REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-26; 2004-1-38 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-61/890-212
Karar Tarihi : 21.9.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Gökşin KEKEVİ, Müge ÖZERCAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve 20
Pazarlama A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S. Seba Cad. No:35
Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve
Pazarlama A.Ş. ile bayileri
E. DOSYA KONUSU: 1- İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve
Pazarlama A.Ş. ile bayileri arasında imzalanan “münhasır yetkili 30
satıcılık”, “yetkili satıcılık” ve “uygulayıcı bayilik” sözleşmelerine ilişkin
menfi tespit/muafiyet verilmesi talebi.
2- İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
bayilerine, 1.4.2004 – 31.5.2004 tarihleri arasındaki kampanya döneminde,
nihai tüketicilere ve tali satıcılara uygulanacak satış koşullarını tavsiye
etmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.2.2003 tarih, 2003 sayı ve
21.4.2004 tarih, 1999 sayı ile intikal eden başvurular üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5 ve 8. maddeleri uyarınca 40
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 11.8.2004 tarih, 2003-1-26/MM-04-
HGK sayı ve 11.8.2004 tarih, 2004-1-38/MM-04-HGK sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporları, 13.8.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/160 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
“münhasır yetkili satıcılık sözleşmesi”ndeki, “Münhasır Yetkili Satıcı, bu 50
04-61/890-212
2
ürünlerin satışında İntema’nın Münhasır Yetkili Satıcılık Ağı’nın itibarına ve
İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat uygulamalarından ...
kaçınacaktır”; “yetkili satıcılık sözleşmesi”ndeki, “Yetkili Satıcı, Sözleşme
konusu ürünlerin yeniden satışında İntema’nın itibarına ve İntema Kurumsal
Kimliği’ne halel getirecek uygulamalardan … kaçınacaktır”; “uygulayıcı bayilik
sözleşmesi”ndeki, “Uygulayıcı Bayi, bu ürünlerin satışında İntema’nın
Uygulayıcı Bayilik Ağı’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel
getirecek fiyat uygulamalarından ... kaçınacaktır” şeklindeki ifadelerin,
24.2.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı Seramik kararında yer verilen
uygulamaya ilişkin tespitler de göz önünde bulundurularak, alıcıların kendi 60
satış fiyatını belirleme serbestisini engelleyeceği için 2002/2 sayılı “Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nden yararlanamayacağı,
- “Münhasır yetkili satıcılık”, “yetkili satıcılık” ve “uygulayıcı bayilik”
sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ”e uygunluğunun tam olarak
sağlanabilmesi için İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve
Pazarlama A.Ş.’nin sözleşmelerdeki imza ve yürürlük tarihlerinin boş
bırakılmaması hususunda ikaz edilmesi gerektiği,
- Rekabet etmeme yükümlülüğünü “süresiz” hale getiren, “münhasır yetkili 70
satıcılık sözleşmesi”nin 11/e; “uygulayıcı bayilik sözleşmesi”nin ise 10/d
maddesinde, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/b maddesine uygunluğu sağlayacak
değişiklikler yapılması gerektiği,
- Aksi takdirde, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartlar
bulunmadığından bireysel muafiyet verilemeyeceği,
- İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
bayilerine, 1.4.2004 – 31.5.2004 tarihleri arasındaki kampanya döneminde,
nihai tüketicilere ve tali satıcılara uygulanacak satış koşullarını tavsiye 80
etmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinin esasen 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu; ancak bu uygulamanın 17.2.2003 tarihli bildirimin
konusunu teşkil eden sözleşmeler çerçevesinde yapıldığı göz önünde
bulundurularak kabul edilemeyeceği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 90
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ulaşılacak sonucu etkilemeyeceği için 21.4.2004 tarihli bildirim formunda
yapılan aşağıdaki ilgili ürün pazar tanımı1 kabul edilebilir niteliktedir:
“Bildirim konusu anlaşmanın etkili olduğu ve Kurul’un bu bildirimi
değerlendirirken esas alması gerektiğini düşündüğümüz ilgili ürün (hizmet)
pazarı ‘seramik sağlık gereçleri, kaplama malzemeleri, akrilik küvetler, yapı
1 Bu tanım, 17.2.2003 tarihli bildirim formundaki ilgili ürün pazar tanımının özeti niteliğindedir.
04-61/890-212
3
kimyasalları, armatür, banyo aksesuarı, banyo mobilyaları ve tamamlayıcı 100
ürünlerin dağıtımı pazarı’dır.”
.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ulaşılacak sonucu etkilemeyeceği için 17.2.2003 tarihli bildirim formunda
yapılan aşağıdaki ilgili coğrafi pazar tanımı kabul edilebilir niteliktedir:
“Kurul’un esas alması gerektiğini düşündüğümüz ilgili coğrafi pazar, bayilik
sisteminin kapsamı dikkate alındığında Türkiye Cumhuriyeti sınırlarıdır.”
110
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
17.2.2003 tarihli bildirimine konu olan Münhasır Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’nde şu ifadeler yer almaktadır:
“MADDE 6- MÜNHASIR YETKİLİ SATICI’NIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
...
b) Satış
... 120
Münhasır Yetkili Satıcı, bu ürünlerin satışında İntema’nın Münhasır Yetkili
Satıcılık Ağı’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat
uygulamalarından ve Tüketici’nin zararına etkiler doğurabilecek her türlü
uygulamadan kaçınacaktır. Sözleşme konusu ürünlerin tavsiye niteliği taşıyan
satış fiyatları İNTEMA tarafından Münhasır Yetkili Satıcı’ya iletilir.”
İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
17.2.2003 tarihli bildirimine konu olan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nde şu
ifadeler yer almaktadır:
130
“MADDE 5- YETKİLİ SATICI YÜKÜMLÜLÜKLERİ
...
c) Yetkili Satıcı, Sözleşme konusu ürünlerin yeniden satışında İNTEMA’nın
itibarına ve İNTEMA Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek uygulamalardan ve
Tüketici’nin zararına etkiler doğurabilecek her türlü uygulamadan kaçınacaktır.
d) Sözleşme konusu ürünlerin tavsiye niteliği taşıyan yeniden satış fiyatları
İNTEMA tarafından Yetkili Satıcı’ya iletilir.”
İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
17.2.2003 tarihli bildirimine konu olan Uygulayıcı Bayilik Sözleşmesi’nde ise 140
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“MADDE 5- UYGULAYICI BAYİ’NİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
...
b) Uygulamalı Satış
...
Uygulayıcı Bayi, bu ürünlerin satışında İntema’nın Uygulayıcı Bayilik Ağı’nın
itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat uygulamalarından
ve Tüketici’nin zararına etkiler doğurabilecek her türlü uygulamadan
04-61/890-212
4
kaçınacaktır. Sözleşme konusu ürünlerin tavsiye niteliği taşıyan satış fiyatları 150
İNTEMA tarafından Uygulayıcı Bayi’ye iletilir…”
2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin
“Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4.
maddesi ile bu maddeye ilişkin olarak, “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz”da yapılan açıklamalar çerçevesinde,
İntema’nın “münhasır yetkili satıcılık sözleşmesi”ndeki, “Münhasır Yetkili
Satıcı, bu ürünlerin satışında İntema’nın Münhasır Yetkili Satıcılık Ağı’nın
itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat uygulamalarından
... kaçınacaktır”; “yetkili satıcılık sözleşmesi”ndeki, “Yetkili Satıcı, Sözleşme 160
konusu ürünlerin yeniden satışında İntema’nın itibarına ve İntema Kurumsal
Kimliği’ne halel getirecek uygulamalardan … kaçınacaktır”; “uygulayıcı bayilik
sözleşmesi”ndeki, “Uygulayıcı Bayi, bu ürünlerin satışında İntema’nın
Uygulayıcı Bayilik Ağı’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel
getirecek fiyat uygulamalarından ... kaçınacaktır” şeklindeki ifadeler, alıcıların
kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engelleyeceği için 2002/2 sayılı
“Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nden yararlanamayacak
niteliktedir.
İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin 170
“münhasır yetkili satıcılık”, “yetkili satıcılık” ve “uygulayıcı bayilik”
sözleşmelerinin tamamında, alıcılara rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmiştir. Bu nedenle, 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Rekabet Etmeme
Yükümlülüğü” başlıklı 5. maddesinin “a” ve “b” bentleri çerçevesinde
değerlendirme yapılmıştır.
“Münhasır yetkili satıcılık sözleşmesi”nin 4. maddesinde, “yetkili satıcılık” ve
“uygulayıcı bayilik” sözleşmelerinin ise 3. maddesinde yapılan sözleşmelerin
süresine ilişkin düzenlemeler 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesine şeklen
uygunluk taşımaktadır. Ancak raportörlerin talebi üzerine gönderilen imzalı 180
sözleşme örneklerinin hepsinde imza ve yürürlük tarihlerinin boş bırakıldığı
tespit edilmiştir. İlgili mevzuata uygunluğun tam olarak sağlanabilmesi için
İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
sözleşmelerdeki imza ve yürürlük tarihlerinin boş bırakılmaması hususunda
uyarılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
“Münhasır yetkili satıcılık sözleşmesi”nin “sözleşmenin sona ermesinden
sonra yapılacaklar” başlıklı 11/e maddesinde, “münhasır yetkili satıcının,
sözleşmenin sona ermesi veya feshi üzerine sözleşme kapsamındaki sır
saklama ve rekabet yasağı hükümlerine uyacağı” düzenlemesi yapılmıştır. 190
Benzer bir hüküm, “uygulayıcı bayilik sözleşmesi”nin 10/d maddesinde de yer
almaktadır. İntema’nın “münhasır yetkili satıcılık” ve “uygulayıcı bayilik”
sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/b maddesine uygun hale gelebilmesi
için, rekabet etmeme yükümlülüğünü “süresiz” hale getiren bu
düzenlemelerde de değişiklik yapılması gerekmektedir.
Ayrıca tarafların başvurularında anılan sözleşmeye muafiyet tanınmasını
gerektirecek nedenleri açıklamadıkları, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde belirtilen şartların varlığının tespit edilemediği anlaşılmış olup; bu
04-61/890-212
5
çerçevede alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesine 200
de bireysel muafiyet tanınamayacağı kanaatine ulaşılmıştır2.
21.4.2004 tarihli bildirimin konusunu teşkil eden, İntema’nın 1.4.2004 –
31.5.2004 tarihleri arasındaki kampanya döneminde, bayilerinin, nihai
tüketicilere uygulayacağı “12 ay taksit + %10 iskonto” ile “peşin %25 iskonto”
ve tali satıcılara uygulayacağı “75 gün vade ve %27 iskonto” şeklindeki satış
koşullarını tavsiye etmesinin ise 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu
sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ 210
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. 4054 sayılı Kanun’un 5. ve 8. maddelerinde belirtilen şartlar
bulunmadığından, başvuruya konu sözleşmelere menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine ve bireysel muafiyet tanınamayacağına,
2. İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin
“münhasır yetkili satıcılık sözleşmesi”nin 6(b). Maddesindeki “Münhasır
Yetkili Satıcı, bu ürünlerin satışında İntema’nın Münhasır Yetkili Satıcılık 220
Ağı’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat
uygulamalarından... kaçınacaktır”; “yetkili satıcılık sözleşmesi”nin 5(c).
Maddesindeki “Yetkili Satıcı, Sözleşme konusu ürünlerin yeniden satışında
İntema’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek
uygulamalardan... kaçınacaktır”; “uygulayıcı bayilik sözleşmesi”nin 5(b).
Maddesindeki “Uygulayıcı Bayi, bu ürünlerin satışında İntema’nın Uygulayıcı
Bayilik Ağı’nın itibarına ve İntema Kurumsal Kimliği’ne halel getirecek fiyat
uygulamalarından... kaçınacaktır.” şeklindeki ifadelerin, alıcıların kendi satış
fiyatını belirleme serbestisini engelleyecek olması nedeniyle, sözleşmelerin
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nden 230
yararlanamayacağına,
3. “Münhasır yetkili satıcılık”, “yetkili satıcılık” ve “uygulayıcı bayilik”
sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygunluğunun tam olarak
sağlanabilmesi için İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve
Pazarlama A.Ş.’nin sözleşmelerdeki imza ve yürürlük tarihlerinin boş
bırakılmaması gerektiği konusunda uyarılmasına,
4. Rekabet etmeme yükümlülüğünü “süresiz” hale getiren, “münhasır yetkili
satıcılık sözleşmesi”nin 11/e; “uygulayıcı bayilik sözleşmesi”nin ise 10/d 240
maddesinde, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/b maddesine uygunluğu sağlayacak
değişikliklerin yapılması gerektiğine,
5. Sözleşmelerin grup muafiyetinden yararlanabilmesini mümkün kılacak
değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na bildirilmesine;
Kurulumuzca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam
2 24.11.1999 tarih ve 99-53/575-365 sayılı İGTOD ve 5.10.2001 tarih ve 01-47/483-120 sayılı
Volkswagen kararları da bu duruma örnek teşkil etmektedir.
04-61/890-212
6
edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve
17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,
6. İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’nin 250
bayilerine, 1.4.2004-31.5.2004 tarihleri arasındaki kampanya döneminde,
nihai tüketicilere ve tali satıcılara uygulanacak satış koşullarını tavsiye
etmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinin esasen 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğuna
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan İkinci Başkan
Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR
A. Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY
(izinli)
Murat GENCER Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ
(raporlu)
Rıfkı ÜNAL Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
M.Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN
Full & Egal Universal Law Academy