Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-132 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-63/928-221
Karar Tarihi : 30.9.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Sezin ELÇİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : TNT Logistics Holdings B.V.
Temsilcisi: Av. Arzu YEŞİLIRMAK 20
D. TARAFLAR : TNT Logistics Holdings B.V.
Neptunusstraat 41-63 2132 JA Hoofddorp/HOLLANDA
David LAMOLINARA
TNT Logistic Espana Parc Logistic d'Alt Penedes Can
Bosc d'Anonia 08739 Subirats (Barcelona) İSPANYA
Hans-Joachim KOCH
Neptunusstraat 41-63 2132 JA Hoofddorp/HOLLANDA
Koç Holding A.Ş.
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674 Kuzguncuk/İstanbul 30
Ram Dış Ticaret A.Ş.
Rüzgarlıbahçe Sismer Plaza Kat:2 34805 Kavacık
Beykoz/İstanbul
Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674 Kuzguncuk/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Koç Holding A.Ş. (Koç Holding), Ram Dış Ticaret A.Ş.
(Ram) ve Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. (Temel Ticaret)’nin, TNT Lojistik ve
Dağıtım Hizmetleri A.Ş.'deki toplam %50 oranındaki hisselerinin, yine TNT
Lojistik ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. (TNT Lojistik)’de %45 oranında hisseye 40
sahip olan TNT Logistics Holdings B.V. (TNT) ile David LAMOLINARA ve
Hans-Joachim KOCH’a devredilmesi işlemine izin talebi.
04-63/928-221
2
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 15.9.2004 tarih ve 5138 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
24.9.2004 tarih, 2004-4-132/Öİ-04-SC sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme
Raporu 27.9.2004 tarih, REK.0.08.00.00/215 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-63
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 50
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da,
- Koç Holding, Ram ve Temel Ticaret’in, TNT Lojistik sermayesindeki toplam
%50 oranındaki hisselerinin, yine TNT Lojistik’in sermayesinde halihazırda %45
oranında hisseye sahip olan TNT ile David LAMOLİNARA ve Hans-Joachim
KOCH’a devredilmesi işleminin, taraflarının toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir işlem olduğu, ancak bu işlem sonucunda ilgili ürün pazarında,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya 60
mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle, bildirime konu işleme
izin verilmesinin yerinde olacağı;
- Taraflar arasında akdedilen 19.7.2000 tarihli Ortaklık Anlaşması'nın 14.
maddesi, tarafların, ortak girişimin sona ermesinden sonra da rekabet
etmemelerini öngören bir düzenleme içerdiği için 4054 sayılı Kanunun 4.
maddesinin ve taraflar söz konusu anlaşmayı Rekabet Kurumuna bildirmedikleri
için aynı Kanun’un 10. maddesi birinci fıkrasının ihlal edildiği, ancak Kanun'un 19.
maddesi birinci fıkrası (a) bendi çerçevesinde belirlenen üç yıllık zaman aşımı 70
süresi dolduğundan, sözkonusu ihlale ilişkin olarak bir işlem yapılmasına gerek
olmadığı;
- Bildirim konusu 13.7.2004 tarihli Hisse Satışı ve Alımı Anlaşması’nın 9.1.5.
maddesinde, söz konusu anlaşmaya kadar varlığını devam ettiren ortak girişimin
sona ermesinden üç yıl sonrasına kadar uygulanacak rekabet yasağı öngören
düzenlemenin Rekabet Kurulunun belirleyeceği bir süre içerisinde kaldırılması
halinde, bildirim konusu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında yer almadığının kabul edilerek, tarafları hakkında işlem yapılmasına
gerek kalmayacağı; 80
görüşleri ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Bildirim Konusu İşlemin Niteliği ve Kapsamı
Taraflar, TNT Lojistik'in sermayesinin %50’sini temsil eden hiselerin devredilmesi
işlemini gerçekleştirmek üzere, 13.7.2004 tarihli bir Hisse Satım ve Alım
04-63/928-221
3
Anlaşması akdetmişlerdir. Söz konusu anlaşmada yer alan bilgilere göre TNT 90
Lojistik’in toplam sermayesi 5.800.008.000.000 TL olup, sermaye tamamen
ödenmiş herbiri 1.000.000 TL nominal bedelli 5.800.005 adet hisseden
oluşmaktadır.
Devralma işleminin kapsamını, Koç Holding, Ram ve Temel Ticaret’in TNT
Lojistik’de sahip olduğu 2.900.004 adet (B) grubu hisse oluşturmaktadır.
Hisse Devir Anlaşması;
- TNT Lojistik’deki 2.552.000 adet Koç Holding hissesinin, 290.004 adet Ram 100
hissesinin ve 57.998 adet Temel Ticaret hissesinin TNT’ye,
- Temel Ticaret’in geriye kalan 2 adet hissesinden 1 adet hissesinin David
LAMOLİNARA’ya ve 1 adet hissesinin de Hans-Joachim KOCH’a,
devrini öngörmektedir.
Devralma işlemi neticesinde TNT, TNT Lojistik’in çoğunluk hisselerine sahip
olacak ve bu şirketi tek başına kontrol etme hakkını elde edecektir.
H.2. TNT Lojistik ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. 110
Devir işlemi öncesinde hissedarların TNT Lojistik'in hisse dağılımı aşağıdaki
gibidir:
ORTAKLAR HİSSE ADEDİ PAY ORANI (%)
Koç Holding A.Ş. 2.552.000 (B Grubu) 44
Ram Dış Ticaret A.Ş. 290.004 (B Grubu) 5
Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. 58.000 (B Grubu) 1
TNT Logistics Holdings B.V. 2.610.004 (A Grubu) 45
TNT Holdings B.V. 145.000 (A Grubu) 2.5
TNT Contract Logistics Management
B.V.
145.000 (A Grubu)
2.5
Toplam Hisse Adedi 5.800.008 100
TNT Lojistik'te halihazırda %2,5 oranında hisseye sahip olan TNT Holdings B.V.
unvanlı şirketin sermayesi %100 oranında Koninklijke TPG Post B.V. (Royal TPG
Post B.V.)’ye aittir. Koninklijke TPG Post B.V. bir TPG N.V. iştirakidir.
TNT Lojistik'te %2,5 oranında hisseye sahip olan TNT Contract Logistics 120
Management unvanlı şirketin sermayesi %100 oranında TNT’ye aittir.
TPG N.V., Amsterdam, Frankfurt, Londra ve New York borsalarında işlem gören
ve Hollanda yasalarına göre kurulmuş bir kamu teşebbüsüdür. TPG N.V. esas
olarak, Koninklijke PTT Nederland NV (KPN) isimli teşebbüsün 28.6.1998
04-63/928-221
4
tarihinde posta, ileti ve lojistik bölümlerinin birbirinden ayrılmasına ilişkin işlem
neticesinde oluşmuştur.
Holding şirketi konumunda bulunan ve grup şirketlerini kendi çatısı altında
toplayan TPG N.V. tarafından yürütülen hizmetler posta, ileti ve lojistik olmak 130
üzere üç ayrı segmentten oluşmaktadır. 1998 yılından bu yana bağımsız bir
firma olarak faaliyet gösteren TPG N.V., posta, ileti ve lojistik alanında oldukça
köklü bir tarihe sahip bulunmaktadır. Posta hizmetleri alanında neredeyse 200
yıllık bir geçmişe sahip olan şirket, ileti pazarında da elli yılı aşkın bir süredir
kapıdan kapıya teslimat hizmeti sunmaktadır. Lojistik hizmetleri ise sektörün
önem kazandığı 1980’lerden bu yana en önemli hizmet alanlarından birini
oluşturmaktadır.
TPG N.V.’nin, Türkiye’de, TNT Logistics ve TNT Holdings B.V. ile TNT Contract
Logistics Management B.V. vasıtası ile dolaylı olarak hissedarı olduğu TNT 140
Lojistik haricinde çoğunluk hissesine sahip olduğu TNT International Express
Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti. unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. TPG N.V.’nin bu
iştiraki vasıtasıyla yürütmekte olduğu ileti hizmetleri haricinde herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır.
Öte yandan, Ram, Koç Holding tarafından kontrol edilmektedir. Temel Ticaret ise
sadece Koç Ailesi mensuplarının hissedar olduğu ve Koç Holding’in hisselerinin
%43,27’sine sahip olan bir firmadır.
H.3. İlgili Pazar 150
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
İnceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı, planlama ve
malların akışını kontrol gibi tedarik zinciri üzerinde yürütülen bir takım
hizmetlerden oluşan “lojistik hizmetler pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit edilmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 160
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
Bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan
Haller” başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” olarak tanımlanan bir devralmadır.
04-63/928-221
5
Anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan, “birleşme 170
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile
izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Bildirim Formu'nun tarafların cirolarına ilişkin 2.3. maddesinde, devralmanın
taraflarını oluşturan Koç Holding, Ram, Temel Ticaret, TNT, David LAMOLİNARA
ve Hans-Joachim KOCH’un TNT Lojistik haricinde Türkiye’de ilgili pazarda
herhangi bir faaliyetleri olmadığı gerekçesiyle yalnızca bu şirketin ciro bilgilerine 180
yer verilmiştir. Buna göre TNT Lojistik’in 2003 yılı cirosu 63.535.763.364.674
TL.'dir. Bu bilgiler çerçevesinde, 25.000.000.000.000.TL. olan ciro eşiği
aşıldığından bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında, Rekabet
Kurulunun iznine tabi bir devralma işlemidir.
Devralmanın tarafları Türkiye’deki lojistik hizmet pazarında sadece TNT Lojistik
aracılığı ile faaliyet göstermektedirler. Dolayısıyla tarafların ayrıca pazar payları
bulunmamaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, TNT Lojistik’in pazar payı %3’tür. Bu çerçevede 190
bildirim konusu işlemin hakim durum yaratması veya mevcut bir hakim durumu
daha da güçlendirmesinin söz konusu olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları, alıcıların
devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
yararlanmalarının, bu çerçevede alıcının yaptığı yatırımın karşılığını tam olarak
almasının bir aracıdır. 200
Bu yönüyle devralma işleminde satıcılara getirilen bazı rekabet yasakları,
yoğunlaşmanın uygulanabilmesi için yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
sayılmaktadır. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı
çerçevesinde yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olma kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir.
Bildirime konu devralma işlemini gerçekleştirmek üzere Koç Holding, Ram,
Temel Ticaret, TNT, David LAMOLİNARA, Hans-Joachim KOCH ve TNT Lojistik 210
arasında imzalanan 13.7.2004 tarihli Hisse Satışı ve Alımı Anlaşması’nın 9.1.5.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Satıcılar 19 Temmuz 2000 tarihinde Koç, TNT Holdings B.V. ve XP Nederland
B.V. (TNT nin eski ticari adı) arasında imzalanan Ortaklık Anlaşmasının Madde
04-63/928-221
6
14 ünde tanımlandığı şekilde yer alan ve Kapanış tarihinden sonra 3 yıl süreyle
geçerli olacak rekabet etmeme hükümlerinin geçerlilik ve bağlayıcılık etkisi
hakkında mutabıktır ve kabul eder. Satıcılar aynı zamanda doğrudan kendilerinin
veya bağlı kuruluşlarının veya yan kuruluşları vasıtasıyla bağımsız olarak yurt içi
express taşıma işine Kapanma tarihinden sonra üç yıla kadar olan bir süre için 220
girmeyeceğini kabul eder.”
Yukarıda anılan anlaşma maddesinde sözü edilen 19.7.2000 tarihli Ortaklık
Anlaşması ile düzenlenen işlem için Kurumdan izin talep edilmediği tespit
edilmiş, taraflardan bu durumun gerekçelendirilmesi ve söz konusu anlaşmanın
bir nüshası Kurumun 24.8.2004 tarih ve 3228 sayılı yazısıyla talep edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 2.9.2004 tarih ve 4857 sayı ile intikal eden cevabi yazıda
özetle, söz konusu anlaşma ile kurulan ortak girişimin, Rekabet Kurulunun
1997/1 sayılı Tebliği’nde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığı 230
gerekçesiyle bildirilmediği ifade edilmektedir. Kurum kayıtlarına 15.9.2004 tarih
ve 5138 sayı ile intikal eden yazı ekinde de 19.7.2000 tarihli Ortaklık Anlaşması
yer almaktadır.
Söz konusu Ortaklık Anlaşması’nın rekabet etmeme yükümlülüğünü düzenleyen
14. maddesinde;
“14.1. Taraflar (a) Koç, TNT ve/veya bunlardan herhangi birine ait grup
şirketlerinden birinin şirket hissedarı olarak kalmaya devam etmesi; ve (b)
(madde 14.5 hükümlerine tabi olmak suretiyle) her birinin hisedarlık sıfatının 240
sona ermesinden itibaren iki yıl süre ile, Koç, TNT ve grup şirketlerinden
herhangi birinin, diğer tarafın önceden iznini almaksızın, şu işlemleri yapmayacak
veya yapılmasına izin vermeyecek olduğunu kabul ve taahhüt ederler:
14.1.1. Münhasır Pazar Bölgesi’nde iş ile doğrudan veya dolaylı olarak rekabet
halinde olan işleri doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya bir başka kişiyle
birlikte veya bir başka kişi hesabına (hisseleri tanınmış bir borsada işlem gören
bir şirkete ait hiselerin yatırım amacı ile ve söz konusu şirketin oy haklarını
%5’inden azına sahip olması hali dışında) yürütmek veya bu türden işlerle iştigal
etmek veya ilgilenmek;
14.1.2. Şirket tarafından atanan veya TNT ve/veya Koç’tan gelen müdürler veya 250
işçiler hariç olmak üzere, Şirket’in herhangi bir müdürünü veya işçisini işe almak
veya ayartmak üzere girişimde bulunmak;
14.1.3.Doğrudan veya dolaylı olarak kontrolünde olan bir kişinin yukarıda anılan
iş ve işlemleri yapmasını sağlamak veya izin vermek...”
denilmektedir.
Aynı maddede bunlara ek olarak, TNT’nin ve TNT Lojistik'in işi ile rekabet
etmediği sürece, bir Koç Grup Şirketi olan Düzey Tüketim Malları Sanayi
04-63/928-221
7
Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin münhasır pazar bölgesindeki iş ve işlemlerine 260
devam etmesi ve bunları geliştirmesine engel olmayacağı belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan, 19.7.2000 tarihli Ortaklık Anlaşmasının 14. maddesi
incelendiğinde, anlaşmacı tarafların söz konusu anlaşmanın sona ermesinden
sonra iki yıl süre ile rekabet etmemelerinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bir ortak
girişimin ortadan kalkmasından sonra, kurucu tarafların rekabet etmemeleri
düzenlemesini getiren anlaşma hükümlerinin, işlem ile doğrudan ilgili ve orantılı
kısıtlamalar olarak değerlendirilmeleri mümkün değildir. Dolayısıyla, başvuru
konusu işlemin tarafları 19.7.2000 tarihinde akdettikleri anlaşmada 4054 sayılı
Kanunun 4. maddesini ihlal eder nitelikte hükümlere yer vermişler, söz konusu 270
anlaşmayı usulüne uygun olarak Rekabet Kurumuna bildirmemek suretiyle aynı
Kanun’un 10. maddesi birinci fıkrası hükmünü ihlal etmişlerdir. Ancak, 4054 sayılı
Kanun’un 19. maddesi birinci fıkrası (a) bendi çerçevesinde belirlenen üç yıllık
zaman aşımı süresi dolduğundan, sözkonusu ihlale ilişkin olarak bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır.
3.7.2004 tarihli Hisse Satışı ve Alımı Anlaşması’nın 9.1.5. maddesi de aynı
niteliktedir. Zira, her ne kadar bildirim konusu anlaşma bir hisse devir anlaşması
olarak adlandırılsa da, bildirim konusu işlemin bir ortak girişimin tarafları arasında
gerçekleştirildiği ve söz konusu ortak girişimin sona erdirilmesine ilişkin olduğu 280
dikkate alınmalıdır. Dolayısıyla, anılan anlaşma maddesi ile getirilen üç yıllık
rekabet etmeme yükümlülüğü anlaşmanın niteliği ile doğrudan ilintili ve orantılı
değildir. Buna dayanarak, tarafların ortak girişimin sona erdirilmesinden sonra da
rekabet etmeyeceklerine ilişkin düzenlemelerin söz konusu anlaşmadan
çıkarılmalarının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
290
1- Koç Holding A.Ş., Ram Dış Ticaret A.Ş. ve Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.’nin,
TNT Lojistik ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. sermayesindeki toplam %50 oranındaki
hisselerinin, yine TNT Lojistik ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.’nin sermayesinde
halihazırda %45 oranında hisseye sahip olan TNT Logistics Holdings B.V. ile
David LAMOLİNARA ve Hans-Joachim KOCH’a devredilmesi işleminin,
taraflarının toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir işlem
olduğuna; bununla birlikte bu işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da 300
güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına;
dolayısıyla bildirime konu devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile;
04-63/928-221
8
2- Tarafların; aralarında akdedilen 19.7.2000 tarihli Ortaklık Anlaşmasının 14.
maddesi, tarafların ortak girişimin sona ermesinden sonra da rekabet
etmemelerini öngören bir düzenleme içerdiğinden, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanunun 4. maddesini ve söz konusu anlaşmayı Rekabet
Kurumuna bildirmeyerek aynı Kanun’un 10. maddesi birinci fıkrasını ihlal ettikleri,
ancak Kanun'un 19. maddesi birinci fıkrası (a) bendi çerçevesinde belirlenen üç 310
yıllık zaman aşımı süresi dolduğundan, sözkonusu ihlale ilişkin olarak bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile;
3- a) Bildirim konusu 13.7.2004 tarihli Hisse Satışı ve Alımı Anlaşmasının 9.1.5.
maddesinde, söz konusu anlaşmaya kadar varlığını devam ettiren ortak girişimin
sona ermesinden üç yıl sonrasına kadar uygulanacak rekabet yasağı öngören
düzenlemenin kaldırılması halinde, bildirim konusu anlaşmanın 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer almadığının kabul edilmesine
OYÇOKLUĞU ile;
320
b) Bu değişikliğin yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren taraflara 60
gün süre verilmesine; Kurul tarafından gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı
Kanun'un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile;
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy