Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-84
Karar Sayısı : 04-57/796-199
Karar Tarihi : 2.9.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ, Ferhat TOPKAYA, Arif Ogün SARI
C. ŞİKAYET EDEN : Tüm İnternet Derneği
Dikilitaş Eren Sok. No:6/5 Beşiktaş/İstanbul
D. ŞİKAYET EDİLEN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı, Aydınlıkevler/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, ADSL teknolojisi
kullanmak suretiyle genişbant internet erişimi sunmak üzere 200.000
adet ADSL portunu, diğer internet servis sağlayıcılarına pazarda rekabet
koşullarını oluşturmaya olanak sağlayacak şekilde sunmadan satmaya
başlamak suretiyle, ADSL altyapısına erişim sağlama pazarında sahip
olduğu hakim durumunu, ADSL internet hizmeti pazarında kötüye
kullanarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal
ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Tüm İnternet Derneği (TİD)’nin yapmış olduğu 10
şikayet başvurusunda özetle;
- Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)’nin elinde bulunan 60.000
ADSL portunun, internet servis sağlayıcılarına (İSS), ne kadarının, hangi
koşullarla verileceğine ilişkin düzenlemesinin 26.2.2004 tarihinde
yapıldığını,
- Bu düzenlemeye göre, bahsi geçen portlardan 5000 adedinin “yeniden
satış” modeliyle %5 ve %18 iskonto oranlarıyla İSS’lere tahsisinin karara
bağlandığı,
- Alınan bu kararın gerçek anlamda bir düzenleme olarak kabul
edilemeyeceği, 20
- Belirlenen 5000 rakamının Türk Telekom tarafından ilk toplantıda ileri
sürülen bir rakam olduğu, rakam üzerinden herhangi bir mutabakatın
olmadığı, istenmeyerek kabul edildiği,
04-57/796-199
2
- Telekomünikasyon Kurumu’nun 5000 portun dağıtımına ilişkin olarak
belirlemiş olduğu yeniden satış modelinin, yerleşik operatörünün hizmetine
katma değer ekleme olanağı sunmadığı,
- Bu modelin, portları alacak olan servis sağlayıcılara sadece satış ve
pazarlama yapma olanağı sunduğu,
- Bu modelin, ADSL internet erişim hizmetinin sunulmasında etkin rekabet
koşullarının oluşmasını sağlamayacağı, 30
- Genişbant internet erişim pazarında kalite farklılaşması ve gerçek anlamda
rekabetin, yerel ağın paylaşıma açılması ile sağlanabileceği,
- Fakat gerek düzenleyici otoritenin konuyla ilgili ikincil düzenlemelerinin
yürürlüğe girmemesi, gerek yerleşik operatörün teknik ve mali hazırlıklarını
tamamlamaması nedeniyle yerel ağın paylaşıma açılmasının kısa vadede
mümkün olmadığı,
- Son kullanıcıya erişimi yerleşik operatörün sağladığı, alternatif servis
sağlayıcıların çeşitli iletim seviyelerinde trafiği devralarak taşıdıkları, kendi
iletim şebekelerini kullanan servis sağlayıcıların kalite ve hizmet
farklılaşması yaratabildikleri “veri akışına erişim” modelinin şu aşamada 40
pazarda rekabet şartlarının oluşumu için tek çözüm olarak göründüğü,
- İkinci aşamada dağıtımı düşünülen 200.000 ADSL portunun İSS’lere
tahsisi ile ilgili olarak Telekomünikasyon Kurumu tarafından “veri akışına
erişim” modelini esas alan bir düzenleme yapılmadan bu portların Türk
Telekom tarafından pazara sunulmasının, oluşması muhtemel rekabet
ortamını telafisi zor bir duruma sokacağı
ifade edilerek ilgili pazarda faaliyet gösterecek firmaların rekabet
edebilmelerine ve kalite farklılaştırmalarına olanak veren bir model Türk
Telekom tarafından sunulana yahut Telekomünikasyon Kurulu’nca bu konuda
bir düzenleme yapılana kadar ADSL internet erişim hizmetine abone 50
kaydedilmemesi yönünde bir tedbir kararı alınması; 60.000 portta yaşanan
tecrübe ışığında tedbir kararının ivedilikle alınması ve kararlılıkla uygulanması
talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2004 tarih ve 2455 sayı ile
giren şikayet üzerine, incelemelere başlanmış ve bu çerçevede öncelikle 2813
sayılı Telsiz Kanunu'nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 27.5.2004
tarih ve 1956 sayılı yazı ile Telekomünikasyon Kurumu’ndan konuya ilişkin
olarak görüş istenmiştir. Ancak yazı ekinde gönderilmesi gereken evrakın
Telekomünikasyon Kurumu’na intikal etmediği anlaşıldığından 3.6.2004 tarihli 60
yazı ile eksik olan evrak Telekomünikasyon Kurumu’na iletilmiştir. Eksikliğe
ilişkin Telekomünikasyon Kurumu’nun yazısı 4.6.2004 tarih ve 2957 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İlk inceleme aşamasında Telekomünikasyon
Kurumu’ndan konuya ilişkin olarak herhangi bir yazı intikal etmemiştir.
Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.7.2004 tarih,
2003-2-87/İİ-04-Öİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 16.7.2004 tarih,
REK.0.06.00.00/99 sayılı Başkanlık Önergesi ile 04-48 sayılı Kurul
toplantısında görüşülmüş ve Telekomünikasyon Kurumu’nun ADSL portlarının
dağıtımına ilişkin düzenlemeleri henüz yapmamış olması nedeniyle genişbant
internet hizmeti sunmak üzere 200.000 adet ADSL portunun Türk Telekom 70
04-57/796-199
3
tarafından pazarlanmaya devam edilmesinin ADSL internet hizmeti pazarının
önünde ciddi bir giriş engeli oluşturup oluşturmadığının ve bu durumda
pazarda ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkıp çıkmayacağının
değerlendirilebilmesi, dolayısıyla soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının tespiti için iddia konusu faaliyetlere yönelik olarak önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
Önaraştırma kapsamında, 28.7.2004 tarih ve 2820 sayılı yazı ile 2813 sayılı
Telsiz Kanunu uyarınca Telekomünikasyon Kurumu’ndan yeniden görüş
istenmiştir. Ancak Kurul Kararı’nın verildiği tarihe kadar Telekomünikasyon
Kurumu’nun görüşü Kuruma intikal etmemiştir. 80
Ayrıca Önaraştırma döneminde şikayet konusuyla ilgili olarak 18.8.2004
tarihinde Türk Telekom’da yerinde inceleme yapılmış, bu inceleme sırasında;
Pazarlama Dairesi Başkanı, Bilişim Ağları Dairesi Başkanı, Regülasyon ve
Rekabet Daire Başkan Yardımcısı, Veri Şebekeleri Planlama Müdürü,
Regülasyon ve Rekabet Dairesi başmühendisi ve Bilişim Ağları Dairesi
teknikeri ile görüşülmüş ve konuya ilişkin değerlendirmeleri alınmıştır.
Bu gelişmeler doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
29.8.2004 tarih, 2003-2-84/ÖA-04-Öİ sayılı Önaraştırma Raporu, 31.8.2004
tarih, REK.0.06.00.00/129 sayılı Başkanlık Önergesi ile 04-57 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 90
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan değerlendirme ve incelemeler
sonucunda, ADSL teknolojisi kullanmak suretiyle genişbant internet erişimi
sunmak üzere 200.000 adet ADSL portunu, diğer internet servis
sağlayıcılarına pazarda rekabet koşullarını oluşturmaya olanak sağlayacak
şekilde sunmadan satmaya başlamak suretiyle, Türk Telekom’un, DSL
altyapısına erişim sağlama pazarında sahip olduğu hakim durumunu, ADSL
internet hizmeti pazarında kötüye kullanarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiaları çerçevesinde Türk Telekom hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. 100
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. ADSL Hizmetine İlişkin Mevzuat ve Mevzuat Çerçevesinde
Değerlendirme
Dosya konusunu yerel telefon şebekesini oluşturan bakır kablolar üzerinden
internet erişimi verilmesinde kullanılan teknolojilerinden olan DSL teknolojisi
oluşturmaktadır. “Digital Subscriber Line” şeklindeki İngilizce terimin
kısaltması olan DSL’in Türkçe karşılığı “Sayısal Abone Hattı”dır. DSL söz
konusu teknolojinin genelini ifade etmek için kullanılan bir terimdir.
Uygulamada bu teknolojinin alınan ve gönderilen mesajın boyutuna bağlı 110
olarak değişik adlarla anıldığı görülmektedir. Örneğin internet gibi alınan
(“download”) veri boyutunun gönderilenden (“upload”) daha fazla olan ve
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) olarak adlandırılan hizmetlerde,
bakır kablo üzerindeki frekansların büyük bir kısmı kullanıcının bilgi alması için
tahsis edilmektedir. ADSL hizmeti ev ve KOBİ gibi yerel kullanıcıların
ihtiyaçlarına daha uygun bir hizmet türüdür. Kurumsal kullanıcıların tercih
ettiği ve gönderilen ve alınan verinin boyutunun eşit olmasına imkan tanıyan
04-57/796-199
4
DSL hizmeti ise SDSL (Symmetric Digital Subscriber Line) olarak
adlandırılmaktadır.
Son yıllarda, başta DSL teknolojisi kullanılarak sunulan genişbant ve yüksek 120
hızlı internet hizmetleri olmak üzere yerel şebeke üzerinden sunulan
telekomünikasyon hizmetleri pazarlarında rekabetin yerel ağın ayrıştırılması
ile sağlanabileceği ortaya çıkmış ve birçok ülke yerel operatörlerine bu yönde
yükümlülükler getirmiştir.
Yerel ağın ayrıştırılarak erişime açılabilmesi için öncelikle Telekomünikasyon
Kurumu tarafından bazı ikincil düzenlemelerin yapılması ve Türk Telekom’un
sahip olduğu altyapının hangi koşullar altında ve hangi maliyet yöntemine
göre erişime açılacağının düzenlenmesi gerekmektedir.
Telekomünikasyon Kurumu bu konuda “Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişime İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” (Tebliğ) hazırlamıştır. Söz konusu Tebliğ 130
1.7.2005 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir.
Tebliğ, kullanıcıların, öncelikle genişbant ve yüksek hızlı internet hizmetleri
olmak üzere telekomünikasyon hizmetlerinden ve altyapılarından azami
ölçüde yararlanmasının, telekomünikasyon altyapısı ve kaynaklarının etkin ve
verimli kullanımını sağlayan gelişmiş ve rekabetçi bir telekomünikasyon pazarı
kurulmasının sağlanması amacıyla çıkarılmıştır.
Tebliğ kapsamında yapılacak her türlü makul ve uygulanabilir yerel ağa
ayrıştırılmış erişim talebinin Türk Telekom tarafından ayırım gözetmeksizin,
adil, şeffaf ve kendisine uyguladığı koşullarla yerine getirileceğinin hüküm
altına alındığı Tebliğ, yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içerisinde Türk 140
Telekom tarafından bir referans yerel ağa erişim teklifinin hazırlanarak
yayımlanmasını öngörmektedir.
Tebliğ’in 9. maddesiyle Türk Telekom’a ayırım gözetmeme yükümlülüğü
getirilmiştir. Buna göre Türk Telekom, eşit şart ve durumlarda eşdeğer
hizmetler sunan işletmecilere erişim sağlarken; ortaklarına, iştiraklerine,
ortaklıklarına veya kendisine uyguladığı kalite ve koşullarda hizmet ve bilgi
sağlamakla yükümlüdür. Ayırım gözetmeme yükümlülüğü, Türk Telekom
tarafından yerel ağa ilişkin olarak gerçekleştirilen yeni yatırımları, yerel ağa
ayrıştırılmış erişim taleplerini, ortak yerleşim alanının sağlanmasını, ortak
yerleşim alanlarına erişim için gerekli olan kiralık transmisyon kapasitesinin 150
sağlanmasını, hizmet kalitesini, bakım ve onarımı kapsamaktadır.
Türk Telekom tarafından verilecek temel hizmetlerin tarifelerinin de maliyet
esaslı olarak belirlemesinin öngörüldüğü Tebliğ’in 11. maddesinde
Telekomünikasyon Kurumu’nun, maliyet esaslı tarifeler belirleninceye kadar
diğer ülke uygulamalarını uygun olduğu ölçüde dikkate alarak tarifelere üst
sınır koyabileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu tebliğ kapsamında sunulan hizmetlerden faydalanabilmek için
telekomünikasyon işletmecilerinin yerel ağa ayrıştırılmış erişim hizmeti talep
edilen yeri ve hizmetin kapsamını Türk Telekom’a yazılı olarak bildirmesi
gerekmektedir. Aksi halde bu tebliğ kapsamında Türk Telekom’un sunduğu 160
hizmetlerden faydalanılması mümkün olamamaktadır.
Yukarıda açıklanan Tebliğ kapsamında, Türk Telekom’a Tebliğ’in yayım tarihi
olan 1.7.2005 tarihinden itibaren 3 ay içerisinde yerel ağa erişim teklifi
04-57/796-199
5
hazırlayarak Telekomünikasyon Kurumu’na gönderme yükümlülüğü
getirilmiştir. Türk Telekom, işletmecilerden gelecek her türlü erişim talebini
yayımlayacağı referans yerel ağa erişim teklifi sonrasında karşılamakla
yükümlüdür. Telekomünikasyon Kurumu, Erişim ve Arabağlantı
Yönetmeliği’nin 5. maddesinde yer alan;
- Sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması,
- Eşit şartlardaki kullanıcılar arasında ayırım gözetilmemesi ve hizmetlerin 170
benzer konumdaki kullanıcılar tarafından eşit şartlarla ulaşılabilir olması,
- Kullanıcıların talep ettikleri hizmetlerin dışında herhangi bir hizmeti satın
almak zorunda bırakılmaması,
- Kullanıcıların makûl bir ücret karşılığında telekomünikasyon hizmetlerinden
ve altyapısından yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi,
- Telekomünikasyon hizmetleri karşılığı alınacak ücretlerin makul ölçüde
kârı içerecek şekilde hizmetin etkin olarak sağlanması maliyetine dayalı
olması,
- Haklı bir gerekçe olmadan bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti
yoluyla desteklenmesinden veya karşılanmasından kaçınılması 180
ilkeleri ile aynı maddede yer alan diğer ilkeleri göz önünde bulundurarak, Türk
Telekom’un hazırladığı referans teklifte değişiklik yapılmasına karar
verebilecektir.
Bu açıklamalardan da görüleceği üzere Telekomünikasyon Kurumu, Türk
Telekom’un sahip olduğu sabit telekomünikasyon altyapısı(PSTN) üzerinden
sunulan DSL gibi genişbant ve yüksek hızlı internet hizmetlerinin verilmesinde
etkin bir yöntem olan yerel ağa ayrıştırılmış erişime ilişkin usul ve esasları
belirlemiş ve yukarıda yer verilen ilkeler çerçevesinde DSL hizmeti sunmak
isteyen telekomünikasyon işletmecilerin bu hizmeti etkin bir şekilde sunmaları
için gerekli hukuki zemini sağlamıştır. 190
Bu kapsamda Telekomünikasyon Kurumu’ndan, yukarıda yer verilen ilkeler
çerçevesinde genişbant internet erişim hizmetleri pazarında 60.000 ADSL
portunun dağıtımında karşı karşıya kalınan dengesiz dağılımı, 200.000 ADSL
portu ve sonradan alınan portların dağıtımında dikkate alarak düzeltmesi
beklenmektedir.
Ancak, İlgili Tebliğ’in yürürlüğe girmesiyle birlikte referans teklifi hazırlamak
üzere Türk Telekom’a tanınan süre içerisinde ilgili pazardaki rekabet
koşullarının daha da bozulmasını önlemek üzere daha acil tedbirlerin alınması
da gereklilik arz etmektedir. Mevzuat hükümleri tam anlamıyla uygulanıncaya
kadar DSL portlarının diğer internet servis sağlayıcıları tarafından da satılması 200
yolunda geçici bazı düzenlemelerin yapılarak, pazarda ciddi ve telafisi
olunmayacak, kalıcı zararların oluşmaması sağlanmalıdır.
Alternatif erişim olanakları içinde her ne kadar en az tercih edileni olsa da
“Veri Akışına Erişim (Bit-stream Access) Yöntemi”nin, başlangıçta
operasyonel ve finansal olarak Türk Telekom tarafından daha kolay
uygulanacağı tahmin edilmekte, firmaların en azından eşit şartlarla pazara
girebilmeleri ve sektörde etkin rekabet koşullarının oluşumu için bu model kısa
vadede etkin tek çözüm olarak görünmektedir.
04-57/796-199
6
Veri Akışına Erişim Yöntemi, mevcut erişim modelleri içinde genel olarak tam
serbestleşmeye ve tam erişime geçiş aşamalarında tercih edilen bir yöntem 210
olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak akılda tutulması gereken husus, genişbant
erişiminin hızla geniş kitlelere ulaşmasının ve yeni operatörlerin rekabetçi ve
bağımsız bir altyapıya sahip olmalarının bu model ile mümkün olamadığıdır.
Bu durum son kullanıcılar nezdinde hizmet ve kalite farklılaştırması yoluyla bir
rekabet ortamının oluşumunu da engellemektedir.
Ancak veri akışına erişim modeli, erişime açma modelleri arasında teknik
yatırımı en az, uygulaması da en kolay modellerden biridir. Bu yöntemde
yerleşik operatör kurmuş olduğu altyapı yatırımını talep eden operatörlere
kiralayarak onların da bu hizmeti sunmasına olanak verir. Bu nedenle yerel
ağa ayrıştırılmış erişim düzenlemesinin tam olarak uygulamaya başlamasına 220
kadar geçecek süre zarfında geçici olarak bu yöntemin uygulanması tercih
edilebilecektir.
Diğer modellerin aksine, bu yöntemde operatörlere sunulacak erişim fiyatının
belirlenmesinde “Perakende Eksi (Retail Minus) Yöntemi”nin kullanılabilmesi
de uygulamayı kolaylaştıran bir diğer etmendir.
Perakende Eksi Yöntemi, son kullanıcı fiyatından Türk Telekom’un erişimi
başkalarının sunması nedeniyle katlanmak zorunda kalmayacağı maliyetlerin
(faturalama, teknik destek, pazarlama vb.) çıkarılması ve ortaya çıkan bedelin
yeni teşebbüslere erişim maliyeti olarak sunulmasına dayanan yöntemdir.
ADSL erişimi hizmeti sunmak isteyen teşebbüsler, maliyetlerinin Türk 230
Telekom’un maliyetlerinin altında olması halinde pazara girebileceklerdir.
Telekomünikasyon Kurumu, Tebliğ’in 21. maddesinde “Bu Tebliğ kapsamında
yer almayan, Veri Akış Erişimi ve benzeri yerel ağa erişim yöntemleri ile ilgili
olarak Kurumun düzenleme yapma hakkı saklıdır” hükmüne yer vererek,
Tebliğ yürürlüğe girip uygulanıncaya kadar geçecek süre içerisinde
uygulanabilecek veri akış erişimi gibi yerel ağa erişim yöntemlerini teminat
altına almıştır.
I.2. ADSL Hizmetine İlişkin Gelişmeler ve Mevcut Durum
I.2.1 Daha Önce Şikayete Konu Olmuş 60.000 ADSL Portunun Durumu
Rekabet Kurulu, daha önce, ADSL teknolojisini kullanmak suretiyle internet 240
hizmeti sunmak isteyen internet servis sağlayıcıların, kendileri bu hizmeti
sunamazken Türk Telekom’un 60.000 ADSL portu ile bu hizmeti sunmaya
başlayarak pazarı diğer İSS’lere kapatacağı iddiasına yönelik inceleme
yapmıştır.
Bu çerçevede, 03-81/1000-M sayılı Karar ile Türk Telekom’un ADSL
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'a aykırılık teşkil edip etmediği
değerlendirmesinin yapılabilmesi amacıyla Türk Telekom hakkında
soruşturma açılabileceği sonucuna ulaşılmış; ancak açılması olası bir
soruşturma sonunda alınacak kararın etkileri, usul ekonomisi, ihlal teşkil
edebilecek eylemlere derhal son verilmesi halinde elde edilecek faydalar 250
dikkate alınarak Türk Telekom’a 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca bahsi geçen uygulamalara son verilmesi yönünde yazılı görüş
gönderilmesine karar verilmiştir. Bunun ardından 03-81/1000-M sayılı Karar
uyarınca, 26.12.2003 tarih, 3463 sayılı yazı ile Türk Telekom’un,
04-57/796-199
7
Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılacak düzenlemeler yürürlüğe
girinceye kadar, ADSL teknolojisi kullanarak internet erişimi sunma hizmetine
yeni abone kaydını durdurması gerektiği bildirilmiştir.
Türk Telekom, bu karar kapsamında bir süreliğine ADSL satışlarını
durdurmuştur. Bunun ardından Türk Telekom’un bir süre sonra ADSL
portlarının satılmasına ilişkin olarak yeni başvuruları kabul ettiğine ilişkin yeni 260
şikayetler Kurum’a ulaşmış, yapılan bu şikayetler ve konuyla ilgili elde edilen
belgeler Kurul tarafından değerlendirilmiştir.
Yapılan incelemede, Rekabet Kurulu’nun Kararı sonrası satışlarını bir
süreliğine durduran Türk Telekom’un, 60.000 ADSL portunun dağıtımı
konusunda Telekomünikasyon Kurumu’nun ilgili düzenlemesi
tamamlanmadan ve yürürlüğe girmeden satışlarına tekrar başladığı, halen
Türk Telekom’un ADSL port satışlarına devam ettiği görülmüştür.
Ancak;
- Mevcut durumda Türk Telekom tarafından satışı yapılan portların yaklaşık
%90’ının bireysel internet kullanıcılarının taleplerini karşılamaya yönelik 270
olarak 128 ila 256 Kbps’lik hızlardan satıldığı, özellikle DSL teknolojisi ile
kurumsal kullanıcılara noktadan noktaya internet erişimi sunulması için
alınan 6.000 SDSL(symmetric digital subscriber line) portunun satışına
başlanmadığı, dolayısıyla İSS’ler için hayati önemi haiz kurumsal
kullanıcılara internet erişimi sunulması pazarında ciddi ve telafisi
olmayacak bir zararın henüz oluşmadığı,
- Rekabet Kurulu’nun kararı sonrasında satılan portların, bireysel
kullanıcılara internet erişimi sunulması hizmetini içeren pazarlarda
rekabetin ciddi anlamda bozulmasına neden olacak sayıda ve nitelikte
olmadığı, 280
- Türk Telekom tarafından, diğer İSS’lerin erişimine açılmadan satılmaya
başlanılan 60.000 ADSL portunun dağıtımında karşı karşıya kalınan
dengesiz dağılımın, bundan sonra alımı ve pazarlanması planlanan
200.000 ADSL portu ve sonradan alınacak portların dağıtımında dikkate
alınarak düzeltilmesinin mümkün olduğu,
- Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılması planlanan düzenleme
kapsamında İSS’lere dağıtılması düşünülen 5.000 ADSL portunun, Türk
Telekom tarafından İSS’ler için rezerve edildiği
dikkate alındığında, Telekomünikasyon Kurumu tarafından ilgili pazarda
düzenlemeler yapıldığı ve etkin olarak uygulandığı sürece söz konusu pazara 290
girmeyi planlayan girişimcilerin önünde ciddi bir giriş engelinin kalmayacağı
sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, Rekabet Kurulu, 29.1.2004 tarih ve 04-09/82-22 sayılı Kararı ile
temel telekomünikasyon hizmetlerindeki hakim durumunu kötüye kullandığı ve
bu şekilde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiaları çerçevesinde
Türk Telekom hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar
vermiştir.
Telekomünikasyon Kurumu, almış olduğu karar ile 60.000 adet ADSL
portunun 5.000 adedini İSS’lere tahsis ettirmiştir. Tahsis edilecek portların,
yarısı tüm İSS’lere eşit miktarda, diğer yarısı da pazar payları dikkate alınarak 300
04-57/796-199
8
belirlenen kriterler doğrultusunda dağıtımı öngörülmüştür. Portlara ilişkin
ücretlendirme ise, promosyonlu tarife üzerinden %5, promosyon tarifeleri
dışında ise %18 indirimli olarak uygulanması olarak belirlenmiştir.
Doğan Online’a verilecek port miktarının eksik hesaplandığı gerekçesiyle
Telekomünikasyon Kurumu, Türk Telekom’un 452 adet ADSL portunu daha
İSS’lere tahsis etmesi yönünde karar almış ve Türk Telekom’a 4.3.2004 tarihi
itibarıyla tebliğ edilmiş karar çerçevesinde, 5452 adet ADSL portunu İSS’lere
tahsis ettirmiştir.
İlgili karar çerçevesine Türk Telekom, tahsis edilen portların dağıtımının
yapılabilmesi için TID aracılığıyla İSS’lere duyuruda bulunmuş, ayrıca söz 310
konusu duyuru Türk Telekom’un internet sitesinde 30.3.2004 ile 21.4.2004
tarihleri arasında yayımlanmıştır. Duyuru üzerine toplam 19 İSS başvuruda
bulunmuştur. Müracaat eden İSS’ler arasında yer alan NET İletişim Hizmetleri
Elektronik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin genel izin belgesinin iptal edilmesi
üzerine bu şirketin başvurusu işleme alınmamıştır.
Türk Telekom ile İSS’ler arasında imzalanması öngörülen ADSL İnternet
Servis Sağlayıcı Sözleşmesi 26.5.2004 tarihinde ilgili şirketlere gönderilmiştir.
Türk Telekom tarafından, ADSL port talebinde bulunan İSS’lere gönderilen
yazıda, 30.6.2004 tarihine kadar kendilerine tahsis edilen ADSL portlarını alıp
alamayacaklarını bildirmeleri, konuyla ilgili olumlu ya da olumsuz bir cevabın 320
alınamadığı durumda başvurularının işlemden kaldırılacağı, söz konusu
portların talep eden diğer İSS’lere verileceği belirtilmiştir.
Bu sürecin sonunda İSS’lerden toplam 2951 port talep edilmiştir. Sözleşme
aşamasında talep edilen ADSL port sayısı 2697’ye düşmüştür.
Telekomünikasyon Kurumu’nun kararı çerçevesinde toplam 11 İSS ile
sözleşme imzalanmıştır.
Superonline’nın başvurusu üzerine, ADSL portlarının satışına ilişkin tanınmış
sürelerin yeterli olmadığı konusu değerlendirilerek, sözleşmenin 4.5.
maddesinde ifade edilen, en geç 15 gün içerisinde tahsis edilen portların Türk
Telekom’a iade edilmesine yönelik süre ile sözleşme tarihinden itibaren bir ay 330
içerisinde servise verilmeyen portlara yönelik faturalamalara ilişkin süre
15.8.2004 tarihine kadar uzatılmıştır. Superonline’nın başvurusu üzerine
yapılan bu düzenleme Sözleşme imzalayan tüm İSS’lere uygulanmıştır.
Bu sürenin sonunda talep edilen 2697 adet ADSL portundan 1185 tanesi iade
edilmiştir. 18.8.2004 tarihi itibarıyla İSS’lere tahsis edilen ADSL portların,
İSS’ler tarafından müşteri bilgileri sunulan 653 adedinin fiilen çalıştığı
bilinmektedir.
I.2.2. Şikayet Konusu 200.000 ADSL Portunun Durumu
Telekomünikasyon Kurumu tarafından, 19.4.2004 tarih, 9087/4322 ve
9130/4345 sayılı yazılarla, Türk Telekom tarafından hizmete sunulacak olan 340
ADSL portlarının diğer İSS’lerin kullanımına açılmasında, veri akış erişimi
yönteminin uygulanılabilirliği konusunda bilgi istenmiş ve akabinde
Telekomünikasyon Kurumu’nda bir toplantı yapılmıştır.
Türk Telekom tarafından 200.000 ADSL portunun kullanıma açılacak olması
nedeniyle, uygulanacak yöntem, dağılım gibi konuların netleştirilmesinin önem
taşıdığının ifade edildiği 8.6.2004 tarih ve 13204/6244 sayılı yazıyla
04-57/796-199
9
Telekomünikasyon Kurumu, Türk Telekom’dan yeni dağıtımı yapılacak ADSL
portlarıyla ilgili dağıtımın planlanmasının ve veri akış erişimi yönteminin ne
şekilde uygulanabileceği hususlarındaki detaylı bilginin 15.6.2004 tarihine
kadar gönderilmesini talep etmiştir. 350
Türk Telekom tarafından, 16.6.2004 tarih ve 277 sayılı yazı ile çalışmaların
devam ettiğinin bildirilmesi üzerine Telekomünikasyon Kurumu 16.6.2004 tarih
ve 13936/6612 sayılı yazı ile, çalışmaların ne aşamada olduğu, çalışmaların
tamamlanması için gereken süre, bu süre içerisinde yapılması planlanan
uygulamalar ve konuyla ilgili teknik ekonomik hususları içeren detaylı bilginin
23.6.2004 tarihine kadar iletilmesini talep etmiştir. Türk Telekom 23.6.2004
tarih ve 298 sayılı yazı ile Telekomünikasyon Kurumu’nun talep ettiği bilgileri
iletmiştir. Ardından Türk Telekom’un ADSL üzerinden internet erişimi
tarifelerinin onaylanmasına ilişkin olarak Telekomünikasyon Kurumu’na
yapmış olduğu başvuru sonrasında, 2.7.2004 tarih ve 15454/7361 sayılı yazı 360
ile Telekomünikasyon Kurumu’ndan, tarifelerin onaylandığına (İSS’lere
uygulanacak ücretler dahil) ve Türk Telekom’un ADSL hizmeti ile ilgili olarak,
İSS’lere yönelik Veri Akış Erişimi yöntemi kapsamında hizmetlerin sunumuna
ilişkin tarifelerini belirleyerek, tarife onay talebini, Kurul Kararı’nın tebliğinden
itibaren bir ay içerisinde Kurum’a sunması gerektiğine dair karar tebliğ
edilmiştir.
Türk Telekom, Telekomünikasyon Kurumu’na 4.8.2004 tarihli yazı ile veri akış
erişimi yönteminin 20.7.2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Yerel Ağa
Ayrıştırılmış Erişime İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında
olmasından dolayı, söz konusu tebliğ ile birlikte yürürlüğe konulması gerektiği, 370
konuyla ilgili olarak yürütülecek her türlü ortak çalışmaya hazır olduğunu ifade
etmiştir.
Kurul Kararı’nın alındığı tarih itibarıyla, karşılıklı yazışmalardan da anlaşıldığı
üzere Türk Telekom’un halihazırda pazarlama ve satışını sürdürdüğü 200.000
ADSL portunun İSS’lere dağıtımına ilişkin çalışmaların devam ettiği
bilinmektedir.
I.3. Genel Değerlendirme
Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, 60.000 ADSL portuna
ilişkin yapılan düzenlemeler çerçevesinde henüz talep edilmemiş ve
dolayısıyla dağıtımı tamamlanmamış portların bulunduğu anlaşılmaktadır. 380
Dolayısıyla bugünkü koşullarda İSS’lerin, talep ettikleri takdirde ADSL
portlarına erişebilmelerini mümkün kılan bir düzenleme mevcuttur. Bu
düzenleme çerçevesinde Türk Telekom ADSL port dağıtımını talep edildiği
takdirde karşılamaktadır.
Mevcut düzenlemeler çerçevesinde, 60.000 ADSL portu dağıtımının talep
eksikliği sebebiyle henüz tamamlanmadığı, dolayısıyla Telekomünikasyon
Kurumu tarafından yapılmış düzenlemeler çerçevesinde İSS’lerin ADSL
portlarına erişimleri mümkün olduğu bir durumda, 200.000 ADSL portunun
dağıtımına ilişkin olarak çalışmaların da devam ettiği dikkate alınarak, Türk
Telekom tarafından 200.000 ADSL portunun İSS’lere dağıtımının yapılmadığı 390
gerekçesiyle Türk Telekom hakkında soruşturma açılmasının yerinde olmadığı
kanaatine varılmıştır.
04-57/796-199
10
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
ADSL teknolojisi kullanmak suretiyle genişbant internet erişimi sunmak üzere
200.000 adet ADSL portunu, diğer internet servis sağlayıcılarına pazarda
rekabet koşullarını oluşturmaya olanak sağlayacak şekilde sunmadan
satmaya başlamak suretiyle, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, ADSL
altyapısına erişim sağlama pazarında sahip olduğu hakim durumunu, ADSL
internet hizmeti pazarında kötüye kullanarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması 400
Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiaları çerçevesinde Türk Telekomünikasyon
A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy