve Benkar soruşturmasında alınan önemli nitelikteki
ve tüm pazarı ilgilendiren karara tümüyle ters düşen, soruşturma açılmaması
yönündeki görüşe katılmıyoruz.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
04-48/631-157
20
Rekabet Kurulu’nun 22.07.2004 tarih ve 04-48/631-157 sayılı Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
T.Garanti Bankası A.Ş. ile Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç Maddeleri
Tic. ve San. A.Ş. arasında 4.8.1999 tarihli “YKM-Garanti Bankası Ortak Kart
Düzenleme Sözleşmesi” imzalandığı tarihte yürürlükte olan Tek Elden Dağıtım
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ No:1997/3) ve Tek Elden
Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ No:1997/4)
kapsamına “belirli malları/anlaşmada belirtilen malları yeniden satmak amacıyla”
yapılan sözleşmeler dahil olup Sözleşme konusunun ise, ortak kart sisteminin
kurulması ve işletilmesi (kartlı ödeme sistemleri) hizmet piyasası ile ilgili
bulunduğundan bu grup muafiyetleri kapsamına girmemektedir.
Bu bakımdan Sözleşmenin 14.7.2002 tarihinde yürürlüğe giren, 2003/3
sayılı Tebliğ ile değişik Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ
No:2002/2) kapsamında incelenmesi gerekecektir. Tebliğin kapsam maddesine
göre, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da
daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya
yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar -dikey anlaşmalar- Tebliğde
belirtilen koşulları taşıması kaydıyla grup muafiyeti kapsamına alınmıştır.
Buna göre söz konusu anlaşmaya bakılacak olursa, YKM’ye kartlı ödeme
sistemi, taksitli alışveriş hizmeti, pazarlama ve reklam hizmetleri gibi bir takım
hizmetler sağlayan Garanti Bankası ile YKM, üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet göstermektedirler ve taraflar arasındaki anlaşma, sayılan
hizmetlerin YKM tarafından alınmasını konu edinmektedir. Dolayısıyla taraflar
arasında anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir dikey
anlaşmanın mevcut olduğu tespit edilmektedir.
Tebliğ’in 5 inci maddesinde “Bu Tebliğ ile tanınan muafiyet anlaşmada yer
alan alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme
yükümlülüğüne uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır. Rekabet etmeme
yükümlülüğü ise 3 üncü maddede “Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle
rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da
yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük” olarak
tanımlanmıştır. Buna göre Garanti Bankası ile YKM arasında imzalanan YKM-
Garanti Bankası Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi’nde yer alan Rekabet
Etmeme Yükümlülüğü başlıklı XI. maddesinde, YKM’nin başka bankaların veya
finans kuruluşlarının kart çıkarmasına imkan vermemeyi kabul ettiği hükmünün
rekabet etmeme yükümlülüğü niteliği taşıdığına şüphe bulunmamaktadır.
Rekabet Kurulu, 15.8.2003 tarihli HSBC (Benkar) soruşturması kararında;
münhasırlığı yasaklamış, bunu da T.Garanti Bankası dahil piyasadaki tüm
bankalara (Teşebbüslere) bildirmiş, karar ve gereğine T.Garanti Bankası
04-48/631-157
21
uymamış, YKM ile yapmış olduğu münhasırlık içeren anlaşmasını uygulamaya
devam etmiştir.
Yeni Karamürsel Giyim ve İhtiyaç Maddeleri Tic. ve San. A.Ş. ile Türkiye
Garanti Bankası A.Ş. arasında imzalanan Ortak Kart Düzenleme Sözleşmesi,
içerdiği hükümlerin 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesine aykırılık teşkil ettiği tespit edildiğinden, Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması
gerektiği kanısında olduğumdan çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy