Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-32 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-49/657-163
Karar Tarihi : 29.7.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN.
B- RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Arif Ogün SARI
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş.
Bayar Cad. Gülbahar Sokak KVK Plaza No:14 20
Kozyatağı/İstanbul
D- TARAFLAR : KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş. ve bayileri
E- DOSYA KONUSU : KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş.'nin bayileri ile
akdettiği "Yetkili Satıcılık Sözleşmesi"nin 4054 Sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı olmadığının tespitine ilişkin
menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 3.10.2000 tarih ve 4108 sayı ile intikal 30
eden başvuru üzerine, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.,
6. ve 8. maddeleri uyarınca düzenlenen 24.5.2004 tarih, 2004-2-32/MM-04-EÖ
sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 26.5.2004 tarih ve 04-38 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek konu hakkında ek çalışma yapılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine hazırlanan 16.7.2004 tarihli Bilgi Notu ve Menfi Tespit Ön
İnceleme Raporu en son 16.7.2004 tarih ve REK.0.06.00.00/98 sayılı Başkanlık
önergesi ile Kurul gündemine alınmış ve 22.7.2004 tarihli toplantıda yapılan
görüşme ve oylama sonucunda; 4054 sayılı Kanun'un 51. maddesinde öngörülen
karar yeter sayısının oluşmadığı anlaşıldığından, anılan maddenin ikinci
fıkrasında öngörülen yöntemin izlenmesine 04-48/633-M sayı ile karar verilmiştir. 40
Bu defa bildirime konu dosya, 4054 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca
29.7.2004 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : Dosya raportörleri,
KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş. ile bayileri arasında imzalanan "Yetkili
Satıcılık Sözleşmesi"nin rekabet yasağına ilişkin hükümleri nedeniyle 4054
Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesine aykırılık
04-49/657-163
2
oluşturduğu, bu nedenle anılan anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği,
Anlaşmanın 3. maddesinde yer alan hükmün, anlaşmanın grup muafiyeti 50
hükümlerinden yararlanmasını engellediği,
Anılan maddenin, bayilerin aynı zamanda Turkcell’in bayisi olması durumunda
(TAM ve TAN) 20.7.2001 tarih ve 01-35/347-95 sayılı Rekabet Kurulu
kararına aykırılık teşkil edeceği,
Bu hükmün metinden çıkarılması kaydıyla anlaşmanın, Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olacağı
yönünde görüşlerini belirtmişlerdir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 60
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş., GSM cep telefonu ve ürünleri ve GSM
kontör kart satışlarının yanısıra, data ürünleri (diz üstü bilgisayarlar, dijital fotoğraf
makineleri, vb) elektronik sayaç ürünleri satışı alanında faaliyet göstermektedir.
Şirketin ana faaliyet alanı ise GSM cep telefonları satışı olarak görülmektedir.
Dolayısıyla ilgili ürün pazarı "GSM cep telefonları” olarak belirlenmiştir. “Kontör
kart" satışlarıyla ilgili faaliyetler de GSM cep telefonu pazarıyla bağlantılı ikinci bir
pazar olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Başvuru açısından ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul 70
edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş. (KVK)
KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş. IBM ve Compaq PC notebook, laptop ve
benzeri data ürünleri ile Nokia, Sony Ericsson, Siemens, Samsung ve Motorola
telefon cihazlarının yetkili ithalatçısı ve genel distribütörüdür. Şirket aynı zamanda
Sayot elektronik elektrik sayaçlarının distribütörlüğünü de yapmaktadır.
Tablo-1: KVK Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Karamko İmalat Ziraat Endüstri ve Tic. A.Ş. 59,53
Hüseyin Murat Vargı 22,47
Mehmet Muzaffer Akpınar 10
Banu Vargı 5
Bülent Çavuşoğlu 1
Handan Güzel 1
Onurhan Homriş 1
04-49/657-163
3
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, şirketin 2003 yılı cirosunun 80
(…………………………) TL., aynı yıla ilişkin pazar payının ise yaklaşık %(….)
olduğu anlaşılmaktadır.
H.2.2. KVK Bayileri
Sözleşmenin diğer tarafı bayilerdir. KVK'nın toplam 342 adet bayisi
bulunmaktadır. Bunun 192 adedi aynı zamanda Turkcell Abone Merkezi (TAM),
60 adedi Turkcell Abone Noktası (TAN)'dır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru konusunun Rekabet Kurulu'nun Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
hakkında yürüttüğü soruşturma sonucu aldığı kararın 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesine ilişkin bölümüyle doğrudan ilişkili olması ve kararda "aynı zamanda 90
cep telefonu distribütörlerinin bayisi olan TAM’lar ile münhasırlığa ilişkin
hükümlerin çıkarılması" gerektiğinin belirtilmiş olması nedeniyle sözkonusu
başvuru, Rekabet Kurulu'nun Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. hakkında aldığı bu
kararın gereklerini yerine getirip getirmediği hususuna göre konuyu
değerlendirebilmek amacıyla gerekçeli kararın yayınlanmasına kadar
bekletilmiştir.
Rekabet Kurulu'nun Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. hakkında yürütülen
soruşturma sonucunda aldığı 20.7.2001 tarih ve 01-35/347-95 sayılı kararında
bayilerin münhasır çalışmasına ilişkin olarak;
"- TAM ve TAN’ların aynı zamanda cep telefonu distribütörü bayileri 100
olmaması durumunda, rakip operatörlerin aynı nitelikte bayi edinmelerine engel
bulunmadığından münhasır çalışma şartının rekabet kuralları bakımından bir
sakıncasının olmadığına;
- TAM ve TAN’ların aynı zamanda Turkcell ile münhasır çalışan cep
telefonu distribütörlerinin bayileri olmaları halinde rakip operatörlerin söz konusu
distribütörlerin markalarını satan bayi edinmeleri mümkün olmadığından ve bu
surette ilgili pazarda rekabet önemli ölçüde kısıtlanacağından münhasır çalışma
şartının getirilemeyeceğine"
karar verilmiştir.
Sözleşme hükümleri incelendiğinde, KVK'nın Turkcell ile münhasır çalıştığı 110
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sözleşme hükümleri, KVK bayisi kimliğiyle Turkcell
Abone Merkezi kimliğinin kesişip kesişmediği hususuna bağlı olarak
değerlendirilecektir.
Aşağıda ilgili sözleşme maddeleri incelenmektedir.
Sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde KVK, bayi, sim kart tanımlarının
yanı sıra Turkcell "GSM 900 altyapı kurucusu ve abone sim kartları distribütörü”
olarak; Türk Telekom/Turkcell sözleşmesi ise “GSM altyapı kuruluşu ile ilgili
sözleşme” olarak tanımlanmaktadır.
“Sözleşmenin konusu” başlıklı 3. madde hükmü aşağıdaki gibidir:
"Bu sözleşmenin konusu ŞİRKET'in Turkcell ile yapmış olduğu anlaşmaya ve 120
Turkcell'in de Türk Telekom (TT) ile olan anlaşmasına, yine ŞİRKET'in üretici ana
04-49/657-163
4
firmalar ve/veya distribütörleri ile yapmış olduğu sözleşmelere bağlı olarak ve bu
sözleşmelere dayanarak, ÜRÜN adıyla anılacak olan GSM şebekesi için, mobil
telefonların ve Turkcell'in TT ile anlaşmasına bağlı olarak temin edeceği sim
kartlarının; her türlü bilgisayar ve bilgisayar araç, gereç ve malzemelerinin,
elektrik, su ve havagazı gibi sayaçla satılan ürünler için geliştirilen her türlü
otomasyon sayaçların ve malzemelerinin BAYİ tarafından her türlü sorumluluk
kendisine ait olmak üzere satışa sunulması ve bedellerini ŞİRKET'e ödemesi ile
ilgili tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesidir."
Görüldüğü üzere KVK bayileri, yalnızca Turkcell sim kartlarını satmayı taahhüt 130
etmektedir. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bulunan bu hüküm
nedeniyle bildirim konusu sözleşmenin menfi tespit belgesi alamayacağı
anlaşılmıştır. Sözleşmeye muafiyet tanınıp tanınmayacağı hususu ise aşağıda
değerlendirilmektedir.
Sözleşmenin "Ürün Bedelleri" başlıklı 5-1-A-2. madde hükmü aşağıdaki gibidir:
"Ürünler ve yedek parçaların fiyatları, aylık liste fiyatları KVK tarafından yazılı
olarak bildirilecektir.
Tavsiye edilen liste fiyatı ŞİRKET tarafından tespit edilecektir ve ŞİRKET bu
tavsiye edilen liste fiyatlarını her zaman değiştirebilecektir. BAYİ, bayi fiyatlarına
herhangi bir itirazda bulunamaz. ŞİRKET, tavsiye edilen son kullanıcı fiyatlarında 140
veya bayi fiyatlarında yapacağı değişiklikleri BAYİ'ye yazılı olarak bildirecektir."
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 4. maddesinin
(a) bendinde de belirtildiği gibi, bayiye tavsiye niteliğinde yeniden satış fiyatı
bildirilmesi, sözleşmeyi muafiyet kapsamı dışına çıkaracak bir uygulama değildir.
Bu nedenle söz konusu hüküm, 4054 sayılı Kanun ve ona dayanılarak çıkarılan
2002/2 sayılı Tebliğ bakımından herhangi bir sakınca doğurmamaktadır.
Sözleşme hükümleri incelendiğinde, KVK ile bayilik sözleşmesi imzalamış olan
teşebbüslerin sadece Turkcell’in sim kartlarını satma taahüdünde bulunduğu,
başka bir GSM operatörünün sim kartlarını dağıtamayacağı anlaşılmaktadır. Bu
hüküm ise, anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ'de yer alan grup muafiyeti 150
hükümlerinden yararlanmasını engellediği gibi, bayilerin aynı zamanda Turkcell’in
bayisi olması durumunda (TAM ve TAN) 20.7.2001 tarih ve 01-35/347-95 sayılı
Rekabet Kurulu kararına da aykırılık teşkil edecektir.
Bildirime konu olan sözleşme, KVK ile bayileri arasında belirlenen ürünlerin alım
satımına ilişkin olarak karşılıklı hak ve yükümlülükleri belirleyen bir sözleşmedir.
Sim kart alım satımı ise sözleşmenin konusu dışında kalmaktadır. Buna rağmen
bayi üzerine Turkcell sim kartı dışında başka bir operatörün sim kartının satışına
yönelik kısıtlama getirilmesi, öncelikle 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği’ne göre alıcı üzerine getirilebilecek sınırlamaları
aşmaktadır. Söz konusu Tebliğ’e göre getirilebilecek rekabet yasağı, anlaşma 160
konusu mal ve hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlerin satışına ilişkin
olmalıdır.
Bu değerlendirmeler ışığında, KVK bayilerinin yalnızca Turkcell sim kartlarını
satmalarını öngören hüküm nedeniyle menfi tespit belgesi alamayacak olan
sözleşmenin 3. madde hükmünün sözleşme metninden çıkarılması durumunda,
04-49/657-163
5
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceği kanaatine
ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
170
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret
A.Ş. ile bayileri arasında imzalanan "Yetkili Satıcılık Sözleşmesi"nin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesine aykırı olarak rekabet
yasağı içermesi nedeniyle, bu anlaşmaya menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
anlaşmanın 3. maddesinde yer alan ve bayilerin aynı zamanda Turkcell'in bayisi
olması durumunda (TAM ve TAN) 20.7.2001 tarih ve 01-35/347-95 sayılı Rekabet
Kurulu kararına aykırılık teşkil edecek olan ibarenin metinden çıkarılması
koşuluyla anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceğine; öngörülen bu değişikliğin 60 gün içerisinde yapılarak
Rekabet Kurumu'na bildirilmesine; gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan 180
uygulamaya devam edilmesi halinde anılan teşebbüs hakkında soruşturma
açılacağının ve aynı Kanun'un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının
taraflara bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Başkan İkinci Başkan
(izinli)
Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR
A. Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY
(karşı oy)
Murat GENCER Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ
(karşı oy)
Rıfkı ÜNAL Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
M.Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN
(karşı oy)
04-49/657-163
2
KARŞI OY GEREKÇESİ
Karara dayanak yapılan Rekabet Kurulu’nun 20.07.2001 tarih ve 01-
35/347-95 sayılı kararı; hakkında soruşturma yürütülen Turkcell’in, bayileri (TAM
ve TAN) ile olan ilişkileri yönünden adı geçen teşebbüsün GSM mobil
telekomünikasyon hizmetleri pazarında hakim durumda olması nedeniyle birtakım
düzenlemeler öngörmekte olup, işbu dosyanın konusu olan sözleşmeler
bakımından farklı ilgili ürün pazarında (GSM cep telefonları) KVK’nın hakim
durumda bulunmaması da gözönünde bulundurulduğunda KVK’nın bayileri ile
ilişkilerinde değişik şartları ihtiva eden önceki karardaki gibi sonuç doğurucu bir
karar verilmesi yerinde olmadığı gibi sözleşmenin 3. maddesi KVK bayilerinin
Turkcell dışındaki sim kartların satışını açıkça engellemediğinden sözleşmelere
bu haliyle menfi tespit belgesi verilebileceği görüşü ile Rekabet Kurulu’nun
29.07.2004 tarih ve 04-49/657-163 sayılı kararında çoğunluğun görüşüne
katılmıyorum.
R.Müfit SONBAY
Kurul Üyesi
04-49/657-163
3
Rekabet Kurulu’nun 29.7.2004 Tarih ve 04-49/657-163 Sayılı Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bilindiği gibi, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un
8.Madde’sinde Rekabet Kurulu’na “....bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya
birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4. 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığını
gösteren bir menfi tespit belgesi...” verme yetkisi tanımaktadır. Ancak bu yetki (ve
doğal olarak getirdiği görev), anılan maddelere bir aykırılık saptandığında bunun
nasıl bir değişiklikle giderilebileceğinin ilgili teşebbüslere bildirilmesini
kapsamamaktadır. Kanun koyucunun Rekabet Kurulu için böyle bir yükümlülük
öngörmemesinin nedeni, bir aykırılığın giderilmesi için birden fazla değişiklik
seçeneği bulunması karşısında bunlardan en uygununu taraf teşebbüsler adına
seçip bu yolda direktif vermenin sorumluluğu altına Kurul’u sokmamak olsa
gerekir.
Bu nedenle Kurul’un önüne gelen herhangi bir anlaşmanın, kararın,
eylemin veya birleşme ve devralmanın 4054 sayılı yasanın 4. 6. veya
7.maddelerine aykırılık taşımadığının tespiti halinde öngörülen menfi tespit
belgesini verirken aykırılık bulunduğu takdirde bunun hangi noktada/noktalarda
olduğunu belirtmekle yetinmesini ve şu ya da bu değişikliğin yapılması halinde
anlaşma, eylem veya birleşme ve devralmanın menfi tespit alabilecek duruma
geleceğini ilgili taraflara bildirmekten kaçınmasını yasanın ruhuna daha uygun
buluyorum. Başka bir deyişle, Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un “şartlı
menfi tespit” diye adlandırılabilecek bir uygulamaya cevaz vermediği
kanısındayım
Yukarıda açıklamağa çalıştığım nedenlerle, başlıkta anılan Kurul Kararı’na
katılma olanağı bulamadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
04-49/657-163
4
Rekabet Kurulu’nun 29.7.2004 tarih ve 04-49/657-163 sayılı Karar’ına
Karşı Oy Gerekçesi
KVK Teknoloji Ürünleri ve Ticaret A.Ş.’nin bayileri ile akdetmiş olduğu
“Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4054 Sayılı Kanun’un 4 ve 6.maddesine aykırı
olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit belgesi verilmesi talebinde
bulunulmuştur.
Rekabet Kurulu; adı geçen sözleşmenin 3.maddesinde KVK bayilerine
yalnızca Turkcell sim kartlarını satma yükümlülüğü getirildiği için menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine hükmetmektedir. Sözleşmenin 3.maddesi, KVK
bayilerine böyle bir mecburiyet getirmemektedir. Sözleşmenin 3.maddesi aynen
şöyledir;
“Bu sözleşmenin konusu ŞİRKET’in Turkcell ile yapmış olduğu anlaşmaya
ve Turkcell’in de Türk Telekom (TT) ile olan anlaşmasına, yine ŞİRKET’in üretici
ana firmalar ve/veya distribütörleri ile yapmış olduğu sözleşmelere bağlı olarak ve
bu sözleşmelere dayanarak, ÜRÜN adıyla anılacak olan GSM şebekesi için,
mobil telefonların ve Turkcell’in TT ile anlaşmasına bağlı olarak temin edeceği
sim kartlarının; her türlü bilgisayar ve bilgisayar araç, gereç ve malzemelerinin,
elektrik su ve havagazı gibi sayaçla sayılan ürünler için geliştirilen her türlü
otomasyon sayaçların ve malzemelerinin BAYİ tarafından her türlü sorumluluk
kendisine ait olmak üzere satışa sunulması ve bedellerini ŞİRKET’e ödemesi ile
ilgili tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesidir.”
Görüleceği üzere sözleşme, bayilerin Turkcell Sim Kartları dışında sim kart
satmasını engellememekte, dolayısıyla 4054 sayılı yasanın öngördüğü bir
rekabet kısıtı hükmü içermemektedir.
O nedenle, sözleşmenin 3.maddesinin sözleşmeden çıkarılmasına gerek
olmadan başvurunun kabulü ile koşulsuz olarak menfi tespit belgesi verilmesi
gerekmektedir.
Aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy