Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-129 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 04-53/742-185
Karar Tarihi : 16.8.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Kerem TOMUR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Eczacıbaşı Holding A.Ş.
- İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. 20
D. TARAFLAR : - Eczacıbaşı Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. Ali Kaya Sk. No:7 34394 Levent/İstanbul
- İş Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
İş Kuleleri Kule 2 K:9 34330 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Eczacıbaşı Holding A.Ş. (Eczacıbaşı) ve İş
Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (İş GYO) tarafından kurulan Kanyon
Yönetim, İşletim ve Pazarlama Ltd. Şti. (Kanyon Ltd. Şti.) unvanlı ortak
girişim şirketine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.7.2004 tarih ve 4117 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
13.8.2004 tarih, 2004-4-129/Öİ-04-SC sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
13.8.2004 tarih, REK.0.08.00.00/188 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-53 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, Eczacıbaşı ve İş GYO'nun 40
%50-%50 hissedarı olmak suretiyle aralarında kurdukları Kanyon Ltd. Şti.'nin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim olduğu, söz konusu ortak girişimin 4054
Sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde hakim durum yaratan veya mevcut bir
hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut
bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
04-53/742-185
2
azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle bildirim konusu
ortak girişime izin verilmesinin uygun olacağı görüşü ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. Taraflar
H.1.1. Eczacıbaşı Holding A.Ş.
Eczacıbaşı temel olarak ilaç, yapı malzemeleri, tüketim ürünleri üretimi alanında,
ulusal ve uluslararası pazarlara yönelik olarak çalışan bir sanayi kuruluşları
topluluğudur. Topluluk yapısında, bu temel sektörler dışında finans, bilgi
teknolojileri ve kaynak teknolojileri gibi alanlarda etkinlik gösteren kuruluşlar da
yer almaktadır. 60
H.1.2. İş Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
İş GYO, Türkiye İş Bankası A.Ş’ye bağlı bir ortaklık olup, 6.8.1999 tarihinde
gayrimenkullere ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına,
gayrimenkul projelerine ve menkul kıymetlere yatırım yapmak üzere kurulmuş bir
portföy yönetim şirketidir.
H.1.3. Kanyon Yönetim İşletim ve Pazarlama Ltd. Şti. (Ortak Girişim)
70
Taraflar arasında kurulacak ortak şirketin unvanı “Kanyon Yönetim, İşletim ve
Pazarlama Limited Şirketi” olup, Şirket Anasözleşmesi’nin 2. maddesinde
belirtildiği gibi şirket unvan ve faaliyetlerinde kullanılan “Kanyon” markası 551
sayılı KHK çerçevesinde EİS Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş adına tescil
müracaatı yapılmış bir markadır.
Şirket Anasözleşmesi’nin “Amaç ve Konu” başlıklı 3. maddesinin birinci
paragrafında Kanyon Ltd. Şti.’nin faaliyetleri aşağıdaki şekilde düzenlenmektedir:
- İstanbul Kanyon Kompleksi’nin (Kompleks) yöneticilik faaliyetlerini -634 Sayılı 80
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda tanımlanan şekilde- yerine getirmek,
- Komplekste yer alan her türlü tesis, makine ve ekipmanın bakım ve onarımını
yapmak,
- Komplekste gerekli güvenlik hizmetlerini vermek ve uygulamaya yönelik
faaliyetlerde bulunmak,
- Kompleksin dış cephesi, iç mekanları ve diğer mekanlarda temizlik
faaliyetlerinde bulunmak,
- Kompleksin peyzaj, bahçe ve bitki bakımı hizmetlerini gerçekleştirmek,
- Kompleksin yönetim faaliyetlerine yönelik fizibilite, bütçe, organizasyon
çalışmaları yapmak, 90
04-53/742-185
3
- Kompleksin tamamı üzerinde geliştirilen projelerin ve gayrimenkullerin
pazarlanması, kiralanması ve mal sahiplerinin koyduğu esaslar çerçevesinde
yapılacak hizmet sözleşmesi dairesinde satışına aracılık etmek,
- Kompleksle ilgili her türlü verileri toplamak, Kat Maliklerine bilgi sunmak,
Kompleksin en iyi ve prestijine yakışır şekilde yönetilmesi için araştırmalar
yapmak,
- Kompleksin reklam ve halkla ilişkiler faaliyetlerini düzenlemek,
- Faaliyet konularının gerektirdiği hallerde üçüncü kişiler ve firmalarla faaliyet
konularıyla ilgili olarak sözleşmeler yapmak,
- Yurt içi ve yurtdışında temsilcilikler ve şubeler kurmak, üçüncü kişilerle işbirliği 100
ve ortaklıklar yapmak.
Özetle, kurulacak ortak girişim şirketinin faaliyetleri sadece Eczacıbaşı ve İş GYO
ortak projesi olan “Kanyon Kompleksi” ile ilgili faaliyetlerle sınırlıdır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu ortak girişim şirketinin faaliyetleri sadece Kanyon Kompleksi 110
Projesi ile sınırlıdır. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı, “Kanyon Kompleksine ait
gayrimenkulün işletilmesi, yönetilmesi, kiralanması ve pazarlanması pazarı”
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarındaki faaliyetlerin arzına ilişkin teknik ve hukuki çerçeve dikkate
alındığında ilgili coğrafi pazar, “Kanyon Ltd. Şti.'nin faaliyet göstereceği
İstanbul/Levent’de bulunan Kanyon İş Merkezi Kompleksi sınırları" olarak tespit
edilmiştir. 120
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Ortak Girişim İşleminin Değerlendirilmesi
Türk Rekabet Hukuku'nda birleşme ve devralmalar 4054 sayılı Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir. Anılan Tebliğ'in "Birleşme ve
Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2. maddesinde hangi tür teşebbüsler arası
anlaşmaların birleşme veya devralma olarak nitelendirileceği belirtilmektedir.
130
Buna göre, ilgili Tebliğ maddesinin (c) bendinde; "Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık
olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)"
teşebbüsler arası birleşme ve devralma kabul edilmekte olup, bunlar hakkında
04-53/742-185
4
Tebliğ'in 4. maddesindeki koşullara bağlı olarak Rekabet Kurulundan izin
alınması gerekmektedir.
Bu noktadan hareketle bir ortak girişim işleminin yoğunlaşma doğurucu kabul
edilebilmesi ve dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin birinci fıkrası (c) 140
bendi çerçevesinde birleşme veya devralma sayılabilmesi için taşıması gereken
unsurlar, Kurul’un kararları da göz önünde bulundurularak aşağıdaki şekilde
sayılabilir;
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
H.3.1.1. Ortak Kontrol 150
Ortak girişimlerde aranan birinci koşul, söz konusu girişimin kurucu firmalar
tarafından ortak kontrol altında tutuluyor olmasıdır. Bildirim formunun ekinde yer
alan Kanyon Ltd. Şti. Şirket Anasözleşmesi’nin 6. maddesine göre, kurulacak
olan ortak girişimin sermayesinin Eczacıbaşı ve İş GYO arasında eşit olarak
paylaştırıldığı görülmektedir. Buna göre sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
Mezkur Anasözleşme’nin 6 (a) maddesinde, şirketin 100.000.000.000 TL.'den
ibaret olan sermayesinin 50.000.000.000 TL.'sinin, Eczacıbaşı, 50.000.000.000
TL.'sinin ise İş GYO tarafından taahhüt edildiği ve 1/4’ünün nakden ödenmiş 160
olduğu düzenlenmektedir.
Ortak kontrolün en belirleyici unsuru olan karar alma ve yönetim mekanizması ile
ilgili olarak, mezkur Anasözleşme’nin 6 (c) maddesinde yönetim organı olan ve 4
kişiden oluşan “Müdürler Kurulu”nu oluşturacak üyelerden 2'sinin Eczacıbaşı,
2'sinin İş GYO pay sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçileceği; aynı
şekilde 2 kişiden oluşan Denetim Kurulu üyelerinden 1'inin Eczacıbaşı, 1'inin ise
İş GYO pay sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçileceği
düzenlenmektedir.
170
Buna ilaveten Anasözleşme’nin “Şirketin İdaresi” başlıklı 8. maddesi ortak
girişimin Müdürler Kurulu tarafından yönetileceğini ve şirkete ait her türlü karar ve
işlemin Müdürler Kurulu tarafından alınıp yürütüleceğini belirtmektedir. “Temsil,
İlzam ve Karar Nisabı” başlıklı 9. maddede ise Müdürler Kurulu kararlarının 4
üyeden en az 3’ünün olumlu oyu ile alınmadıkça geçerli olmayacağı
düzenlenmektedir. Bu çerçevede, karar alınabilmesi ancak ana şirketler olan
Eczacıbaşı ve İş GYO’nun mutabakatı ile mümkündür.
04-53/742-185
5
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, başvuruya konu ortak girişim işleminin 180
"ortak kontrol" unsurunu taşıdığı görülmektedir.
H.3.1.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olması
Ortak girişim işleminin yoğunlaşma doğurucu olup olmadığını gösteren
kriterlerden bir diğeri de söz konusu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
niteliği taşımasıdır. Bu kriter ile ifade edilen temel amaç, kurulacak olan ortak
girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen
ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır. Ortak girişim, pazarda
faaliyet gösteren diğer firmaların gerçekleştirdiği üretim, dağıtım gibi tüm 190
faaliyetlerde bulunmalı ve tam işlevsel firmalarda olduğu gibi kendine ait
muhasebe, personel, idare ve yönetim organına sahip olmalıdır.
Bağımsız bir iktisadi varlık olmanın diğer şartı, ortak girişimin kendi ticari
politikasının olması veya kendi iş faaliyetlerini devam ettirme ve geliştirmede
kurucularından bağımsız hareket edebilmesi, yani "ekonomik bağımsızlığa" sahip
olmasıdır. Ekonomik bağımsızlığın başlıca göstergelerinden biri, ortak girişimin
başlıca mal aldığı ya da mal sattığı yerin kurucu firmalar olup olmadığı veya ortak
girişimin faaliyetlerinin kurucu firmaların faaliyetleriyle bütünleşip
bütünleşmediğidir. 200
Bu itibarla bildirime konu işlem incelendiğinde, Şirket Anasözleşmesi’nin “Amaç
ve Konu” başlıklı 3. maddesinin ikinci paragrafında, ortak girişimin
Anasözleşme'de düzenlenen amaç ve konular ile ilgili olarak yapabileceği işler
belirtilmiştir. Bu çerçevede Kanyon ortak girişim şirketi:
1. Konusu ile ilgili olarak hizmet, vekalet, taahhüt ve şirket amaç ve konusunun
gerektirdiği sair sözleşmeleri akdedebilir ve bu kapsamda herhangi bir senedi
kabul ve ciro edebillir, her türlü kefaleti kabul edebilir, bankalarla ilişkilerinde
kredi alabilir veya garanti verebilir, 210
2. Mevcut veya ileride kurulacak yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilerle
işbirliği yapabilir,
3. Lisans, imtiyaz, alameti farika, know how, teknik bilgi ve yardım ve sair
hakları İstanbul Kanyon Kompleksi malikleri adına edinebilir, bunları tescil
ettirebilir, bunlara ilişkin sözleşmeleri akdedebilir,
4. Şirket amaç ve konusunun gerektirdiği menkul ve gayrimenkulleri
kiralayabilir, kiraya verebilir, menkul ve gayrimenkullere ilişkin yasaların
öngördüğü her türlü ayni ve şahsi hakları iktisap edebilir, başkaları lehine bu
hakları tesis edebilir, tapu kütüğüne ve ilgili siciline şerh ve tescil ettirebilir,
üçüncü kişiler için bu ayni ve şahsi hakları tesis ve tescil ettirebilir, şirket 220
lehine tescil edilen rehin ve ticari işletme rehni de dahil olmak üzere kendisi
için teminat olarak gösterebilir,
5. Konusu ile ilgili özel ihaleler düzenleyebilir,
04-53/742-185
6
6. Şirket amaç ve konusunun gerektirdiği sair ve gerekli iş, işlem ve
sözleşmeleri yapabilir,
7. Konusuyla ilgili her türlü alım-satım işlemlerini yapabilir,
8. Faaliyet konularını gerçekleştirmesi için ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte
elemanı istihdam edebilir.
Bu itibarla, ortak girişimin ticari faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için mali ve idari 230
bağımsızlığa sahip olduğu, kurucuları olan ana şirketlerden bağımsız olarak
kendi ticari politikasını oluşturabilecek imkanlara sahip olduğu ve kendi
faaliyetlerini sürdürme ve ilerletmede ekonomik olarak özgür olduğu
anlaşılmaktadır. Ayrıca bildirime konu olan ortak girişim şirketinin özerk olduğu,
Anasözleşme’nin “süre” başlıklı 5. maddesinde; şirketin 20 yıl gibi uzun bir süre
faaliyet göstereceğinin düzenlenmesiyle de açıklık kazanmaktadır.
Sonuç olarak, Şirket Anasözleşmesi'nin belirtilen maddeleri doğrultusunda,
bağımsız bir iktisadi varlık ortaya çıkacağı kanaatine varılmıştır.
240
H.3.1.3. Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya Etkinin Olmaması
Bir ortak girişimde;
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki
etkinliklerinin önemsiz seviyede kalması veya ana teşebbüslerden sadece birinin
ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi,
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri, 250
hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
riski bulunmamaktadır.
Bildirime konu ortak girişim’in faaliyetleri Kanyon Kompleksi ile sınırlı olduğundan
ve pazarda faaliyeti bulunan başka bir teşebbüs bulunmadığından, ana
teşebbüslerin ilgili pazarda faaliyet göstermesi söz konusu değildir. Bu nedenle
mezkur işlemin rekabeti sınırlayıcı hiçbir amaç ve etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıda yer alan bilgi ve değerlendirmelerin ışığında bildirim konusu işlemin, 260
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında yoğunlaşma doğurucu nitelikte olduğu
kanaatine varılmıştır.
04-53/742-185
7
H.3.2. Bildirimin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ
Kapsamında Değerlendirilmesi
270
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4’üncü maddesinde yer
alan, “Ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile birleşme ve devralmalara pazar
payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre işlemin taraflarından İş GYO’nun 2003 yılı cirosu
37.556.561.000.000 TL.'dir. Buna göre Eczacıbaşı'nın cirosu dikkate alınmasa
dahi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde 280
öngörülen 25.000.000.000.000 TL. ciro eşiği aşılmaktadır.
Öte yandan Kanyon Ltd. Şti. ilgili pazarda faaliyet gösteren tek teşebbüstür. Bu
çerçevede, anılan şirketin ilgili pazardaki pazar payı %100 olduğundan, bildirim
konusu işlem açısından, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen %25
pazar payı eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Söz konusu nedenle, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir
işlem olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kurulacak olan ortak girişimin faaliyet alanı, İstanbul Levent’de bulunan Kanyon 290
İş Merkezi Kompleksi’nin işletilmesi, yönetilmesi ve pazarlanmasıdır. Anılan
faaliyet alanındaki pazar yapısı başka bir teşebbüsün yer almasını olanaksız
kıldığından, Kanyon Ltd. Şti. kurulmasını takiben tekel konumunda olacaktır. Bu
çerçevede, ortak girişim işleminin var olmayan rekabet ortamına herhangi bir
etkisi olmayacaktır.
Bildirim konusu işlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem 300
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Eczacıbaşı Holding A.Ş. ve İş Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından
kurulan Kanyon Yönetim, İşletim ve Pazarlama Ltd. Şti. unvanlı ortak girişim
işleminin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları ve pazar payları yönüyle
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna; bununla 310
birlikte bu işlem sonucunda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
04-53/742-185
8
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu ortak girişim işlemine izin
verilmesine oybirliği ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy