Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-70 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-69/986-241
Karar Tarihi : 27.10.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj San. Tic. A.Ş. 20
D. TARAFLAR : - Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj San. Tic. A.Ş.
Eski İzmit-Ankara yolu üzeri Tepeören Köyü
Tuzla-İstanbul
- Thrace Plastics Packaging S.A.
20 Marinou Antira St. 17455 Alimos Atina-YUNANİSTAN
E.DOSYA KONUSU: Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi
Ticaret A.Ş. ile Thrace Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan 30
“Ortak Girişim Sözleşmesi” ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve
Ticaret A.Ş.'nin "Kuruluş Sözleşmesi"nin 4. maddesine bireysel
muafiyet verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.7.2003 tarih, 3583 sayı ile giren
ve en son 18.10.2004 tarih, 5822 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 20.10.2004 tarih, 2004-1-70/Öİ-04-MÖP sayılı Ortak
Girişim Ön İnceleme Raporu, 22.10.2004 tarih, REK.0.05.00.00/203 sayılı 40
Başkanlık önergesi ile 04-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. (Özata) ile
Thrace Plastics Packaging S.A. (Thrace Plastics) arasında ortak girişim
yoluyla Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Thrace Teknik)’nin
kurulması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, ancak söz
konusu Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşikleri aşılmadığı için izne tabi
04-69/986-241
2
birleşme ve devralmalardan olmadığı ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesini ihlal eder nitelikte olmadığı, 50
- Özata ile Thrace Plastics arasında ortak girişim yoluyla kurulan Thrace
Teknik’in “Kuruluş Sözleşmesi”nin 4. maddesinin ilgili coğrafi piyasayı
etkileyecek bir rekabet ihlali içermediği; “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin 8.
maddesinde yer alan rekabet yasağının ise işlemin bütünü dikkate alındığında
bir yan sınırlama olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesina aykırı olmadığı ve bireysel muafiyet kapsamında
değerlendirilmesine gerek bulunmadığı,
- Özata ile Thrace Plastics arasındaki “Kuruluş Sözleşmesi” ve “Ortak Girişim 60
Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı bir husus
içermediği, bu nedenle söz konusu işleme Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit belgesi verilmesinin uygun olacağı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
70
H.1.1. Özata
Dosya mevcudundan, Özata’nın, dericilik, mobilya ve tekstil kimyasalları,
karton mukavva ve plastik ambalaj kapları işi ile iştigal ettiği; ancak ilgili ürün
pazarında henüz üretimi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Özata’nın 2003 yılı
cirosu (…………)TL olup, sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- Özata’nın Sermaye Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Hayri Özilhan 13
Mustafa Aydın Özilhan 27
Keriman Özilhan 10
Ünal Soyata 35
Uğur Soyata 10
Yıldız Soyata 5
80
Özata ile aynı grupta yer alan diğer teşebbüsler ve faaliyet alanları aşağıdaki
gibidir:
a) Teknik Plastik A.Ş. : Plastik ambalaj kabı üretimi yapmakta olup, 2003 yılı
plastik ambalaj kabı imalatı (……) ton ve cirosu (……) trilyon TL’dir.
b) Kapplas A.Ş. : Plastik ambalaj işi ile iştigal etmekte olup, sermayesi 50
milyar TL ve 2003 yılı cirosu (………) TL’dir.
c) Bantplas A.Ş. : Plastik ambalaj işi ile iştigal etmekte olup, sermayesi 50 90
milyar TL ve 2003 yılı cirosu (………) TL’dir.
04-69/986-241
3
H.1.2. Thrace Plastics
Yunanistan’da kurulu olan Thrace Plastics, plastik kap üretimi işi ile iştigal
etmektedir. Dosya mevcudundan, Thrace Plastics’in ilgili pazardaki
satışlarının düzenli olmadığı ve oldukça az olduğu anlaşılmaktadır. Thrace
Plastics’in sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2- Thrace Plastics’in Sermaye Yapısı 100
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Thrace Plastics S.A. 90,00
Costas Halioris 6,65
Efthimia Halioris 3,35
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Özata ile Thrace Plastics arasındaki ortak girişim, püskürtme kalıplı
enjeksiyon kapların IML teknolojisi (kalıp-içi etiketleme teknolojisi) ile üretimi,
satışı ve pazarlanması konularında faaliyet gösterecektir. Bu tür kapların diğer
plastik kaplara göre bir takım teknik üstünlükleri olduğu ve bu nedenle 110
tüketicinin gözünde farklı olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu ürünler
genellikle yoğurt, dondurma, hazır yemek, meze, soğuk salata, peynir,
çokokrem v.s. gibi gıda ürünlerinin ambalajı olarak kullanılmaktadır. Bu
nedenle ilgili ürün pazarı "IML teknolojisi ile üretilen enjeksiyon kapları” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye içinde ilgili ürünün rekabet şartları bakımından farklılık göstermemesi
nedeniyle ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit 120
edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Ortak girişimin kontrolü hususu “Kuruluş Sözleşmesi”nin 10. maddesinde
düzenlenmiştir. Bu maddeye göre ortak girişim şirketinin yönetim kurulu
üyeleri 4 kişiden oluşacak ve iki üye Özata tarafından, iki üye ise Thrace
Plastics tarafından seçilecektir. Yönetim Kurulu kararları ise yine aynı
maddeye göre oybirliği ile alınabilmektedir. Ayrıca taraflar arasındaki “Ortak
Girişim Sözleşmesi”nin 6.3. maddesine göre Yönetim Kurulu başkanlığı görevi 130
her üç yılda bir, Thrace direktörü ya da Özata direktörü tarafından
yürütülecektir. Söz konusu hükümler uyarınca, Thrace Teknik’in tarafların
müşterek kontrolünde olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, işlemin gerçekte 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2. maddesinde sayılan birleşme ve devralmalardan olduğu, ancak Tebliğ’de
04-69/986-241
4
belirtilen eşikler aşılmadığından izne tabi olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu
çerçevede, muafiyet talep edilen sözleşme hükümlerini söz konusu ortak
girişim kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
140
Dosya konusu başvuru ile muafiyet istenen Thrace Teknik’in “Kuruluş
Sözleşmesi”nin 4. maddesi aşağıdaki gibidir:
“Madde 4
Amaç ve Kapsam
Şirket a) sadece sayılacak faaliyetlerle sınırlı olmamak üzere, IML (iç-
püskürtmeli etiketleme) teknolojisi kullanılarak yapılan enjeksiyon kaplarının
münhasıran Türkiye, İsrail, Ürdün, Suriye, Lübnan, Irak, Ermenistan,
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan Cumhuriyeti, Tacikistan, Türkmenistan,
Özbekistan ve İran’da üretimi, pazarlanması ve satışı ve b)söz konusu 150
ürünlerin sayılan ülkeler dışında da satışı işiyle iştigal etmektedir; ancak
burada belirtmek gerekir ki, bu ürünlerin sayılan ülkeler dışındaki satışları
sadece Thrace Plastics şirketler grubuna ait şirketlerle sınırlıdır.”
Yukarıdaki sözleşme hükmü ile Thrace Teknik’in faaliyetleri Türkiye’nin de
içinde bulunduğu bir coğrafi alanla sınırlandırılmış, bölge dışında faaliyette
bulunması engellenerek, bölge dışına ancak Thrace Plastics şirketler grubuna
satış yapılmasına olanak tanınmıştır. Söz konusu sınırlamanın, yabancı ortak
olan Thrace Grubu’nun Avrupa’da üretim ve satış yapıyor olması ve haksız
rekabetin önlenmesi amacıyla konulduğu belirtilmektedir. 160
Söz konusu maddenin, Thrace Teknik’in Türkiye’deki faaliyetleriyle ilgili
herhangi bir kısıtlama getirmediği ve ilgili coğrafi pazarın Türkiye pazarı
olduğu dikkate alındığında, anılan sözleşme hükmünün 4054 sayılı Kanun
bağlamında herhangi bir sakınca teşkil etmediği görülmektedir.
Esasen, 4054 sayılı Kanun bakımından incelenmesi gereken husus “Ortak
Girişim Sözleşmesi”nin 8. maddesinde yer almaktadır. Özata ile Thrace
Plastics arasındaki “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin 8. maddesinde sözleşmenin
taraflarına ortak girişim şirketinin (Thrace Teknik) faaliyette bulunacağı bölge 170
içinde geçerli olan bir rekabet yasağı getirilmiştir.
Muafiyet talebinin konusu olan “Kuruluş Sözleşmesi”nin 4. maddesinde ortak
girişim şirketi Thrace Teknik’in Türkiye’nin de içinde bulunduğu bir bölgede
faaliyette bulunacağı düzenlenmiş, taraflar arasındaki “Ortak Girişim
Sözleşmesi”nin 8. maddesinde ise söz konusu bölgede (Türkiye dahil) Özata
ve aynı grupta yer alan diğer teşebbüslere yönelik olarak süresi belirli (24 ay)
bir rekabet yasağı getirilmiştir.
Özata ve onunla aynı grupta yer alan teşebbüsler her ne kadar plastik 180
ambalaj üretimi ile iştigal ediyor olsalar da, ilgili ürün pazarı olan "IML
teknolojisi ile üretilen enjeksiyon kapları” piyasasında faaliyette
bulunmamaktadırlar. Bu nedenle, “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin 8.
maddesiyle Özata’ya getirilen iki yıl süreli rekabet yasağının ilgili pazardaki
rekabeti olumsuz etkileyecek nitelikte olmadığı; esasen, Thrace Plastics’in,
Özata ile kurduğu ortak girişim şirketi ile Türkiye piyasasına girmesi
04-69/986-241
5
neticesinde pazardaki arz çeşitliliği ve miktarının artacağı ve tüketicinin
bundan yarar sağlayacağı görülmektedir.
Rekabet Hukuku’nda birleşme/devralmalarla birlikte getirilen düzenlemelerin, 190
yan sınırlama sayılması için taraflar açısından kısıtlayıcı, yoğunlaşmayla
doğrudan ilgili işlerin yürütülmesi için gerekli, kapsamının belirli ve sınırlı
olması gerekmektedir. Dosya konusu devralma işlemindeki yan sınırlama
hükmünün birleşmenin uygulanması açısından doğrudan ilgili ve gerekli
olduğu; kısıtlamanın, süresi, uygulandığı coğrafi alan ve konusu bakımından
tanımlanan amacı gerçekleştirmek için makul olduğu anlaşılmaktadır.
Bu bilgiler çerçevesinde, Özata ile Thrace Plastics arasındaki “Ortak Girişim
Sözleşmesi”nin 8. maddesinde öngörülen rekabet yasağının bir yan sınırlama
olarak değerlendirilmesi gerektiği, dosya konusu işlemin 1997/1 sayılı 200
Tebliğ’deki eşikler aşılmadığı için izne tabi olmadığı, ancak ortak girişim
işlemine Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilebileceği
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. ile Thrace
Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan “Ortak Girişim Sözleşmesi” 210
ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin kurulması
işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğuna ancak söz konusu
Tebliğ‘de belirtilen ciro ve pazar payı eşikleri aşılmadığı için izne tabi
birleşme ve devralmalardan olmadığına ve bu nedenle 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesini ihlal eder nitelikte olmadığına;
- Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. ile Thrace
Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan “Ortak Girişim Sözleşmesi”
ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin "Kuruluş
Sözleşmesi"nin 4. maddesinin ilgili coğrafi piyasayı etkileyecek bir rekabet 220
ihlali içermediğine; “Ortak Girişim Sözleşmesi”nin 8. maddesinde yer alan
rekabet yasağının ise işlemin bütünü dikkate alındığında bir yan sınırlama
olarak değerlendirilmesine, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesine aykırı olmadığına ve bireysel muafiyet kapsamında
değerlendirilmesine gerek bulunmadığına;
- Özata ve Thrace Plastics arasındaki “Kuruluş Sözleşmesi” ve “Ortak
Girişim Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine
aykırı bir husus içermediğine, bu nedenle söz konusu işleme Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine 230
04-69/986-241
6
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
240
Full & Egal Universal Law Academy