Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-69 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-48/640-159
Karar Tarihi : 22.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Sezin ELÇİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Toyotasa Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş.
Temsilcisi : M. Hakan KOPANER
Gülsuyu Mevkii Ankara Asfaltı
34846 Maltepe/İstanbul
D. TARAFLAR : Toyotasa Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş.
Gülsuyu Mevkii Ankara Asfaltı
34846 Maltepe/İstanbul
Başak Sigorta A.Ş.
Halaskargazi Cad. No: 15
80225 Harbiye/İstanbul
Marsh Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş.
Büyükdere Cad. No: 100 Maya Akar Center 4. Kat
Esentepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Toyotasa Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş.,
Başak Sigorta A.Ş. ve Marsh Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. arasında
akdedilen “Toyotasa Kasko Sigorta Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi
verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 2.7.2004 tarih ve 3554 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 15.7.2004 tarih, 2004-4-69/MM-04-SY sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 16.7.2004 tarih, REK.0.08.00.00/159
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Toyotasa Toyota Sabancı
Pazarlama ve Satış A.Ş., Başak Sigorta A.Ş. ve Marsh Sigorta ve Reasürans
Brokerliği A.Ş. arasında akdedilen “Toyotasa Kasko Sigorta Sözleşmesi”ne 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir.
04-48/640-159
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Toyotasa Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş. (Toyotasa)
20.9.2000 tarihinde kurulan Toyotasa, bankacılık, sigortacılık, otomotiv, lastik,
lastik takviye malzemeleri, gıda ve perakendecilik, kağıt ve ambalaj malzemeleri,
çimento, kimya, tekstil gibi birçok alanda faaliyet gösteren H.Ö. Sabancı Holding
A.Ş. bünyesinde yer almaktadır. Şirket, yerli üretim Corolla otomobilleri ile ithal
Toyota araçlarının ve yedek parçalarının Türkiye tek yetkili distribütörü olarak,
pazarlama, satış ve satış sonrası hizmetlerini yürütmektedir. Türkiye çapında
halihazırda 55 adet bayii bulunmaktadır.
H.1.2. Başak Sigorta A.Ş. (Başak Sigorta)
1959 yılında T.C. Ziraat Bankası A.Ş. önderliğinde kurulmuş olan Başak Sigorta,
sağlık, kaza, makina-montaj, konut, otomobil, yangın, tarım, nakliyat gibi temel
sigorta branşlarının yanında ürün mali sorumluluk, çevre dostu mali mesuliyet
gibi daha özel branşlar için de sigorta hizmeti vermektedir.
H.1.3. Marsh Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. (Marsh Sigorta Brokerlik)
Yaklaşık 30 yıl önce kurulmuş olan Marsh Sigorta Brokerlik müşterileri adına
hareket ederek firmaya ait tüm risklerin tanımlanması, bunların kurumsal
özkaynaklar üzerindeki olumsuz etkilerinin kontrol altına alınarak korunması ve
finanse edilmelerinin sağlanması konusunda faaliyet gösteren bir risk yönetimi
danışmanlık ve sigorta brokerlik şirketidir. Şirket ayrıca reasürans brokerliği
alanında da faaliyet göstermekte ve hem müşterilerin özel riskleri hem de sigorta
şirketleri için yurtdışı piyasalara reasürans aracılığı yapmaktadır. Sermayesinin
tamamı 1871 yılında kurulan ve bugün itibarıyla 100’den fazla ülkede faaliyet
gösteren Marsh Inc.’e aittir. Marsh & McLennan Companies, Inc. şirketler grubuna
dahil olan Marsh Inc. risk yönetimi ve sigorta uygulamaları konusunda; ulusal ve
uluslararası şirketler, kamu kuruluşları ve derneklere hizmet vermektedir.
H.2. İlgili Pazar
Bildirim konusu “Toyotasa Kasko Sigortası Sözleşmesi”, Başak Sigorta’nın
acenteliğini yapacak olan Toyotasa yetkili satıcılarının Toyota marka araçları,
acente sıfatıyla “Toyota Kasko” adlı ürünle sigorta edebilmelerinin koşullarını
belirlemektedir. Bu kapsamda Toyota marka araç sahibi, aracı için Toyota yetkili
satıcısından “Toyota kasko sigortası” yaptırabileceği gibi, başka bir sigorta
şirketinden de kasko sigortası yaptırabilecektir. Böylelikle Toyota yetkili satıcıları
tarafından satılan “Toyota kasko sigortası” ürünü, pazarda başka isimler altında
Toyota markalı araçlara yönelik olarak satılan kasko sigortaları ile rekabet
edecektir.
Bu çerçevede, dosya bakımından ilgili ürün pazarı “Toyota araçları için kasko
sigortası pazarı” olarak tanımlanmıştır.
04-48/640-159
3
İlgili coğrafi pazar ise, yetkili satıcı teşebbüslerin faaliyet alanlarının dikkate
alınması sonucunda “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3 Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Toyotasa, Başak Sigorta ve Marsh Sigorta Brokerlik arasında 8.4.2004 tarihinde
akdedilen “Toyota Kasko Sigortası Sözleşmesi”nin konusu sigortacının acentesi
olan veya ileride acentesi olacak Toyotasa yetkili satıcılarının Toyota marka
araçları, acente sıfatıyla “Toyota Kasko Sigortası” adlı ürünle sigorta
edebilmelerini düzenlemek ve sistemin genel işleyişi ile tarafların sorumluluklarını
belirlemekten ibarettir.
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına
Dair Kılavuz’a göre, müvekkil hesabına aracılık ettiği ya da akdettiği
sözleşmelere ilişkin olarak acenteye getirilen sınırlamalar genellikle Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olmadıklarından, muafiyet rejiminin de konusu değildirler.
Ancak acentelik sözleşmelerinin belirli durumlarda Kanun‘un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilebilmeleri ve bildirim konusu sözleşmenin teşebbüsler
arası bir anlaşma niteliğini taşıması nedeniyle, talep edilen menfi tespit
belgesinin verilebilmesi veya muafiyetin tanınabilmesi için söz konusu
anlaşmanın, tüm maddeleri bakımından, 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
incelenmesi gerekmektedir.
Bildirime konu anlaşma uyarınca Toyota marka araç sahiplerine satılacak olan
Toyota Kasko markalı sigorta ürünü yalnızca Başak Sigorta acentesi olan
Toyotasa yetkili satıcıları tarafından pazarlanabilecektir. Toyota Kasko
Sigortası’nın diğer marka araçlar için yapılan kasko sigortalarından farkı ise,
yürürlükteki “Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları” dahilindeki
teminatların dışında Toyota araçları için bazı ek rizikoların da teminat kapsamına
alınmış olmasıdır. Bildirim formunda, bu durumun gerekçesi, tüketiciye sunulan
hizmetin kalitesinin ve standartlarının yükseltilmesi ve tüketici memnuniyetinin
artırılması ile açıklanmaktadır. Diğer taraftan rekabetçi bir piyasa olan sigortacılık
piyasasında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin ve bu şirketlerin acentelerinin
Toyota araçları dahil bütün araçlar için farklı isimlerde, benzer nitelikte sigorta
ürünleri pazarlamaları mümkündür. Bu hususlar gözönünde bulundurularak söz
konusu uygulamanın rekabetin sınırlanmasına yol açmayacağı kanaatine
varılmıştır.
Ayrıca dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, Toyota yetkili satıcılarının da
birden fazla sigorta şirketi ile acentelik anlaşması yapmaları ve acentelik
faaliyetleri kapsamında Toyota markası dışındaki araçlar için sigorta hizmeti
vermeleri mümkündür; halen her bayinin en az iki acenteliği bulunmaktadır ve
depremden kaskoya kadar her türlü sigorta işlemini yapabilmektedirler. Bundan
başka bildirime konu anlaşmada, Başak Sigorta’nın Toyotasa dışındaki otomotiv
firmaları ile bu tür anlaşmalar yapmasına ilişkin bir sınırlama da
bulunmamaktadır.
Bildirime konu sözleşmeye ilişkin olarak değinilmesi gereken bir diğer husus,
sözleşmenin 6.9.7. maddesinde düzenlenen anlaşmalı servis uygulamasıdır. Söz
04-48/640-159
4
konusu sözleşme maddesinde, “Bu proje kapsamında Toyota Kasko poliçelere
sahip Toyota marka araçların tüm onarımları için sadece Toyota yetkili servisleri
anlaşmalı servis olacak, Toyota marka araçlar için düzenlenen Toyota Kasko
poliçe ekine sadece Toyotasa Yetkili Satıcı Servisi Listesi koyulacaktır. Toyota
Kasko poliçeli tüm Toyota marka araçlar, cam, tampon vb onarımlar da dahil
olmak üzere tüm hasarlar için Toyotasa yetkili satıcı servisleri hariç hiçbir yere
yollanmayacak, call-center, asistans merkezi, poliçe üzerinde telefonlar, özel
broşürler, mektup, web sitesi veya diğer kanallarla başka yerlere
yönlendirilmeyecektir.” denilmektedir. Bu maddenin lafzından, Toyota Kasko
sigortası kapsamında müşterinin aracının onarımı için gidebileceği servislerin
anlaşmalı servislerle sınırlandırıldığı ve çağrı merkezlerinin (call center) müşteriyi
başka servislere doğrudan veya dolaylı olarak yönlendirmesinin yasaklandığı
anlaşılmaktadır.
Toyotasa tarafından yapılan sözlü ve yazılı açıklamalarda, genel uygulamanın,
hasar meydana geldiğinde hasarın giderilmesine yönelik onarım bedelinin önce
hasar gören tarafından ödenmesi ve bilahare sigorta şirketinden tahsil edilmesi
şeklinde olduğu; anlaşmalı servislerde ise müşterinin arabasını teslim ettikten
sonra, anlaşmalı servisin ekspertiz incelemesini ve hasar onarımını yaptırdığı,
bedelini doğrudan sigorta şirketinden tahsil ettiği, bildirime konu sözleşme
çerçevesinde de aynı uygulamanın söz konusu olacağı ifade edilmiştir.
Sözleşme’nin 6.9.7. maddesi uyarınca proje kapsamında Toyota marka araçların
tüm onarımları için sadece Toyota yetkili servislerinin anlaşmalı servis olacağı
şeklindeki düzenlemenin amacının ise, Toyota Kasko’nun sağladığı özel şartlar
ve Toyota ismi nedeniyle sigorta yaptıranların güvenini kaybetmemek olduğu,
örneğin, müşterinin camı kırıldığında, anlaşmalı servisin orjinal kalitede cam
takmakla yükümlü olduğu, ancak anlaşmalı olmayan bir serviste daha ekonomik
olması bakımından sigorta şirketinin talebi üzerine kalitesi onaylanmamış cam
takılabileceği, Toyotasa’nın bunlardan kaçınmak ve marka imajını korumak için
anlaşmalı servis uygulamasına sadece Toyota yetkili satıcılarının katılmasını
istediği belirtilmiştir.
Sözleşmenin aynı maddesinde yer alan Toyota Kasko poliçeli araçların bakım ve
onarım için Toyota yetkili servislerden başka bir yere yönlendirilmeyecekleri
düzenlemesine ilişkin olarak ise, bildirime konu uygulama çerçevesinde,
müşterilerin hasar sonrasında Başak Sigorta’yı aramaları halinde Başak Sigorta
nezdinde çalışan çağrı merkezlerinin en yakın Toyota Kasko anlaşmalı yetkili
servisin ismini verecekleri, ancak müşterinin bu servise gidip gitmemekte serbest
olduğu, burada amacın poliçe şartlarını, Toyota kasko standardını ve müşteri
beklentilerini karşılamak olduğu, sözleşme gereği Toyota’nın standart onarım
yöntemlerinin uygulanması zorunluluğu bulunduğundan bu hizmetin en kaliteli
biçimde Toyota servislerinde verilebileceği ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra
onarım anlaşmalı/anlaşmasız Toyota servislerinde yapılırsa servis ve parça
garantisinin de müşteriye verildiği, ayrıca, müşterinin anlaşmalı servisler dışında
herhangi bir tamirciye de gidebileceği, ancak bu takdirde onarım bedelini
kendisinin ödeyeceği, aldığı fatura karşılığında da sigorta şirketinden tahsil
edeceği, bu durumda herhangi bir garantinin söz konusu olmayacağı belirtilmiştir.
04-48/640-159
5
Sektör genelinde yaygın olan anlaşmalı servis uygulamasında, sigorta şirketleri
daha hızlı ve kaliteli hasar sigortası hizmeti verebilmek için otomotiv firmaları ile
servis anlaşmaları yapmaktadırlar. Anlaşmalı servis uygulamasıyla, araç
sahiplerinin yapmakla yükümlü olduğu işlemlerin azaltılması, sigortalının parasal
ödeme kaygısı olmadan sorunun çok daha kısa sürede giderilmesi
amaçlanmaktadır. Ayrıca otomotiv firmalarının yeterlilik ve kalite belgesi vererek
işletmeye açtığı servisler, sigortacılık işlemlerinde de gerekli deneyime sahip
personel çalıştırdıkları için bir hasarın en kısa sürede giderilmesine yönelik her
tür bilgiyi doğrudan sigortalılara aktarabilmektedirler.
Bu çerçevede anlaşmanın 6.9.7 maddesi müşteri lehine önemli faydalar sağlayan
anlaşmalı servis uygulamasında, hizmet kalitesinin yükseltilmesine yönelik
olması ; anlaşmalı servis uygulaması dışında ise, tamir ve bakım masraflarını
sonradan sigortacıdan tahsil etmek üzere müşterinin kendisinin karşıladığı
durumlarda müşterinin aracını dilediği servise götürme konusunda seçim
özgürlüğünü sınırlamaması nedeniyle rekabeti kısıtlayıcı nitelikte görülmemiştir.
Diğer taraftan dosyada bulunan bilgilere göre, otomotiv piyasasında 2003 yılında
% (…) pazar payı olan Toyotasa’nın ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır; Başak Sigorta’nın ve Toyotasa ile aynı grupta yer alan
Aksigorta’nın ilgili pazardaki toplam pazar payları ise 2002 yılında % (….)’tür. Bu
çerçevede, anlaşmanın Kanun’un hakim durumun kötüye kullanılması başlıklı 6.
maddesine de aykırı olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Toyotasa Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş., Başak Sigorta A.Ş. ve Marsh
Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. arasında akdedilen “Toyotasa Kasko
Sigorta Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy