Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-89 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-57/769-194
Karar Tarihi : 2.9.2004
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Ümit GÖRGÜLÜ
C. BİLDİRİMDE 20
BULUNAN : - Associated British Foods plc
Temsilcisi Av. Sinan NAİPOĞLU
Sümbül Sokak No:41-43 34335 1. Levent- İstanbul
D. TARAFLAR : - Burns Philp Netherlands European Holdings BV Officia
1, De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam HOLLANDA
- Associated British Foods plc.
Weston Centre, Bowater House, 68 Knightsbridge
Londra SW1X 7LQ İNGİLTERE 30
E. DOSYA KONUSU: Burns Philp and Company Limited'(Burns Philp
Holdings)in Türkiye'deki dolaylı iştiraki Mauri Maya Sanayi ve Ticaret
A.Ş.(Mauri Maya)'nin hisselerinin % 99.99'unu elinde bulunduran Burns
Philp Netherlands European Holdings BV'(Burns Philp)nin hisselerinin
tamamının Associated British Foods plc tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.8.2004 tarih ve 4483 sayı ile 40
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 20.8.2004 tarih, 2004-3-89/Öİ-04-MBA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 31.8.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/188 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Burns Philp'in Türkiye'deki
dolaylı iştiraki Mauri Maya'nın hisselerinin % 99.99'unu elinde bulunduran 50
04-57/769-194
2
Burns Philp'in hisselerinin tamamının Associated British Foods plc (ABF)
tarafından devralınması işlemininin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir
devir işlemi olduğu; ancak bu işlem sonucunda ilgili pazarlarda 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun yaratılması veya mevcut
bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu devralma
işlemine izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. Taraflar
H.1. 1. Burns Philp Netherlands European Holdings BV (Burns Philp)
1994 yılında kurulan Burns Philp, Avusturya Menkul Kıymetler Borsası'na kote
Burns Philp Holdings Avustralya'nın % 100 iştirakidir. Burns Philp'in, dünya
çapında maya, yiyecek katkısı ve tüketici markalı yiyecek ürünleri üreticisi
olan Burns Philp Holdings'in alt grup şirketi olarak faaliyet göstermekten
başka bir aktivitesi bulunmamaktadır. Burns Philp Holdings, Burns Philp 70
Grubu'nun ana şirketidir. Burns Philp Grubu'nun dünya çapındaki yıllık cirosu
yaklaşık (………….) Amerikan Doları'dır (yaklaşık …… trilyon TL) ve bu
rakamın (………………) Amerikan Dolar'lık (yaklaşık …… trilyon TL) kısmı
maya, maya özleri ve fırıncılık hammaddeleri içindir. Burns Philp, Burns Philp
& Company Limited'in Avrupa'daki maya ve fırıncılık hammaddeleri işlerinin
holding şirketidir. Devralma işlemiyle ABF'nin Burns Philp Holdings'in Mauri
Maya Sanayi ve Ticaret A.Ş. dahil olmak üzere maya ve fırıncılık
hammadeleri bölümündeki iştiraklerinin devralınması tasarlanmaktadır.
Burns Philp Holdings şirketlerinin asıl faaliyet alanı dünya çapında maya, 80
yiyecek katkı maddeleri ve tüketici markalı yiyecek üretimidir. Burns Phlip'in
ana holding şirketi Burns Philp Holdings, maya, maya özleri ve fırıncılı
hammaddeleri alanlarında faaliyet gösteren Burns Philp grubundaki kontrolü
sağlayan hisselerini satmaktadır. Ancak Burns Philp Grubu'nun Türkiye
satışlarının tamamı Burns Philp'in doğrudan Burns Philp Holdings'in de dolaylı
iştiraki olan Mauri Maya Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından ve sadece maya
alanında gerçekleştirilmiştir.
H.1. 2. Mauri Maya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mauri Maya)
90
Devreden şirket olan Burns Philp, Türkiye'de iştiraki Mauri Maya aracılığıyla
doğrudan faaliyet göstermektedir. Mauri Maya 1987'de kurulmuştur ve
herhangi bir iştiraki bulunmamaktadır. Yaş maya üretimi ve satışıyla iştigal
etmektedir. Mauri Maya'nın hisse yapısına Tablo 1'de yer verilmiştir.
100
04-57/769-194
3
Tablo 1: Mauri Maya'nın Hissedarlık Yapısı
Hissedarın adı/ünvanı Hisse Adedi Hisselerin Nominal
Değeri (TL)
Hissedarlık
oranı (%)
Burns Phlip Netherlands
European Holdings BV
1.279.999.864 6.399.999.320.000 99.99
Dennis Raylamberth 34 170 0.0025
John Thomas Lynch 34 170 0.0025
John Gerard McKenna 34 170 0.0025
A. Bülent Özer 34 170 0.0025
Toplam 1.280.000.000 6.400.000.000.000 100
Mauri Maya'nın Yönetim Kurulu üyeleri John Thomas Lynch, John Gerard
McKenna ve A. Bülent Özer'dir. Sözü edilen yönetim kurulu üyeleri
Türkiye'deki etkilenen pazarlarda faaliyet gösteren başka hiçbir teşebbüsün
yönetim kurulu üyesi değillerdir.
H.1.3. Associated British Foods plc. (ABF)
ABF'nin Türkiye'de herhangi bir iştiraki bulunmamaktadır; ancak ABF Grup
Şirketleri ihracat aracılığıyla 2003 yılında Türkiye'de toplam (………..) İngiliz 110
Sterlini (………………….. TL) ciro elde etmiştir. ABF, İngiliz hukukuna uygun
olarak kurulmuş, Londra Borsa'sına kayıtlı bir şirkettir. Türkiye'de faaliyet
gösteren ABF grubu şirketleri şunlardır: AB Technology Limited (fırıncılık
emülgatörleri alanında; ………… İngiliz Sterlini; ………………….. TL), AB
Enzymes GmbH (fırıncılık enzimleri, meşrubat enzimleri, yem enzimleri ve
tekstil enzimleri; …………….. İngiliz Sterlini; …………………… TL), Twinings
Grubu: R Twinings and Company Limited ve Jackson's of Piccadilly Limited
(çay alanında; …………İngiliz Sterlini; ………………… TL), SPI Grubu (anti-
asitler alanında; ………… İngiliz Sterlini; ………………… TL). Tüm bu adı
geçen şirketler ABF'nin % 100 iştirakleridir. 120
13 Eylül 2003 itibarıyla Wittington Investments Limited, iştiraki olan Howard
Investments Limited adlı teşebbüs ile birlikte ABF'nin toplam hisselerinin %
54.5'ini elinde bulundurmaktadır. Ancak ABF üzerindeki nihai kontrol 1958
yılında kurulan ve bir İngiliz hayır kuruluşu olan Garfield Weston Foundation'a
aittir. Foundation'ın ABF üzerinde doğrudan bir menfaati bulunmamakla
birlikte Foundation, 13 Eylül 2003 tarihi itibarıyla Wittington Investments
Limited'in hisselere bölünmüş sermayesinin % 79.2'sine denk gelen bölümünü
elinde tutmaktadır. ABF'nin kamuya açık kayıtlardan edindiği bilgilere göre ne
Wittington Investmnets Limited'in ne de Foundation'ın Türkiye'de herhangi bir 130
faaliyeti bulunmaktadır. Ayrıca Burns Philp ve ABF'nin Türkiye'de çakışan
hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır.
04-57/769-194
4
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devrolunan Mauri Maya'nın faaliyet gösterdiği pazar "yaş ekmek mayası"
pazarıdır. Her ne kadar Burns Philp ve ABF'nin maya alanında çakışan 140
faaliyeti bulunmasa da, ilgili ürün pazarı "yaş ekmek mayası pazarı" olarak
tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ürünün tüm Türkiye genelinde satışı ve dağıtımı yapıldığından,
ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
150
H.3.1. Devralma İşlemi
Bildirime konu işlem neticesinde, Burns Philp and Company Limited'in
Türkiye'deki dolaylı iştiraki Mauri Maya hisselerinin % 99.99'unu elinde
bulunduran Burns Philp Burns Philp hisselerinin tamamının ABF tarafından
devralınacağı taraflarca bildirilmektedir.
Bildirim konusu işlemde; Mauri Maya'nın ilgili ürün pazarındaki pazar payı
1997/1 sayılı Tebliğdeki %25’lik eşiği aşmamakla birlikte; son mali yıl Türkiye
cirosu (…………………) TL olup, 25 trilyon TL’lik ciro eşiğini aşmaktadır. Bu 160
bağlamda, bildirim konusu devir işlemi, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında izne tabi bir devralmadır.
H.3.2. Pazar Payları ve Cirolar
İlgili ürün pazarlarında devralan ABF'nin herhangi bir faaliyeti
bulunmadığından ilgili ürün pazarında pazar payı ve cirosu da
bulunmamaktadır. Devreden Burns Philp ise ilgili ürün pazarında sadece
Mauri Maya vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. Mauri Maya'nın pazar payı 170
Temmuz 2004 itibarıyle yaklaşık % (…)'dir. Dolayısıyla devir işleminden sonra
ilgili ürün pazarında herhangi bir pazar payı değişikliği olmayacaktır. Bildirim
konusu devralmanın taraflarının toplam pazar payları 4054 sayılı Kanun'un 7.
maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ'de aranan % 25'lik pazar
payı eşiğinin altında kalmaktadır.
Diğer yandan, Mauri Maya'nın en son mali yılı 30 Haziran 2004 itibariyle
bitmiştir. Bu son mali yıl içinde Mauri Maya'nın ilgili ürün pazarındaki cirosu
(………………) TL'dir. Dolayısıyla tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam
ciroları (…………………..) TL olup, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine 180
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde değişiklik
yapılmasına ilişkin 1998/2 sayılı Tebliğ'de belirtilen 25 trilyon TL ciro sınırını
aşmaktadır.
04-57/769-194
5
Mauri Maya'nın faaliyet gösterdiği Türkiye'deki ilgili ürün pazarında ABF'nin
herhangi bir faaliyeti olmaması nedeniyle, dosya konusu devralma sonrasında
ilgili ürün pazarlarında yoğunlaşma artışı görülmeyecektir. Dolayısıyla ilgili
ürün pazarlarında bildirim konusu devir işlemi sonucunda 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde 190
azaltılması söz konusu değildir.
H.3.3. Hisse Alım Anlaşmasında Yer Alan Yan Sınırlamalara İlişkin
Değerlendirme
Taraflar arasında imzalanan “Hisse Alım Anlaşması”nın 5.7 maddesinde
Satıcılardan hiçbirinin yoğunlaşma işleminin kapanışı itibarıyla dünyanın
herhangi bir yerinde dört yıl boyunca doğrudan ya da dolaylı olarak rekabetçi
faaliyetlerde bulunmayacağı veya bu nevi faaliyetlere ilgi duymayacağı ve
bağlı ortaklıkların da bu tip faaliyetlerde bulunmasına sebebiyet vermeyeceği 200
belirtilmiş; ancak herhangi bir menkul kıymetler borsasına kote şirketlerin
toplamda yaklaşık % 10'u oranındaki pasif yatırımlar istisna kabul edilmiştir.
Söz konusu anlaşma maddesi şu şekildedir:
Bölüm 5.7 Anlaşmanın Rekabet Etmemesi
(a)Kapanıştan itibaren dört (4) sene süre ile, Satıcıların hiçbiri aşağıdakileri
yapmayacak ve Satıcılar da ilgili iştiraklerinin her birinin aşağıdakileri
doğrudan ya da dolaylı olarak yapmamalarını sağlayacaktır: 210
(i)Dünyanın herhangi bir yerinde (A) ticari fırın piyasasındaki fırınlara tedarik
edilmek üzere maya, ev kullanımı için maya veya maya özleri; veya (B) ticari
fırınlar için fırın malzemeleri ((A) - (B), Rakip Faaliyetler) üretmek, dağıtmak,
pazarlamak veya satmak;
(ii) Yukarıdaki madde (A) - (B)'de atıfta bulunulan ve halihazırda İş tarafından
Alıcı ve İştirakleri dışındaki bir kişi tarafından satılan ürünlerden herhangi birini
satın almak için mevcut veya eski herhangi bir müşteri aramak; ve
220
(iii) (A) İş'in herhangi bir çalışanını istemek, istihdam etmek veya tutmak veya
(B) İşin herhangi bir çalışanının İşte çalışmayı bırakmasını istemek veya
teşvik etmek; ancak şu şartla ki, yukarıdaki hüküm özellikle bu çalışana
yöneltilmemiş olan genel istekler veya iş ilanları ile ilgili yanıtlar veya takip
edilerek işe alma durumları için geçerli olmayacaktır.
(b)İşbu anlaşma Bölüm 5.7(a) ihlal edilmeyecektir
(i)herhangi bir Satıcı veya bunların herhangi bir iştirakinin aşağıdakilerin
sahipliğinin bir sonucu olarak: 230
(A)doğrudan ya da dolaylı olarak Rakip Faaliyetlerle iştigal eden bir Kişinin
herhangi bir sınıf hisse senetlerinin toplamda yüzde onundan (% 10) azı;
04-57/769-194
6
(B)Rakip Faaliyetlerin bu kişinin konsolide yıllık gelirlerinin yüzde onundan (%
10) daha azına tekabül ediyorsa, doğrudan ya da dolaylı olarak Rakip
Faliyetlerle iştigal eden bir Kişi; ancak şu şartla ki, ilgili pazardaki bu Rakip
Faaliyetler Alıcının ve rakiplerinin Rakip Faaliyetler ile ilgili olarak yıllık
gelirlerinin % 20'sinden azına tekabül ediyorsa;
240
(C)her türlü Alıkonan Tüzel Kişilik; ya da
(D)bu anlaşma tarihindeki Devredilen Varlıkların faaliyetleri noktasına kadar
her türlü Devredilen Varlıklar; ya da
(ii)aşağıdakilerin sonucu olarak:
(A)Satıcılar veya iştiraklerinden herhangi biri tarafından Alıcı veya iştirakleri
tarafından Alıcı veya iştirakleri tarafından sağlanan ürünlerin satışı veya
dağıtılması; ya da 250
(B)Yeni Zelanda'daki mevcut Goodman Fielder un işi.
(c)İşbu Anlaşmanın başka hükümlerine rağmen, Madde IX uyarınca çarelerin
ve yapılacak tazminat ödemelerinin ve kanun önündeki diğer çarelerin işbu
anlaşma Bölüm 5.7(a)'daki hükümleri ihlali durumunda kafi olmayacakları
hususunda anlaşılmış ve mutabık kalınmıştır. Alıcı bu taahhhütlerin ihlali veya
ihlal teşebbüsü ile ilgili olarak spesifik ifa çaresi de dahil olmak üzere adaletli
çareye hak yetkili olacaktır."
260
Yukarıda yer verilen anlaşma hükmü çerçevesinde rekabetçi faaliyetler şu
şekilde tanımlanmıştır: "ticari fırın endüstrisindeki fırınlara sağlanacak maya,
ev fırıncılığında kullanılmak üzere tüketicilere sağlanan maya veya maya
özleri; veya ticari fırınlar için fırıncılık hammaddeleri".
Bildirim Formu'nda yan sınırlamanın gerekçesi ise şu şekilde açıklanmıştır:
"Sözleşmenin 5.7 maddesi Türkiye'deki rekabet üzerinde son derece sınırlı bir
etkiye sahiptir ve ancak bir yan sınırlama getirmektedir. Burns Philp 270
Grubu'nun tüm maya ve fırıncılık hammaddeleri bölümünü devretmesine
ilişkin Sözleşmeden beklenen yararları elde etmek amacını taşıyan bu
hükümler rekabeti kısıtlamamaktadır. Ayrıca ABF, Burns Philp tarafından
pazardaki uzun yıllar süren çalışmalar sonucu oluşturulmuş know-how ve
müşteri portföyünü de devralmayı amaçlamaktadır. Bir diğer anlatımla,
Sözleşmenin rekabet etmemeyi düzenleyen ilgili maddesi rekabeti önlemeyi
amaçlamamaktadır ve rekabet üzerinde hiçbir olumsuz etkisi olmayacaktır."
Diğer yandan, ticari itibar ve know-how devrini içeren devir işlemlerinde 280
öngörülen yan kısıtlamalara üç yılı aşmayacak şekilde Rekabet Kurulu
tarafından izin verilmektedir. İstisna olarak, know-how’ın kapsamının veya
yapısının gerektirmesi durumda üç yılın üzerinde yan kısıtlama gerektiren
devralma işlemlerine de izin verilebilmektedir .
04-57/769-194
7
Dosya konusu işlem hem know-how devrini hem de ticari itibar devrini
içermektedir. Ayrıca söz konusu işlemde yukarıda yer verilen ve taraflarca
öne sürülen rekabet etme yasağına ilişkin gerekçeler, devir işlemi bağlamında
alıcı tarafından yapılan yatırımın büyüklüğü, fikri mülkiyet haklarının kapsamı,
müşteri bağımlılığı, pazarın yapısı ve devralmanın dünya çapındaki tüm maya
şirketlerini kapsadığı gibi unsurlar göz önünde bulundurulduğunda alıcının 290
yapacağı yatırımlardan tam olarak yararlanabilmesi için, anılan yan
sınırlamaların süresinin üç yıldan fazla - söz konusu dosya için dört yıl -
olmasının makul sayılabileceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme 300
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında bir devir işlemi olduğuna;
bununla birlikte 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durumun
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin ve
bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla
bildirime konu devir işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy