Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-66 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 04-66/946-224
Karar Tarihi : 19.10.2004
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : E. Cenk GÜLERGÜN
C. ŞİKAYET EDEN : - Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 20
Temsilcisi: Av. Ali KAYA
Güneş Sok. No:23/6 Kavaklıdere-Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
- Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
Çetin Emeç Bulvarı 4. Cad. 94. Sok. No:15/A
A. Öveçler-Ankara
E. DOSYA KONUSU : Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. 30
(Doğ-Al Gübre) ile Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ulusal Tarım)
arasında yapılan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nın 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu ve Doğ-Al Gübre’nin bu
anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek aynı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet başvurusunda;
- Ulusal Tarım ile Doğ-Al Gübre arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek
Yetkili Satıcılık Anlaşması” (Anlaşma) ile, Doğ-Al Gübre’nin ürettiği tüm
ürünlerin Ulusal Tarım tarafından tanıtımının, pazarlanmasının, dağıtımının ve 40
satışının öngörüldüğü,
- Doğ-Al Gübre’nin Türkiye dağıtıcısı olabilmek amacıyla Ulusal Tarım’ın,
kendisini zorda bırakan ve rekabeti kısıtlayıcı düzenlemeler içeren anlaşmayı
imzalamak durumunda kaldığı,
- Doğ-Al Gübre’nin, anlaşma yürürlükteyken Ulusal Tarım’a mal vermeyi
kestiği ve ardından anlaşmayı tek taraflı olarak feshettiği,
- Doğ-Al Gübre’nin, bu eylemleriyle 4. ve 6. maddeler anlamında 4054 sayılı 50
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği
04-66/946-224
2
ileri sürülmüştür.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 17.6.2004 tarih ve 3242 sayı ile
giren başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.10.2004
tarih ve 2004-1-66/İİ-04-ECG sayılı ilk inceleme raporu 14.10.2004 tarih ve
REK.0.05.00.00/196 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-66 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Ulusal Tarım ile Doğ-Al Gübre 60
arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nın
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında olmadığı, Doğ-Al
Gübre’nin söz konusu anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek aynı Kanun’u
ihlal etmediği gerekçeleriyle şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru ve ek bilgi yazılarında, şikayet konusu olayın aşağıdaki gibi geliştiği
iddia edilmektedir:
70
- Organik gübre üreticisi olan Doğ-Al Gübre ile Ulusal Tarım arasında
2.6.2003 tarihinde “Tek Yetkili Temsilcilik Anlaşması” imzalanmıştır. Ulusal
Tarım bu tarihten itibaren yoğun tanıtım etkinliklerinde bulunmuştur. Taraflar
14.10.2003 tarihinde ilk anlaşmanın yerine geçen “Tek Yetkili Satıcılık
Anlaşması”nı imzalamıştır. Son olarak 10.1.2004 tarihli aynı başlıklı anlaşma
ikinci anlaşmanın yerini almıştır. Yeni anlaşma bazı değişiklikler getirmekle
birlikte diğerleriyle aynı niteliktedir. 10 yıl yürürlükte kalması öngörülen bu
anlaşmada, Doğ-Al Gübre’nin ürünlerinin yurt içinde Ulusal Tarım tarafından
pazarlanması ve satımı düzenlenmiştir.
80
Anlaşmada Ulusal Tarım’ın rakip ürünlerin pazarlama, satım ve dağıtımını
Türkiye’de yapamayacağı hükme bağlanmıştır (18. madde). 21. maddede
anlaşmanın fesih nedenleri sıralanmıştır. Buna göre Ulusal Tarım’ın, Doğ-Al
Gübre’ye verdiği çeklerin ödeme gününü izleyen beş iş günü içinde
ödenmemesi veya karşılıksız çıkması ve satış kotalarına uymaması
durumunda, Doğ-Al Gübre anlaşmayı tek taraflı olarak feshetme hakkına
sahiptir. Anlaşmanın 12. maddesinde; Ulusal Tarım’ın, satış fiyatını Doğ-Al
Gübre’nin uygun görmesi sonrasında bayilere bildirebileceği düzenlenmiştir.
- Anlaşmanın imzalanmasından sonra taraflar; ürünlerle ilgili şikayetler, ayıplı 90
malların iadesi ve sipariş edilen malların teslimi gibi konularda ihtilafa
düşmüştür.
- Doğ-Al Gübre, 19.4.2004 tarihli yazısı ile, anlaşmaya yeni hükümler
eklenmesi için sözleşme yapılmasını istemiş; Ulusal Tarım, 26.4.2004 tarihli
yazısı ile, bu talebi kabul etmediğini Doğ-Al Gübre’ye bildirmiştir. Doğ-Al
Gübre’nin gönderdiği “10.1.2004 TARİHLİ SÖZLEŞME’YE EK” başlıklı
metinde, belediyeler ile diğer kamu kuruluşlarına verilecek olan ıslah jipsleri
için Ulusal Tarım’a herhangi bir pay verilmeyeceği ve Ulusal Tarım’ın Doğ-Al
Gübre’ye yaptığı ödemelerde herhangi bir gecikme olduğunda aylık %3 vade 100
farkı uygulanacağı gibi düzenlemeler yer almaktadır.
04-66/946-224
3
- Ulusal Gübre’nin (…………..) TL’lik bir çeki 4.5.2004 tarihinde bankaya ibraz
edilmeden önce banka hesabına nakit para ve müşteri çekleri gönderilmiş,
ardından yapılan incelemede çek bedelinin (……………..) TL’lik kısmının
eksik kaldığı fark edilerek 7.5.2004 tarihinde ödeme yapmak istenmiş, ancak
bu kabul edilmeyerek sözleşmenin feshine bahane yaratılmıştır.
- Doğ-Al Gübre, 4.5.2004 tarihli genelge ile, anlaşmanın feshedildiğini,
siparişlerin artık kendisine verileceğini ve konuya ilişkin bir toplantı
düzenleyeceğini bayilere duyururken; 5.5.2004 tarihli faksıyla, anlaşmanın 110
feshedildiği Ulusal Tarım’a bildirmiştir. Ankara’da yapılan toplantı sonucunda,
Ulusal Tarım devre dışı bırakılarak doğrudan bayilerle sözleşmeler
düzenlenmiştir. Ulusal Tarım’a 8.6.2004 tarihinde tebliğ edilen 3.5.2004 tarihli
ihtarnamede, Dışbank’a ait 27.4.2004 ödeme günlü (……………) TL
tutarındaki çekin ödenmemesi ve karşılığının bulunmaması anlaşmanın
feshine gerekçe olarak gösterilmiştir.
- Doğ-Al Gübre anlaşmayı feshederek Ulusal Tarım’a büyük zarar vermiştir.
Anlaşmanın feshinden ve bunun bayilere bildirilmesinden sonra Ulusal
Tarım’ın bankalar nezdinde itibarı kalmamıştır. Sözleşme feshedilerek Ulusal 120
Tarım’ın gübre satma yetkisi elinden alınmış ve böylece stoklarındaki malı
satması engellenmiştir. Mal iadesi talebi de reddedilmiş, hatalı ve ayıplı
gübreler geri alınmamıştır.
Ayrıca Ulusal Tarım, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri yerine
getirebilmek için batık maliyet niteliğinde birçok yatırım yapmıştır: Ulusal
Tarım,
- depolar kiralayarak gübre stoklamıştır,
- bayilere promosyon olarak gübre bırakmıştır, 130
- bayi ağı kurmak için “Aras Filo Yönetimi Hizmet Sözleşmesi” ile 3
yıllığına 11 adet araç kiralanmıştır.
Başvuru ve ek yazılı açıklamalardan; 10.1.2004 tarihli anlaşmanın feshine
kadar, Doğ-Al Gübre ile Ulusal Tarım’ın yeniden satım ilişkisi içinde
bulunduğu anlaşılmıştır. Şöyle ki, Doğ-Al Gübre’nin sağladığı organik
gübrelerin pazarlaması, satımı ve dağıtımı Ulusal Tarım tarafından
gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tarım alımlarını peşin veya vadeli yapabilmiştir.
Ürünleri Konya, Amasya, Tokat, Turhal/Tokat ve Antalya’da stoklayan Ulusal
Tarım, bayilerden aldığı siparişleri Doğ-Al Gübre’ye bildirmiş ve malın 140
fabrikadan bayilere sevkıyatını organize etmiştir. Nakliye bedeli Ulusal Tarım
ve ilgili bayi tarafından karşılanmıştır. Dolayısıyla bayilerden siparişleri alan,
malın sevkiyatını yapan, sevk edilen malın tahsilatını yapan Ulusal Tarım’dır.
Öte yandan şikayet başvurusunda, dağıtıcının ilk anlaşmanın yapıldığı
2.6.2003 tarihinden itibaren yoğun tanıtım etkinliklerinde bulunduğu ve Türkiye
genelinde bayi ağı kurduğu belirtilmiştir.
Doğ-Al Gübre hakkındaki iddialar iki başlık altında incelenmiştir. Başvuruda
öncelikle, 10.1.2004 tarihli anlaşmanın, Ulusal Tarım’ı zorda bırakan ve 150
rekabeti sınırlayan düzenlemeler içermesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanuna
04-66/946-224
4
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Diğer iddia ise, Doğ-Al Gübre’nin rasyonel
gerekçelere dayanmaksızın anlaşmayı sonlandırıp mal vermeyerek Ulusal
Tarım’ı zarara uğrattığı ve bu şekilde hakim durumunu kötüye kullandığı
yönündedir.
I.1. Anlaşmanın 4054 Sayılı Kanuna Aykırı Olduğu İddiası
2.6.2003 tarihli “Tek Yetkili Temsilcilik Anlaşması” ile, taraflar arasında
yeniden satım ilişkisi kurulmuştur. Ardından ilk anlaşmayı yürürlükten kaldıran 160
14.10.2003 tarihli anlaşma imzalanmıştır. 10.1.2004 tarihli “Tek Yetkili
Satıcılık Anlaşması” ise ikinci anlaşmanın yerini almıştır. Hem başvurudaki
iddia 10.1.2004 tarihli anlaşmaya yönelik olduğundan hem de anlaşmalar
benzer nitelikli olduğundan, inceleme son anlaşma esas alınarak yapılmıştır.
Anlaşmanın 1. maddesinde, Doğ-Al Gübre’nin ürettiği ürünlerin yurt içinde
pazarlama, satım ve dağıtımının Ulusal Tarım tarafından yapılacağı
öngörülmüştür. 10 yıl süreli anlaşmanın 5. maddesinde Ulusal Tarım’a yıllık
30 bin ton satış koşulu getirilmiştir. Anlaşmanın 16. maddesinde bayilerin
sağlayıcı firma tarafından denetlenerek eksik görülen hususların Ulusal 170
Tarım’a bildirileceği ifade edilmiştir. Şikayetçi, bu düzenleme ile amaçlananın,
potansiyel bir rakibe olanak tanınmaması olduğunu iddia etmiştir. Oysa ki,
“Başka İş Yapma Yasağı” başlığı altındaki 18. maddede rekabet yasağı
koşulu getirildiğinden, Ulusal Tarım’ın rakip ürünleri dağıtmasının önündeki
engelin 16. madde olarak gösterilmesi isabetli değildir.
Anlaşmanın 12. maddesi, “Ulusal Tohum satış fiyatını tespit etmekte serbest
olup; bayiye ve çiftçiye satış fiyatları Ulusal Tohum tarafından bildirilecektir.
Fiyat tespit komisyonunda Doğ-Al Gübre temsilcisi bulundurulacaktır. Bayilere
bildirilecek bu fiyat Doğ-Al Gübre’nin uygun görmesi sonucu bildirilecektir.” 180
şeklindedir.1 Şikayet başvurusunda, bu maddenin Doğ-Al Gübre’ye yeniden
satış fiyatını belirleme gücünü verdiği, bunun da 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddeleri kapsamında olduğu iddiaları ortaya atılmıştır.
Anılan düzenlemenin yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespiti
şeklinde yorumlanıp yorumlanamayacağı tartışmalıdır. Uygulamada fiyatın ne
şekilde oluştuğu sorulduğunda şikayetçi, “…Fiyat ayarlaması ve tespiti; üretim
miktarı ve tüketici talepleri ile Doğ-Al Gübre’nin Ulusal Tarım’a yapılan satış
fiyatındaki artışlara göre, belirli zamanlarda Doğ-Al Gübre ile yapılan
görüşmeler sonucu Ulusal Tarım tarafından yapılmaktadır … Doğ-Al Gübre, 190
Anlaşmanın 11. maddesindeki hükmün kendisine verdiği yetkiyle, Ulusal
Tarım’a yapılacak satış fiyatlarını kısa zaman dilimlerinde (Örneğin ilk bir
ayda) artırmaktadır. Bu da Ulusal Tarım’ın bayilere yapacağı satış fiyatlarına
yansıtılması anlamına gelmektedir …” açıklamasını yapmıştır.
Başvurudaki iddia ile ek yazılı açıklamalardaki ifadeler çelişmektedir. Yukarıda
yer verilen ifadeler dikkate alındığında; anlaşmanın 12. maddesinin, Ulusal
Tarım’ın bayilere satış fiyatının Doğ-Al Gübre tarafından tespiti amacına
hizmet etmediği gibi, uygulamanın da bu yönde olmadığı ortaya çıkmaktadır.
1 Şikayetçinin unvanı, “Ulusal Tohum Islah San. Tic. Ltd. Şti.” (kısaca Ulusal Tohum) iken
“Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.” (kısaca Ulusal Tarım) olarak değiştirilmiştir.
04-66/946-224
5
Kaldı ki, bu düzenlemenin bir dikey kısıtlama olduğu varsayıldığında bile, 200
bunun yatay düzlemde rekabeti ne şekilde sınırladığının gösterilmesi
gerekirken, başvuruda bu yapılmamıştır. Bu noktada, dikey kısıtlamaların,
ancak sağlayıcı veya depolar arasındaki rekabeti olumsuz yönde etkilediğinde
rekabet kurallarına aykırılık yaratacağının altı çizilmelidir. Çünkü Rekabet
Hukuku piyasa oyuncularını değil, rekabetin kendisini korumaktadır.
Anlaşmanın 18. maddesinde, Ulusal Tarım’ın, rakip ürünleri pazarlaması,
satması ve dağıtması ile sağlayıcının ürünlerini üretmesi yasaklanmıştır.
Rekabet yasağı koşulu bu haliyle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği”nin ilgili hükümleriyle uyumludur. Ne var ki, anlaşmada 210
yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün hala, yani sözleşmenin feshinden
sonra geçerli sayılamayacağı vurgulanmalıdır. Zira 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(b)
maddesine göre, özel koşulların yokluğunda anlaşmanın sona ermesinden
sonraki döneme ilişkin olarak böyle düzenleme getirilmesi makul
bulunmamaktadır.
Anlaşmanın 19. maddesinde, Doğ-Al Gübre’nin ürünlerini başka ad ve şirket
altında piyasaya süremeyeceği, mevcut ürünleri dökme olarak veremeyeceği
öngörülmüştür. Anlaşma ile taraflar arasında tek elden satıcılık ilişkisi tesis
edilmiş olduğundan, ürünlerin diğer dağıtıcılar kanalıyla satılmaması 220
yükümlülüğünün getirilmesi yeni bir sınırlama olarak kabul edilmemiştir.
19. maddede ayrıca, Doğ-Al Gübre’nin resmi alıcılara Ulusal Tarım’a satış
bedeli üzerinden %10 komisyon ödemek koşuluyla aktif satış yapabileceği ve
toplu alım yapan birlik veya kurumlarla görüşmelerde bulunulduğunda fiyatı
tarafların birlikte belirleyeceği düzenlenmiştir. Anlaşmada esas olarak yeniden
satışın bayilere yapılacağı öngörüldüğünden, sağlayıcının resmi kurumlara
doğrudan satış yapabilmesi münhasırlığı ortadan kaldırmamaktadır. Diğer
yandan, toplu alımlarda teklif verilmeden önce alım koşulları üzerine
uzlaşılması gerektiğinden, anılan düzenleme yeniden satış fiyatının 230
belirlenmesi amaçlı olarak yorumlanmamıştır.
Yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, iddia edilenin aksine, 12. maddede
Doğ-Al Gübre’ye yeniden satış fiyatını belirleme yetkisinin verilmediği, 18. ve
19. maddelerde taraflara getirilen rekabet yasağının makul olduğu, bu
nedenlerle anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’a aykırı olmadığı belirlenmiştir.
Ancak rekabet yasağı anlaşmanın feshinden sonraki döneme ilişkin olarak
geçerli sayılmamıştır.
Şikayetçi, anlaşmadaki bazı düzenlemelerin Ulusal Gübre’yi zorda bıraktığını 240
ve Doğ-Al Gübre’nin dayatmasıyla ortaya çıktığını ifade etmiştir. Buradaki
iddia, anlaşma yoluyla yalnızca sağlayıcının Kanun’u ihlal ettiği yönündedir.
Oysa ki, 4. madde kapsamında bir işlem söz konusu olduğunda, anlaşmanın
tüm tarafları Kanun karşısında sorumlu sayılmaktadır. Dolayısıyla ortada bir
ihlal varsa, Ulusal Tarım’ın da bundan dolayı sorumlu tutulması kaçınılmazdır.
Ayrıca, taraflar arasında 2.6.2003 tarihli ilk anlaşma yapıldığında, şikayetçinin
Doğ-Al Gübre ile anlaşma yapması anlamında bir zorunluluktan söz edilmesi
olanaksızdır. O halde, tartışılan yeniden satım ilişkisinin Doğ-Al Gübre’nin tek
04-66/946-224
6
taraflı iradesinin ve dayatmacı uygulamalarının sonucunda ortaya çıktığı
şeklindeki iddia dayanaktan yoksundur. 250
I.2. Mal Vermeyi Reddetme İddiası
Şikayet başvurusunda, Doğ-Al Gübre’nin, % (…..) pazar payı ile hakim
durumda olduğu ve haklı bir gerekçeye dayanmaksızın sözleşmeyi
feshederek 4054 sayılı Kanun’un 6 . maddesini ihlal ettiği ileri sürülmüştür.
Doğ-Al Gübre, 3.5.2004 tarihli ihtarnamesinde, anlaşmanın feshine gerekçe
olarak 27.4.2004 tarihli (……….….) TL’lik bir çekin ödenmemesini ve
karşılığının bulunmamasını göstermiştir. Ulusal Tarım ise, 22.7.2004 tarihli 260
ihtarnamesinde, açık hesaptan kaynaklanan alacağın, gösterildiğinden fesih
tarihi itibarıyla çok daha düşük olduğunu; üstelik Rize Çay Üreticileri ve
Kazova Vasfi Diren Tarım İşletmesi’ne yapılan satışlara ilişkin ödenmemiş
komisyonlar ile hatalı ürünlerin ve bayilere promosyon amaçlı dağıtılan
gübrelerin bedeli dikkate alındığında, Doğ-Al Gübre’nin Ulusal Tarım’a
yaklaşık (………..…) TL borçlu olduğunu ifade etmiştir.
Anlaşmanın 21. maddesinde; “Ulusal Tohum tarafından Doğ-Al Gübre’ye
verilen çeklerin, ödeme gününü takip eden 5 (Beş) iş günü içinde
ödenmemesi ve karşılıksız çıkması” fesih nedenleri arasında sayılmıştır. Diğer 270
taraftan, başvuru ve ek yazılı açıklamalarda, şikayetçinin sağlayıcıya
ödemelerinde sıkıntı yaşadığı yönünde şüphe uyandıran ifadelerle
karşılaşılmıştır. Örneğin, Ulusal Gübre’nin Doğ-Al Gübre’ye çektiği 24.5.2004
tarihli ihtarnamede; yukarıda sözü edilen (…….…….) TL’lik çekin öngörülen
tarihten önce bankaya ibraz edilmesine karşın, bu tarihten önce banka
hesabına nakit para ve müşteri çeklerinin gönderildiği, ardından yapılan
incelemede çek bedelinin (……………….) TL’lik kısmının eksik kaldığı fark
edilerek 7.5.2004 tarihinde ödeme yapmak istendiği, ancak bu kabul
edilmeyerek sözleşmenin feshedildiği belirtilmiştir.
280
Hakim durumdaki bir teşebbüsün mal vermeyi reddetmesi, rasyonel ekonomik
gerekçelere dayanılmaması ve eylemin sonucunda sağlayıcı veya alıcı
seviyesinde rekabetin engellenmesi durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesinde yer bulmaktadır. Reddetme eyleminin Rekabet Hukuku’nda
tanınan haklı gerekçelerinden biri, alıcının ciddi ticari risklilik taşıması ve bu
ilişkinin getirdiği yükümlülükleri yerine getirememesidir. Dosya konusu olayda,
sağlayıcının hakim durumda olduğu varsayılarak değerlendirme yapıldığında
bile, iddia ciddi ve yeterli gözükmemektedir. Çünkü şikayetçinin ek yazılı
açıklamalarının incelenmesinde, bir ödemenin eksik yapıldığına işaret eden
bulgularla karşılaşılmıştır. Bu çerçevede, Doğ-Al Gübre’nin anlaşmayı 290
reddetmesinin rasyonel ekonomik bir açıklamasının olmadığını savunmak
güçtür.
Diğer yandan, bir sağlayıcının halihazırda çalıştığı bir dağıtıcıyı devreden
çıkararak dağıtımı üstlenmesi etkinlik bağlamında açıklanabilmektedir. Bu
güdüyle mal verme ve/veya anlaşma yapma reddedildiğinde, yani dikey
bütünleşmenin yaratacağı etkinlik beklentisiyle bu ilişkiye son verildiğinde,
Rekabet Hukuku’nun konuya olumlu yaklaştığı bilinmektedir. Çünkü dikey
04-66/946-224
7
bütünleşmeye gidilerek üretim ve dağıtımın daha planlı yürütülebilmesinin
yanında çifte karın önlenmesiyle fiyatın aşağı çekilmesi gibi etkinliğin 300
geliştirildiği ve tüketicinin bundan faydalandığı sonuçlar elde edilebilmektedir.
Rekabet Hukuku’nun başlıca varlık nedeni de etkinliğin ve tüketici faydasının
önündeki piyasa içi engellerin ortadan kaldırılmasıdır.
Dosya konusu olayda sağlayıcı, anlaşmayı feshettikten sonra doğrudan
bayilerle anlaşmalar yapmış ve bayilere satış fiyatlarını aşağı çekmiştir.
Başvuru ve yazılı açıklamalarda sözü edilen bu duruma, Ulusal Gübre’nin
24.5.2004 tarihli ihtarnamesinde de açıkça yer verilmiştir: “Yine bayilerinize
2004/2-04.05.2004 günlü genelge ile ‘fiyatları yeniden tesbit ederek ve
özellikle, vekiledenimiz firmanın değerlerinin altında fiyatları çekerek’ 310
bildirdiniz.” Bunun yanında, diğer büyük organik gübre üreticileri olan Yaşar
Holding ve Keskinoğlu teşebbüslerinin tanıtım ve dağıtım işlevlerini de
gerçekleştiriyor olduğu ilk ek yazılı açıklamada ifade edilmiştir. Buna göre,
Doğ-Al Gübre rakiplerine benzer bir yapılanmaya gitmiştir. O halde, Doğ-Al
Gübre’nin şikayetçiyle çalışmaya son vererek ürünlerinin pazarlama ve
dağıtımını da üstlenmesi etkinlik ve rekabet bazında ele alınmıştır.
Mal vermeyi reddetme başlığı altındaki değerlendirmeler çerçevesinde, Doğ-
Al Gübre’nin, Ulusal Tarım’la yaptığı anlaşmayı feshederek doğrudan bayilere
satışa yönelmesi 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında 320
bulunmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri
San. ve Tic. A.Ş. arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek Yetkili Satıcılık
Anlaşması”nın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6.
maddeleri kapsamında olmadığına, 330
- Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin söz konusu
anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek 4054 sayılı Kanunu ihlal etmediğine,
dolayısıyla anılan teşebbüs hakkında önaraştırma yapılmasına veya
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy