Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-52/692-176

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2004-4-84 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-52/692-176
Karar Tarihi : 12.8.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER : K.Oğuz KARAKOÇ, Uygar GAZİOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN : - İbrahim ÖZATA
İnönü Mh., Yıldırımlar Sanayi Sitesi, 91. Sk., No:30/2-3
Batıkent/Ankara 20

D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN TARAF : - Renault Trucks Türkiye Ticaret A.Ş.
İnkılap Mh., Sanayi Cd. No:54/A,
34768 Ümraniye/İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Renault Trucks Türkiye Ticaret A.Ş. (RTT) unvanlı
teşebbüs ve bayilerince, şikayetçinin sahibi bulunduğu özel servisin
Renault Trucks ürünlerine ait yedek parça ve teknik yardım taleplerinin 30
karşılanmaması suretiyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un ihlal edildiği iddası.

F.İDDİALARIN ÖZETİ: Özata Motorlu Araçlar sahibi İbrahim ÖZATA şikayet
dilekçesinde ve 5.7.2004 tarihinde Raportörlerle yaptığı görüşmede özetle;
Özata Motorlu Araçlar adı altında 1.6.2003 tarihinden itibaren Renault Trucks
araçlarının özel servisi olarak faaliyet gösterdiğini, ancak 1998/3 sayılı Motorlu
Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin 7.
maddesine istinaden sözlü ve yazılı olarak yedek parça ve teknik yardım
talebinde bulunmasına karşın, bu araçların Türkiye distribütörü olan RTT ve 40
bayileri tarafından taleplerinin karşılanmadığını ifade etmiştir. Şikayetçi, ayrıca
Türkiye’de faaliyet gösteren 16 Renault Trucks yetkili servisi arasında gayri
resmi bir konsey kurulduğunu ve bu oluşumda yer alan teşebbüslerin yetkili
servisler ve distribütör firma tarafından kendisine yedek parça satışı
yapılmaması konusunda anlaştıklarını belirtmiştir.
04-52/692-176
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.4.2004 tarih, 2010 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine düzenlenen 21.5.2004 tarih ve 2004-4-84/İİ-04-MH sayılı
İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 17.6.2004 tarihli ve 04-42 sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 17.6.2004 tarih ve 04-42/503-M sayı ile 4054 sayılı
Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti 50
amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.

Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 30.7.2004 tarih, 2004-4-73/ÖA-04-KOK
sayılı Önaraştırma Raporu 2.8.2004 tarih ve REK.0.08.00.00/181 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
60
a. RTT’nin şikayet konusu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun ve 1998/3 sayılı
Tebliğ’e aykırılık taşımadığı, bu nedenle teşebbüs hakkında soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı;

b. Bununla beraber, yapılan incelemeler sırasında RTT’nin, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki Bayilik Sözleşmeleri’nin 1998/3 sayılı
Tebliğ’e aykırı hükümler içerdiğinin tespit olunması nedeniyle:

1.- Bayilik sözleşmelerinin 3-A maddesi ve diğer maddelerindeki aksesuarların
dağıtımına ilişkin hükümlerin ve 2-D maddesinde yer alan, RTT’nin yetkili 70
satıcının anlaşma bölgesinde başka satıcı teşebbüslerle anlaşma yapma
hakkını saklı tutmasını düzenleyen hükmün, 1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-d
maddesine uygun şekilde düzenlenmesi,

- 1997-2001 yılları arasında imzalanan sözleşmelerin yürürlük ve feshi ihbar
sürelerine ilişkin 21 ve 22. maddelerinin 1998/3 sayılı Tebliğ’in 2000/3 sayılı
Tebliğ ile değişik 6. maddesine uygun şekilde düzenlenmesi,

- 1997-1999 yılları arasında imzalanan sözleşmelerin,
80
başka marka araçların satışı ile ilgili 3-B-VII, 19-A ve B, 7-C maddelerinin
1998/3 sayılı Tebliğ’in 4-b/3 maddesi uyarınca, ayrı satış yerlerinde, ayrı bir
yönetimle, ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar arasında karışıklıktan
kaçınacak şekilde satış hallerinde, bayilerin başka marka motorlu araçları
satabilmelerine olanak tanıyacak şekilde düzenlenmesi,

bayinin başka kaynaklardan gelen yedek parçaları kullanmasını yasaklayan 14-B
maddesinin, 1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-h maddesi uyarınca, orjinal parçalarla
eşdeğer kalitedeki yedek parça kullanımına izin verecek şekilde düzenlenmesi,
90
04-52/692-176
3
üçüncü kişilere mal satılmamasına ilişkin 5-E maddesinin, 1998/3 sayılı
Tebliğ’in 4-b/9 maddesi uyarınca yedek parçaların araçların bakım ve
onarımında kullanacak bağımsız tamircilere satışını engellemeyecek şekilde
düzenlenmesi,

kaydıyla ilgili sözleşmelerin 1998/3 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten
yararlanabileceği;

2- Söz konusu değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na
bildirilmesinin gerektiği; 100

3- Sözleşmelerin Kurul'ca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulanması
halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun'un 16 ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesi gerektiği;

c.1- RTT’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında olan ancak 1998/3 sayılı Tebliğ’in
sağladığı muafiyetten yararlanmayan bazı sözleşmelerinin 7 yıla yakın bir
süredir yürürlükte bulunduğu, bu nedenle teşebbüs hakkında soruşturma
açılması gerekebileceği; diğer yandan teşebbüsün en son 2003 yılında
imzalamış bulunduğu sözleşmeleri büyük ölçüde Tebliğ’e uygun hale getirmiş 110
olması, eski sözleşmelerde yer alan ilgili Tebliğ’e aykırılıkların ise açık ihlal
niteliğinde olmaması ve Tebliğ’e aykırı hükümlere dayanılarak yapılan bir
uygulamaya yönelik herhangi bir bulguya rastlanmaması nedeniyle, bayilik
sözleşmelerinin Tebliğ’e uyumlu hale getirilmesi konusunda teşebbüsün
uyarılması kaydıyla, bu aşamada soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,

2- RTT’nin yetkili bayileri tarafından kurulmuş olan Bayiler Konseyi’nin “yetkili
bayilerin kendi aralarındaki iletişim ve işbirliğinin arttırılması” hedefinin, ürünlerin
yeniden satış fiyatı konusunda bayilerin aralarında bir yatay işbirliği anlaşması
yapmalarına ya da bir uyumlu eylem içine girmelerine yol açması durumunda, 120
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ciddi bir rekabet ihlali meydana
geleceğinden, bu durumda ilgili teşebbüsler hakkında Kanun’un 40. maddesi
uyarınca soruşturma açılacağı konusunda RTT’nin Bayiler Konseyi’nin
uyarılmasının yerinde olacağı

görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar 130

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Şikayet konusu incelemenin, Renault marka ağır ticari araçlara verilen servis
hizmetlerine yönelik olması nedeniyle, ilgili ürün pazarı, "Renault marka ağır
ticari araçlar için satış sonrası hizmetler pazarı" olarak tanımlanmıştır.
04-52/692-176
4

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

RTT’nin bayilik ağının Türkiye geneline yayılmış olması ve ilgili mal ve 140
hizmetlerin ülke genelini kapsaması nedenleriyle, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye
Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit edilmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler

Önaraştırma aşamasında Raportörler'ce yapılan yerinde incelemelerde elde
edilen bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:

1. RTT’de yapılan incelemeler sırasında Genel Müdür Yardımcısı Yakup
SAĞLIK, Pazarlama Müdürü Mete BÜYÜKAKINCI ve Kurumsal Finansman 150
Müdiresi İpek PUNTAR ile görüşülmüş; kendilerine, “Şimdiye kadar RTT yetkili
ağında bulunmayan özel bir servis tarafından araçların bakım onarımı için
gerekli olan teknik bilginin ya da yedek parçaların sağlanmasına yönelik bir
talepte bulunuldu mu? Bulunulduysa bu tür talepler karşısındaki tutumunuzun
ne yönde olduğunu açıklar mısınız? Bu tür bir özel servisle RTT arasında
herhangi bir hukuki ihtilaf gerçekleşmiş midir?” soruları yöneltilmiştir.

Bu sorulara yanıt olarak,

“Geçmiş tarihlerde yetkili servislerimizde müdürlük görevi yapmış ancak daha 160
sonra ayrılmış olan İbrahim ÖZATA’nın Özata Motorlu Araçlar unvanıyla Ankara
ilinde Renault marka kamyon ve çekicilere yönelik bir özel servis atölyesi açmış
olduğunu biliyoruz. Söz konusu şahıs RTT’ye yetkili servis olma amacıyla bir
başvuruda bulunmuş, ancak atölyesinin bulunduğu bölge başka bir bayiye
tahsis edilmiş olduğundan söz konusu talebi kabul edilmemiştir. İbrahim ÖZATA
kendine ait özel serviste faaliyete başlamasının ardından RTT yetkili
servislerinin eski bir çalışanı olarak yetkili servisin bazı müşterilerini kendi özel
servisine çekmeye başlamıştır. Bu durumdan şikayetçi olan bayilerimiz bize
çeşitli defalar şikayetlerini iletmişlerdir. Konu üzerine tarafımızca yapılan
inceleme sonucunda, Özata Motorlu Araçlar’ın atölyesinin çeşitli yerlerinde 170
“Renault Trucks (Kamyon)” tanıtma vasıtasını kullandığı ve sanki RTT’nin yetkili
servis olduğu izlenimini verdiği ve bu yolla haksız rekabet yarattığı iddiasıyla bir
bilirkişi raporu düzenlettirilmiştir. Öte yandan takip eden dönemde bu konuya
ilişkin olarak başka bir hukuki girişimde bulunulmamıştır.

İbrahim ÖZATA 12.2.2004 tarihinde RTT’ye göndermiş olduğu bir yazıda,
bizden yedek parça, Renault Dialog teşhis bilgisayar cihazı ve teknik yardım
almak istediğini ifade etmiştir. Biz söz konusu başvuru üzerine çeşitli defalar
hukuki görüş aldık. İlk aldığımız görüş, söz konusu talepleri yerine getirme
yükümlülüğümüz bulunmadığı yönündeydi. 5 Nisan 2004 tarihinde aldığımız 180
ikinci hukuki görüşte ise 1998/3 sayılı Tebliğ’e göre özel servise yedek parça,
teşhis cihazı ve eğitim verme yükümlülüğümüz bulunmadığını, sadece teknik
04-52/692-176
5
bilgi (tamir manuelleri) vermek yükümlülüğümüzün bulunabileceği ifade
edilmekteydi. Biz söz konusu görüş sonrasında, konu hakkındaki belirsizlik
nedeniyle henüz bir girişimde bulunmadık. Öte yandan Tebliğ hükümlerine göre
böyle bir zorunluluğumuz bulunmaktaysa bundan sonraki dönemde gerekli
tamir manuellerini verebiliriz.” denilmiştir.

2. Renault Trucks’tan tüm bayilere, Genel Müdür Eric LABAT ve Genel Müdür
Yardımcısı Yakup SAĞLIK imzasıyla gönderilen 25.3.2003 tarih ve 001/03-03 190
sayılı sirkülerde,

“Sayın Bayimiz,

Renault Trucks ürünlerinin (araç, yedek parça ve servisler), Bayi
Sözleşmesinde (Tanımlamalar) belirtildiği üzere, sadece ve sadece Müşterilere
(satılan araç veya yedek parçalara tekrar satma amacı gütmeden sahip olacak
kişi, kişiler veya kuruluş satılabileceğinin; hiç bir şekilde, gene Bayi sözleşmesi,
5. maddenin (satış) E bendine göre ‘…yeni ürünleri RTT’nin dağıtım sistemi
haricindeki üçüncü bir motorlu araç satıcısına satış, teşhir gösteri ve depolama 200
amacıyla toptan satma veya devretme hakkına sahip değildir…’ 3. şahıslara,
satmak amacı ile satın alanlara, toptancılara, eski bayilere vs. satılmaması
gerektiğini bir kez daha hatırlatır, RTT bayisi olarak, bu konuda en yüksek
hassasiyeti göstermenizi rica ederiz.” ifadesi yer almıştır.

3. Şirket içi gönderilen 7.7.2003 tarihli elektronik posta mesajında,

“Daha önce tarafınıza İbrahim Özata’nın yedek parça arayışları içinde olduğunu
tarafınıza bildirmiştim. Özturgut Petrol/Cafer Turgut’un aracı için yedek parçayı
İbrahim Özata… Engine’den sağlamıştır. Parçalar bugün geliyor. Tayfun 210
Karahasan” ifadesi bulunmaktadır.

4. Raportörlerce, şikayetçinin Bayiler Konseyi hakkındaki rekabet ihlali iddiaları
çerçevesinde Bayiler Konseyi'nin faaliyetleri de araştırılmıştır. Bayiler
Konseyi'ne ilişkin olarak, Renault Trucks tarafından bayilere gönderilen
11.11.2002 tarihli sirkülerde,

“08 Kasım 2002 Cuma günü RTT’de yapılmış olan toplantıda bayilerimizin
tamamının oy birliği ile “RTT Bayileri Konseyi” oluşturulmasına karar verilmiştir
ve bir yıl süre ile görev alacak olan konsey heyetinin seçimi yapılmıştır. Anılan 220
oluşumun, bayilerimiz arasındaki ilişki ve çalışma verimliliğini arttıracağına
inancımız tamdır.

Konsey heyeti, faaliyet esasları ve tüzük hakkındaki çalışmalarını en kısa
sürede tamamlayarak sonraki toplantı tarihi, yeri ve gündemi ile birlikte bütün
bayi arkadaşlarımıza iletecektir. Konsey heyetinde yer alanlar, Başkan Sn.
Tayçin Üner, Üyeler Mehmet Çelik, Hasan Mazıcıoğlu, Gürkan Gürbüz…”
ifadesi yer almaktadır.
04-52/692-176
6

Adana Otomotiv’in sahibi Tayçin ÜNER ‘le yapılan görüşmede, anılan şahıs 230
diğer markalar ve Renault Mais’te benzer bir yapılanma olduğu için, 2002 yılı
sonuna doğru Bayiler Konseyi kurulmasına karar verdiklerini, sektörde bir
ağabey olarak görüldüğü için Konsey'in ilk başkanlığını kendisinin yapmasının
istendiğini, ancak taşımacılık gibi diğer işleri nedeniyle bu konuyla pek
ilgilenemediğini, Konsey'in tüzüğünün daha yeni oluşturulduğunu ve 2003
sonunda da başkanlık görevini Ercüment GÖK’e bıraktığını ifade etmiştir.

5. Renault Trucks bayisi ve halen RTT Bayiler Konseyi başkanlığını yürüten
Ercüment GÖK’e ait olan Gök Otomotiv’de incelemelerde bulunulmuş ve
burada RTT Yetkili Bayiler Konseyi Tüzüğü'ne ulaşılmıştır. Tüzük, Konseyin 240
yapılanmasına ilişkin kapsamlı düzenlemeler içermekle birlikte, önaraştırma
konusuna ilişkin bir bulguya rastlanmamıştır.

6. Raportörler 16.7.2004 tarihinde RTT Ankara bayisi, Ali Rıza Onat Motorlu
Taşıtlar Ticaret ve Sanayi A.Ş. yetkilileriyle görüşmüştür. “Özata Motorlu
Araçlar’dan veya Renault Trucks markasına hizmet veren diğer bir özel
servisten size gelen herhangi bir yedek parça talebi oldu mu? Bu tip talepler
karşısında tutumunuz nedir?” sorusuna,

“…Zaman zaman bu tür taleplerle karşılaşmaktayız, Özata Motorlu Araçlar’ın da 250
geçmiş dönemlerde yedek parça talepleri olmuştur. Bu tip durumlarda isteyen
firmalara yedek parçaları satıyoruz. Bu parçalardan kar ettiğimiz
düşünüldüğünde satmamamız için herhangi bir neden olamaz. Hem Özata’ya,
hem Türkiye çapındaki başka özel servislere yedek parça sattığımızı faturalarla
belgelendirebiliriz. Diğer Renault Trucks yetkili servislerinin de birçok özel
servise bu tür satışları yaptığını bilmekteyiz” şeklinde cevap alınmıştır.

7. Yine Ali Rıza Onat Motorlu Taşıtlar A.Ş.’de, Özata Motorlu Taşıtlar yapılan
satışlarla ilgili olarak 6.6.2003 ve 7.6.2003 tarihli faturalar tespit edilmiştir.
Bunun dışında 2004 yılına ait çeşitli bağımsız tamircilere yapılan satışlara ilişkin 260
faturalar bulunmaktadır. Bu faturalardan çoğunlukla, yağ ve mazot filtresi gibi
yedek parçaların satışının yapıldığı anlaşılmıştır.

I.3. Hukuki Değerlendirme

I.3.1. 1998/3 Sayılı Tebliğ’in Getirdiği Hükümler

Motorlu taşıt dağıtım anlaşmaları, içerdikleri dikey sınırlamalar (bölge ve
müşteri kısıtlamaları ve rekabet yasakları) nedeniyle, rekabeti kısıtlayıcı etkilere
sahip olabilmektedir. Motorlu taşıt dağıtımının özel nitelikleri gereği hükümleri 270
benzeşen bu anlaşmalarda var olan rekabet kısıtlamaları 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesiyle yasaklanmaktadır. Ancak -birçok diğer dikey anlaşma gibi- bazı
koşulları taşımak kaydıyla motorlu taşıt sektöründekilerin de etkinliği ve kaliteyi
artırıcı etkilerinin bulunması sebebiyle söz konusu anlaşmaların Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen muafiyet çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
04-52/692-176
7
Motorlu taşıtlar sektöründe dağıtımın, benzer kısıtlamalar içeren yeniden satış
anlaşmaları ağıyla örgütlenmesi dikkate alınarak, 1.4.1998 tarihinde 1998/3
sayılı Tebliğ yayımlanmıştır. Tebliğ, hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş
anlaşmaları grup olarak 4. maddenin uygulamasından muaf tutmanın yanında
Kurul'a olan bildirim mükellefiyetini de ortadan kaldırmaktadır. 280

Motorlu taşıtların bakım onarım hizmetlerinin önemli bir bölümü marka
uzmanlığı gerektirmektedir. Üreticilerin dağıtım ağlarında yer alan yetkili satıcı
ve servisler, markaya özgü teknik ekipmanları ile üreticilerden aldıkları teknik
bilgi ve eğitimler sayesinde söz konusu uzmanlığa sahip olmaktadır. Ancak
marka uzmanlığı, mutlaka yetkili servis ağı yoluyla da olmayabilir. Yetkili servis
ağı dışında yer alan, ancak gerekli teknik donanıma sahip olan ve belli
markalarda uzmanlaşan bağımsız tamirciler de bakım-onarım işlerini
yürütebilmektedir.
290
Yetkili servisler tarafından verilen satış sonrası hizmetlerin fiyatları, pek çok
hizmeti yetkili servislere eş kalite düzeyinde verebilen bağımsız tamircilere
kıyasla daha yüksek düzeyde olabilmektedir. Bu nedenle, bakım-onarım
hizmetleri pazarında rekabetin korunması bakımından, yeterli sayıda etkin
çalışan bağımsız tamircinin bulunması önemlidir.

Son yıllarda motorlu taşıtların giderek daha karmaşık teknolojik donanıma sahip
olması nedeniyle, bağımsız tamircilerin, taşıtların bakım-onarım hizmetleri için
gerekli olan teknik bilgiye erişimi konusu daha çok önem kazanmaktadır. En az
teknik bilgiye erişim konusu kadar önem taşıyan bir diğer husus, bağımsız 300
tamircilerin taşıtların bakım-onarımı için gerekli olan yedek parçaları temin
edebilmeleri konusudur.

1998/3 sayılı Tebliğ, motorlu taşıtlar sektöründe satış sonrası hizmetlerde etkin
bir rekabetin gerçekleşebilmesi için bir yandan sağlayıcıların rekabeti kısıtlayıcı
nitelikteki dağıtım sistemlerine belirli koşullarda muafiyet tanırken, diğer taraftan
bağımsız tamircilerin de rekabete dahil olmasını kolaylaştırmak amacıyla
bunların gerekli teknik bilgi ve yedek parçalara erişimlerini garanti altına almaya
yönelik bazı düzenlemeler getirmiştir.
310
İddia konusu eylemler aşağıdaTebliğ’in söz konusu düzenlemeleri çerçevesinde
değerlendirilmiştir.

I.3.2. Şikayetçinin RTT’den Taleplerinin Karşılanmamasına Yönelik
İddiaların Değerlendirilmesi

Şikayetçinin iddiaları, RTT’den yazılı olarak yedek parça, Renault Dialog teşhis
bilgisayar cihazı ve teknik yardım istendiği, ancak söz konusu taleplerin RTT
tarafından karşılanmadığı şeklindedir. Şikayetçi ayrıca, RTT’den sözlü olarak
Renault Trucks araçlara yönelik mekanik tamir takımları ve yedek parça 320
bilgisayar yazılımı talep ettiğini, ancak bu talebinin de karşılanmadığını iddia
etmektedir.
04-52/692-176
8

Raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde, RTT’nin şikayetçinin söz konusu
taleplerini karşılamadığı anlaşılmıştır. RTT’den yedek parça talebine ilişkin
iddialar aşağıda ayrıca incelendiğinden bu bölümde şikayetçinin diğer
taleplerine yönelik iddiaları değerlendirilmiştir.

Bu çerçevede, Tebliğ’in 7-k maddesine göre;
330
“Üreticinin sınai ve fikri mülkiyet haklarının ihlal edilmemesi ve kötüye
kullanılmaması kaydıyla, üreticinin dağıtım sisteminde yer almayan tamircilerin,
anlaşma konusu malların bakım ve onarımı veya çevre koruma önlemlerinin
uygulanabilmesi için gerekli teknik bilgiye uygun bir bedel karşılığında
ulaşılabilmesinin üretici tarafından reddedilmesi”, grup muafiyeti kapsamı
dışında kalan rekabet sınırlamaları arasında bulunmaktadır.

Dolayısıyla, Tebliğ’de dağıtım sistemi dışında yer alan tamircilere sağlayıcılar
tarafından teknik bilginin verilmesi zorunlu kılınmakta, buna karşılık şikayetçi
tarafından RTT’den talep edilen, teşhis cihazı, tamir ekipmanı, teknik yazılım 340
gibi unsurların temin edilmesi zorunluluğuna yer verilmemektedir. Rekabet
Kurumu tarafından 1998/3 sayılı Tebliğ’i yenilemek üzere hazırlanan Tebliğ
Taslağı'nda sağlayıcıların bağımsız tamircilere teknik bilginin yanında yukarıda
sayılan diğer unsurları da temin etmesi yükümlülüğünü içeren düzenlemeye yer
verilmekle birlikte söz konusu Tebliğ Taslağı henüz yürürlüğe girmediğinden
1998/3 sayılı Tebliğ’deki düzenlemenin esas alınmıştır.] Bu çerçevede
mevzuata göre RTT’nin talep edilmesi halinde şikayetçiye yalnızca araçların
bakım onarımına ilişkin teknik bilgiyi vermesi zorunludur. Diğer bir deyişle
şikayetçinin RTT’den istediği, teşhis cihazı, tamir ekipmanı, teknik yazılım gibi
unsurların verilmesi en azından mevcut mevzuatın getirdiği düzenlemeler 350
çerçevesinde zorunlu değildir.

Şikayetçiden RTT’ye gönderilen 12.2.2004 tarihli yazıda sıralanan talepler
arasında “teknik yardım” ifadesine de yer verilmekle birlikte; bu ifadeden istemin
kapsamı tam olarak anlaşılamamaktadır.. Söz konusu ifade ile kastedilen
teknik bilgi ise, bu durumun daha açık bir şekilde dile getirilmesi beklenmelidir.
Buna karşılık bilgiden ziyade “teknik eğitim” talep ediliyor ise, mevcut Tebliğ’e
göre eğitim talebinin RTT tarafından karşılanması zorunluluğu
bulunmamaktadır. İstenenin teknik bilgi olduğu kabul edilse dahi, söz konusu
talebin karşılanmamış olması Tebliğ’in ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. 360
Zira 1998/3 Tebliğ’in “kara listesi” olarak adlandırılabilecek 7. maddesinde yer
alan eylemlerin -mehaz mevzuatta da belirtildiği üzere- sağlayıcı tarafından
sistematik bir biçimde gerçekleştirilmesi durumunda, anlaşmaların grup
muafiyetinden yararlanamaması söz konusu olacaktır. .




04-52/692-176
9
I.3.3. Yedek Parçaya Erişim ile İlgili İddiaların Değerlendirmesi
370
Şikayetçi Özata’nın iddiaları arasında Renault Trucks marka araçların onarımını
yapabilmek için gerek duyulan orijinal yedek parçalara erişimde de sorun
yaşandığı iddiası yer almaktadır. Özata, RTT’nin kendisine yedek parça
sağlamadığını, yetkili satıcılara da sistem dışına parça verilmemesi konusunda
baskı yaptığını, yetkili satıcıların ise kurmuş oldukları Bayiler Konseyi'nde özel
servislere yedek parça satılmaması konusunda anlaştıklarını iddia etmektedir.

1998/3 sayılı Tebliğ, motorlu taşıtların ve satış sonrası hizmetlerin dağıtımının
etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi bakımından, dağıtıcı ve yetkili satıcılara
getirilen bazı kısıtlamaların vazgeçilmez olduğu varsayımıyla, seçici nitelikteki 380
motorlu taşıt dağıtım sistemlerine muafiyet tanıyan bir düzenlemegetirmiştir.
Seçici dağıtımın 1998/3 sayılı Tebliğ’in hükümlerine de yansıyan tanımı iki
temel unsurdan oluşmaktadır. Bunlardan birincisi sağlayıcının sözleşme konusu
ürünleri dağıtım sistemi dışındaki yeniden satıcılara satmamayı taahhüt
etmesidir ki, bu durum Tebliğ’in 2. maddesinde ifade edilmiştir. Tebliğ’in
Kapsam başlıklı bu maddesine göre,

“iki teşebbüsün taraf olduğu ve bir tarafın karayollarında kullanım amaçlı üç
veya daha fazla tekerlekli motorlu yeni taşıt araçları ile bunlarla birlikte yedek
parçalarını ülkenin tamamında veya belirlenmiş bir bölümünde yeniden satış 390
amacıyla yalnız diğer tarafa veya onunla birlikte dağıtım sistemi içinde yeralan
belirli sayıdaki teşebbüslere vermeyi kabul ettiği anlaşmalar” Tebliğ kapsamında
yer almaktadır. Görüldüğü üzere RTT’nin dağıtım sisteminde yer almayan özel
servis Özata’ya yedek parça sağlamaması seçici dağıtım sisteminin gereği
olduğu gibi, Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanabilmesi için bir
zorunluluktur. Bu nedenle RTT’nin, dağıtım sistemi içine girmediği sürece (bir
başka deyişle yetkili satıcı ve/veya servis olmadıkça) Özata’ya yedek parça
sağlaması söz konusu olmayacaktır.

Seçici dağıtım tanımının ikinci unsurunu ise, yetkili satıcı ve servislerin de 400
dağıtım sistemi dışındaki satıcılara mal sağlamamayı taahhüt etmesi
oluşturmaktadır. Söz konusu unsur ise, Tebliğ’in 4-b/9 maddesinde -bu duruma
bir istisna getirilerek - ifade bulmaktadır. Buna göre yetkili satıcıya getirilen;

“Dağıtım sistemi içinde yer almayan başka bir satıcıya anlaşma konusu malları
satmama veya anlaşmanın kapsadığı ürün yelpazesinde yer alan yedek
parçaları, anlaşma konusu motorlu taşıt araçlarının bakım ve onarımında
kullanılmadıkça temin etmeme yükümlülüğü” grup muafiyeti kapsamında yer
almaktadır. Hükme göre RTT’nin yetkili satıcılarına anlaşma konusu ürünleri
yalnızca nihai müşterilere satma ve dağıtım sistemi dışındaki yeniden satıcılara 410
satmama yükümlülüğü getirmesi mümkünken, bu durumun istisnası olarak
yedek parçaları yalnızca bakım ve onarımda kullanacak tamircilere satmama
yükümlülüğü getirmesi muafiyet kapsamı dışında bırakılmıştır.

04-52/692-176
10
Daha önce de yer verildiği üzere, RTT tarafından yetkili satıcılarına gönderilen
sirkülerde,

“sadece ve sadece Müşterilere (satılan araç veya yedek parçalara tekrar satma
amacı gütmeden sahip olacak kişi, kişiler veya kuruluş satılabilceğinin; hiç bir
şekilde, gene Bayi sözleşmesi, 5. maddenin (satış) E bendine göre ‘…yeni 420
ürünleri RTT’nin dağıtım sistemi haricindeki üçüncü bir motorlu araç satıcısına
satış, teşhir gösteri ve depolama amacıyla toptan satma veya devretme hakkına
sahip değildir…’ 3. şahıslara, satmak amacı ile satın alanlara, toptancılara , eski
bayilere vs. satılmaması gerektiğini bir kez daha hatırlatırız”

ifadesi yer almaktadır. RTT yetkilileri söz konusu sirkülerle ürünlerin yalnızca
yeniden satış amacıyla satın alacak teşebbüslere, yetkili satıcılar tarafından
yapılacak satışların engellenmesinin amaçlandığını, parçaları bakım onarımda
kullanacak tamircilere yapılacak satışlara ilişkin bir yasak getirilmediğini ifade
etmişlerdir. 430

Sirkülerin, mevcut şekliyle, dağıtım sistemi dışına yapılacak tüm satışların
istisna getirmeksizin yasaklandığı yönünde yorumlanması mümkün
görünmektedir. Diğer taraftan söz konusu tutanakta alıntı yapılan sözleşme
maddesinin yalnızca 1997 ve 1999 yılları arasında imzalanan 3 bayilik
sözleşmesinde bulunduğu, daha sonraki tarihlerde geri kalan tüm bayilerle
imzalanan sözleşmelerde ise söz konusu hükmün “ürünlerin bakım ve
onarımında kullanılmadıkça” ifadesi eklenerek Tebliğ hükümlerine uygun bir
biçimde değiştirildiği belirlenmiştir.
440
Ayrıca RTT’de tespit edilen şirket içi elektronik posta yazışmasında şikayetçinin
yedek parça arayışlarından söz edilerek, parçaların RTT yetkili satıcılarından
biri olan Engine’den sağlandığının belirtildiği ve bu durumun olumsuz bir
değerlendirmeye yer verilmeksizin RTT yetkilileri tarafından doğal karşılandığı
görülmektedir. Bunun dışında RTT merkezinde Raportörlerce yapılan yerinde
incelemede elektronik postalar da dahil olmak üzere şirket içi ve dışı yazışmalar
ve bayilere gönderilen sirkülerler gözden geçirilmiş, bağımsız tamircilere yedek
parça satılmamasına yönelik olarak RTT tarafından bayilere baskı ya da
yaptırım uygulandığı yönünde tespite ulaşılamamıştır.
450
I.3.4. Bayiler Konseyi Hakkındaki İddiaların Değerlendirilmesi

Şikayetçinin iddiaları arasında yer alan bir başka husus, Renault Trucks
bayilerinin kendi aralarında bir Konsey kurdukları ve söz konusu Konsey’in
bağımsız tamircilere yedek parça sağlanmaması konusunda bir karar alarak
uygulamaya koyduğudur. Söz konusu iddia, 1998/3 sayılı Tebliğ hükümlerinden
bağımsız olarak, rakip konumdaki teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı
nitelikte bir yatay anlaşmanın varlığına işaret etmektedir.

04-52/692-176
11
RTT tarafından bayilere gönderilen ve Bayiler Konseyi’nin oluşturulduğu ifade 460
edilen yazı, Bayiler Konseyi’nin başkanlığını yürüten Ercüment GÖK’e ait Gök
Otomotiv’de yapılan yerinde incelemelerde örneği alınan Konsey Tüzüğü ve
RTT yetkilileri ve Ercüment GÖK ile yapılan görüşmeler, RTT bayileri arasında
Bayiler Konseyi adındaki bir oluşumun varlığını doğrulamaktadır. 4054 sayılı
Kanun açısından önemli olan ise, söz konusu oluşumun amacı, niteliği ve iddia
edildiği gibi rekabeti kısıtlayıcı eylemleri gerçekleştirme amacıyla kullanılıp
kullanılmadığıdır.

Önaraştırma kapsamında yapılan görüşmelerde Bayiler Konseyi’nin kuruluş
amacı, bayilerin karşılaştığı sorunların RTT’ye iletilmesi ve RTT ile ilişkilerinde 470
bayilerin görüşlerinin daha fazla dikkate alınması şeklinde ifade edilmiştir.

Tüzükte ise Konsey’in amaçları şu şekilde düzenlenmiştir:

“A. RTT ile şebeke arasındaki işbirliğinin arttırılması
B. Yetkili Bayilerin kendi aralarındaki iletişim ve işbirliğinin arttırılması
C. Şirket Politikalarının belirlenmesinde, Yetkili Bayilerin ortak görüşlerinin
dikkate alınması.
D. Şebekenin organize bir güç haline gelmesiyle, diğer markalara karşı rekabet
gücünün artırılması. 480
E. Yetkili Bayi-RTT iletişiminin seçilmiş Bölge Başkanları kanalıyla sistemli bir
yapıya kavuşturulması ile iletişim etkinliğinin artırılması, karşılıklı, hızlı ve
eksiksiz bilgi akışının temini ve sorunların daha hızlı çözümlenmesinin
sağlanması”

Tüzükte yer alan Konsey’in kuruluş amaçlarından (B) maddesi dışındakilerin
4054 sayılı Kanun açısından sakıncasının bulunmayacağı anlaşılmıştır. Diğer
yandan (B) maddesinde ifade edilen “Yetkili Bayilerin kendi aralarındaki iletişim
ve işbirliğinin arttırılması” hedefi, özellikle söz konusu iletişim ve işbirliğinin
bayilerin ürünlerin yeniden satış fiyatı konusunda anlaşmalarına yol açması 490
durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ciddi bir rekabet
ihlaline yol açabilecektir. Bu nedenle Bayiler Konseyi ve RTT bayilerinin ilgili
madde konusunda uyarılması gerekli görülmüştür.

Diğer taraftan Konsey Tüzüğü’nde Konsey’in 5.5.2002 tarihinde kurulduğu ve
9.6.2004 tarihinde Konsey Temsilciler Kurulu Üyeleri’nin onaylaması ile birlikte
yürürlüğe gireceği ilgililerce belirtilmektedir. Ancak gerek RTT yetkilileri gerekse
Ercüment GÖK tarafından Konsey’in 2002 yılı içinde kurulmuş olmakla birlikte
aktif olarak faaliyete geçmediği ve söz konusu yıldan bu yana yalnızca iki
toplantı yapılabildiği ifade edilmiştir. Halen Konsey başkanlığını yürüttüğü ifade 500
edilen Ercüment GÖK’ün bürosunda yapılan yerinde incelemede ise, Tüzük
taslağından başka gerek bayiler tarafından bağımsız tamircilere yapılacak
yedek parça satışı gerekse Konseyin diğer faaliyetlerine ilişkin olarak herhangi
bir bilgi ve belgeye ulaşılamamıştır. Bu durum Konsey’in henüz aktif olarak
faaliyete geçmediği yönündeki beyanları desteklemektedir.
04-52/692-176
12

RTT Ankara Bayisi Ali Rıza ONAT yetkilileriyle yapılan görüşmelerde, zaman
zaman Türkiye genelinde faaliyet gösteren bağımsız tamircilerden gelen
Renault Trucks yedek parça talepleriyle karşılaşıldığı ve söz konusu
teşebbüslere yedek parça satışının yapıldığı, hatta şikayetçi ÖZATA’ya dahi 510
kendileri tarafından yedek parça satışı yapıldığı ifade edilmiş, söz konusu
satışları belgelemesi amacıyla aralarında 6.6.2003 ve 7.6.2003 tarihlerinde
ÖZATA’ adına düzenlenen iki faturanın da bulunduğu çeşitli faturalar
sunulmuştur.

Ayrıca bizzat şikayetçi ÖZATA, Türkiye’nin değişik bölgelerinde faaliyet
gösteren RTT Bayilerinden yedek parça satın alabildiğini, ancak bu konudaki
sıkıntının söz konusu satışlara ilişkin olarak kendi firması adına fatura
düzenlenmemesi olduğunu ifade etmektedir.
520
Bunların dışında, bağımsız tamircilere yedek parça satışı yapılmaması
konusunda Konsey tarafından alınmış ve etkin olarak uygulanan bir Kararın
varlığına işaret eden hiçbir belge ve bulguya ulaşılamamıştır.

I.3.5. RTT’nin Bayilik Sözleşmeleri'nin Değerlendirilmesi

Yapılan yerinde incelemelerde şikayet konusu eylemlerin yanı sıra RTT’nin
bayilik sözleşmeleri de incelenmiştir.

RTT’nin Türkiye’deki dağıtım ağı ülkenin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren 530
toplam 16 bayiden oluşmaktadır. RTT yetkililerinden alınan bilgiye göre RTT
bayilerinin tamamı Renault Trucks marka ağır ticari araçların, bunların yedek
parçalarının ve satış sonrası hizmetlerinin dağıtımını gerçekleştirmektedir.
Bayilerle RTT arasındaki ilişkiler imzalanan Bayilik Sözleşmeleri ile
düzenlenmektedir. RTT mevcut 16 bayisiyle en eskisi 29.12.1997, en yenisi
4.7.2003 tarihinde olmak üzere farklı tarihlerde Bayilik Sözleşmeleri imzalamış
bulunmaktadır. 16 bayi ile imzalanan sözleşmelerinin tamamı “Bayilik
Sözleşmesi” olarak adlandırılmış olsa da maddelerinde imzalandıkları döneme
göre farklılıklar olduğu, ilerleyen yıllar içinde bazı hükümlerde kademe kademe
değişiklikler yapıldığı anlaşılmıştır. 540

Bu çerçevede, 1997-1999 yılları arasında imzalanmış 3 bayilik sözleşmesinin
ayrı bir grup, 2000-2003 yılları arasında imzalanan sözleşmelerin ayrı bir grup
olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

I.3.5.1. 1997-1999 tarihleri arasında imzalanan bayilik sözleşmeleri

RTT’nin bayilik sözleşmelerinin en eskisi 29.12.1997 tarihinde İstanbul
bayilerinden Horoz Taşıt Ticaret ve Sanayi A.Ş. ile imzalanmıştır. Raportörlerce
yapılan incelemede teşebbüsün 2.4.1998 ve 16.9.1999 tarihlerinde diğer iki bayi 550
04-52/692-176
13
ile imzalamış olduğu sözleşmelerin de aynı maddelerden oluştuğu tespit
edilmiştir.

İçerdikleri rekabet yasağı ve aşağıda değinilen diğer bazı hükümler nedeniyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bulunan bayilik sözleşmelerine
ilişkin olarak Kurum'a herhangi bir muafiyet başvurusunda bulunulmadığı tespit
edilmiştir. Bu nedenle söz konusu sözleşmelerin 1998/3 sayılı Grup Muafiyeti
Tebliğ’i çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

I.3.5.1.1. Sağlayıcının, yetkili satıcının anlaşma bölgesinde başka 560
teşebbüslerle anlaşma yapma hakkını saklı tutması

Bayilik Sözleşmesi'nin 2-D maddesinde, “Bu sözleşme, Bayi’e herhangi bir
bölgede, ilde veya mahalde tekel hakkı bahşetmez. RTT dilediği coğrafik
birimde yeni bayilikler, acentalıklar, komisyonculuklar, ortaklıklar kurmak,
mağazalar, atölyeler, satış noktaları açmak hakkına sahiptir.” ifadesi yer
almaktadır.

1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-d maddesine göre ise, “Sağlayıcının, anlaşma ile
satıcının anlaşma bölgesinde faaliyet gösteren başka satıcı teşebbüslerle, 570
anlaşma konusu malların dağıtım ve servisi konusunda veya anlaşma bölgesini
değiştirmesi konusunda anlaşma yapma hakkını saklı tutulması.” anlaşmanın
grup muafiyeti kapsamı dışına çıkmasına neden olmaktadır.

Esasen, 1998/3 sayılı Tebliğ’e göre, yetkili satıcıya belirli bir münhasır anlaşma
bölgesi verilmesi ve bölge içinde RTT’nin başka teşebbüslerle anlaşma yapma
hakkını saklı tutmaması gerekmektedir. Bu nedenle bayilik sözleşmesinin 2-D
maddesinin 1998/3 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

I.3.5.1.2. Tebliğ kapsamı dışındaki ürünlerin dağıtımının sözleşmede 580
düzenlenmesi

Bayilik Sözleşmesi Madde 3-A’da, “Genel: Bayi, Renault V.I. veya RTT
tarafından üretilen veya ürettirilen ve bu Sözleşme’de belirlenen Araç, Aksesuar
ve Yedek Parçaları, RTT’den Sözleşme koşullarına uygun olarak teslim alıp,
gene bu Sözleşme’de belirlenen işyerinde, Sözleşme koşullarına uygun olarak
satmayı...... kabul ve taahhüt eder." ifadesi yer almaktadır.

1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-b maddesine göre ise; “Taraflarca anlaşmaya bu
Tebliğde anılan mal ve hizmetlerden başka mal ve hizmetlerle ilişkili hükümler 590
konulması veya anlaşmanın bu gibi mal ve hizmetlere uygulanması.”
anlaşmanın grup muafiyeti kapsamı dışına çıkmasına neden olmaktadır.

Buna göre; Bayilik sözleşmesinde yer alan söz konusu hüküm Tebliğ'e aykırılık
oluşturmaktadır.

04-52/692-176
14
I.3.5.1.3. Rekabet Yasağı

- Bayilik Sözleşmesi Madde 3-B-VII’de “Bayi, Renault V.I ve/veya RTT’nin temin
ettiğinden başkaca mal üretmeyecek, ürettirmeyecek, temin etmeyecek ve satın 600
almayacaktır.”,

- Madde 19-A ve B’de “Bayi sadece işbu sözleşme konusu ürünleri satacak, bu
ürünlere dair sipariş verecek ve reklam yapacaktır. Aksi kararlaştırılmadıkça,
Bayi sadece işbu Sözleşme’de öngörülen işiyle ilgili faaliyet gösterecektir.”,

- Madde 7-C’de ise “Bayi tüm Araç, Yedek Parça ve Aksesuarları RTT’den
temin edecektir.”

ifadeleri yer almaktadır. 610

1998/3 sayılı Tebliğ'in 4-b/3 maddesinde; “Ayrı satış yerlerinde, ayrı bir
yönetimle ve ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar arasında karışıklıktan
kaçınacak şekilde satış halleri hariç olmak üzere üreticiden başka kişiler
tarafından sunulan motorlu yeni taşıt araçlarını satmama yükümlülüğü”
getirilmesi grup muafiyeti kapsamına giren yükümlülükler arasında sayılmıştır.

Bir başka deyişle Tebliğ, başka markaların satışı ile ilgili olarak sağlayıcı
tarafından getirilebilecek rekabet yasaklarına ancak belli sınırlar dahilinde izin
vermektedir. Bayilik sözleşmesinin ilgili hükümlerinde ise, başka marka 620
araçların satışı Tebliğ’e aykırı bir biçimde istisna getirmeksizin
yasaklanmaktadır.

I.3.5.1.4. Eşdeğer Kalitede Yedek Parça Kullanımı

Madde 14-B’de, “Bayi tüm parça ve aksesuarları, RTT tarafından belirlenmiş
hüküm ve şartlarla sadece RTT’den satın alacaktır” denilmektedir.

Tebliğ’in 7-h maddesine göre, “Sağlayıcının, satıcının 4 üncü maddenin b-5 inci
bendinde yer alan anlaşma konusu mallarla rekabet edebilecek ve onların 630
kalitesine denk olan yedek parçaları dilediği bir üçüncü teşebbüsten elde etme
serbestliğini doğrudan veya dolaylı olarak sınırlandırması.” anlaşmaların grup
muafiyeti kapsamı dışına çıkmasına neden olmaktadır.

Buna göre, Bayilik Sözleşmesi'nin 14-B maddesi ile bayinin alternatif
kaynaklardan yedek parça temin edebilmesi Tebliğ hükümlerine aykırı bir
biçimde tamamen yasaklanmaktadır.

I.3.5.1.5. Bağımsız tamircilere yedek parça satışının engellenmesi
640
Bayilik Sözleşmesi Madde 5-E’de, “Bayi, RTT’nin önceden yazılı onayını
almadan, Ürünleri diğer bir Tali Bayi’e veya üçüncü bir kişiye satış, teşhir,
04-52/692-176
15
gösteri ve depolama amacıyla toptan satma veya devretme hakkına sahip
değildir.” ifadesi yer almaktadır.

Tebliğ’in 4-b/9 maddesine göre ise yetkili satıcıya getirilen; “Dağıtım sistemi
içinde yer almayan başka bir satıcıya anlaşma konusu malları satmama veya
anlaşmanın kapsadığı ürün yelpazesinde yer alan yedek parçaları, anlaşma
konusu motorlu taşıt araçlarının bakım ve onarımında kullanılmadıkça temin
etmeme yükümlülüğü” grup muafiyeti kapsamında yer almaktadır. 650

1997-1999 arasında imzalanan sözleşmelerde bulunan söz konusu maddenin
mevcut şekliyle dağıtım sistemi dışına yapılacak tüm satışların istisna
getirmeksizin yasakladığı yönünde yorumlanması mümkün olduğundan Tebliğ
hükümlerine aykırı oluğu kanaatine varılmıştır.

I.3.5.1.6. Sözleşme ve feshi ihbar süreleri

Bayilik Sözleşmesinin 21. maddesi, “İşbu Sözleşme’nin süresi 3 yıl olup,
Sözleşme, taraflarca , imzalandığı anda yürürlüğe girecek, Madde 22 uyarınca 660
sona erdirilmediği takdirde birer yıllık dönemler halinde otomatikman
yenilenecek ve taraflardan biri 3 ay önceden yazılı olarak feshi ihbarda
bulunmadıkça yürürlükte kalacaktır.” şeklindedir.

1998/3 sayılı Tebliğin 2000/3 sayılı Tebliğ ile değişik 6. maddesinin ikinci
paragrafı uyarınca,

“b) Belirsiz süreli anlaşmalarda yer alacak feshi ihbar süresinin, her iki taraf için
en az iki yıl olması; ancak sağlayıcının anlaşmaya son vermesi halinde
kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu 670
veya satıcının dağıtım sistemine ilk kez girdiği ve anlaşma süresinin veya
anlaşmanın olağan feshi ihbar süresinin bu satıcı tarafından ilk kez kabul
edildiği hallerde bu sürenin asgari bir yıl olması,

c) Belirli süreli anlaşmalarda ise, anlaşma süresinin en az beş yıl olması ve
anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini anlaşmanın sona ermesinden
asgari altı ay önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul etmesi.” anlaşmalara
muafiyet tanınabilmesi için zorunlu haller arasında sayılmıştır.

Görüldüğü üzere 3 yıllık bir süre ile imzalanan bayilik sözleşmesinde yer alan 680
sözleşme ve feshi ihbar süreleri Tebliğ’de öngörülen düzenlemeye uygun
değildir.

I.3.5.2. 2000-2003 yılları arasında imzalanan bayilik sözleşmeleri

2000 yılından itibaren RTT’nin yeni bayileriyle eski sözleşmelerin revize edilmiş
halini imzaladığı görülmektedir.

04-52/692-176
16
RTT’nin 2000 yılından sonra imzalamış olduğu sözleşmelere bakıldığında eski
sözleşmelerde bulunan ve 1998/3 sayılı Tebliğ’e aykırılık teşkil eden hükümlerin 690
önemli bir kısmının Tebliğ’e uygun hale getirildiği görülmektedir.

Bununla birlikte Tebliğ hükümlerine en uygun bir biçimde düzenlendiği
söylenebilecek 2003 tarihli sözleşmelerde de, eski sözleşmelerde yer alan
Tebliğ’e aykırı bazı hükümlerin mevcudiyetini koruduğu tespit edilmiştir. Eski
sözleşmelerde yer alan Madde 2-D’de RTT’nin yetkili satıcının anlaşma bölgesi
içinde başka teşebbüslerle anlaşma yapma hakkını saklı tutmasını düzenleyen
ve Madde 3-A’da Tebliğ kapsamında bulunmayan ürünlerden olan
“aksesuarların” da sözleşme hükümlerine göre dağıtılacağını düzenleyen
hükümler 2003 yılında imzalanan sözleşme metinlerinde de yerini korumaktadır. 700

Konuya ilişkin olarak RTT yetkililerinden, sözleşmelerin hepsinde aynı temel
metnin baz alınmış olduğu, diğer taraftan zaman içerisinde yeni bayilerle
imzalanan sözleşmelerde bazı hükümlerin değiştirildiği, en son bayilerle
imzalanan sözleşmelerin maddelerinde 1998/3 sayılı Tebliğ’e uyum sağlanması
amacıyla başta sözleşme süreleri ve feshi ihbar süreleri olmak üzere bazı
değişiklikler yapıldığı ancak eski bayilerle imzalanmış bulunan sözleşmelerin
yenilenmediği bilgisi edinilmiştir. Yetkililer, Rekabet Kurumu tarafından
yürütülen motorlu taşıt dağıtımına yönelik tebliğ çalışmaları nedeniyle eski
sözleşmelerini yenilemediklerini, yeni tebliğin yayımlanması durumunda tüm 710
bayilerle yeni tebliğ hükümlerine göre düzenlenmiş tek tip bayilik
sözleşmelerinin imzalanmasının planlandığını ifade etmişlerdir.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;

A- Renault Trucks Türkiye Ticaret A.Ş.’nin şikayet konusu eylemlerinin 4054
sayılı Kanun'a ve 1998/3 sayılı Tebliğ’e aykırılık taşımadığına, bu nedenle
teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin 720
reddine;

B- Bununla beraber, yapılan incelemeler sırasında Renault Trucks Türkiye
Ticaret A.Ş.’nin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki Bayilik
Sözleşmeleri’nin 1998/3 sayılı Tebliğ’e aykırı hükümler içerdiğinin tespit
olunması nedeniyle:

1.- Bayilik sözleşmelerinin 3-A maddesi ve diğer maddelerinden aksesuarların
dağıtımına ilişkin hükümlerin ve 2-D maddesinde yer alan, Renault Trucks
Türkiye Ticaret A.Ş.’nin yetkili satıcının anlaşma bölgesinde başka satıcı 730
teşebbüslerle anlaşma yapma hakkını saklı tutmasını düzenleyen hükmün,
1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-d maddesine uygun şekilde düzenlenmesi,

04-52/692-176
17
- 1997-2001 yılları arasında imzalanan sözleşmelerin yürürlük ve feshi ihbar
sürelerine ilişkin 21 ve 22. maddelerin 1998/3 sayılı Tebliğ’in 2000/3 sayılı
Tebliğ ile değişik 6. maddesine uygun şekilde düzenlenmesi,

- 1997-1999 yılları arasında imzalanan sözleşmelerin,

başka marka araçların satışı ile ilgili 3-B-VII, 19-A ve B, 7-C maddelerinin 740
1998/3 sayılı Tebliğ’in 4-b/3 maddesi uyarınca, ayrı satış yerlerinde, ayrı bir
yönetimle ve ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar arasında karışıklıktan
kaçınacak şekilde satış hallerinde, bayinin başka marka motorlu araçları
satabilmelerine olanak tanıyacak şekilde düzenlenmesi,

bayinin başka kaynaklardan gelen yedek parçaları kullanmasını yasaklayan 14-
B maddesinin, 1998/3 sayılı Tebliğ’in 7-h maddesi uyarınca, orjinal parçalarla
eşdeğer kalitedeki yedek parça kullanımına izin verecek şekilde düzenlenmesi,

üçüncü kişilere mal satılmamasına ilişkin 5-E maddesinin 1998/3 sayılı Tebliğ’in 750
4-b/9 maddesi uyarınca araçların bakım ve onarımında kullanacak bağımsız
tamircilere yedek parçaların satışına yasak getirmeyecek şekilde düzenlenmesi,

kaydıyla ilgili sözleşmelerin 1998/3 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten
yararlanabileceğine;

2- Söz konusu değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na
bildirilmesine; Kurul'ca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulanması halinde
haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun'un 16 ve 17. maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine; 760

C.1- Renault Trucks Türkiye’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında olan ancak
1998/3 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanmayan bazı
sözleşmelerinin 7 yıla yakın bir süredir yürürlükte bulunduğu, bu nedenle
teşebbüs hakkında soruşturma açılmasının gerekebileceği, ancak teşebbüsün
en son 2003 yılında imzalamış bulunduğu sözleşmeleri Tebliğ’e büyük ölçüde
uyumlu hale getirmiş olması, eski sözleşmelerde yer alan 1998/3 sayılı Tebliğ’e
aykırılıkların ise açık ihlal niteliğinde olmaması ve Tebliğ’e aykırı hükümlere
dayanarak yapılan uygulamaya yönelik herhangi bir bulguya rastlanmaması
nedeniyle, bayilik sözleşmelerinin Tebliğ’e uyumlu hale getirilmesi konusunda 770
teşebbüsün uyarılması kaydıyla, bu aşamada soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına,

2- Renault Trucks Türkiye’nin yetkili bayileri tarafından kurulmuş olan Bayiler
Konseyi’nin “yetkili bayilerin kendi aralarındaki iletişim ve işbirliğinin arttırılması”
hedefinin, ürünlerin yeniden satış fiyatı konusunda bayilerin aralarında bir yatay
işbirliği anlaşması yapmalarına ya da bir uyumlu eylem içine girmelerine yol
açması durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet
ihlaline neden olacağına, bu durumda ilgili teşebbüsler hakkında Kanun’un 40.
04-52/692-176
18
maddesi uyarınca soruşturma açılacağı konusunda Renault Trucks Türkiye’nin 780
Bayiler Konseyi’nin uyarılmasına;

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy