Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-70/1012-247

10

BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI’NCE IPTAL
EDILMISTIR. REKABET KURULU’NUN
AYNIKONUYA ILISKIN 02.11.2006 TARIH VE 06-
79/1021-295 NOLU KARARINA INTERNET
SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN
ERİŞEBİLİRSİNİZ.


20









30









40


04-70/1012-247
2
Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI


Dosya Sayısı : 2003-1-41 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 04-70/1012-247 50
Karar Tarihi : 4.11.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN

B. SORUŞTURMA HEYETİ 60

Başkan : Tuncay SONGÖR
Raportörler : E. Cenk GÜLERGÜN, Hakan Deniz KARAKOÇ,
M. Oğuzcan BÜLBÜL, Mert KARAMUSTAFAOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN :

- Bolu İli Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
T.C. Bolu Valiliği-Bolu
70
- Sinop İli Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
T.C. Sinop Valiliği-Sinop

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN :

- Türk Eczacıları Birliği ve bağlı eczacı odaları
Willy Brandt Sok. No:9 06690 Çankaya- Ankara

- Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S.Seba Cad. No:35 80
Beşiktaş-İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Türk Eczacıları Birliği ve bağlı eczacı odalarının,
resmi/özel kurum ve kuruluşlara ilaç satışlarında indirim oranını
belirlemeye yönelik karar ve uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’u ihlal
ettiği iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Bolu ve Sinop İlleri Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarının muhtaç kişilerin tedavilerinde kullanılan ilaçların
bedelini karşılamak üzere her yıl o ildeki eczanelerden indirim teklifleri aldığı 90
ve Türk Eczacıları Birliği’nin bir kararı doğrultusunda 2003 yılında eczanelerin
04-70/1012-247
3
tümünün %2.5 indirim yapmayı teklif ettiği belirtilmiş, bu uygulamanın rekabeti
sınırlayıcı olduğu ileri sürülmüştür.

G. DOSYA EVRELERİ :

- Bolu ve Sinop İlleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının sırasıyla
26.2.2003 ve 7.3.2003 tarihli şikayet yazıları, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü’nden alınan ve Kurum
kayıtlarına 21.3.2003 tarihinde giren yazının ekinde gönderilmiştir. 100

- Başvurular üzerine yapılan ilk inceleme sonunda hazırlanan 30.4.2003 tarih
ve 2003-1-41/BN-03-ECG bilgi notu 8.5.2003 tarih ve 03-31 sayılı Kurul
toplantısında görüşülmüş ve şikayet konusu iddialarla ilgili soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenebilmesi amacıyla önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.

- Önaraştırma sırasında, Ankara Eczacı Odası, Kurum kayıtlarına 23.6.2003
tarihinde giren bir şikayet başvurusunda bulunmuştur. Başvuruda; T.C.
Merkez Bankası ile Türk Eczacıları Birliği (TEB) Merkez Heyeti arasında 110
9.5.2002 tarihinde Banka mensuplarının ilaç bedellerinin geri ödenmesine
ilişkin mali protokol imzalandığı, bu protokolde indirimin %2.5 olarak
belirlendiği, ancak Bankanın 2003 yılında Ankara’da 4 eczane ile kendi
belirlediği ıskonto üzerinden anlaştığı, bunun 4054 sayılı Kanun’a aykırı
olduğu belirtilmiş, Banka ve bu dört eczane hakkında soruşturma açılması
talep edilmiştir. Rekabet Kurulu, 17.7.2003 tarih ve 03-51 sayılı toplantısında,
TEB hakkında soruşturma açılmasına ve şikayet başvurusunun bu inceleme
dahilinde değerlendirildiğinin Odaya bildirilmesine karar vermiştir.

- Önaraştırma sonunda hazırlanan 14.7.2003 tarih ve 2003-1-41/ÖA-03-ECG 120
sayılı rapor, 17.7.2003 tarih ve 03-51 sayılı Kurul toplantısında
değerlendirilmiş ve TEB ile bağlı eczacı odaları hakkında soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.

- Hakkında soruşturma açıldığına dair TEB’e bildirimde bulunulmuş ve tarafın
ilk yazılı savunması yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir.

- 6.1.2004 tarih ve REK.0.02.00.08 sayılı önerge üzerine, Kurul’un 8.1.2004
tarih ve 04-01/28-M sayılı kararı ile, soruşturma süresi 17.1.2004 tarihinden
itibaren 3 ay uzatılmıştır. 130

- Soruşturma safhası sonunda hazırlanan 16.4.2004 tarih ve SR/04-4 sayılı
rapor, Kurul üyeleri ve TEB’e tebliğ edilmiştir.

- Kurul, 13.5.2004 tarih ve 04-34/380-M sayılı kararı ile, tarafın talebini uygun
bularak ikinci yazılı savunma süresini 30 gün uzatmıştır. Bunun üzerine,
TEB’in ikinci yazılı savunması 17.6.2004 tarihinde Kuruma intikal etmiştir.

- Kanun’un 45/2. maddesi uyarınca hazırlanan ek yazılı görüşü 2.7.2004
tarihinde tebellüğ eden TEB’in talebini uygun bulan Kurul, 15.7.2004 tarih ve 140
04-70/1012-247
4
04-47/627-M sayılı kararı ile, son yazılı savunma süresini 30 gün uzatmıştır.
Tarafın son yazılı savunması 3.9.2004 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir.

- Son yazılı savunmada talep edilmesi üzerine alınan 7.9.2004 tarih ve 04-
58/820-M sayılı Kurul kararı gereğince, 2.11.2004 tarihinde sözlü savunma
toplantısı yapılmıştır.

- Kurul’un 4.11.2004 tarih ve 04-70/1012-247 sayılı nihai kararı, gerekçeli
karar daha sonra tebliğ edilmek üzere 11.11.2004 tarihinde tefhim edilmiştir.
150
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : Soruşturma raporunda;

- TEB ve bağlı eczacı odalarının karar ve uygulamalarının etkisiyle, TEB
Merkez Heyeti ile Maliye Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamı
dışında bulunan Bolu ve Sinop İlleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakıflarına eczanelerin ilaç satışlarında protokolde belirlenmiş olan %2.5’lik
ıskontonun birlikte uygulanarak rekabetin kısıtlandığı,

- ancak şikayete konu eylemin kaynağının TEB kararı olması ve bağlı eczacı
odaları ile eczanelerin, 6643 sayılı Kanun uyarınca bu karara uymak zorunda 160
olması sebebiyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki bu
teşebbüs birliği kararı nedeniyle sadece TEB’in cezalandırılması gerektiği,

- bu nedenle, TEB’e 4054 sayılı Kanun’un 16/2. maddesi uyarınca para cezası
verilmesi gerektiği,

- ayrıca Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki kararın Rekabet Kurulu’na
bildirilmemiş olması nedeniyle TEB’e Kanun’un 16(c) maddesi, TEB yönetim
organlarında görev alan gerçek kişilere ise 16/3. maddesi gereğince para
cezası verilmesi gerektiği 170

sonucuna varılmıştır.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Şikayetçiler ve Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraf

I.1.1. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları; 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma 180
ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ile, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı
Teşvik Fonunda toplanan kaynağı ülke çapında ihtiyaç sahibi vatandaşlara
nakdi ve ayni olarak dağıtmak üzere her il ve ilçede kurulmuştur. Kanun’un 2.
maddesine göre, “Fakrü zarûret içinde ve muhtaç durumda bulunan, kanunla
kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve
gelir almayan (2022 sayılı Kanuna göre aylık alan kişiler dahil) vatandaşlar ile
geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması
halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler
bu Kanun kapsamı içindedir.”
190
04-70/1012-247
5
Şikayetçi Vakıflar, fakir ve muhtaç kimselere dağıtmak üzere ilaç almamakta,
ancak bu kimselerin ilaç bedellerini karşılamaktadır. Bunun için öncelikle, her
yılın sonunda izleyen yıl için eczanelerden indirim teklifleri alınmaktadır. İlaç
alımları, en yüksek oranda indirim yapmayı taahhüt eden eczane(ler)den
yapılmaktadır. Yapılan anlaşma çerçevesinde Vakıflar, muhtaç kimseleri
anlaşmalı eczaneye yönlendirmektedir. Bu kimseler herhangi bir ödeme
yapmadan ihtiyaç duydukları ilaçları almakta ve eczaneler ilaç bedelini, diğer
bu tür alımların bedelleriyle birlikte belirli dönemlerde (genellikle aylık bazda)
Vakıflardan tahsil etmektedir.
200
Çok sayıda fakir ve muhtaç kimsenin ilaç bedelini karşılayan Vakıflar, ilacın
perakende satışında en büyük alıcılardandır. Ödemelerini, diğer büyük alıcılar
olan Bağ-Kur ve SSK gibi kuruluşlara göre çok daha kısa sürede yapan
Vakıflar, doğal olarak pazarlık gücünü kullanıp avantajlı koşullarda, örneğin
yüksek ıskontoyla, ilaç alımı yapmayı tercih etmektedir.

I.1.2. TEB

TEB 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu ile kurulmuş olup TEB’in ve
bağlı eczacı odalarının görev ve yetkileri aynı Kanun’la belirlenmiştir. 210
Kanun’un amacının belirlendiği 1. maddesi, “Türkiye sınırları içinde meslek ve
sanatlarını yürütmeye yetkili olup da, özel kanunlarında üye olmayacakları
belirtilenler hariç, sanatlarıyla uğraşan ve meslekleriyle ilgili hizmetlerde
çalışan eczacıların katılmasıyla; eczacıların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak,
mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, eczacılığın genel menfaatlere uygun
olarak gelişmesini sağlamak; eczacıların birbirleri ile ve halk ile olan
ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere, meslek disiplini ve
ahlakını korumak maksadıyla tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde
Türk Eczacıları Birliği kurulmuştur.” şeklindedir.
220
6643 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre TEB’in organları; Merkez Heyeti,
Yüksek Haysiyet Divanı, Büyük Kongre ve eczacı odalarıdır. Kanun’un 20.
maddesinin (g) bendine göre ise, eczacılıkla ilgili kanunlar ve yönetmelikler ile
Deontoloji Tüzüğü hükümlerinin, oda ve Birlikçe alınmış mesleki kararların
uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için eczacıların iş yerlerini denetlemek
eczacı odası idare heyetinin görevlerindendir. Diğer yandan, 6643 sayılı
Kanun’un 39. ve 45. maddelerinde, oda haysiyet divanının verdiği kararlara
itiraz yerinin TEB Yüksek Haysiyet Divanı olduğu hükme bağlanmıştır.

Özetle, eczacı odalarının TEB Büyük Kongresi ve Merkez Heyeti’nin 230
kararlarına uymak durumunda olduğu, oda haysiyet divanı kararlarının itiraz
üzerine TEB Yüksek Haysiyet Divanı’nda görüşüldüğü ve odaların TEB
tarafından denetlendiği noktalarından hareketle; TEB’in eczacı odalarının üst
kuruluşu olduğu anlaşılmaktadır.

6643 sayılı Kanun’da yer alan bazı düzenlemeler, eczanelerin ekonomik
kararlarına yöneliktir. Bu tür düzenlemeler; TEB ve eczacı odalarının görev ve
yetkilerinin, eczacılar tarafından yapılması yasak fiillerin ve eczacılara karşı
uygulanabilecek yaptırımların belirlendiği noktalarda ortaya çıkmaktadır.
240
04-70/1012-247
6
Kanun’un 39(j). maddesinde, eczanelerden sağlık hizmeti alacak kamu ve
özel kurum ve kuruluşlarla anlaşma yapmak, imzalanan anlaşmaya uygun tek
tip sözleşmeleri bastırarak eczanelere dağıtmak TEB Merkez Heyeti’nin
görevleri arasında sayılmıştır. 20. maddeye göre ise, eczacıların kar hadlerine
uymamalarını önlemek, oda ve TEB tarafından alınan mesleki kararların
uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için eczacıların çalışmalarını ve iş
yerlerini denetlemek eczacı odalarının görevlerindendir. Bunun yanı sıra,
Kanun’un getirdiği sorumlulukları yerine getirmeyen veya yasak fiiller olarak
belirlenen eylemlerde bulunan eczacılara yaptırım uygulama yetkisi TEB ve
odalara verilmiştir. 30., 46. ve 47. maddelerde belirtildiği üzere; oda haysiyet 250
divanları ve TEB Yüksek Haysiyet Divanı’nca verilen cezalar yazılı ihtar, para
cezası ve meslekten men şekillerinde olabilmektedir.

Diğer yandan, 27.7.1968 tarih ve 12961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü”nde de, meslek örgütlerinin eczacılar
üzerindeki denetim rolünün diğer yönlerinin ortaya konulduğu düzenlemeler
yer almaktadır. Tüzük’ün 9. maddesinde, eczacının hiçbir şekilde reklam
yapamayacağı; 12. maddesinde, eczacının Sağlık Bakanlığı’nca onaylanan
fiyatın üzerinde fiyatla satış yapamayacağı hükme bağlanmıştır. 18. maddede,
Tüzük hükümlerine aykırı hareket eden eczacılara 6643 sayılı Kanun 260
gereğince yaptırım uygulanacağı belirtilmiştir.

Şikayet tarihi itibarıyla yaklaşık 21.000 eczacının çoğu eczane sahibidir.
Eczane sahibi olmayan eczacıların bir kısmı ecza depolarının sahibi veya
mesul müdürü konumundayken, geriye kalanlar sağlayıcı firmaların yanı sıra
Sağlık Bakanlığı, SSK, üniversiteler ve diğer kamu kurumlarına bağlı olarak
çalışmaktadır. Görülmektedir ki, eczacıların büyük çoğunluğu pazarda hizmet
sunumunda bulunan birimlerin (eczanelerin veya ecza depolarının) sahibi
veya temsilcisi konumundadır. Buna bağlı olarak, eczacı odaları ve bunların
üst kuruluşu olan TEB’in bünyesinde, teşebbüslerin iradesi temsil 270
edilmektedir. Bu çerçevede, Rekabet Kurulu’nun 18.9.2000 tarih ve 00-
35/393-220 sayılı kararı ile bu karara ilişkin 2001/4801 esas ve 2004/2386
karar nolu Danıştay 10. Dairesi kararında tespit edildiği gibi, TEB ve bağlı
eczacı odaları 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs birliğidir.

I.2. Protokol

Değerlendirmenin esaslı unsurlarından olan, Maliye Bakanlığı ile TEB Merkez
Heyeti arasında her yıl imzalanan ve resmi kurum/kuruluşlara ilaç satışlarının
koşullarını düzenleyen protokol aşağıda özet olarak açıklanmıştır. 280

Maliye Bakanlığı’nın çıkardığı “Tedavi Yardımı” Bütçe Uygulama Talimatı’nın
ekinde yer alan protokol, “Devlet Memurlarının Tedavi Yardımı ve Cenaze
Giderleri Yönetmeliği” uyarınca kurum mensuplarının eczanelerden ilaç temin
etmesiyle ilgili olarak düzenlenmektedir. Protokolün kapsamı 1. maddede şu
şekilde belirlenmiştir:
“Bu protokol hükümleri;
1- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1. maddesi kapsamına giren
memurlar ile aynı Kanunun ek geçici 9. ve 16. maddeleri kapsamına giren
personel ve bunların bakmakla yükümlü bulundukları aile fertleri, 290
04-70/1012-247
7
2- 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanunu ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu
kapsamında bulunan personel ile bunların bakmakla yükümlü bulundukları
aile fertleri,
3- 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun geçici 139. maddesi
uyarınca emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlarla
bunların bakmakla yükümlü bulundukları aile fertleriyle, dul ve yetim aylığı
alanlar,
4- 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren
kurumlarda çalışan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların 300
bakmakla yükümlü bulundukları aile fertleri,
hakkında uygulanır”.

Protokol tarafı olarak TEB Merkez Heyeti, eczaneleri temsil etmektedir.
Protokol koşullarını kabul eden eczaneler, ilgili kuruluşlarla, protokolün
ekindeki matbu formu doldurmak suretiyle anlaşma yapabilmektedir.
Protokolde; ıskonto oranı dahil olmak üzere satışa ilişkin teknik ayrıntılar,
sözleşmenin feshini gerektiren fiiller ve ilgili kurumların ödeme zamanı gibi
düzenlemeler getirilmektedir.
310
2001 yılı protokolünde indirim oranı %5 olarak belirlenmişken, 2002’de bu
oran %2.5’e çekilmiş ve 2003’te yine %2.5 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla,
2003 yılında protokol kapsamındaki bir kurumla anlaşma yapmış bir eczane,
reçete bedeli üzerinden %2.5 indirim yapmaktadır.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller

Önaraştırma ve soruşturma dönemlerinde, TEB ve bazı eczacı odalarında
yerinde inceleme yapılmış, bunlar ile şikayetçi Vakıfların yetkilileriyle ve bazı
eczacılarla görüşülmüştür. Bu çerçevede edinilen bilgi ve belgelerin 320
değerlendirmesiyle yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

I.3.1. TEB olağan büyük kongrelerinde ıskontoyla ilgili kararlar alınmış
ve bunlar odalara bildirilerek gereğinin yapılması istenmiştir.

- 4-7 Aralık 1997 tarihinde yapılan TEB 31. Olağan Büyük Kongresi’nde,
İstanbul delegasyonunun aşağıdaki önerisi tartışılmıştır:
“… Eczaneler, özel ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla %5 ıskontoyu
aşan miktarda anlaşma yapamayacaklardır.
Bu kararın ihlali, meslek suçu oluşturacağından, ihlal edenler disiplin 330
kuruluna sevk edilerek cezalandırılacak.” Önerinin tartışılmasının ardından
%5’in üzerinde indirim yapılmasının suç olduğuna karar verilmiştir.

- 20-23 Aralık 2001 tarihinde yapılan TEB 33. Olağan Büyük Kongresi’nde ise,
ıskonto oranının düşürülmesiyle ilgili çalışma yapması için Merkez Heyeti’ne
yetki verilmiştir.

- TEB Merkez Heyeti’nin 7.2.2002 tarihli kararında, şikayet konusuyla ilgili
düzenlemeler getirilmiştir. Kararın, 14. maddesi, “Bağ-Kur, SSK ve Maliye
Kurumları dışında kalan kuruluşları ve banka vb. özel kuruluşlar ile %2.5 oranı 340
04-70/1012-247
8
dışında (üstünde veya altında) sözleşme yapılmaması konusunda Bölge
Eczacı Odaları’na bilgi verilmesine”; 17. maddesi, “TEB 33. Olağan Büyük
Kongre kararı uyarınca TEB Merkez Heyeti tarafından yapılan çalışmalar
sonucu daha önce %5 olan ıskonto oranının tüm kamu kurum ve kuruluşları
ve tüm özel kuruluşlarda %2.5 (yüzde ikibuçuk) olarak uygulanmasına karar
verilmiştir, uygulamanın tüm kuruluşlarda yürürlüğe konulmasına karar
verilmiş, özel reçetelerde de bu hususa riayet edilmesine ve alınan kararın
üyelerimize duyurulmasına karar verilmiştir.” şeklindedir.

- 24.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, TEB Genel Sekreteri, “…%2.5’lik 350
iskonto oranı TEB Merkez Heyeti’nin 7 Şubat 2002 tarihli kararı ile
kararlaştırılmıştır. TEB Merkez Heyeti tarafından belirlenen %2.5 ıskonto oranı
tüm satışlar için geçerlidir…” ifadesini kullanmıştır.

- 24.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, Sakarya Eczacı Odası Başkanı,
“ … her yıl başında, TEB Genel Kurulu tarafından belirlenen ve Maliye
Bakanlığı ile imzalanan protokole esas olan iskonto oranının, tüm eczaneler
tarafından özel ve resmi kurum ve kuruluşlara uygulanmak zorunda olduğu…”
şeklinde konuşmuştur.
360
- 26.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, Samsun Eczacı Odası Başkanı,
“ … Bütün kamu, özel kurum ve kuruluşlara ayrım yapmadan uygulanan
%2.5’luk iskonto oranının dayanağının TEB’in 31’inci olağan genel kurul kararı
olduğunu düşünüyorum ve bizim Samsun Eczacı Odası olarak bu kararlara
6643 sayılı Kanun gereği uymamız gereklidir … Daha önceki yıllarda %5
iskonto yapabilme olanağımız vardı. Ancak 2002 başında Sağlık Bakanlığı
tarafından eczanelerin kârının düşürülmesi üzerine; TEB, aldığı bir karar ile bu
iskonto oranı %2.5’a düşürmüştür … ” demiştir.

- TEB Genel Sekreteri imzalı, 18.3.2002 tarihli ve Sakarya Eczacı Odası’na 370
gönderilen yazıda, “ … Bankalar başta olmak üzere Maliye Bakanlığı dışında
kalan bazı kurumların yüksek oranda iskonto talep ettiği ve Türk Eczacıları
Birliği tarafından hazırlanan protokol dışında özel anlaşmalar yapılmak
istendiği tarafımızdan bilinmektedir.
Türk Eczacıları Birliği 31. Olağan Büyük Kongresi’nde, Türk Eczacıları
Birliği tarafından belirlenen oranlar dışında iskonto yapılamayacağı kararı
alınmıştır. Büyük Kongre Birliğimizin en yüksek organı olduğundan kararlar
yasal olarak tüm eczacılarımızı bağlayıcıdır … ” ifadesine yer verilmiştir. Aynı
yazı Samsun Eczacı Odası’nda da bulunmuştur.
380
- TEB Genel Sekreteri imzalı, 11.4.2003 tarihli ve Samsun Eczacı Odası’na
gönderilen yazıda, “ … Türk Eczacıları Birliği 31. Olağan Büyük Kongresi’nde,
Türk Eczacıları Birliği tarafından belirlenen oranlar dışında iskonto
yapılmayacağı kararı alınmıştır. Büyük Kongre Birliğimizin en yüksek organı
olduğundan kararlar yasal olarak tüm eczacılarımızı bağlayıcıdır.
%2.5 üzerinde herhangi bir iskonto uygulaması Büyük Kongre kararına
aykırı hareket etmekten disiplin soruşturması, talep eden kurum hakkında da
eczacıyı suça teşvik etmekten yasal işlem yapılacaktır … ” denilmiştir.

04-70/1012-247
9
I.3.2. Eczanelerin TEB’in belirlediğinden daha yüksek oranda indirim 390
yapıp yapmadığı denetlenmiş, bazı eczacılar cezalandırılmıştır.

- Sakarya Eczacı Odası Yönetim Kurulu ve Haysiyet Divanı’nın kararları ile
yerinde incelemede bulunan diğer belgelerde; Bolu ve Sakarya’da faaliyet
gösteren eczane sahibi altı eczacının “Büyük kongre kararını aşan oranda”
ıskonto yapmaları nedeniyle cezalandırıldığı görülmüştür.

- Samsun Eczacı Odası Başkanı imzalı ve 16.11.2001 tarihli yazı, “Sayın
Meslektaşımız, İş Bankası bildiğiniz gibi son günlerde Türkiye genelinde
eczanelerden yüksek iskonto talep etmektedir. %5’den fazla iskontoyu kabul 400
edenler Türk Eczacıları Birliği Genel Kurul Kararı ve Deontoloji Tüzüğü’nün 2
ve 8. maddelerini ihlal etmeleri gerekçesiyle, soruşturma açılarak haysiyet
divanına sevk edileceklerini bilgilerinize sunarım…” şeklindedir. Yazının
üzerine el yazısıyla “(………), (……), (………), (………), (………), (………),
…, (………), (………), (………), (………), (………), (………), Eczanelerine
gönderilmiştir.” notu alınmıştır.

- Samsun Eczacı Odası Başkanı imzalı ve 13.2.2002 tarihli diğer bir yazı,
“Sayın Meslektaşım, İş Bankası ile yapılan görüşmelerde bankanın %5
iskonto ile herkesle Anlaşma yapacağını belirtmesine rağmen, anlaşma yapan 410
eczanelerden aslında en fazla %2.5 iskonto verilmesi gerekirken yapılan %5
iskontoya ek olarak %5 daha kestiği tespit edilmiştir …. Bundan böyle İş
Bankası ile sözleşmesi olan tüm eczanelerin sözleşmelerini iptal etmeleri
gerekmektedir. Vermeye devam eden eczaneler Onur Kuruluna verilecektir…”
şeklindedir.

- 24.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, TEB Genel Sekreteri, “ … %2.5
dışında herhangi bir kamu ya da özel kuruma herhangi bir farklı iskonto
uygulanması söz konusu değildir … Eğer bir eczane %2.5’luk iskonto oranını
uygulamaz ve daha fazla iskonto yaparsa bu eczane Oda haysiyet divanı 420
tarafından Deontoloji Tüzüğü’ne uymama nedeni ile cezalandırılabilir. Ya da
ilgili mevzuata göre cezalandırılabilir … ” demiştir.

- 24.6.2003 tarihinde Sakarya Eczacı Odası Başkanı ile yapılan görüşmede,
“…her yıl başında TEB Genel Kurulu tarafından belirlenen ve Maliye Bakanlığı
ile imzalanan protokole esas olan iskonto oranının, tüm eczaneler tarafından
özel ve resmi kurum ve kuruluşlara uygulanmak zorunda olduğu; aksi bir
uygulama içinde olan eczaneler hakkında işlem yapıldığı … Sakarya Eczacı
Odası Haysiyet Divanı kararları ile, TEB Genel Kurulu tarafından belirlenen
iskonto oranından daha fazla iskonto yapan eczanelere TEB Kanun’unun ilgili 430
maddeleri uyarınca çeşitli müeyyideler uygulandığı … ” belirtilmiştir.

- 26.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede Samsun Eczacı Odası Başkanı,
“ … %5 iskontonun uygulandığı dönemlerde de bu oran üzerinde iskonto
yapan eczaneler denetlenir ve %5’in üzerinde iskonto yapan eczaneler
cezalandırılırdı. Dolayısıyla şu an için geçerli olan %2.5’luk oranın
uygulanması için yapılan sıkı denetimlerin ve bu denetimler sonucu yapılan
cezalandırmaların bu döneme özgü olmadığını, geçmişte de böyle olduğunu
düşünüyorum … ” ifadesini kullanmıştır.
04-70/1012-247
10
- 25.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, (….) Eczanesi (Bolu) sahibi ve 440
mesul müdürü, “Sakarya Eczacı odası tarafından bize bildirilen %2.5 iskonto
oranına uymak zorundayız. Aksi halde eczacılar arasında haksız rekabete
neden olduğundan cezalandırılmamız söz konusudur … ” şeklinde
konuşmuştur.

- 25.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, (…..) Eczane (Bolu) sahibi ve mesul
müdürü, “…Alınan karar öncesinde daha fazla (örneğin %8, %10) iskonto
oranı üzerinde çeşitli anlaşmalar imzalayan eczaneler, Sakarya Eczacı
odasına şikayet edilmiş ve cezalandırılmıştır. Biz de bu eczanelerden biriyiz
ve fazla iskonto yaptığımız için yıllık oda aidatımızın 15 misli oranında cezaya 450
çarptırıldık. Vakıf yetkilileri ile yapılan görüşmede, Sosyal Yardımlaşma
Vakfı’nın özel kanunla kurulmuş olması sebebiyle Maliye Bakanlığı ve TEB
arasında imzalanan protokol kapsamı dışında olduğu kanaatine ulaştık ve
geçen sene %20 oranında iskonto yaptık Vakıf’a. Ancak 2002 yılının Kasım
ayı gibi diğer eczanelerin bizi şikayet etmeleri sonucu yukarıda belirttiğim
cezaya çarptırıldık … ” demiştir.

- 25.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, (…….) Eczanesi (Bolu) sahibi ve
mesul müdürü, “ … Özel kurum ve kuruluşlara yapılan fazla iskontolara göz
yumulması uygulamalarına TEB tarafından alınan kararla, Ocak 2003 460
sonundan itibaren son verilmesi istenmiş ve bu uygulamaya son vermeyen
eczanelerin de cezalandırılacağı eczacılar odası aracılığı ile Bolu’daki
eczanelere bildirilmiştir. (…….) Eczanesi, 2003 yılı başında, Vakıf tarafından
açılan ilaç alım ihalesine %11 iskonto oranı içeren bir teklif vermiş ve ihaleyi
kazanarak ilaç verme işlemine başlamıştır. Ancak TEB tarafından verilen
karara istinaden Sakarya Eczacı Odası tarafından (…….) Eczanesine uyarı
yapılarak Vakıf’a yapılan bu %11’lik iskonto uygulamasına son verilmesi
istenmiştir. Bu durumun sonucunda biz, 20.01.2003 tarihinde Vakıf’a dilekçe
vererek %11 oranında iskonto uygulamasına artık devam edemeyeceğimizi
bildirerek %2.5’lik iskonto miktarına dönmek istediğimizi bildirdik … ” ifadesini 470
kullanmıştır.

- 27.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, (…….) Eczanesi (Sinop) sahibi ve
mesul müdürü, “TEB’in aldığı karar ne ise ona uyarız. Onların belirlediği
iskonto oranından farklı bir oran uygulayamayız. Aksi halde meslek
örgütlerince cezalandırılırız. Bu cezalandırma, eczanenin kapatılmasına kadar
gidebilir … ” şeklinde konuşmuştur.

- 27.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, (…….) Eczanesi (Sinop) sahibi ve
mesul müdürü, “ … Bunun dışındaki bir uygulama olursa bu durum Sinop 480
ilindeki TEB temsilcisi aracılığı ile Samsun Eczacı odasına gider ve
cezalandırılma söz konusu olur.” demiştir.

- İstanbul Eczacı Odası tarafından (…….) Eczanesi’ne gönderilen 31.7.2002
tarihli yazıda; Eczanenin İş Bankası’na %2.5 üzerinde ıskonto yapmasıyla ilgili
olarak görüşülmesi için yapılan çağrılara cevap vermemesi sebebiyle Eczane
sahibinin Haysiyet Divanı’na sevk edildiği belirtilmektedir: “ … Yönetim
Kurulumuz 25.07.2002 tarihli toplantısında … Eczacı … ’a ait dosyayı
04-70/1012-247
11
inceleyerek Türkiye İş Bankası’na %10 ıskonto yaptığı şikayeti üzerine yapılan
çağrıya katılmadığından dolayı Haysiyet Divanı’na sevkine karar vermiştir … ” 490

- İstanbul Eczacı Odası Haysiyet Divanı’nın 27.6.2003 tarihli kararında şu
ifade bulunmaktadır: “ ... Gerekçeli karar: … Türk Eczacıları Birliği Deontoloji
Tüzüğü’nün 17. maddesine aykırı davranmış ve 31. Büyük Kongrede alınan
‘Kamu kurum ve kuruluşları dışındaki özel kuruluşlara ve şahıslara ıskonto
yapılamaz.’ kararına uymayarak (…………..) adlı bir kuruluşa %17 oranında
ıskonto yapmıştır. Bu durum denetleme tutanağı ile tespit edilmiştir. Sonuç
olarak Eczacılık mesleğinin saygınlığı, bu mesleğin yasa tüzük ve
gerekliliklerinin yerine getirilmesi ile korunabilir. Meslektaşlar arasında haksız
rekabete neden olan bu davranışları nedeniyle … ’ın Onur Kurulumuzca 6643 500
sayılı kanunun 08.03.1995 tarih ve 22221 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
4078-4 sayılı yasa ile değişik 30. Maddesinin b bendi uyarınca Oda yıllık
aidatının 15 katı para cezasıyla cezalandırılmasına oy birliği ile karar
verilmiştir.”

- İstanbul Eczacı Odası Haysiyet Divanı’nın 27.6.2003 tarihli diğer kararı şu
şekildedir: “ ... Gerekçeli karar: … Türk Eczacıları Birliği Deontoloji
Tüzüğü’nün 17. maddesine aykırı davranmış ve 31. Büyük Kongrede alınan
‘Kamu kurum ve kuruluşları dışındaki özel kuruluşlara ve şahıslara ıskonto
yapılamaz.’ kararına uymayarak kendisine sunulan reçeteye ıskonto 510
uygulamıştır. Ayrıca dosya içerisindeki … adına kesilmiş faturadan da bu
husus (%10+%5) tespit edilmiştir. Sonuç olarak Eczacılık mesleğinin
saygınlığı, bu mesleğin yasa tüzük ve gerekliliklerinin yerine getirilmesi ile
korunabilir. Meslektaşlar arasında haksız rekabete neden olan bu davranışları
nedeniyle … ’ın Onur Kurulumuzca 6643 sayılı kanunun 08.03.1995 tarih ve
22221 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 4078-4 sayılı yasa ile değişik 30.
Maddesinin b bendi uyarınca Oda yıllık aidatının 15 katı para cezasıyla
cezalandırılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.”

- İstanbul Eczacı Odası Haysiyet Divanı’nın 27.6.2003 tarihli diğer kararı; 520
“ ... Gerekçeli karar: … Türk Eczacıları Birliği Deontoloji Tüzüğü’nün 17.
maddesine aykırı davranmış ve 31. Büyük Kongrede alınan ‘Kamu kurum ve
kuruluşları dışındaki özel kuruluşlara ve şahıslara ıskonto yapılamaz.’ kararına
uymayarak kendisine sunulan … adlı hastaya ait reçeteye %15 oranında
ıskonto uygulamıştır. Bu durum denetleme tutanağı ile tespit edilmiştir. Sonuç
olarak Eczacılık mesleğinin saygınlığı, bu mesleğin yasa tüzük ve
gerekliliklerinin yerine getirilmesi ile korunabilir. Meslektaşlar arasında haksız
rekabete neden olan bu davranışları nedeniyle … ’in Onur Kurulumuzca 6643
sayılı kanunun 08.03.1995 tarih ve 22221 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
4078-4 sayılı yasa ile değişik 30. Maddesinin b bendi uyarınca Oda yıllık 530
aidatının 15 katı para cezasıyla cezalandırılmasına oy birliği ile karar
verilmiştir” şeklindedir.

I.3.3. Protokol kapsamı dışındaki bazı kurum/kuruluşlarla eczacı meslek
örgütleri arasında indirim konusunda anlaşmazlık yaşanmıştır.

- Sakarya Eczacı Odası Başkanı imzalı, 17.3.2003 tarihli ve TEB Merkez
Heyeti’ne yönelik yazı, “ … Şekerbank Genel Müdürlüğü tarafından Sakarya
04-70/1012-247
12
ilinde sözleşmeli olan eczaneler aranarak, %2.5 ıskontonun %10’a
çıkarılması, aksi takdirde sözleşmenin fesih edileceği sözlü olarak bildirilmiştir. 540
Eczacı meslektaşlarımızın TEB Büyük Kongrelerinde belirlenen oran
üzerinde ıskonto yapmaları mümkün değildir. Genel Müdürlük nezdinde,
meslektaşları yasadışı yollara teşvik eden bu uygulamadan vazgeçilmesi için
gereğini arz ederim…” şeklindedir. TEB Merkez Heyeti’nin 20.3.2003 tarihli
cevabi yazısının ekinde, TEB’in Şekerbank Genel Müdürlüğü’ne yazısı yer
almaktadır. Bu yazıda, protokol kapsamı dışındaki bazı kuruluşların yüksek
oranda ıskonto talep ettiği ve protokol dışında özel anlaşmalar yapmak
istediği, %2.5’in üzerinde ıskonto uygulanması halinde eczacının suç işlemiş
olacağı, ilgili kurumun hakkında ise eczacıyı suça teşvik etmekten yasal işlem
yapılacağı, protokol dışında özel anlaşma yapılması durumunda iki taraf 550
hakkında da yasal işlemlerin başlatılacağı belirtilmiştir.

- TEB’in Sakarya Eczacı Odası’na 31.1.2002 tarihli yazısında; Türkiye İş
Bankası’nın %10 ıskontoyla alım yapmak istediği, o tarihte Büyük Kongre’nin
“%5 ıskonto” kararının geçerli olduğu, TEB Merkez Heyeti’nin Banka Yönetim
Kurulu üyeleriyle görüşme yapıp kurumlara %5 ıskonto yapılabileceğini
bildirdiği, TEB Başkanı ile Banka Genel Müdür Yardımcısı arasındaki
23.11.2001 tarihli toplantının sonuç vermediği ve bunun üzerine TEB Merkez
Heyeti’nin Türkiye İş Bankası’ndaki hesapları çekmeye başlayacağı
belirtilmiştir. Yazıda ayrıca; “Tüm eczacı odalarının hesaplarının T.İş Bankası 560
dışındaki başka bankalarda değerlendirilmesi” ve “Eczanelerdeki T.İş Bankası
POS makinesinin iadesi” gibi önlemlerin öngörüldüğü ifade edilmiştir. Aynı
belge, Samsun Eczacı Odası’nda da bulunmuştur. Ayrıca, Oda Başkanı,
13.2.2002 tarihli yazısı ile, bölgedeki eczacıları gelişmelerle ilgili haberdar
etmiştir. Yazıda şu ifade yer almaktadır: “Bundan böyle İş Bankası ile
sözleşmesi olan tüm eczanelerin sözleşmelerini iptal etmeleri gerekmektedir.
Vermeye devam eden eczaneler Onur Kuruluna verilecektir.”

- İstanbul Eczacı Odası’nın, TEB ile Türkiye İş Bankası A.Ş. arasında
ıskontoya ilişkin anlaşmazlığın sürdüğü dönemde, Bankaya ilaç satışı 570
yapılmamasına ve var olan anlaşmalarının fesih edilmesine ilişkin daha önce
verilen TEB kararına karşı gelecek şekilde satış yapmayı sürdüren toplam 50
adet eczaneye yolladığı 29.4.2002 tarihli metin şu şekildedir:
“ … Odamıza yapılan şikayetlere göre İş Bankası ile anlaşmanızın
devam ettiği düşünülmektedir.
İş Bankası ile ilgili konuyu görüşmek üzere 20 Mayıs 2002 Pazartesi
günü saat 15:30’da Oda Merkezimizde bulunmanızı rica ederiz.
Eğer, İş Bankası ile anlaşmanızı fesh ettiyseniz ekte örneğini
gönderdiğimiz yazıyı İş Bankasından adınıza yeni tarihli olarak yukarıdaki
tarihe kadar göndermenizi rica ederiz. 580
Aksi takdirde odamız hakkınızda yasal işlemlere başvuracaktır … ”

Odanın, 7 eczaneye gönderdiği, aynı dönemdeki ve aynı konu üzerine olan
2.5.2002 tarihli metinde şu ifadeler bulunmaktadır:
“ … Odamıza yapılan şikayetlere göre İş Bankası ile anlaşmanızın
devam ettiği düşünülmektedir.
İş Bankası ile ilgili konuyu görüşmek üzere 24 Mayıs 2002 Cuma günü
saat 13:00’da Oda Merkezimizde bulunmanızı rica ederiz.
04-70/1012-247
13
Eğer, İş Bankası ile anlaşmanızı fesh ettiyseniz ekte örneğini
gönderdiğimiz yazıyı İş Bankasından adınıza yeni tarihli olarak yukarıdaki 590
tarihe kadar göndermenizi rica ederiz.
Aksi takdirde odamız hakkınızda yasal işlemlere başvuracaktır … ”

- (……) Eczanesi’nin İstanbul Eczacı Odası’na gönderdiği 10.6.2002 tarihli
yazı aşağıdaki gibidir:
“ … İş Bankası ile olan anlaşmamı uyarınızı dikkate alarak fesh ettim.
Ancak bölgemizde bulunan (…..) Eczanesi hala İş Bankasının anlaşmalı
eczanesi olarak reçetelerini yapmaktadır.
Bu durumun çözümlenmesini ve şartların eczaneler açısından eşit hale
getirilmesi, kurala uymayan eczaneler hakkında yasal takibin yerine getirilmesi 600
hususunda gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim … ”

- Sakarya ve Samsun Eczacı Odalarında yapılan yerinde incelemelerde
bulunan, TEB’in 18.3.2002 tarihli yazısında, protokol kapsamı dışındaki bazı
bankaların yüksek oranda ıskonto ile protokol dışında özel anlaşmalar
yapmak istediği belirtilmiştir. Yazıda şu ifade dikkat çekmektedir: “%2.5
iskonto oranı dışında herhangi bir iskonto uygulaması yapılamayacağı Türkiye
Bankalar Birliği ve Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği’ne bildirilmiş
ve eczanelerin özel bankalar ve özel sigorta şirketleriyle imzalayacakları
sözleşme örnekleri gönderilmiştir.” 610

- Türkiye Kızılay Derneği Genel Müdürlüğü’nün Ankara Eczacı Odası’na
gönderdiği 5.2.2003 tarihli yazıda, 2001 yılında ekonomik kriz sebebiyle
yoksullara yeterli ilaç yardımı yapılamadığı belirtilmekte ve sosyal güvencesi
bulunmayanlara dağıtılan ilaçların bir bölümünün ücretsiz verilmesi veya
ücretli alımlarda daha yüksek ıskonto talep edilmektedir:
“İlaç alımı anlaşmasına ilişkin ilgide kayıtlı yazınız incelenmiştir ve
indirim oranının %2.5 olarak belirlendiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, Türkiye Kızılay Derneği, Dernekler Kanununun 71.nci
maddesinde belirtilen özel statüsü bulunan, kamu yararına hizmet sunan bir 620
hayır kurumudur …
… Geçmişte büyük oranla bağışlar veya gönüllü indirim oranları ile ilaç
temin ederek, bölgelerle sosyal güvencesi bulunmadığı belirlenen günde
ortalama 100 muhtaç hastaya, reçete karşılığı dağıtımda bulunulmaktadır.
Derneğimizin de etkilendiği ekonomik kriz nedeniyle, iki yıldır yoksullara
sunulmakta olan ilaç yardımını etkisiz hale getirecektir.
Bu nedenle, Türkiye Kızılay Derneğimiz, sizlerin de yoksullara hizmet
sunulmasında bir köprü görevi yapabileceği düşünüldüğünde …
… Derneğimiz tarafından sosyal güvencesi bulunmayan gerçek yoksul
ve muhtaçlara dağıtılan ilaçların bir bölümünün ücretsiz veya ücretli alımda 630
daha yüksek indirim olanağının sağlanması için Odanız ve/veya Birliğinizin,
Derneğimize özel istisnai bir uygulama ile ilgili olarak yeniden bir
değerlendirme yapılması konularında destek ve işbirliğinize ihtiyaç
duyulmaktadır…”

- Türkiye Kızılay Derneği’nin Ankara Eczacı Odası’na gönderdiği 10.2.2003
tarihli yazıya cevaben Oda tarafından 3.3.2003 tarih ile gönderilen yazıda şu
ifadeler bulunmaktadır:
04-70/1012-247
14
“ … Türk Eczacılar Birliği 31. Olağan Büyük Kongresi’nde, Türk
Eczacıları Birliği tarafından belirlenen oranlar dışında indirim yapılamayacağı 640
kararı alınmıştır. Büyük Kongre en yüksek karar organı olup, alınan kararlar
yasal olarak tüm eczacı odalarını ve doğal olarak da üye tüm serbest
eczacıları bağlamaktadır.
2003 yılında, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti ile Maliye Bakanlığı,
Bağ-Kur ve SSK arasında yapılan görüşmeler sonucunda indirim oranı %2.5
olarak kabul edilerek protokole bağlanmış ve Maliye Bakanlığı 2003 Yılı Bütçe
Uygulama Talimatı’nda da açıkça belirtilmiştir.
Yukarıda anılan kongre kararı ve anlaşmanın ‘kamu yararına çalışan
hayır kurumlarını da kapsaması’ nedeniyle indirim yoluyla ilaç yardımının
istisna olarak dahi yapılması Odamızın yetkisinde olmadığı gibi kanunen de 650
mümkün değildir … ”

- Ankara Eczacı Odası tarafından Akbank T.A.Ş. Mensupları Tekaüt Sandığı
Vakfı İç Hizmetler Grup Müdürlüğü’ne gönderilen 21.5.2003 tarihli yazı
aşağıdaki gibidir:
“ ... 25.01.1956 tarihli, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’nun
madde 39-j bendine göre ‘Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün
kamu, özel kurum ve kuruluşlarla anlaşma yapmak, imzalanan protokole
uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere
dağıtmak’ Merkez Heyeti’nin görevidir ... 660
… 2003 yılında, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti ile Maliye
Bakanlığı, Bağ-Kur ve SSK arasında yapılan görüşmeler sonucunda indirim
oranı %2.5 olarak kabul edilerek protokole bağlanmış ve Maliye Bakanlığı
2003 Yılı Bütçe Uygulama Talimatı’nda da açıkça belirtilmiştir…
… Bölgemizde faaliyet gösteren ve Akbank çalışanlarının/emeklilerinin
reçetelerini karşılayan eczanelerden gelen dilekçelerde bankanızın Ankara’da
8 eczane ile yüksek ıskonto oranlarıyla özel olarak anlaştığı ve reçetelerini bu
eczanelere yönlendirdiği bildirilmektedir.
Gerek %2.5 indirim üzerinde herhangi bir indirim uygulaması gerekse
Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanan protokol dışında özel anlaşma 670
talep edilmesi ve yapılması Merkez Heyeti’nin yasal görevine müdahale
anlamına geldiğinden bu tür anlaşmanın tarafları (kuruluş-eczacı) hakkında
yasal işlemler başlatılacağını, bu tip anlaşmalardaki taraf eczacılar hakkında
da Büyük Kongrenin bu konuda aldığı karara aykırı hareket etmekten dolayı
Ankara Eczacı Odası tarafından da disiplin soruşturması açılacağını
bildiririz...”

- İstanbul Eczacı Odası tarafından Akbank Genel Müdürlüğü’ne gönderilen
10.11.2003 tarihli yazı şu şekildedir:
“ … Meslektaşlarımızdan gelen yoğun şikayetlerde kurumunuz ile 680
anlaşma yapmak isteyen eczanelerden yüksek ıskonto talebinde
bulunduğunuz, bu talebi kabul etmeyen ve %2.5 ıskonto yapan eczanelere
giden personelin maaşlarından belirlediğiniz ıskonto oranlarının farkı kadar
kesinti yaptığınız tarafımıza bildirilmiştir.
Bildiğiniz gibi 2003 Mali Yılı için SSK, Bağ-Kur ve Maliye Bakanlığı ile
Türk Eczacıları Birliği arasında yapılacak ıskonto oranı %2.5 olarak
belirlenmiştir. Devletin tüm kamu kurum ve kuruluşları ile anlaşma dışında
farklı bir ıskonto talebi yasalara aykırıdır.
04-70/1012-247
15
25.01.1956 tarihinde kabul edilen 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği
Kanunu’nun Merkez Heyeti Görevlerini belirleyen 39. maddesinin j bendinde 690
‘Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün kamu ve özel kurum ve
kuruluşlarla anlaşmalar yapmak, imzalanan protokole uygun tip sözleşmeleri
bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere dağıtmak’ hükmü yer
almaktadır. Birliğimizin yasa ile kendisine verilen görevleri herhangi bir
kuruma devretmesi olanaksızdır. Bu nedenle eczanelerden %2.5 ıskonto
dışında bir indirim talep edilmemesi gerekmektedir ...
…TEB Olağan Genel Kurulunda eczanelerin TEB tarafından belirlenen
ıskonto oranları dışında ıskonto yapamayacağı kararı alındığından %2.5 oranı
üstünde eczaneler ile anlaşma yapılması durumunda sözleşmeyi yapan
eczane hakkında Eczacılık Yasaları uyarınca disiplin cezası uygulanacağı, 700
sözleşmenin diğer tarafı olan kurum hakkında da eczacının yasa dışı
ıskontoya zorlanmasından dolayı yasal işlemlerin başlatılacağı bilginize
sunulur … ”

-(……) Eczanesi’nin, İstanbul Eczacı Odası Yönetim Kurulu’na gönderdiği ve
Şekerbank tarafından %10 indirim istenmesine ilişkin 11.8.2003 tarihli
yazısında şu ifadeler bulunmaktadır:
“ ... Şekerbank ile Kurum anlaşması yapmak için yaptığım görüşmede
Ankara merkezli olan vakıflarından %10 oranında (ithal ilaçlarda) indirim talep
edilmiştir. Bu koşulları sağlayarak ilaç veren anlaşmalı eczanelerin olduğunu 710
da belirtmişlerdir.
Yasal ıskonto oranımızın hayli üzerinde olan bu talep ve bunu
karşılayan eczaneler hakkında gereğini bilgilerinize sunarım ... ”

- Ankara Eczacı Odası tarafından Şekerbank T.A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne
gönderilen 4.4.2002 tarihli yazı aşağıdaki gibidir:
“ ... 25.01.1956 tarihli, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’nun
madde 39-j bendine göre ‘Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün
kamu, özel kurum ve kuruluşlarla anlaşma yapmak, imzalanan protokole
uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere 720
dağıtmak’ Merkez Heyeti’nin görevidir ...
… 2002 yılında, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti ile Maliye
Bakanlığı, Bağ-Kur ve SSK arasında yapılan görüşmeler sonucunda indirim
oranı %2.5 olarak kabul edilerek protokole bağlanmış ve Maliye Bakanlığı
2002 Yılı Bütçe Uygulama Talimatı’nda da açıkça belirtilmiştir…
… Belirlenen %2.5 oranının üzerinde yapılacak bir indirim
uygulamasının kabul edilemeyeceği Türkiye Bankalar Birliği ile Türkiye Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliği’ne bildirerek eczanelerin özel bankalar ve özel
sigorta şirketleriyle imzalayacakları anlaşma örnekleri gönderilmiştir.
Bankalar ve sigorta şirketlerinin eczanelerden yüksek oranda indirim 730
yapmaları için baskı yaptığı ve Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanan
protokol dışında özel anlaşmalar yapılmak istendiği bilinmektedir.
Gerek %2.5 indirim üzerinde herhangi bir indirim uygulaması gerekse
Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanan protokol dışında özel anlaşma
talep edilmesi ve yapılması Merkez Heyeti’nin yasal görevine müdahale
anlamına geldiğinden bu tür anlaşmanın tarafları (kuruluş-eczacı) hakkında
yasal işlemler başlatılacağını, bu tip anlaşmalardaki taraf eczacılar hakkında
da Büyük Kongrenin bu konuda aldığı karara aykırı hareket etmekten dolayı
04-70/1012-247
16
Ankara Eczacı Odası tarafından da disiplin soruşturması açılacağını
bildiririz...” 740

- İstanbul Eczacı Odası tarafından Şekerbank A.Ş. Personel Sağlık Sigorta
Sandığı Vakfı Müdürlüğü’ne gönderilen 12.8.2003 tarihli yazı şu şekildedir:
“ ... Meslektaşlarımızdan gelen yoğun şikayetlerde kurumunuz ile
anlaşma yapmak isteyen eczanelerden yerli ilaçta %20, ithal ilaçta %10
ıskonto talebinde bulunduğunuz tarafımıza bildirilmiştir.
Bildiğiniz gibi 2003 Mali Yılı için SSK, Bağ-Kur ve Maliye Bakanlığı ile
Türk Eczacıları Birliği arasında yapılacak ıskonto oranı %2.5 olarak
belirlenmiştir. Devletin tüm kamu kurum ve kuruluşları ile anlaşma dışında
farklı bir ıskonto talebi yasalara aykırıdır. 750
25.01.1956 tarihinde kabul edilen 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği
Kanunu’nun Merkez Heyeti Görevlerini belirleyen 39. maddesinin j bendinde
‘Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün kamu ve özel kurum ve
kuruluşlarla anlaşmalar yapmak, imzalanan protokole uygun tip sözleşmeleri
bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere dağıtmak’ hükmü yer
almaktadır. Birliğimizin yasa ile kendisine verilen görevleri herhangi bir
kuruma devretmesi olanaksızdır. Bu nedenle eczanelerden %2.5 ıskonto
dışında bir indirim talep edilmemesi gerekmektedir ...
… TEB Olağan Genel Kurulunda eczanelerin TEB tarafından belirlenen
ıskonto oranları dışında ıskonto yapamayacağı kararı alındığından %2.5 oranı 760
üstünde eczaneler ile anlaşma yapılması durumunda sözleşmeyi yapan
eczane hakkında Eczacılık Yasaları uyarınca disiplin cezası uygulanacağı,
sözleşmenin diğer tarafı olan kurum hakkında da eczacının yasa dışı
ıskontoya zorlanmasından dolayı yasal işlemlerin başlatılacağı bilginize
sunulur … ”

- Ankara Eczacı Odası’nın 75 özel banka ve sigorta şirketine gönderdiği
28.3.2002 tarihli matbu yazıda şu ifadeler bulunmaktadır:
“ ... 25.01.1956 tarihli, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’nun
madde 39-j bendine göre ‘Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün 770
kamu, özel kurum ve kuruluşlarla anlaşma yapmak, imzalanan protokole
uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere
dağıtmak’ Merkez Heyeti’nin görevidir ...
… 2002 yılında, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti ile Maliye
Bakanlığı, Bağ-Kur ve SSK arasında yapılan görüşmeler sonucunda indirim
oranı %2.5 olarak kabul edilerek protokole bağlanmış ve Maliye Bakanlığı
2002 Yılı Bütçe Uygulama Talimatı’nda da açıkça belirtilmiştir…
… Belirlenen %2.5 oranının üzerinde yapılacak bir indirim
uygulamasının kabul edilemeyeceği Türkiye Bankalar Birliği ile Türkiye Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliği’ne bildirerek eczanelerin özel bankalar ve özel 780
sigorta şirketleriyle imzalayacakları anlaşma örnekleri gönderilmiştir.
Bankalar ve sigorta şirketlerinin eczanelerden yüksek oranda indirim
yapmaları için baskı yaptığı ve Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanan
protokol dışında özel anlaşmalar yapılmak istendiği bilinmektedir.
Gerek %2.5 indirim üzerinde herhangi bir indirim uygulaması gerekse
Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanan protokol dışında özel anlaşma
talep edilmesi ve yapılması Merkez Heyeti’nin yasal görevine müdahale
anlamına geldiğinden bu tür anlaşmanın tarafları (kuruluş-eczacı) hakkında
04-70/1012-247
17
yasal işlemler başlatılacağını, bu tip anlaşmalardaki taraf eczacılar hakkında
da Büyük Kongrenin bu konuda aldığı karara aykırı hareket etmekten dolayı 790
Ankara Eczacı Odası tarafından da disiplin soruşturması açılacağını
bildiririz...”

- T.C. Merkez Bankası ve TEB arasında, 2002 Mayıs’ta protokol
imzalanmasından önce, yine indirim konusunda anlaşmazlığın ortaya çıktığı
ve Bankanın TEB’in belirlediğinden daha yüksek oranda ıskonto talep ettiği
tespit edilmiştir. Bu durum hakkında daha ayrıntılı bilgi edinilebilmesi için
Bankaya 11.11.2003 tarihli yazıyla sorular yöneltilmiştir. Bu yazıya gelen
cevapta şu ifadeler bulunmaktadır:
“ ... Bilindiği üzere, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 800
Kanunu’nun 1. maddesinde, Bankamızın özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket statüsünde kurulmuş olduğu ve bu kanunda sarahat
bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğu hükme
bağlanmıştır.
Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bulunan Bankamızın
memurlarına yapılacak aile, sağlık, ölüm yardımı ve cenaze giderlerine ilişkin
uygulamalar, yetkili organları tarafından onaylanarak yürürlüğe giren Aile ve
Sağlık Yardımları Yönetmeliği çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda;
1) Bankamız, çalışanları ve aile bireylerinin ilaç kullanımlarını bilgisayar
ortamında izlemek üzere Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü ile bir Protokol 810
imzalayarak, 1 Mayıs 2002 tarihinde Ankara’da yerleşik birimlerinde, 1 Ocak
2003 tarihinde ise 20 ildeki şubelerinde eczane ilaç denetim programını
uygulamaya başlamıştır... Bu Protokol’ü takiben 09.05.2002 tarihinde de TEB
ile Protokol imzalanmıştır …
5) İlaç alımlarında ve ıskonto konusunda, gerek eczaneler gerekse
mensuplarımız tarafından iletilmiş herhangi bir sorun bulunmamakla birlikte,
TEB’ce ıskonto konusunda ihtilaf olduğuna ilişkin Bankamıza yazılmış, birer
örneği ekte gönderilen yazılar alınmış ancak, tarafımızca bu yazılara cevap
verilme gereği duyulmamıştır ... ”
820
- TEB tarafından 5.5.2003 tarihinde T.C. Merkez Bankası’na gönderilen
yazıda şu ifadeler bulunmaktadır:
“ ... Türk Eczacıları Birliği ile Bankanız arasında 09.05.2002 tarihinde
imzalanan sözleşmenin, imzalandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl süreyle geçerli
olmasından bahisle, 2003 Mali Yılı sözleşme görüşmelerimizin başlaması
talep edilmiş, ancak bugüne kadar cevap alınamamıştır.
Birliğimiz ile Bankanız arasında imzalanan sözleşmenin sadece Emekli
Sandığı bilgisayar programından yararlanabilmek için yapıldığının söylendiği
ve %2.5 üzerinde ıskonto talep edildiği konusunda Birliğimize başvurular
yapılmaktadır. 830
Türk Eczacıları Birliği 31. Olağan Büyük Kongresi’nde, Türk Eczacıları
Birliği tarafından belirlenen oranlar dışında ıskonto yapılmayacağı kararı
alınmıştır. Büyük Kongre Birliğimizin en yüksek organı olduğundan kararlar
yasal tüm eczacılarımızı bağlayıcıdır.
Bankanız tarafından %2.5 oranından fazla ıskonto talep edilmesinin
kabul edilemez olduğunun ve talep edildiğinin tespiti halinde Bankanızın
Emekli Sandığı programından çıkarılması için Emekli Sandığı ile irtibat
kurulacağının bilinmesini arz ederim ... ”
04-70/1012-247
18
I.3.4. TEB ile protokol kapsamında bulunmayan kurum/kuruluşlar
arasında ilaç alımına ilişkin protokoller düzenlenmiştir. 840

- TEB’in İş Bankası’na karşı toplu hareket edilmesi yönündeki çağrısının
ardından, 1.10.2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, TEB ile İş
Bankası arasında %2.5 ıskonto ve 36 gün ödeme süresi ile protokol
düzenlenmiştir. TEB’in Samsun Eczacı Odası’na gönderdiği 3.9.2002 tarihli
yazısında, bu anlaşmanın yapıldığı duyurulmuş; Samsun Eczacı Odası
Başkanı, 10.9.2002 tarihli yazı ile, bölgedeki eczacıları Bankayla yapılan
sözleşme hakkında bilgilendirmiştir.

- TEB’in Sakarya ve Samsun Eczacı Odalarına gönderdiği 17.5.2002 tarihli 850
yazıda; “T.C. Merkez Bankası çalışanları, emeklileri ve bakmakla yükümlü
bulundukları kimselere ilaç temini sırasında uygulanacak koşulların
belirlenmesi amacıyla, Birliğimiz ile T.C. Merkez Bankası İdare Merkezi
arasında 09.05.2002 tarihinde protokol” imzalandığı, eczaneler tarafından
Merkez Bankası’na ilaç temininde 2002 Yılı Bütçe Uygulama Talimatı
hükümlerinin (yani protokolün) geçerli olacağı belirtilmiştir. Yazının ekindeki
protokol metninde indirim %2.5 olarak belirlenmiştir.

- Altındağ İlçesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile Ankara Eczacı
Odası arasında 26.4.2003 tarihinde imzalanan protokolde Vakfın yapacağı 860
ilaç alımlarında indirim %2.5 olarak tespit edilmiştir:
“ …1) Bu sözleşme çerçevesinde; reçete bedelleri Vakıfça karşılanan
kişilerin resmi sağlık kurul ve kuruluşlarındaki muayeneleri neticesinde
tedavileri için verilecek reçetelerdeki muhteviyat, eczane tarafından reçete
bedeline % 2.5 ıskonto yapılarak verilecektir…
2) Vakıf eczane ödemelerini 45 (kırkbeş) gün içerisinde ödeyecektir …”

- 24.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede, TEB Genel Sekreteri; TEB’in, Maliye
Bakanlığı dışında anlaşma yaptığı kuruluşları şu şekilde sıralamıştır: Emekli
Sandığı, SSK, Bağ-Kur, İş Bankası ve Merkez Bankası. 870

- 26.6.2003 tarihinde yapılan görüşmede Samsun Eczacı Odası Başkanı,
protokolün bağlamadığı kuruluşlarla da sözleşme imzalanabileceğiyle ilgili
olarak “ … Protokol kapsamı dışındaki kuruluşlara yapılacak satışlar için bu
kuruluşlarla anlaşma yapılabilir. Eğer anlaşma yapılamazsa, o kuruluşlara
mensup kişilere yapılacak ilaç satışları şahsa fatura kesilmek suretiyle
yapılabilir … ” demiştir.

I.3.5. Şikayetçi Vakıflara, geçmişte yüksek oranda indirim teklifi
verilirken, 2003 yılı başlarında indirimler %2.5’e çekilmiştir. 880

- Bolu İli Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, 2003 yılına kadar,
eczanelerden yüksek ıskonto teklifleri almış ve ödemeleri bunun üzerinden
yapmıştır. Vakıftan alınan “İlaç Alımı Döküm Listesi”ne göre, 2002 yılı için
geçerli indirim %20 olmuştur. 2002’de eczanelerin indirim teklifleri %5, %10,
%15, %18.1, %18.5 ve %20 düzeyinde olup Vakfın Mütevelli Heyeti, alımların
en yüksek oranda indirim teklif eden (……) Eczane ve (……) Eczanesi’nden
yapılmasına karar vermiştir. (……) Eczanesi sahibinin teklif mektubunun
04-70/1012-247
19
değerlendirmeye alınmaması talebi üzerine alımlar yalnızca (……)
Eczane’den yapılmıştır. 890

- 2003 yılı için verilen onüç teklifin onbirinde %2.5, ikisinde ise %5 ve %11
indirim verilmiştir. Bunun üzerine, Vakıf Mütevelli Heyeti en yüksek ıskonto
teklifini veren (……) Eczanesi’den alım yapılmasına karar vermiştir.

- Sinop İli Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı 2003 yılından önce
%2.5’ten daha yüksek oranda indirimle ilaç alımı yapmıştır. Vakıftan alınan
belgelerde;
(i) 2000 yılı Aralık ayında Vakfın eczanelerden 2001 yılı için teklifleri
istediği, 900
(ii) Samsun Eczacı Odası Başkanı’nın Vakfa, %5’in üzerinde ıskontolu
satış yapmanın suç olduğunun iddia edildiği ve bu şekilde satış yapan
eczacının eczanesinin kapatılması ile cezalandırılacağının belirtildiği
12.12.2000 tarihli bir yazı gönderdiği,
(iii) Vakfın bu yazıya cevaben Odaya, Maliye Bakanlığı’nın Bütçe
Kanununa göre yayınladığı %5 indirim yapılacağına ilişkin Genelgenin Vakfı
bağlamadığının, Odanın eczanelerin daha fazla indirim yapmasını önleyerek
rekabeti engellediğinin ve Vakfı zarara uğrattığının belirtildiği 3.9.2001 tarihli
bir yazı gönderdiği,
(iv) Oda Sinop temsilcisinin yazısı ekindeki, onsekiz eczanenin teklif 910
mektuplarının tamamının aynen “İlgi yazınız incelenmiş olup, eczanemizce
%5 iskonto uygulanması uygun görülmüştür.
Ancak, meslektaşlarımız arasında ayrıcalığa neden olmamak için
sırayla her ay bir eczanenin vakfa ilaç vermesinin uygun olacağını
saygılarımla arz ederim.” şeklinde olduğu
görülmüştür.

- Sinop Vali Yardımcısı’ndan alınan faks metninde, Vakfın 2002 yılında %5
ıskontolu ilaç alımı yaparken, 2003’te indirimin %2.5’e çekildiği belirtilmiştir.
Samsun Eczacı Odası Başkanı ve Sinop’taki üç eczanenin sahipleriyle 920
yapılan görüşmelerde de bu gelişme dile getirilmiştir.

I.4. TEB’in Savunmaları

TEB’in yazılı ve sözlü savunmalarında yer verdiği açıklama ve iddialar ile
bunlarla ilgili değerlendirmeler aşağıda özetlenmiştir:

I.4.1. Iskonto ve sürşarj konusu birlikte değerlendirilmelidir.

Sürşarj, Bakanlığın onayladığı yeni fiyatlara etiket yapıştırmak suretiyle 930
geçilmesidir. Iskonto ise, ilaç satışlarında veya ilaç bedeli geri ödemelerinde
indirim yapılmasıdır. İlk yazılı savunmada, ilaç fiyatlarındaki değişikliğin artış
yönünde olacağı varsayımıyla, sürşarj yapmamanın indirim yapmakla eş
işlemler olduğu ileri sürülmüştür. Oysa ki örneğin, 6.2.2004 tarihli, 2004/6781
sayılı ve “Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar” başlıklı
Bakanlar Kurulu kararının yürürlüğe girmesiyle, birçok ilacın fiyatı düşmüş,
dolayısıyla sürşarj fiyatın azaltılması sonucunu doğurmuştur. Bu örnekte,
sürşarj yapılmaması (Bakanlığın belirlediği fiyatların üstünde fiyatlarla satış
04-70/1012-247
20
yapılması yasaktır.) ile indirim fiyatı aksi yönlerde etkileyecektir. Kaldı ki,
Kararda döviz kurundaki değişiklikler göz önüne alınarak fiyat ayarlamaları 940
yapılabilmesi düzenlenerek yine olası fiyat düşüşlerine kapı açılmıştır. Bu
çerçevede, farklı işlemler olan ve ayrı mevzuat düzenlemelerine konu sürşarj
ve indirimin savunmada ileri sürüldüğü gibi birlikte değerlendirilebileceğini
söylemek mümkün değildir.

I.4.2. Kurul’un 24.2.2000 tarih ve 00-8/72/34 sayılı kararında; eczanelerin
resmi kurumlara satışlarında %5 dışında indirim yapmaması, TEB
Merkez Heyeti’nin 6643 sayılı Kanun’un 39(j) maddesinden aldığı yetkiye
bağlanarak Karacabey Kaymakamlığı’nın şikayeti reddedilmiştir.
950
Söz konusu karara konu olayda, Karacabey Kaymakamlığı, ilçede resmi
kurumlara ilaç satışlarında topluca %5 oranında indirim yapan eczaneleri
şikayet etmiştir. İlçedeki resmi kurumların ilaç alımları protokole tabidir.
Taraflarından biri, 6643 sayılı Kanun’un 39(j) maddesi gereğince TEB Merkez
Heyeti olan protokolde, resmi kurum/kuruluşlara satışlarda %5 oranında
ıskonto yapılması öngörülmüştür. Protokol kapsamındaki tüm resmi kuruluşlar
bu çerçevede matbu sözleşmelerle ilaç alımı yaptığından, ortaya böyle bir
manzaranın çıkması doğaldır. Bu durumu yaratan bir yasal düzenleme ve
Maliye Bakanlığı’nın taraf olduğu bir protokol olduğundan, Rekabet Kurulu
anılan şikayeti reddetmiştir. Oysa ki, işbu olay özelinde, Vakıfların ilaç bedeli 960
geri ödemeleri protokol kapsamında değildir. TEB, protokolde belirlenen
indirimi tek taraflı dayatmasıyla protokolün tarafı olmayan üçüncü kişilere
satışlarda uygulamaya çalışılmaktadır. Dolayısıyla, tarafın, 24.2.2000 tarihli
Kurul kararını savunmasına dayanak göstermesi yersizdir.

I.4.3. Soruşturma Heyeti ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tanımı
yapmayarak tarafın savunma hakkını kısıtlamıştır.

İlgili pazarın tanımlanması, esas itibarıyla rekabet kuralları kapsamındaki bir
işlemin taraflarının hakim durumda olup olmadığının belirlenmesine hizmet 970
etmektedir. İktisat yazınına göre pazar tanımı, işlem taraflarının pazar gücüne
sahip olup olmadığının belirlenmesinin ilk adımıdır. Bunun rekabet hukuku
uygulamasında özellikle anlamlı olduğu iki alan, Kanun’un 4. ve 6. maddeleri
altında düzenlenen birleşme-devralmalar ile hakim durumun kötüye
kullanılmasıdır. Nitekim, son yazılı savunmada atıf yapılan “İlgili Pazarın
Tanımlanması Üzerine Avrupa Komisyonu Duyurusu”nda,1 pazar tanımı ile bu
iki başlığın ilişkisine sıkça işaret edilmiştir. Birleşme-devralmalar özelinde,
tarafların işlem sonrasında hakim duruma geçip geçmeyeceğinin veya
taraflardan birinin halihazırda hakim durumda olup olmadığının ve taraflardan
biri hakim durumdaysa işlemin bunu pazardaki rekabetin önemli ölçüde 980
azalması sonucunu doğuracak şekilde güçlendirip güçlendirmeyeceğinin
belirlenmesi için ilgili pazarın tanımlanması kaçınılmazdır. Kanun’un 6.
maddesinin ihlali iddiasının tartışılmasında da, eylemin kötüye kullanma
kapsamında olduğunun belirlenmesinden sonra, teşebbüsün hakim durumda
bulunup bulunmadığının anlaşılabilmesi için ilgili pazar tanımlanmalıdır.

1 OJ C 372, 9.12.1997
04-70/1012-247
21
Diğer yandan, Kanun’un 6. ve 7. maddeleri kapsamındaki işlemlerin
değerlendirilmesinde ilgili pazarın tanımlanması olmazsa olmazken, 4.
madde anlamında bir anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararı söz
konusu olduğunda bunun gerekli olduğu belirli durumlardan söz
edilebilecektir. Örneğin, Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen muafiyet 990
düzeneğinin işletilebilmesinin koşularından olan “ilgili piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması” ölçütü olay bazında test edilirken
pazar tanımlaması yapılmaksızın ilgili piyasanın önemli bir bölümü
bilinemeyecektir. Ancak, 4. madde kapsamında Kanun’un ihlali pazar tanımı
yapılmadan tespit edilebilecektir. Pazarda bilinçli koşutluğun ve/veya
rekabetin kısıtlanması amacının tespit edilmesi bu anlamda yeterlidir.

Bu çerçevede, ikinci yazılı savunma göstermiştir ki, rekabet hukukunda ilgili
pazar tanımlanmasının gerekliliği TEB tarafından tam olarak anlaşılamamıştır.
Pazar tanımına yoğunlaşmalar ve hakim durumun kötüye kullanılması 1000
vakalarında atfedilen önem ve anlamın 4. madde kapsamındaki işlemler
özelinde aynen gündeme getirilmiş olması bu karışıklıktan kaynaklanmıştır.

Soruşturma raporunda ve ek yazılı görüşte, ihlalin nerede oluştuğu açıkça
gösterilmiştir. TEB 31. ve 33. Olağan Büyük Kongrelerince ve 7.2.2002
tarihinde Merkez Heyeti’nce alınan kararlar ile, resmi/özel kuruluşlara
yapılacak indirimlerin standartlaştırılması öngörülmüştür. Bu kararlarda belirli
kurum ve kuruluşlar adres gösterilmediği gibi, belirli bir bölgeden de söz
edilmemiştir. Yapılan yerinde incelemeler ve görüşmeler de, TEB’in karar ve
uygulamalarının tüm Türkiye’yi ve tüm resmi/özel kurum/kuruluşlara ilaç 1010
satışlarını hedef aldığını göstermiştir. O halde, ihlalin nerede ortaya çıktığının
belirli kılınmayarak savunma hakkının kısıtlandığı iddiası geçersizdir.

I.4.4. Heyet ilgisiz yerlerde incelemeler yapmış, Sakarya ve Sinop hariç
Kurum merkez ve irtibat bürolarının bulunduğu yerler dışında inceleme
yapmamış, konuyla ilgisi olmadığı halde bazı kuruluşlarla yapılan
anlaşmaları incelemiştir.

Savunmada yukarıda özetlenen iddiayla ilgili açıklamalarda maddi hatalarla
karşılaşılmıştır. Savunmada Ankara, İstanbul, Sakarya ve Sinop hariç hiçbir 1020
ilde araştırma yapılmadığı ileri sürülmüştür. Ne var ki, soruşturma raporunda,
Samsun Eczacı Odası’nda yerinde inceleme yapıldığı ve Oda Başkanı ile
görüşüldüğü, tarafa yapılan soruşturma bildiriminde ise Bolu’da bazı
eczacılarla görüşüldüğü ifade edilmiştir. Öte yandan savunmada, soruşturma
raporunun Bolu ve Samsun illerindeki ihlallerden söz edilerek tamamlandığı
belirtilmiştir. Bu da hatalı bir açıklamadır. Raporun “Sonuç” kısmında, Bolu ve
Sinop (Samsun değil) İlleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının
şikayetlerinin ciddi bulunduğundan söz edilmiştir. Bu husus, yukarıdaki
açıklamalar çerçevesinde, ihlalin bu illerle sınırlı olmayıp tüm Türkiye’yi ve
protokole tabi olmayan tüm kurum/kuruluşlara yapılan satışları kapsadığı 1030
tespitini değiştirmemektedir.

Şikayet Bolu ve Sinop illerindeki uygulamaları konu almakla birlikte, şikayette
uygulamanın kaynağı doğru olarak TEB kararları olarak gösterilmiştir. Bu
kararlar da, yukarda belirtildiği gibi, tüm Türkiye’yi hedef almaktadır. Böyle
04-70/1012-247
22
olunca da, soruşturma çerçevesinde diğer illerde de, Ankara ve İstanbul gibi,
inceleme yapılması kaçınılmaz olmuştur. Nitekim bu illerdeki Odalarda yapılan
yerinde incelemelerde konuyla ilgili çok sayıda belge bulunmuştur.

Şikayetçi Vakıflar, anılan protokole tabi olmayan ve TEB uygulamalarından 1040
zarar gören kuruluşlardan yalnızca ikisidir. İhlali doğuran karar ve
uygulamalar, diğer kurum ve kuruluşları da etkilemiştir ya da etkileyebilecek
niteliktedir. Dolayısıyla, bu tür kuruluşlarla yapılan yazışmalarla ilgili inceleme
yapılmıştır. Zira, bu yazışmalarda ihlali doğuran kararlara atıf yapıldığı
görülmektedir. Bu bağlamda, tarafın bu savunması da geçersizdir.

I.4.5. Diğer illerde inceleme yapılmış olsaydı, protokole tabi olmayan
vakıf veya özel kuruluşlara yer yer %2.5’in üzerinde indirim verildiği
görülecekti. Kaldı ki, Sinop ve Bolu’nun toplam pazar içindeki payı
oldukça düşüktür. 1050

6 ilde (Bolu, Sakarya, Samsun, Sinop, Ankara, İstanbul) inceleme ve görüşme
yapılmıştır. Bu çalışma, karar ve uygulamaların tüm Türkiye’ye yönelik
olduğunu görmeye yetmiştir. Bu nedenle, diğer illerde inceleme yapılmamış
olması, eksiklik değildir ve soruşturmanın Türkiye genelinde yürütülmediğini
göstermemektedir. Bolu ve Sinop illerinin toplam ilaç tüketimi içindeki payının
düşük olması, ihlal bu illerle sınırlı olmadığından, ihlalin ağırlığı bakımından bir
anlam ifade etmemektedir.

2. savunmanın ekinde yer verilen bir tabloda gösterilerek bazı il ve ilçelerde 1060
%2.5’in üzerinde indirim yapıldığı ileri sürülmüştür. Tablo herhangi bir belge ile
desteklenmemiştir. Bu durum ek yazılı görüşte açıkça dile getirilmiş olmasına
karşın, TEB ne son yazılı savunmasında ne de sözlü savunmada bu tabloya
ilişkin herhangi bir belge sunmamıştır. Ayrıca tablonun içerdiği bilginin
güvenilirliği tartışmalıdır. Tabloda bazı il ve ilçelerde %50, %75 ve %80 gibi
çok yüksek oranda indirim yapıldığı, hatta Vakfıkebir (Trabzon) ve Rize’de bu
oranın %100’e vardığı görülmektedir. Buna göre, Vakfıkebir ve Rize’de vakıf
ve özel kuruluşlara bedelsiz ilaç verilmektedir. Bu husus sözlü savunma
toplantısında gündeme geldiğinde, TEB yetkili ve temsilcileri, tabloda yanlış
bilgilerin bulunduğunu kabul etmiştir. Doğruluğu varsayımı altında bile, tabloya 1070
göre çoğunlukla %2.5 indirim verilmektedir.

I.4.6. Büyük Kongre kararları hukuka uygundur.

6643 sayılı Kanun’un 39(j) maddesi uyarınca, TEB’in kurum/kuruluşlarla
eczaneler adına anlaşma yetkisi vardır. Ancak protokol tarafı olmayan
kuruluşlara, protokolde belirlenen indirimin TEB’ce tek taraflı olarak
dayatılmasının ve bunun sonucunca eczanelerin koşut hareket etmesinin
4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu açıktır. Ayrıca TEB kararlarının hukuka
uygun olduğu iddiası karşısında, Bolu Vakfının geçmişte yüksek ıskontoyla 1080
geri ödeme yapabilmesi ve savunmanın ekindeki bir tabloda gösterilerek bazı
il ve ilçelerde yüksek indirim verildiğinin ileri sürülmesi ilgi çekicidir.


04-70/1012-247
23
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

Şikayet konusu iddia, Bolu ve Sinop İlleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakıflarının ilaç alımlarında, eczanelerin ortak bir indirim oranı (%2.5) teklif
ederek aralarındaki rekabeti kısıtladığı ve böylece Vakıfları zarara uğrattığı
yönündedir. Özellikle Bolu’daki Vakıf örneğinde, geçmişte yüksek oranlarda 1090
indirim yapan eczaneler 2003 yılı başından itibaren indirimi uyumlu bir şekilde
%2.5’e çekmiştir. Bu gelişme, TEB kararları ve bağlı eczacı odalarının
denetim, uyarı ve yaptırım uygulamaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Şikayet
konusuna benzer eylemlerin, protokol kapsamı dışında olan tüm kurum ve
kuruluşları hedef aldığı anlaşılmıştır.

J.1. Büyük Kongre Kararlarının Niteliği

TEB; eczacı odaları, Merkez Heyeti, Yüksek Haysiyet Divanı ve Büyük
Kongre’den oluşan bir teşebbüs birliğidir. Büyük Kongre, TEB’in en üst 1100
organıdır. 6643 sayılı Kanun’un 53(k). maddesinde, Büyük Kongre’nin
görevleri arasında “Kongreye arz edilen dilekleri müzakere ve yapılması
gereken işleri tespit etmek ve uyulması mecburi mesleki kararlar almak”
sayılmıştır. Alınan kararlar, Kanun’un 39(a) maddesi gereğince, Merkez
Heyeti tarafından yaşama geçirilmektedir. Buna göre, Büyük Kongre
tarafından alınan kararlar eczacılar açısından bağlayıcıdır. Ne var ki, bu
kararların bağlayıcılığı hukuka uygunluk koşulunu karşılamada yeterli değildir.
Bunun için, Büyük Kongre kararlarının 4054 sayılı Kanun dahil tüm yasal
düzenlemelere uygun olması gerekmektedir.
1110
J.2. Merkez Heyeti’nin 6643 sayılı Kanun’un 39(j) Maddesi Kapsamındaki
Yetkisi

6643 sayılı Kanun’un 39(j) maddesinde, “Eczanelerden sağlık hizmeti satın
alacak bütün kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla anlaşmalar yapmak,
imzalanan protokole uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel
karşılığı eczanelere dağıtmak” TEB Merkez Heyeti’nin görevleri arasında
sayılmıştır. Merkez Heyeti Maliye Bakanlığı, Bağ-Kur, SSK gibi kurumlarla ve
İş Bankası gibi özel kuruluşlarla eczaneler adına protokoller yapabilmektedir.
1120
39(j) maddesinin lafzından, kurumsal tüketicilerle “münhasıran” TEB Merkez
Heyeti’nin anlaşma yapabileceği anlamı çıkmamaktadır. Nitekim ilgili
mevzuatta, eczaneler ve kuruluşlar adına böyle bir zorunluluk öngörülmemiş,
böyle bir çerçeve anlaşmanın yokluğunda kurumlarla doğrudan anlaşma
yapan eczanelerin cezalandırılacağına dair bir düzenleme getirilmemiştir. Zira
bazı kurum ve kuruluşların doğrudan eczanelerle anlaşma yaptığı örnekler
mevcuttur. Bu düzenleme esasen kurumsal tüketicilere sağlanmış bir
kolaylıktır. Özellikle teşkilatı ülkeye yayılmış ve mensupları ülkenin birçok
noktasında ilaç alımı yapan, dolayısıyla ülkenin birçok noktasında eczanelere
geri ödeme yapan kurumlar, bu sayede binlerce eczaneyle ayrı ayrı görüşme 1130
yapmak yerine, bunları temsilen TEB ile anlaşma yapabilmektedir. Aksi bir
yorum altında, TEB’le protokol düzenlememiş kuruluşların indirimli ilaç alımı
yapamaması durumu söz konusu olacaktır. Diğer yandan, TEB Merkez Heyeti
04-70/1012-247
24
ile Maliye Bakanlığı arasında düzenlenen protokolün, tarafı olmayan
kuruluşları bağladığını söylemek hukuken olanaklı değildir.

TEB tarafından kurumlara gönderilen yazılarda, eczaneler adına anlaşma
yapma yetkisinin 39(j) maddesi uyarınca yalnızca Merkez Heyeti’nde
bulunduğu ileri sürülerek kurumlar üzerinde baskı kurulmuştur. 39(j)
maddesinin bu şekilde yorumlanarak teşebbüslerin uyarılmasının, Büyük 1140
Kongre tarafından belirlenen %2.5’lik ıskonto oranının tüm Türkiye genelinde
uygulanabilmesini sağlama amaçlı olduğu açıktır.

Burada dikkat çeken başka bir husus ise, TEB’in ıskonto dışında herhangi bir
düzenleme üzerinde görüş bildirmemiş olmasıdır. Oysa, ilaç alımı
anlaşmalarında indirimin belirlenmesinin yanında ödeme süresi ve reçetenin
hazırlanması gibi birçok konuda düzenleme yer almaktadır. Diğer konularda
eczanelere müdahale etmeyen TEB’in ıskonto meselesini bu şekilde ön plana
çıkarması, 39(j) maddesi hükmünün işletilmesi ile değil, ancak kuruluşlara ilaç
satışlarında fiyat rekabetini ortadan kaldırma amacı ile açıklanabilecektir. 1150

J.3. TEB Tarafından İndirimin Belirlenmesinin 4054 sayılı Kanun
Çerçevesinde Değerlendirilmesi

4-7 Aralık 1997 tarihlerinde yapılan TEB 31. Olağan Büyük Kongresi’nde,
eczanelerin tüm kurum/kuruluşlara ilaç satışlarında %5’in dışında indirim
yapamayacağı, bunun aksi yönde davrananların cezalandırılacağı karara
bağlanmıştır. 20-23 Aralık 2001 tarihlerinde yapılan TEB 33. Olağan Büyük
Kongresi’nde ise, iskonto oranının düşürülmesiyle ilgili çalışma yapması için
Merkez Heyeti’ne yetki verilmiştir. TEB Merkez Heyeti’nin 7.2.2002 tarihli 1160
kararında, şikayet konusuyla ilgili düzenlemeler getirilmiştir. Kararda indirim
%2.5 olarak belirlenmiştir.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde; belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür
karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Böylece, teşebbüslerin bağımsızca ekonomik karar alabilmesi öngörülmüştür.
1170
Düzenlemeye tabi pazarlarda, teşebbüsler mevzuatın çizdiği sınırlar içinde
faaliyet göstermek durumundadır. Bu durum, rekabet hukukunun
uygulanmasını da etkileyebilmektedir.

İlaç pazarının perakendeci seviyesinde, reklamın yasaklanması ve azami
fiyatın belirlenmesi gibi düzenlemelerle eczane faaliyetleri sınırlandırılmış
olmakla birlikte, rekabete açık bir alan mevcuttur. Sağlık Bakanlığı’nca
belirlenen azami fiyatın altında fiyatla satış dahil olmak üzere, mevzuatta
yasak getirilmemiş konularda bağımsızca karar alınabilecektir. Resmi/özel
kurumlara satışlarda indirim yapılması bunun örneklerindendir. TEB Merkez 1180
Heyeti ve ilgili kuruluş arasında bir protokol düzenlenmediği takdirde,
eczaneler arasında indirim bazında rekabet ortaya çıkabilecek ve bundan ilgili
kuruluş faydalanabilecek, böylece rekabet maliyet etkin bir sonuç
04-70/1012-247
25
doğurabilecektir. Bu çerçevede, TEB’in ıskonto oranının belirlenmesine
yönelik kararları, eczanelerin bağımsızca ekonomik karar almasını engelleyen
teşebbüs birliği kararı niteliğindedir ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamındadır.

Danıştay 10. Dairesi’nin 2001/4801 esas nolu kararındaki bir değerlendirme,
yukarıdaki tespiti destekler niteliktedir: “Mal ve hizmet fiyatlarının herhangi bir 1190
müdahale olmaksızın piyasa koşullarına göre serbestçe oluşması piyasa
ekonomisinin temel kuralı olup, fiyatı dolaylı olarak etkileyebilecek olan ödeme
koşulları, kredi, vade, indirim gibi unsurların da piyasanın normal işleyişi içinde
belirlenmesi gerektiğinden teşebbüs birliklerince alınan kararlarla bu koşullar
üzerinde belirleyici etkilerde bulunulmasının rekabeti sınırlayıcı etki
göstereceği kuşkusuzdur.”

TEB’in soruşturmaya konu karar ve uygulamalarının ilgili mevzuatta
dayanağının bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. TEB tüm
kurum/kuruluşlara satışlarda indirimi %2.5 olarak belirleyerek protokol 1200
kapsamı dışındaki satışlarda rekabeti engellemektedir. Kaldı ki, protokolde
indirim oranı tarafların karşılıklı iradesiyle belirlenirken, TEB’in tek taraflı
olarak ıskontoyu takdir etmiş olması ve bunun söz konusu kararın alınması
sürecinin dışındaki üçüncü kişilere mal edilmeye çalışılması, yersiz olduğu
gibi, ilgilileri bağlayıcı değildir.

Muadil ilaçlarda yoğun rekabet vardır. İhalelerde, eşdeğer ilaçlarda üretici ve
depoların Bakanlığın onayladığı fiyatlar üzerinden büyük indirimlere gittiği
bilinmektedir. Diğer yandan, üreticiler depolara satışlarında vade, mal fazlası
ve ıskonto değişkenleri ile rekabet etmektedir. Depolar da aynı şekilde kendi 1210
aralarındaki yarış gereğince eczanelere avantajlı satış koşulları sunmaktadır.
Ne var ki, üretici ve depo seviyelerindeki rekabetin getirdiği avantajlar
eczanelere aktarılmakta ve fakat TEB’in soruşturmaya konu eylemleri ile,
bunun eczanelerce reçete sahipleri ve kurumlarla paylaşılması önlenmektedir.

Rekabetin ilaç bedeli yükünün çoğunu taşıyan resmi/özel kuruluşlar faydasına
işlemesinin yolu, eczanelerin indirim noktasında yarıştırılmasıdır. Ancak
protokollerde indirim oranının belirlenmesi bu olanağı büyük ölçüde ortadan
kaldırmaktadır. Protokole tabi olmayan kuruluşlara satışlarda da, hukukla
bağdaşmayacak şekilde protokolde belirlenen indirimin dayatılması, rekabetin 1220
işletilmesini tamamen olanaksız kılmaktadır. O halde, TEB’in soruşturmaya
konu kararları, rekabeti sınırlayıcı olduğu gibi, rekabetin ilaç bedelini
karşılayan kuruluşların faydasına sonuç doğurmasını da önlemektedir.

TEB’in 4054 sayılı Kanun’u ihlali 1997 sonunda 31. Olağan Büyük Kongre’de
alınan kararla başlamış, 33. Olağan Büyük Kongre ve 7.2.2002 tarihli Merkez
Heyeti kararlarıyla sürmüştür. Bu anlamda, ihlal devamlılık göstermiş ve belirli
aşamalarda alınan kararlarla uygulama sürmüştür. TEB de, ilk yazılı
savunmasında, uygulamanın 1996 yılına kadar uzandığını belirtmiştir. İhlal
daha eski tarihlerde başlamış olmakla birlikte, uygulamanın sıkılaştırılması ve 1230
netleştirilmesi 7.2.2002 tarihli Merkez Heyeti kararıyla söz konusu olmuştur.
Bu nedenle, anılan karar incelemeye konu eylemin kaynağı sayılmıştır.
04-70/1012-247
26

“Dosyanın Evreleri” başlığı altında belirtildiği gibi, Kurul’un 17.7.2003 tarih ve
03-51 toplantısında, Ankara Eczacı Odası’nın önaraştırma sırasında yaptığı
şikayet başvurusunun TEB hakkında yürütülen inceleme dahilinde
değerlendirildiğinin Odaya bildirilmesine karar vermiştir. Hakkında soruşturma
açılan taraf TEB iken, Oda’nın şikayet ettiği T.C. Merkez Bankası olsa da;
soruşturma ve şikayet konuları örtüşmektedir. Şöyle ki, başvuruda Bankanın
uygun hareket etmediği belirtilen karar, işbu soruşturma sonunda ve yukarıda 1240
gösterilen gerekçelerle Kanun’un 4. maddesi kapsamında bulunmuştur.

Kurum ve kuruluşlar, TEB ile anlaşma yapabileceği gibi, böyle bir anlaşmanın
yokluğunda doğrudan eczanelerle de sözleşme yapabilir. Şikayet
başvurusundan, 2002 yılında TEB ile %2.5 indirimle protokol imzalayan
Bankanın 2003 yılında daha yüksek oranda indirim yapan 4 eczaneyle
sözleşme yaptığı anlaşılmaktadır. Banka bu şekilde hareket ederek ilaç bedeli
yükünü hafifletmek için eczaneler arasında rekabet ortamı yaratmıştır. Merkez
Bankası’nın bu uygulaması, 4054 sayılı Kanun’a aykırı olmak bir yana,
eczaneler arasında rekabet yaratmaktadır. Zira, bunun aksi yöndeki bir 1250
uygulamayı ülke genelinde ve tüm resmi/özel kurum ve kuruluş nezdinde
geçerli kılmak isteyen TEB’in karar ve uygulamaları Kanun’a aykırıdır. Bu
çerçevede, Ankara Eczacı Odası’nın iddiasına Kanun’da yer yoktur.

J.4. İhlalin Ağırlığı

Soruşturmaya konu ihlal, aşağıda gösterilen nedenlerle ağırdır:

- Rekabet hukukunda, rakiplerin fiyatı birlikte belirlemesi, açık ihlal sayılmakta
ve ağırlık bakımından ihlal türlerinin başında gelmektedir. Ürünün reel fiyatını 1260
belirleyen koşullar arasında indirim bulunmaktadır. Üstelik resmi/özel
kurum/kuruluşlara satışlarda indirim, başlıca rekabet değişkenidir. Dolayısıyla
TEB tarafından ıskontonun belirlenmiş olmasıyla, kurumsal tüketicilere
satışlarda rekabetin tamamen ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

- Soruşturmaya konu kararlar geniş kapsamlı olup tüm Türkiye’deki tüm kurum
ve kuruluşlara ilaç satışlarını konu almıştır.

- İhlal uzun sürelidir. TEB Merkez Heyeti’nin 7.2.2002 tarihli kararıyla %2.5
dışında indirim yapılması yasaklanarak uygulama sıkılaştırılmış olmakla 1270
birlikte, bu yönde 1997 yılında ilk kararın alınmasından bu yana ihlal
sürdürülmektedir. Hatta ilk yazılı savunmada, uygulamanın 1996 yılına kadar
uzandığı belirtilmiştir.

- Kararların etkili uygulanmasını sağlamak üzere eczaneler denetlenmiş,
kararlara uygun hareket etmediği belirlenen eczacılar cezalandırılmıştır.

- Şikayetçi Vakıfların bulunduğu illerde, kararların etki doğurduğu ve
indirimlerin %2.5’e çekildiği tespit edilmiştir. İncelemelerde bulunan belgeler
ve görüşmelerdeki ifadeler, bu etkinin ülke genelinde ortaya çıktığını 1280
göstermektedir.

04-70/1012-247
27
- TEB ve bağlı eczacı odaları, daha yüksek oranda indirimle geri ödeme
yapmak isteyen ve protokol kapsamı dışın bulunan kurum/kuruluşlar üzerinde
baskı kurmuştur.

J.5. Bildirim Yükümlüğünün Yerine Getirilmemiş Olması

Yukarıda belirtildiği üzere, ihlal daha eski tarihlere uzanmakla birlikte,
uygulamanın sıkılaştırılması ve netleştirilmesi 7.2.2002 tarihli Merkez Heyeti 1290
kararıyla söz konusu olduğundan, anılan karar incelemeye konu eylemin
kaynağı sayılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 10/1. maddesinde; 4. madde kapsamındaki anlaşma,
uyumlu eylem ve kararların yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Rekabet
Kurulu’na bildirileceği hükme bağlanmıştır. TEB’in ilgili diğer kararları gibi,
soruşturma konusu uygulamanın kaynağı sayılan 7.2.2002 tarihli Merkez
Heyeti kararı da Rekabet Kurumu’na bildirilmemiştir. Dolayısıyla, bildirim
yükümlülüğünü yerine getirmeyen TEB’e Kanun’un 16(c) maddesi uyarınca
para cezası, 7.2.2002 tarihli karar alındığında Merkez Heyeti’nde görev alan 1300
gerçek kişilerin her birine de Kanun’un 16/3. maddesi gereğince ilk cezanın
takdiren %10’u oranında ayrıca para cezası verilmiştir.

K. SONUÇ

17.7.2003 tarih, 03-51/580-M sayılı kurul kararı uyarınca Türk Eczacıları Birliği
ve bağlı eczacı odaları hakkında yürütülen soruşturma ile ilgili olarak toplanan
delillere, sözlü savunma toplantısındaki açıklamalara ve incelenen dosya
kapsamına göre;
1310
1- Türk Eczacıları Birliği (TEB) ve bağlı eczacı odalarının, resmi/özel kurum ve
kuruluşlara ilaç satışlarında indirim oranını belirlemeye yönelik karar ve
uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile,

2- Ancak incelemeye konu eylemin kaynağı TEB Merkez Heyeti’nin 7.2.2002
tarihli kararı olduğundan ve bağlı eczacı odaları 6643 sayılı Kanun uyarınca bu
karara uymak durumunda bulunduğundan, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olan bu teşebbüs birliği kararı nedeniyle yalnızca TEB’in
cezalandırılması gerektiğine OYÇOKLUĞU ile, 1320

3- Bu nedenle, Kanun’un 2004/1 sayılı Tebliğ ile değişik 16. maddesinin 2.
fıkrası uyarınca, 2002 yılı net satışları üzerinden takdiren % 6'sı olmak üzere
TEB'in 260.433.107.811.- (İkiyüzatmışmilyardörtyüzotuzüçmilyonyüzyedibin
sekizyüzonbir) TL. para cezası ile cezalandırılmasına OYÇOKLUĞU ile;

4- Ayrıca Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki bu kararın 10. madde gereğince
Rekabet Kurulu’na bildirilmemiş olması nedeniyle, Kanun’un 2004/1 sayılı
Tebliğ ile değişik 16. maddesinin (c) bendi uyarınca TEB'e 2.970.794.000.-
(ikimilyardokuzyüzyetmişmilyonyediyüzdoksandörtbin) TL., TEB'in 7.2.2002 1330
tarihinde yönetim organında görev alan gerçek kişiler olan Ecz. Mehmet
DOMAÇ, Dr. Ecz. Süheyla BAYKARA, Ecz. Sabih Tekin ÇAĞLAR, Ecz.
Müjdat SAĞIR, Ecz. Alaaddin IŞIK, Ecz. Ender LÜLEBURGAZ, Ecz. M. Çetin
04-70/1012-247
28
GERMENLİ, Ecz. Adem PETEN, Ecz. Serdar NOYAN, Ecz. Esin ÇAMLIOĞLU
ve Ecz. Müheyya DİNÇ’in her birine Kanun’un 2004/1 sayılı Tebliğ ile değişik
16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca takdiren %10 oranında olmak üzere
297.079.400.-'er (ikiyüzdoksanyedimilyonyetmişdokuzbindörtyüz) TL. para
cezası uygulanmasına OYBİRLİĞİ ile,

5- Kanun'un 4. maddesi kapsamında bulunan ve eczacılık mevzuatına 1340
dayanmayan eylemlerinden dolayı, rekabetin tesisi ve ihlalden önceki
durumun korunmasını teminen yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken
davranışların ve ihlale son verilmesi gereğinin, Kanun’un 9. maddesi uyarınca
TEB’e bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile,

6- Kanun’un 27(g) maddesi uyarınca, Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı’na,
resmi/özel kurum ve kuruluşlara ilaç satışlarında rekabet koşullarını etkileyen
düzenleme ve eylemlerle ilgili tespit ve önerileri içerecek görüş bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile
1350
karar verilmiştir.
































04-70/1012-247
29


Rekabet Kurulu’nun 4.11.2004 gün ve 04-70/1012-247 sayılı kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ

İlgili Karar’ın konusunu oluşturan soruşturma Türk Eczacılar Birliği
(TEB) ile bağlı eczacı odalarının gözetiminde oluşturulan bir kartelin ülkedeki
resmi/özel kuruluşlara ilaç satışlarında uygulanacak indirimlerin standardize
edilmesi, yani 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer verilen ifade ile, “Mal
ve hizmetlerin... her türlü alım ya da satım şartlarının belirlenmesi” suçunu
işleyip işlemediğini saptamaya yöneliktir. Bu saptama da, başlıkta anılan
Karar’ın 1. maddesinde yapılmış bulunmaktadır. Dolayısıyla, cezanın suç
oluşturan eylemden çıkar sağlayan tüm kuruluşlara verilmesi gerekirken (ve
bu, ülkedeki eczane sayısının 30.000’e yakın olduğunun ifade edilmesine
karşın tamamının toplam ciro rakamının belirlenip ve Kurul’a bildirilmesi ve
daha sonra da bu ciro gözönünde bulundurularak belirlenecek cezanın
eczaneler arasında paylaştırılması görevlerinin TEB’e verilmesi yoluyla
mümkün iken) eyleme sadece hareketin yönlendirilmesi ve denetlenmesi
biçiminde katılan TEB’e ceza vermekle yetinilmesi adalet ve rekabet hukuku
anlayışıma uymamaktadır. Öte yandan verilen böyle bir ceza kararının
teşebbüsleri bir meslek birliği içinde toplanır görünerek dilediklerince kartel
oluşturmaya teşvik edeceği endişesini de taşıyorum.

Bu nedenlerle başlıkta anılan Karar’ın 2. maddesine karşı oy kullandım.



Murat GENCER
Kurul Üyesi







04-70/1012-247
30

KARŞI OY GEREKÇESİ

Rekabet ihlali olduğu kabul edilen eylemin, piyasada faaliyet gösteren
teşebbüsler arası yatay bir anlaşma değil bir teşebbüs birliği kararı olması,
ihlal nedeniyle etkilenen piyasadaki ürünlerin azami fiyatlarının yasa gereği
Sağlık Bakanlığınca belirlenmesi ve Rekabet Kurulu’nun önceki uygulamaları
göz önüne alındığında hakkında soruşturma yapılan TEB’ne 2002 yılı net
satışları üzerinden %6 oranında verilen cezanın 4054 sayılı Kanunun 16/4.
maddesindeki değerlendirme karşısında fazla olduğu, somut olayda %3
oranında ceza takdir edilmesinin uygun olacağı düşüncesiyle Rekabet
Kurulu’nun 4.11.2004 gün ve 04-70/1012-247 sayılı kararının 3. bendinde
çoğunluğa katılmıyoruz.



A. Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY
Kurul Üyesi Kurul Üyesi



Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy