Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-60
Karar Sayısı : 04-52/717-181
Karar Tarihi : 12.8.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B- RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ, Ferhat TOPKAYA
C- ŞİKAYET EDEN : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turcell Plaza Meşrutiyet Cad. No:153
Tepebaşı/İstanbul
Temsilcisi: Av.Ümit AKIN, Av. Gökçe TÜRKOĞLU
Halaskargazi Cad. Atamın Apt. No:348
Kat:4 Daire:5 Şişli/İstanbul
D- HAKKINDA
İNCELEME YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı, Aydınlıkevler/ANKARA
E- DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin 1.6.2004 tarihi
itibarıyla geçerli olmak üzere kiralık devre tarifelerinde yaptığı
değişikliklerle toptan aylık devre tesisi ve nakil ücretlerinin çok yüksek
oranlarda artırmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ : Söz konusu ihlal iddiasıyla ilgili olarak Kurum’a
gönderilen şikayet başvurusunda özetle;
- Telekomünikasyon Kurumu’nun 5.6.2004 tarih ve 25483 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 2004/246 sayılı kararıyla 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanununun değişik 29. maddesinin (b) bendine göre,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetleri ile (kişisel telekomünikasyon tesisleri
ile telekomünikasyon hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmeleri veya
telekomünikasyon ruhsatları veya genel izinlerinde ilgili işletmeci
tarafından kurulması öngörülen telekomünikasyon altyapısı hariç olmak
üzere) tüm telekomünikasyon altyapısında, ilgili piyasaların
serbestleştirilmesiyle birlikte, söz konusu piyasalarda faaliyet gösteren
işletmecilerin rekabet gücüne yönelik ölçülebilir büyüklüklere ulaşıncaya
kadar Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)’nin fiili tekele sahip
işletmeci olarak belirlediği,
04-52/717-181
2
- Türk Telekom’un 1.6.2004 günü itibarıyla geçerli olmak üzere kiralık devre
tarifelerinde değişiklik yaptığı,
- Türk Telekom’un altyapı hizmetlerine ilişkin tarifelerde 1.6.2004 tarihinde
gerçekleştirmiş olduğu zam incelendiğinde toptan aylık devre tesis ve nakil
ücretlerinin yüzde binler oranında arttırıldığı,
- Bu yeni tarife ile altyapı tesis ücretlerine %1015 ve nakil ücretlerine de
%1382 oranında zam uygulandığı,
- Bu fiyat artışlarının hiçbir makul gerekçeye ve hiçbir maliyet esasına
dayanmadığı ve piyasa gerçeklerine tamamen aykırı düştüğü,
- Söz konusu tarifelerde, telekomünikasyon altyapısı devre ve nakil
ücretlerinin perakende ve toptan aylık kira tarifeleri şeklinde düzenlenmiş
olmasıyla birlikte, toptan aylık kira tarifelerinden yaralanabilmek için en az
50 adet devre ve toplam 50x2 Mbps eşdeğer kapasite kiralama koşulu
getirildiği,
- Türk Telekom’un, altyapı işletmeciliği konusundaki yetkilendirmelere az bir
zaman kala belirlediği tarifeler ve hiçbir rasyonel gerekçeye
dayanmaksızın uygulanan fahiş fiyatlandırmalar ile yeni teşebbüsler için
oldukça yüksek meblağlarda yatırımların gerçekleştirilmesini; varolan
işletmeciler açısından da sistemlerinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesi için
makul olanın çok üzerinde harcamalar yapılmasını zorunlu kıldığı ve bu
suretle sahip olduğu fiili tekelini kötüye kullandığı,
- Söz konusu hizmetlere ilişkin olarak faaliyet göstermekte olan
işletmecilerin bu sistemlerin işletimi için gerekli olan altyapı ve devre
kiralama, enerji kullanımı, tesis ve nakil hizmetlerinin tamamını Türk
Telekom’dan temin etmek zorunda olduğu dikkate alındığında, Türk
Telekom’un bu suretle ilgili piyasada bir giriş engeli oluşturduğu; yüksek
altyapı yatımlarına sebebiyet vererek ilgili piyasadaki fiili tekelinin devamını
garanti etmeye çalıştığı ve ilgili pazarda serbest rekabetin tesisini
engellemekte olduğu
ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 15.6.2004 tarih ve 3185 sayı ile
giren şikayet üzerine düzenlenen 9.8.2004 ve 2004-2-60/İİ-04-Öİ sayılı İlk
İnceleme Raporu ve söz konusu iddialara ilişkin olarak 2813 sayılı Telsiz
Kanunu’nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası gereği 2.8.2004 tarih ve 4206 sayı
ile Kuruma intikal eden Telekomünikasyon Kurumu’nun görüşü, 9.8.2004
tarih, REK.0.06.00.00/119 sayılı Başkanlık Önergesi ile 04-52 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonucunda; Telekomünikasyon Kurulu tarafından Türk Telekom’un şikayet
konusu tarifelerinin maliyet esaslı olduğu ve etkin piyasa gücünün bir sonucu
olarak ortaya çıkabilecek aşırı fiyatları içermediği tespit edilerek onaylanmış
olması nedeniyle, tarifelerin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği ifade edilmiştir.
04-52/717-181
3
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet konusu tarifelerin 406 sayılı Kanun uyarınca düzenlemeye tabi olması
sebebiyle öncelikle Türk Telekom’un tarifelerinin belirlenmesine ilişkin
mevzuatın incelenmesi gerekmektedir.
28.8.2001 tarih ve 24507 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarife
Yönetmeliği (Yönetmelik)’nin “Tarifelerin Onaylanmasında Uygulanacak
Esaslar” başlıklı 6. maddesine göre Türk Telekom’un tarifelerinin,
- hizmetin etkin olarak sağlanması maliyetine dayalı olması gerektiği,
- haklı bir gerekçe olmaksızın, işletmecinin etkin piyasa gücünün bir sonucu
olarak ortaya çıkabilecek aşırı fiyatları içermemesi,
- rekabetin kısıtlanmasını hedefleyen fiyat indirimlerini ihtiva etmemesi
- aynı veya benzer telekomünikasyon hizmetlerinin sunulmasında
kullanıcılar arasında ayrım yapılmasına yol açmaması
gerekmektedir. Telekomünikasyon Kurumu bu esaslar çerçevesinde kiralık
devre tarifelerini “her bir hizmet için hizmetin etkin olarak sağlanması
maliyetine dayalı yöntem”e göre onaylamaktadır. Telekomünikasyon Kurulu
tarifeleri onaylarken, Yönetmeliğin “Tarife Onay Yöntemleri” başlıklı 7.
maddesi uyarınca, her bir tarifenin işletmecinin etkin piyasa gücünün bir
sonucu olarak ortaya çıkabilecek aşırı fiyatları içerip içermediğine yönelik
inceleme yapmakta, gerekleri sağlanmadığı takdirde ilgili tarifeye onay
vermemektedir.
Telekomünikasyon Kurumu’ndan gelen görüş yazısında da, Türk Telekom
tarafından sunulan kiralık devre tarifelerinin 1.1.2003 tarihinden itibaren
maliyet esaslı olarak onaylanacağının Telekomünikasyon Kurumu tarafından
düzenlendiği ve bu çerçevede şikayete konu tarifelerin Telekomünikasyon
Kurumu tarafından onaylandığı ifade edilmiştir. Bu ifadeden de anlaşıldığı
üzere, Telekomünikasyon Kurumu, şikayet konusu kiralık devre tarifelerine
ilişkin olarak Türk Telekom’un sunduğu maliyetleri incelemiş; şikayete konu
tarifelerin, Türk Telekom’un etkin piyasa gücünün bir sonucu olarak ortaya
çıkabilecek aşırı fiyatları içermediğine kanaat getirmiş ve rekabet etkilerini de
göz önüne alarak tarifeleri maliyet esaslı olarak onaylamıştır.
Aynı yazıda da ifade edildiği üzere, 4502 sayılı Kanun’la değişik 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 29. maddesine göre Telekomünikasyon
Kurumu, hat ve devre kiraları da dahil olmak üzere ücretlerin hesaplanma
yöntemlerini ve üst sınırlarını, makul ve ayrım gözetmeyen şartlarla,
30. maddede belirtilen genel ilkeler çerçevesinde çıkarılacak yönetmelikler,
tebliğler ve sair düzenlemeler, imtiyaz sözleşmeleri ve telekomünikasyon
ruhsatlarının hüküm ve şartları da gözetilerek tayin ve tespit etmeye yetkilidir.
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Telekomünikasyon Kurulu tarafından Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin şikayet
konusu tarifelerinin maliyet esaslı olduğu ve etkin piyasa gücünün bir sonucu
04-52/717-181
4
olarak ortaya çıkabilecek aşırı fiyatları içermediği tespit edilerek onaylanmış
olması nedeniyle, tarifelerin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy