Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-72/1042-257

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI


Dosya Sayısı : 2004-1-94 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-72/1042-257
Karar Tarihi : 19.11.2004
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖR : E. Cenk GÜLERGÜN

C. ŞİKAYET EDEN : - Resen 20

- Veysi MUNGAN
Ethem Efendi Cad. Çamlı Köşk Sok. No:12/10
Erenköy Kadıköy-İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.
Büyükdere Cad. No:181 80640 Levent-İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’nin, ihalelerde 30
rakip ürünler için teklif veren ecza depolarına mal vermeyerek,
biyoteknoloji ürünlerinde ihalelere yönelik olarak yalnızca Beşer Ecza
Deposu’yla çalışarak ve risklerine oranla yüksek miktarda teminat
isteyip bazı kooperatiflerin faaliyetlerini zorlaştırarak hakim durumunu
kötüye kullandığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş. (Roche) eski
yöneticilerinden Veysi MUNGAN’ın şikayet başvurusunda; Roche’un,

- 2003 yılı ihalelerine biyoteknoloji ürünlerinde yalnızca Beşer Ecza 40
Deposu’nun girmesini sağladığı, bu Depo ile 2003 yılında imzaladığı
münhasırlık anlaşmasını Rekabet Kurumu’na bildirmediği ve yine aynı
Depodan riskine göre düşük miktarda teminat mektubu alırken toplam
risklerinin %55’i oranında teminat alarak İzmir, İstanbul ve Bursa Eczacı
Kooperatiflerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı,

- 2003 yılında rakip ürünlerle ihale kazanan Emek Ecza Deposu, Selçuk Ecza
Deposu Güneşli Şubesi, Nevzat Ecza Deposu, Vetilpa Ecza Deposu ve Akay
Ecza Deposu ile Samsun Bafra SSK ihalesinde Roche’un Rocaltrol ihalesini
kaçırdığı için Medifar Ecza Deposu ve 2.11.2003 tarihli Tavşanlı SSK 50
04-72/1042-257
2
Hastanesi ihalesini NeoRecormon için teklif vererek kazanması nedeniyle
Afyon Ecza Deposu’na ihalelere katılımı önleme yaptırımlarını uyguladığı

ileri sürülmüştür.

G. DOSYA EVRELERİ : Risklerine oranla yüksek miktarda teminat istenerek
bazı eczacı kooperatiflerinin1 faaliyetlerinin zorlaştırılması ve bazı ecza
depolarının Roche ürünlerinde ihalelere katılımının önlenmesi hususlarının
yanında, “Roche’un, NeoRecormon ve Neupogen adlı ürünlerinin satışlarında
Özel Başkent Üniversitesi Hastanesi, SSK ve devlet/üniversite hastaneleri ile 60
ecza depoları arasında ayrımcılık yapıp özellikle SSK’yı zarara uğrattığı ve bu
şekilde hakim durumunu kötüye kullandığı” içerikli bir duyum alınması üzerine
konuya ilişkin resen inceleme başlatılmıştır. İnceleme sürerken Veysi
MUNGAN, Kurum kayıtlarına 31.8.2004 tarihle giren başvurusu ile, anılan
teşebbüs hakkında benzer iddialarla şikayette bulunulmuştur. Başvuru, resen
başlatılan inceleme çerçevesinde değerlendirilmiştir.

20.9.2004 tarihli toplantısında Rekabet Kurulu, 16.9.2004 tarih ve 2004-1-
94/İİ-04-ECG sayılı İlk İnceleme Raporu’nu değerlendirerek
70
- Roche’un NeoRecormon ve Neupogen ürünlerinin satışlarında ayrımcılık
yaparak Kanun’u ihlal ettiği iddiasıyla ilgili olarak, satış koşullarındaki
farklılıkların alıcı birimlerin yarattığı farklı rekabet koşullarından ve bunların
farklı alım şekillerinden kaynaklanması nedeniyle bu hastanelerin Kanun’un
6(b) maddesi anlamında eşit alıcılar sayılamayacağına, bu iddialara ilişkin
sorunun çözümünün Kanun kapsamı dışında olduğuna 04-60/866-205 sayı
ile,

- Roche’un ihalelerde rakip ürünler için teklif veren ecza depolarını mal
vermeyerek cezalandırdığı, biyoteknoloji ürünlerinde2 yalnızca Beşer Ecza 80
Deposu’yla çalıştığı, risklilik durumlarıyla oransız miktarlarda teminat isteyerek
bazı eczacı kooperatiflerinin faaliyetlerini güçleştirdiği ve bu eylemlerle hakim
durumunu kötüye kullandığı iddialarına yönelik olarak Roche hakkında
önaraştırma yapılmasına 04-60/866-M sayı ile

karar vermiştir. Bu karar uyarınca düzenlenen 4.11.2004 tarih ve 2004-1-
94/ÖA-04-ECG sayılı önaraştırma raporu 5.11.2004 tarih ve
REK.0.05.00.00/211 sayılı Başkanlık önergesi ile 19.11.2004 tarih ve 04-72
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
90
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda;

- şikayetin reddedilmesi gerektiği, Beşer Ecza Deposu ile Roche arasındaki
9.5.2003 tarihli anlaşma ile acentelik ilişkisi tesis edildiği gerekçesiyle, bunun
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği,

1 Ortakları eczacılar olan eczacı kooperatifleri, ecza depoları gibi ilacın toptan satışı
seviyesinde faaliyet göstermekte olup yalnızca üyelerine satış yapmaktadır.
2 Biyoteknoloji ürünleri, insan vücudunda zaten var olan bazı moleküllerin labaratuvarlarda
biyoteknolojik yöntemlerle çoğaltılarak ve üretilerek hastalıkları tedavi edici farmasötik formlar
haline dönüştürülmesi sonucunda elde edilen ilaçlardır.
04-72/1042-257
3
- Roche’da 13.10.2004 tarihinde yapılan yerinde inceleme sırasında istenen
bir belgenin raportörlere teslim edilmemesi nedeniyle, Roche’a Kanun’un
16(b) maddesi gereğince, 13.10.2004 tarihi itibarıyla Roche Yönetim
Kurulu’nda görevli olan gerçek kişilerin her birine ise aynı Kanun’un 16/3.
maddesi uyarınca ayrıca para cezası verilmesi gerektiği 100

ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Önaraştırma konusu iddialar ağırlıklı olarak Roche’un ecza depolarıyla
ihalelere yönelik ilişkileri dahilindeki gelişmeler üzerinedir. Bu nedenle
öncelikle, beşeri ilaç sektörü genelinde bu ilişkilerin nasıl yürüdüğü
açıklanmıştır.
110
SSK, devlet/üniversite hastaneleri ilaç alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu kapsamında yapmaktadır. Sağlayıcı firmalar çoğunlukla ihalelere
doğrudan katılmamakta, ecza depolarıyla çalışmayı tercih etmektedir. Firma
ve depo yetkilileri bu durumu aşağıdaki nedenlerle açıklamıştır:

- Yıl içinde çok sayıda ilaç alımı ihalesi açılmaktadır. Bunların izlenmesi ve
gerekli hazırlıkların yapılması güçtür. Bölge depoları bu çalışmaları yapmada
firmalara göre daha avantajlıdır.

- İhalelere katılım uzmanlık işidir ve uzman personel istihdam etmeyi 120
gerektirmektedir. Gerekli teşkilatın kurulması çoğu zaman bu hizmetin
depolardan satın alınmasından daha ekonomik değildir.

- İhalelere katılımın sabit maliyetleri ortalamada, birden fazla firmanın ürünleri
için teklif veren depolar için daha düşükken, yalnızca kendi ürünleri için teklif
veren firmalar özelinde daha yüksek olabilmektedir.

Depolar ihaleleri izlemekte, ihale koşullarını firmalara bildirmektedir. Taraflar
ihale öncesinde alım fiyatı üzerine uzlaştıktan sonra, depo ihalede teklif
vermektedir. Ürünün teslimi ihalenin kazanılması koşuluna bağlıdır. Diğer bir 130
deyişle, firmanın verdiği fiyat ihaleye yönelik olup deponun eczane satışları
için bu fiyatla alım yapması söz konusu değildir.

Hastaneden alacağın tahsilinde başlıca iki yöntem izlenmektedir:

- Depo firmadan vadeli alım yapıp hastaneden alacağı tahsil edebilmektedir.
Bu durumda, alacak tahsilinin gecikmesinden kaynaklanabilecek finansman
yükünü depo taşımaktadır. Ancak SSK hastaneleri bağlamında, alacağın
tahsili belirli bir süreye oturmuştur. Depo firmadan buna yakın vade almakta
ya da vade farkını öngörerek ihaleye katılımın karlılığını değerlendirmektedir. 140

- Firma depoyla temlikle de çalışabilmektedir. Buna göre, depo ürünleri
firmadan aldığında ödeme yapmamakta ve hastaneden alacağı firmaya temlik
etmektedir. Ardından firma depoya ilaç bedeli üzerinden komisyon
vermektedir. Bu ödeme kademeli yapılabilmekte, yani önce deponun
04-72/1042-257
4
masrafları karşılanıp sonra karı ödenebilmektedir. Temlik yöntemi, deponun
firma nezdindeki riskini azaltmaktadır, çünkü malın tesliminden kısa süre
sonra alacak güvence altına alınmış olmaktadır. Ancak, hastanenin ödemeyi
zamanında yapmamasından kaynaklanabilecek riski firma üstlenmektedir.
150
Vadeli satışlarda malın depoya tesliminden bedelinin ödenmesine kadar
geçen süre, temlikle çalışıldığında ise malın tesliminden alacağın firmaya
temliğine kadar geçen süre deponun firma nezdindeki riskini ifade etmektedir.
Diğer bir ifadeyle, deponun firmadan geçmişte yaptığı alımların tutarı ile vade
sonunda yaptığı ödemelerin farkı deponun riskini göstermektedir. Firmalar bu
riske karşılık olarak depolardan teminat isteyebilmektedir. Teminat; müşteri
çeki, teminat mektubu veya çeki şeklinde verilebilmektedir. Teminat miktarı
deponun riskinin belirli bir oranı şeklinde hesaplanabildiği gibi, deponun
geçmişte ödemelerini zamanında yapıp yapmadığı ve güvenilirliği de bunun
takdirinde dikkate alınabilmektedir. 160

Önaraştırmada, Roche ve Beşer Ecza Deposu Tic. San. Ltd. Şti.’nde yerinde
inceleme yapılmış, bu şirketler ile başvuruda adı geçen sağlayıcı firma ve
depoların yetkilileriyle görüşülmüş ya da bunlardan yazılı açıklama alınmıştır.
Bu çerçevede elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu yapılan
tespitlere ilgili iddia başlıkları altında yer verilmiştir.

I.1. İhalelere Rakip Ürünler İçin Katılan Ecza Depolarının Roche
Tarafından Cezalandırıldığı İddiası
170
İddialardan ilki, ihalelerde rakip ürünler için teklif veren bazı depoların Roche
tarafından kendi ürünleri için ihalelere katılımı önlenerek cezalandırıldığı
şeklindedir. Bu duruma tam olarak uymamakla birlikte, Medifar ve Afyon Ecza
Depolarıyla ilgili iddialar da bu başlık altında ele alınmıştır.

I.1.1. “Emek Ecza Deposu A.Ş.’nin, Haziran 2003’te SSK Samatya/
İstanbul Hastanesi İhalesini Roche’a Ait CAL-D-VİTA’nın Jeneriği için
Teklif Vererek Kazanması Üzerine, Firmadan Temmuz 2003’ten İtibaren
SSK İhaleleri için İlaç Alamadığı” İddiası
180
- 12.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Emek Ecza Deposu Yönetim
Kurulu Başkanı, iddiayla ilgili olarak “SSK ihalelerinde Roche ürünleri için teklif
vermiyoruz. Bunun nedeni Roche’un rakip firmaları (Abdi İbrahim / Santa
Farma / Saba / Glaxo / Sanofi / Wyte) ile çalışmamız ve bu durumda Roche ile
çalışmayı etik olarak doğru bulmamamızdır…
…SSK İstanbul Samatya ihalesinde (Haziran 2003) Roche’un Cal.d.vita
ürünü yerine Abdi İbrahim’in bir jeneriğine teklif atıp ihaleyi almamız sonucu
Roche tarafından cezalandırılmamız doğru değildir. Şöyle ki, bu ihaleden önce
SSK ihalelerinde Roche’un bazı ilaçları için zaman zaman teklif vermekteydik.
Ama anılan bu ihalede, kendi elemanlarımızın Cal.d.vita ve onun Abdi İbrahim 190
tarafından üretilen jeneriği için fiyat teklifi almış ve ihaleyi kazanmamıza
katkıda bulunacağını düşünerek düşük fiyatlı olan Abdi İbrahim’in ilacı için
fiyat atmışlardır. Bu durum hoş bir durum değildir. Biz etik olarak bir ihalede
bir ürün kalemi için bir firmadan teklif aldıktan sonra, aynı etken maddeli ve
rakip bir firma tarafından üretilen başka bir ilaç için fiyat teklifi sorulmasını
04-72/1042-257
5
doğru bulmamaktayız. Çünkü firmalar haklı olarak ihale fiyatlarının ihale
öncesinde rakipleri tarafından bilinmesini istemez. Bizim elemanlarımızın
bizim bilgimiz haricinde yaptığı böyle bir uygulama bizi Roche’a karşı mahcup
duruma düşürmüştür. Biz de bundan sonra hem böyle bir durum ile
karşılaşmamak için (çünkü bir çok kalem üründe bu şekilde çakışmalar söz 200
konusudur) hem de Abdi İbrahim’in fiyatları daha uygun olduğu için Roche’un
ürünleri için ihalelerde teklif vermiyoruz ve ağırlıklı olarak Abdi İbrahim ile
çalışıyoruz.” ifadesini kullanmıştır.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; 6.3.2003
tarihinde başlayan alımlar Temmuz ayı boyunca sürmüş, Ağustos ayında
azalmış ve 28.8.2003 tarihinde sonlanmıştır.

I.1.2. “Selçuk Ecza Deposu A.Ş. Güneşli Şubesi’nin, Haziran 2003
Sonunda SSK Cibali Dispanseri İhalesini Roche’a Ait CAL-D-VİTA Yerine 210
Novartis Firmasına Ait Cicium Forte için Teklif Vererek Kazanması
Üzerine, Firmadan Temmuz 2003’ten İtibaren SSK İhaleleri için İlaç
Alamadığı” İddiası

- 18.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Deponun Güneşli/İstanbul Şubesi
Müdürü, konu hakkında “Roche’la SSK ihalelerine yönelik olarak özel
koşullarda çalışmamaktayız. Ancak firmanın satış koşulları açıklandığında
buna göre hareket edip stok durumumuza göre ve stok bulundurmanın
maliyetini göz önünde bulundurarak vadeli alımlarla firmayla
çalışabilmekteyiz… 220
…2003 yılında, bir ihalede Roche’un rakibi bir firmanın ürünü için teklif
atmamız nedeniyle Şubemizin söz konusu firma tarafından cezalandırılması
söz konusu olmamıştır. Zira Roche’dan alımlarımız kesilmemiş olup
sürmektedir. Kaldı ki, hiçbir firma Şubemizi ihaledeki tekliflerimiz noktasında
yönlendiremez ve engelleyemez. Roche dahil hiçbir firmanın Depomuz ve
Şubemiz karşısında yaptırım gücü bulunmamaktadır.” demiştir.

- Roche’dan alınan, Şubenin SSK mal alım tablosuna göre; 26.3.2003
tarihinde başlayan alımlar Haziran ayı sonuna kadar belirli bir yoğunlukla
sürmüş ve 9.7.2003 tarihinde yapılan iki alımla bu ilişki sonlanmıştır. 230

I.1.3. “Medifar Ecza Deposu İlaç San. ve Tic. A.Ş.’nin, Bafra SSK
Hastanesi İhalesini Roche’a Ait Rocaltrol için Teklif Vermeyerek
Kaçırması Üzerine, Daha Önce de İhale Kaçırdığı Belirtilerek Roche
Ürünlerinde İhalelere Katılmama ile Cezalandırıldığı” İddiası

- 14.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Depo sahibi, “SSK ihalelerinde
Roche ürünleri için teklif vermiyoruz. Kendileri ile SSK ihaleleri başladıktan
sonra (2003 Mart-Nisan’dan itibaren) bir kaç ay gibi kısa bir süre çalıştık.
Daha sonra kendileri ile SSK ihaleleri konusunda çalışmayı bıraktık…. 240
…2003 yılında, Bafra SSK hastanesi ihalesi dahil bazı SSK ihalelerini
kaçırdık. Bunun üzerine Roche, bölgede yerel depolarla çalışmayı tercih
edeceğini bize bildirdi. Roche bunu takdir ettiğinde, bizim de Roche ile
çalışmak gibi bir zorunluluğumuz olmadığından ve şirketimizin ilkeleri
çerçevesinde Roche ürünlerinde SSK ihalelerine girmeyi bıraktık. Ancak firma
04-72/1042-257
6
ile devlet/üniversite hastaneleri ihalelerine yönelik olarak çalışmamız
sürmektedir. Dolayısıyla Roche’un bize mal vermemesi gibi bir durum söz
konusu değildir.” şeklinde konuşmuştur.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; 5.3.2003 250
tarihinde başlayan alımlar 25.7.2003 tarihine kadar belirli bir yoğunlukta
sürmüş, 27.8.2003 tarihli bir ve 9.9.2003 tarihli iki alımla bu ilişki sonlanmıştır.

I.1.4. “Nevzat Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.’nin, Roche’a Ait
NeoRecormon’un Rakibi Eprex için Teklif Vermesi Üzerine, Roche
Ürünlerinde İhalelere Katılmama İle Cezalandırıldığı” İddiası

- 5.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Depo Yönetim Kurulu Başkan
Yardımcısı ve Genel Müdürü, “30 Eylül ihalesi dışında küçük ve bölgesel
ihalelerde Roche ile çalışmadık. Çünkü rakipleri ile çalışmaktayız… 260
…2003’te Eprex’e teklif attığımdan, Roche’un bu ürünleri için fiyat
sormadık. Eprex’e teklif attığımdan Roche tarafından mal verilmeyerek
cezalandırılmam söz konusu olmadı.” ifadesini kullanmıştır.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; 21.4.2003
tarihinde başlayan alımlar Nisan-Haziran döneminde belirli bir yoğunlukta
seyretmiş, 15.7.2003 ve 22.7.2003 tarihli iki alımla bu ilişki sonlanmıştır.

I.1.5. “Vetilpa Ecza Deposu’nun, 11.11.2003 Tarihli ve Beşer Ecza
Deposu’nun NeoRecormon’la Katıldığı Bafra SSK Hastanesi İhalesini 270
Eprex için Teklif Vererek Kazanması Üzerine, Roche Ürünlerinde
İhalelere Katılmama ile Cezalandırıldığı” İddiası

- 25.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Depo sahibi, iddiayla ilgili olarak
“Rakipleriyle çalıştığımızdan, Roche ürünleri için ihalelerde teklif
vermemekteyiz. Çünkü bunu etik olarak doğru bulmuyoruz. Ancak Roche
ürünleri için teklif vermemizin önünde bir engel bulunmamaktadır. Çalıştığımız
firmaların çakışan muadil ürünleri söz konusu olursa, bunlardan yalnızca biri
için teklif vermekteyiz…
… Roche’un rakibi Gürel İlaç’ın Eprex adlı ürünü için teklif 280
verdiğimizden ve muadil bir ürün için teklif vermeyi etik bulmadığımızdan,
Roche’un biyoteknoloji ürünleri için teklif vermeyiz. Ancak bu yönde bir
tercihte bulunmamızın önünde bir engel bulunmamaktadır. Nitekim, geçmişte
Roche bölgede bu ürünler için bizle çalışmayı istemiş, ancak işaret ettiğim
hassasiyet nedeniyle bu isteği reddettik.
11.11.2003 tarihli Bafra SSK hastanesinin ihalesinde, Beşer Ecza
Deposu NeoRecormon için teklif verirken, Depomuz Eprex için teklif vererek
kazanmıştır. O dönemde Eprex için çok iyi çalıştık ve rekabetçi davranarak
birçok ünitenin ihalesini kazandık. Bunun üzerine Roche kendi ürünü için bizle
çalışmayı istemiştir. Ancak firmanın rakibi Gürel İlaç’la yıllardır çalışıyorduk ve 290
bu teklifi kabul etmemiz halinde, muadil ürünler için teklif vermeyi etik
bulmadığımızdan anılan firmayla çalışmayı terk etmemiz gerekecekti. Bunu
istemeyerek Roche’un önerisini reddettik. Bunla ilgili olarak, Depomuza
yaptırım uygulanması söz konusu olmamıştır. Ne var ki, Depomuzla Roche
arasında bir süre alım ilişkisi durmuştur ve fakat bu Roche’un Depomuzu
04-72/1042-257
7
cezalandırdığı anlamına gelmez, ticari yaşamda karşılaşılabilecek bir
soğukluğun sonucudur. Zira Roche’dan alım yapma isteğimizin
karşılanmaması söz konusu olmamıştır. Bu soğukluk da, Roche’un bölge
sorumlusunun bize karşı olan bazı tavırlarına karşı tepki göstermek için Roche
ürünlerini bazı ecza depolarından almamızdan kaynaklanmıştır. Dolayısıyla 300
Roche ile ilişkimizin durmasının açıklaması Roche’un bizi cezalandırması
değil, bizim tepkimizdir.
Roche zaten ihalelere yönelik olarak özel koşullar aldığımız ve düzenli
çalıştığımız bir firma değildi. Ancak eczanelere satışlar anlamında duran
ilişkimiz, Roche’un Bölge Temsilcisinin ısrarı üzerine yeniden başlamıştır.
Ancak bu ilişki, Depomuzun takdirine bağlı olarak, Bafra SSK hastanesi
ihalesinde yaşanan gelişmeler öncesindeki döneme göre epeyce düşük
yoğunlukla izlemektedir.” demiştir.

- 13.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile 310
Müşteri Yönetimi Müdürü iddiayla ilgili olarak “Rakip ürünler için teklif veren
depoların cezalandırılması ve bunlara Roche tarafından mal verilmemesi
durumu söz konusu değildir. Veysi MUNGAN tarafından ortaya atılan iddialar,
kendisinin işten ayrılacağını öğrendiği tarihten işten ayrıldığı tarihe kadar olan
2003 Ekim-Aralık dönemi hedef almaktadır. Bu iddialar tamamen mesnetsiz
ve geçersizdir. Bu iddiaların bir tanesi de Vetilpa’nın bizden mal
alamamasıdır. Bu doğru değildir. Vetilpa, rakip ürünlerle (Eprex/Gürel İlaç)
ihalelere girmeyi tercih etmiş ve 2004 yılı başında bizim bölgesel depomuz
olması yönündeki teklifimizi de rakip firmayla çalışması nedeniyle bizimle
çalışmayı etik olarak doğru bulmayarak kendi tercihleri doğrultusunda 320
reddetmişlerdir.” şeklinde konuşmuşlardır.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; 25.6.2003–
30.9.2003 tarihleri arasında belirli bir yoğunlukta, Ekim ayı sonuna kadar ise
az sayıda alım yapılmıştır.

I.1.6. “Afyon Ecza Deposu San. Tic. A.Ş.’nin, 3.11.2003 Tarihli ve Beşer
Ecza Deposu’nun da Katıldığı Tavşanlı SSK Hastanesi İhalesini
NeoRecormon için Teklif Vererek Kazanması Üzerine, Roche Ürünlerinde
İhalelere Katılmama ile Cezalandırıldığı” İddiası 330

- 7.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Depo Genel Müdürü, “SSK Tavşanlı
ihalesinde biyoteknoloji ürünü için teklif verdiğimizden mal verilmeyerek
cezalandırılacağımızı Veysi MUNGAN bize bildirdi. Ardından, Roche’a
durumu açıkladığımız ve sıkıntının giderilmesini istediğimiz faksları çektik. Bu
fakslar Faruk Yöneyman’a ulaşıncaya kadar ıskontosuz mal alabildik. Bu
durumda da zarar etmemiz söz konusu olacağından, Faruk Yöneyman’la
görüşmemize (2004 Ocak ortası) kadar ihalelere giremedik. Yöneyman’la
görüştükten sonra sorun çözüldü ve yeniden ıskontolu mal alabilmeye
başladık.” ifadesini kullanmıştır. 340

- Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile Müşteri Yönetimi Müdürü, konu hakkında
“Yine Veysi MUNGAN’ın iddialarından birisi olan Akay ve Afyon Ecza
Depoları’na ihalelere katılma yaptırımının uygunlandığı da doğru değildir.
04-72/1042-257
8
Afyon ve Akay Ecza Depoları’nın faksları 15 Kasım’dan itibaren gelmiş
ancak Veysi MUNGAN tarafından Şirket yönetimine o tarihlerde
gösterilmemiştir. İddialar 15 Kasım-31 Aralık döneminde depoların
cezalandırıldığı yönündedir. Oysa ki, depoların bu döneme ait hesap ekstreleri
incelendiğinde anılan depoların bu dönem içinde cezalandırılmadığı ve SSK
ihaleleri konusunda herhangi bir yaptırıma maruz kalmadıkları ve mal akışının 350
bu depolar nezdinde düzenli biçimde devam ettiği görülecektir.” demişlerdir.

- Şikayet başvurusunun ekinde, Depo Genel Müdürü’nün Roche’a gönderdiği
beş adet yazı bulunmaktadır. Yazılarda, Deponun söz konusu cezadan dolayı
mağdur olduğunu belirtilmiş, Roche’un kanser ilaçları için teklif verilmeyerek
Beşer Ecza Deposu’nun ihalelerde tek kalmasının sağlanacağı taahhüt
edilmiş ve Deponun mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Roche
Yönetim Kurulu Başkanı’nın 12.8.2004 tarihinde gönderdiği yazılı açıklamanın
ekinde, Roche’a gönderilen bu yazıların bazılarının yanında Depo yetkilisinin
noterde tespit edilen ifadesi sunulmuştur. Yetkili bu ifadesinde, Deponun hiçbir 360
ihaleden çekilmediğini ve SSK ihalelerine girilmemesi isteğinin Veysi
MUNGAN’dan geldiğini belirtmiştir.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; alımlar
18.4.2003-25.9.2003 tarihleri arasında yoğunken, 13.11.2003 tarihine kadar
düşük yoğunlukta seyretmiş, 13.11.2003-26.1.2004 döneminde durmuş ve
26.1.2004 tarihinden bu yana yoğun olarak devam etmiştir.

- Depodan alınan, Roche’un 1.1.2004-19.3.2004 dönemi hesap ekstresinde
de, bir süre duran alımların 26.1.2004 tarihinde başladığı görülmektedir. 370

I.1.7. “Akay Ecza Deposu San. ve Tic. A.Ş.’nin, 23.12.2003 Tarihli Konya
SSK Hastanesi İhalesini Eprex için Teklif Vererek Kazanması Üzerine,
Roche Ürünlerinde İhalelere Katılmama ile Cezalandırıldığı” İddiası

- 8.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Depo Yönetim Kurulu Başkan Vekili,
“Roche ile eczanelere satışlarımızda çalışmaya devam ediyoruz. Roche
ürünleri için ihalelere teklif vermiyoruz. Ama bu bizim isteğimizle
gerçekleşiyor. Dolayısıyla Roche adına ihalelere katılmamızın önünde bir
engel bulunmamaktadır. 380
Roche’la SSK ihalelerine yönelik 2003 Ekim ayına kadar çalıştık. Bu
tarihte çalışmaya ara verdik ve 2004 Şubat ayından itibaren firmayla bir süre
daha çalıştık. Şu anda SSK ödemeleri çok geciktiğinden, koşulları uygun olan
firmalar için ihalelere girebiliyoruz. Roche bu firmalardan birisi değil bizim için
şu anda ve bu nedenle bu firmanın ürünleri için halihazırda teklif vermiyoruz…
… Neorecormon ve Eprex’in eşdeğer olmadığı, Eprex için Konya SSK
ihalesinde teklif verdiğimiz için ilişkilerin gözden geçirilebileceği Veysi
MUNGAN tarafından bize bildirildi. Veysi MUNGAN bunun biyotek satış
idaresinden sorumlu Tahir Ünsal’ın kararı olduğunu söyledi. Ancak bundan
sonra Roche’la ticari ilişkilerimiz eczane satışlarına yönelik olarak sürmüştür. 390
Roche ürünlerinde SSK ihalelerinde teklif vermeye son vermemiz bundan
önce gerçekleşmiştir.” şeklinde konuşmuştur.

04-72/1042-257
9
- Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile Müşteri Yönetimi Müdürü, “Yusufpaşa
Ecza Deposu’nun hinterlandı genişlediğinden, 2003 yılı sonunda Akay Ecza
Deposu’nun satışları bu depoya kaymıştır.” ifadesini kullanmışlardır.

- Şikayet başvurusunun ekinde, Deponun Roche’a gönderdiği üç adet yazı
bulunmaktadır. Yazılar, Afyon Ecza Deposu’nun yazılarıyla benzer içeriklidir.
Roche Yönetim Kurulu Başkanı’nın 17.8.2004 tarihinde gönderdiği yazılı 400
açıklamanın ekinde, bu yazıların bazılarının yanında, Akay Ecza Deposu
yetkilisinin noterde tespit edilen ve Afyon Ecza Deposu Genel Müdürü’nün
ifadesine benzer ifadesi sunulmuştur. Yetkili, söz konusu yazıları Roche’a
Veysi MUNGAN’ın isteği üzerine gönderdiğini ifade etmiştir.

- Roche’dan alınan, Deponun SSK mal alım tablosuna göre; alımlar 6.5.2003-
31.10.2003 döneminde sürmüş ve ardından 16.2.2004 tarihine kadar
durmuştur.16.2.2004-27.2.2004 ve 10.3.2004-31.3.2004 dönemlerinde
yapılan alımlar, 31.3.2004 tarihinde sona ermiştir.
410
I.2. Roche’un 2003 Yılında Biyoteknoloji Ürünlerinde İhalelere Yönelik
Yalnızca Beşer Ecza Deposu ile Çalıştığı İddiası

Başvuruda yer verilen ikinci ana iddiayla ilgili tespitler aşağıdaki gibidir.

- Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile Müşteri Yönetimi Müdürü, konu hakkında,
“2003 yılında biyoteknoloji ürünlerinin satışlarında sadece Beşer Ecza Deposu
ile çalışmadık. Büyük bir oranda (%….-….) Beşer ile çalıştık ama bunun çeşitli
nedenleri vardır. Bu firmanın Türkiye genelinde depolama ve nakil
organizasyonundaki imkanları (örneğin bu ürünlerin soğuk zincirle 420
depolanması ve nakil edilmesi gerekir), finansal yapısı, ihale deposu olarak
hem ihale yasasını hem de ihale işini iyi bilmesi yönündeki olumlu
repütasyonuna dayanarak kendileri ile ağırlıklı olarak çalıştık. 2003 yılı ihale
sistemi açısından yeni bir yıldı. Dolayısıyla sistemdeki bu değişikliklere uyum
sağlayacak, bu sisteme uygun istihdamı ve ekibi olacak, bu yeni sistemin
getirdiği finansal riskleri göze alabilecek depoların sayısı çok azdı. Bu
tarihlerde Özsel, Medifar ve Beşer bu imkanlara sahipti. Ancak bu depolardan
Medifar rakip ürünlerle çalışmayı; Özsel’in de teminat vermemesi nedeniyle
kendileriyle çalışamadık.
Diğer yandan, 2004’e gelindiğinde diğer depolar da SSK ihalelerinde 430
uzmanlaşmaya başlamıştır. Beşer Ecza Deposu’nun 2004 yılı için
biyoteknoloji ürünlerde tek depo olma isteğini reddettik ve bu alanda
uzmanlaşmaya başlamış diğer bir kaç depo ile ağırlıklı olarak çalışmayı tercih
ettik. Bunun örneği, 2004 yılında biyoteknoloji ürünlerindeki satışlarda
Yusufpaşa’nın ağırlığı olmakla beraber Mert, Mertsel, Yeni Dicle gibi diğer
depoların da bulunmasıdır … “ açıklamasını yapmışlardır.

- 5.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Beşer Ecza Deposu Ticaret ve
Sanayi Ltd. Şti. Genel Müdürü ile Genel Müdür Yardımcısı, iddiayla ilgili olarak
“2003 yılında Roche biyoteknoloji ürünlerde sadece bizle çalışmamıştır. Hem 440
diğer depolar vasıtasıyla hem de kendi başlarına girdikleri ihaleler de
bulunmaktadır. İhale sayısı olarak çok fazla ihalesine girmekle beraber tutar
olarak çok yüksek bir paya sahip değiliz. Çalıştığı diğer depolar; Medifar, Mert,
04-72/1042-257
10
Yusuf Paşa, Mertsel, Hürriyet, Akay’dır. Bunlar da 2003 yılında ihalelere
girerek teklif vermiştir. Bunların arasından kendi bölgelerinde teklif veren de
var, başka bölgelerde de teklif veren bulunmaktadır. Yusuf Paşa mesela
İstanbul deposu olmasına rağmen Tekirdağ ve Gaziantep’de teklif verdiklerini
biliyoruz.
2004 yılında yine bu çok depolu teklif verme şekli devam etmektedir.
Ağırlıklı olarak Yusuf Paşa ve Mert şu anda aktif olarak çalışmaktadır. Biz şu 450
an SSK ihalelerine Roche ürünleri için katılmıyoruz. Geçen yıl 22 Aralık
ihalesini sürdürmekteyiz. Devlet ve üniversite hastanelerinin ihalelerinde
Roche ile çalışmayı sürdürmekteyiz…
… Biyoteknoloji ürünleri için bizden başka depoların teklif verdiği
olmuştur. Buna bir tepkimiz olamaz. Roche’un da olacağını sanmıyoruz….
…2003 yılında satışlarımızın %(…)’i, 2004 yılında %(…)’in altında bir
kısmı Roche ürünlerinden oluşmaktadır. Bu ciddi azalma, 22.1.2004 yılında
SSK ihalelerini bırakmamızdan kaynaklandı. Hem tahsilatta hem para
ödemelerinde SSK bizi yıldırdı ve biz de SSK ihalelerine girmeyi bıraktık ve
Devlet/üniversite hastanelerinin ihalelerine ağırlık vermeye başladık. 460
Devlet/üniversite hastanelerinin ihalelerine Roche’un bütün ürünleri için teklif
veriyoruz. Ama SSK için hiç bir ürüne teklif vermiyoruz.” demişlerdir.

- Afyon Ecza Deposu Genel Müdürü, “…2003’de Roche’un biyoteknoloji
ürünleri için teklif vererek ihaleler kazandık. Bu ihalelerin bazılarında Beşer
Ecza Deposu da vardı. Bizim bölgemizde Roche’un biyoteknoloji ürünleri için
sadece Beşer Ecza Deposu’nun girmesi söz konusu değildir. Zira Roche’un
biyoteknoloji ürünleri için Tavşanlı, Burdur, Uşak, Afyon SSK ihalelerini teklif
vererek kazandık. 2004 yılında Roche daha farklı bir çalışma içine girdi ve
daha fazla sayıda ihalede Roche’un biyoteknoloji ürünleri için teklif 470
verebiliyoruz…” şeklinde konuşmuştur.

- Akay Ecza Deposu Yönetim Kurulu Başkan Vekili, “Bildiğimiz kadarıyla
bölgemizde Roche’un biyoteknoloji ürünleri için ağırlıkla Beşer Ecza Deposu
teklif vermiştir. Yusufpaşa ve Selçuk Ecza Depoları’nın da bu bölgede teklif
vermiş olması mümkündür. Şu anda istesek Roche’un biyoteknoloji ürünleri
için teklif verebiliriz. Zira Roche’dan teklif vermeyin diye bir bildirim gelmedi.
Artık tek firmayla çalışma uygulaması son bulmuştur. Bunun örneği,
geçenlerde Ankara’daki bir ihale Roche ürünleri için 7-8 depo teklif vermiş
olmasıdır” ifadesini kullanmıştır. 480

- Medifar Ecza Deposu sahibi, iddiayla ilgili olarak “Roche, 2003 yılında
biyoteknoloji ürünlerinde, SSK ihalelerine yalnızca Beşer Ecza Deposu ile
katılmıştır. Bu, bizim faaliyetlerimizi zorlaştırmamıştır. Sadece bu ürünleri
satmamız söz konusu olmamıştır.
Roche’un biyoteknoloji ürünlerinde teklif vermeyi düşünmediğimiz gibi
firma Beşer’le çalışmayı tercih ettiğinden teklif vermemiz mümkün olmamıştır.”
şeklinde açıklama getirmiştir.

- Vetilpa Ecza Deposu sahibi, konu üzerine “2003 yılında bu bölgede, Beşer 490
Ecza Deposu Roche’un biyoteknoloji ürünleri için teklif vermekteydi. Bunun
dışında başka bir deponun söz konusu ürünler için teklif verdiğini gözlemedik.”
demiştir.
04-72/1042-257
11
- Roche’dan alınan, SSK ihalelerine yönelik 2003 yılı satışları tablosuna göre,
Beşer Ecza Deposu %(…) ile başta gelmekte, onu %(…) ile Yusufpaşa Ecza
Deposu ve %(…) ile Mertsel Ecza Deposu izlemektedir. 2004 yılının ilk
çeyreğinde ise, Yusufpaşa Ecza Deposu’nun payı %(…) olmuş, onu %(…) ile
Mertsel Ecza Deposu izlerken, Beşer Ecza Deposu’nun payı %%(…)’e
gerilemiştir. Devlet/üniversite hastanelerine ihale satışlarında ise; 2003 yılında
Beşer, Emek ve Selçuk Ecza Depolarının payları sırasıyla %(…), %(…) ve 500
%(…)’tür. 2004 yılının ilk çeyreğinde ise, sıralama değişmiş ve satışlarda ilk
üç Emek (%(….)), Beşer (%(….)) ve Medifar (%(….)) Ecza Depoları şeklinde
ortaya çıkmıştır.

- Aynı tabloda, Roche’un 2003 yılı SSK hastaneleri ihalelerinde yaklaşık
(……………) TL, devlet/üniversite hastaneleri ihalelerinde ise (……………)
TL’lik satışı Beşer Ecza Deposu aracılığıyla yaptığı görülmektedir. Beşer Ecza
Deposu’ndan alınan bir yazıda ise bu değerler sırasıyla (…………….) TL ve
(………………..) TL olarak verilmiş, ayrıca alımların yaklaşık %(…-…)’inin
biyoteknoloji ürünlerinin alımından oluştuğu ifade edilmiştir. Roche vekili 510
tarafından gönderilen bir yazıya göre; 2003 yılında Roche’un SSK ihalelerine
ve devlet/üniversite hastanelerine yönelik satışları sırasıyla yaklaşık
(……………..) TL ve (……………) TL’dir. Deponun biyoteknoloji ürünleri
alımına ilişkin tahmini bir değer bulmak üzere, yazıda verilen alım değerleri
yine yazıda gösterilen (….)’lik katsayıyla çarpıldığında ortaya çıkan değerler
ve bunların Roche’un biyoteknoloji ürünleri satışları içindeki payları aşağıdaki
tabloda gösterilmiştir:

Tablo 1- Roche’un 2003 Yılındaki İhalelerde Biyoteknoloji Ürünleri Satışları
SSK Hst. Devlet/Ünv. Hst. SSK + Devlet/Ünv. Hst. Biyoteknoloji Ürünleri
Alım / Satımları (Trilyon TL)
Beşer Alımları (1) (…..) (…..) (…..)
Roche Toplam Satışları (2) (…..) (…..) (…..)
(1) / (2) (…..) (…..) (…..)
520
Buna göre, Roche’un ihalelere ve özel olarak SSK ihalelerine yönelik
satışlarında Beşer Ecza Deposu’nun tahmini payı sırasıyla %(…) ve %(…)’tür.

I.3. Roche’un Risklilik Durumlarıyla Oransız Miktarlarda Teminat
İsteyerek Beşer Ecza Deposu Dışındaki Bazı Depoların Faaliyetlerini
Güçleştirdiği İddiası

Şikayet başvurusunda, zaman zaman (……………) TL’ye varan riskine
karşılık Beşer Ecza Deposu’ndan yalnızca (……………) TL teminat mektubu
alınırken; İstanbul, Bursa ve İzmir’deki eczacı kooperatiflerinden toplam 530
risklerinin %(…..)’i tutarında teminat alınarak bunların faaliyetlerinin
güçleştirildiği iddiası ortaya atılmıştır. Bu iddiayla ilgili tespitlere aşağıda yer
verilmiştir.

- Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile Müşteri Yönetimi Müdürü, konu hakkında,
“Çalıştığımız depoların tümünden teminat istiyoruz. Bu teminat miktarını
‘hedef riskin %(…)’sidir’ prensibimiz doğrultusunda belirliyoruz ancak bu oran
çoğu durumda %(…)’nin altında gerçekleşmiştir. Hatta kooperatiflerde bu oran
%(…)’lere kadar düşmektedir. Depoların riski belirlenirken ayrıca güvenilirlik
04-72/1042-257
12
ve geçmişteki ödemelerinin düzenliliği dikkate alınır. Örneğin Selçuk Ecza 540
Deposu ile 45 yıldır çalışırız ve kendilerinin (sektöre teminat vermeme
prensipleri ve ödemelerde hiçbir aksamaya yol açmaması çerçevesinde) bizde
teminatı bulunmamaktadır.” şeklinde konuşmuşlardır.

- 5.10.2004 tarihinde yapılan görüşmede, Beşer Ecza Deposu Genel Müdürü
ile Genel Müdür Yardımcısı, iddiayla ilgili olarak “Firmalara teminat
gösterilmesi gerekmektedir. Teminat mektupları yıllık verilmektedir. Roche’da
şu anda (……………….) mektup, (……………..) da teminat çekimiz yani
(………………) liralık teminatımız bulunmaktadır. 2003 yılında bu teminatı
verdik ve bu teminatların süreleri dolmadığından 2004 yılı için de geçerlidir. 550
Aylık riskimiz (…-… ………….). İzleyen ayda bu teminatı verdiğimizde,
üniversite hastaneleri faturaları da eklenerek bu risk (….-… …………) TL’yi
bulur ki bu da bizim neredeyse birebir teminat vermemiz anlamına
gelmektedir. Roche dahil bütün yabancı firmaların istediği teminat birebirdir.”
ifadesini kullanmışlardır.

- Roche’dan alınan, depo risklilik durumunu gösteren bir raporda, iddiada adı
geçen dört deponun 2003 yılı toplam alımları, aylık ortalama alımları,
teminatları ve teminatlarının aylık alımlarına oranı aşağıda gösterilmiştir:
560
Tablo 2-Dört Deponun Roche’dan 2003 Yılı Alımları ve Firmadaki Teminatları
Depo Yıllık Alım (000 TL)
Aylık Ortalama
Alım (000 TL)
Teminat
(000 TL)
Teminat / Aylık
Ortalama Alım
İzmir Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
İstanbul Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
Bursa Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
Beşer (…………..) (…………..) (…………..) (…..)

Raporda, 2004 yılı Ocak-Eylül dönemine ait aynı verilere de yer verilmiştir:

Tablo 3-Dört Deponun Roche’dan 2003 Yılı Alımları ve Firmadaki Teminatları
Depo Yıllık Alım (000 TL)
Aylık Ortalama
Alım (000 TL)
Teminat
(000 TL)
Teminat / Aylık
Ortalama Alım
İzmir Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
İstanbul Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
Bursa Koop. (…………..) (…………..) (…………..) (…..)
Beşer (…………..) (…………..) (…………..) (…..)

3.11.2004 tarihinde yapılan görüşmede Roche Müşteri Yönetimi Müdürü,
yukarıdaki tabloda “Yıllık Alım” başlığı altında Kooperatiflerin toplam
alımlarının, Beşer Ecza Deposu’nun yıl sonu itibarıyla toplam borcunun;
“Teminat” başlığı altında ise kooperatiflerin teminat mektubu tutarlarının 570
toplamının, Deponun bunun yanında teminat çeki tutarının gözüktüğünü ifade
etmiştir. Yetkili ayrıca, yalnızca eczanelere satış yapan Kooperatiflerin
ihalelere yönelik alım yapmadığına, Beşer Ecza Deposu’na satışlarda temlik
alındığından bunun risk olarak görülmediğine, Deponun temlik uygulamasına
tabi olmayan devlet/üniversite hastaneleri ihalelerine yönelik alımlarının bu
anlamda riskli görülebileceğine işaret etmiştir. Yetkili son olarak anılan
Depodan alınan teminat çeklerinin SSK satışlarında Depoya fatura
kesilmesinden alacağın temliğine kadar geçen ve bazen bir ayı bulan
dönemdeki riski karşıladığını eklemiştir.
04-72/1042-257
13
580
Bu açıklamalar çerçevesinde, tablonun şu haliyle sağlıklı bir karşılaştırma
yapmayı olanaklı kılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, tablo ilk satırında
devlet/üniversite hastanelerine yönelik alımlar ve yalnızca teminat mektupları,
ikinci satırında ise toplam alımlar ve teminat çekleri de dahil olmak üzere
verilen toplam teminat dikkate alınarak aşağıdaki gibi düzeltilmiştir:

Tablo 4- Beşer Ecza Deposu’nun Roche’dan 2003 Yılı Alımları ve Firmadaki Teminatları
Yıllık Alım
(000 TL)
Aylık Ortalama Alım
(000 TL)
Teminat
(000 TL)
Teminat / Aylık
Ortalama Alım
(…………..) (…………..) (…………..) (…….)
(…………..) (…………..) (…………..) (…….)

- S.S. Bursa Eczacıları Üretim, Temin ve Dağıtım Kooperatifi’nden alınan
yazıda, 2003 ve 2004 yılları için firmanın tanımladığı limit (…………….) TL, 590
teminat tutarı ise %(…) olarak gösterilmiştir.

- EDAK S.S. İzmir ve S.S. İstanbul Eczacıları Üretim, Temin ve Dağıtım
Kooperatiflerinden alınan yazılarda; firma ile, riskin %(….)’lik kısmı teminat
mektubu, %(…)’luk kısmı müşteri çekleri ve kalan kısmı kendi çekleriyle
kapatılarak çalışıldığı, ayrıca şu anda firmada sırasıyla (…………….) ve
(…………….) TL’lik teminat mektubunun bulunduğu belirtilmiştir.

I.4. Roche ile Beşer Ecza Deposu Arasında 2003 Yılında Münhasırlık
Anlaşması İmzalandığı ve Bunun Rekabet Kurumu’na Bildirilmediği 600
İddiası

Roche’da yapılan yerinde incelemede; Roche ile Beşer Ecza Deposu
arasında imzalanan, satış koşullarının düzenlendiği üç adet matbu sözleşme,
SSK ihalelerine yönelik hazırlanan bir anlaşma bulunmuştur. Bu anlaşmaların
içeriği ve rekabet kurallarını ilgilendirebilecek yönleri aşağıdaki gibidir:

- “Roche Beşeri İlaç İdaresi Müdürlüğü 2001 Yılı Sözleşmesi” başlıklı
anlaşmanın 1. maddesi, “2 Ocak 2001 tarihinden itibaren verilecek siparişler
için, firmamızın uygulayacağı satış şartları aşağıda belirtilmiştir. İş bu 610
sözleşmenin imzası ile daha önceki sözleşmeler münfesih olur.” şeklindedir.
Anlaşmada ilaçlar dört gruba ayrılmış, her biri için ayrı ıskonto ve vade
bileşimi belirlenmiş, (…………….) TL ve üzeri banka teminat mektubu veren
müşterilerin vadelerden faydalanacağı belirtilmiştir. Anlaşmanın “İhaleye Bağlı
Satışlar” başlığı altında; ihale siparişleri için önceden tarafların uzlaşması
gerektiği hükme bağlanmıştır.

- Roche Beşeri İlaç İdaresi Müdürlüğü 2003 ve 2004 Yılları Sözleşmeleri,
2001 yılı Sözleşmesi ile benzer içeriklidir. Bu anlaşmalarda farklı olarak vadeli
alım için istenen teminat tutarı (…………….) TL’ye ve ardından (…………….) TL’ye 620
çıkarılmıştır.

- Roche ve Beşer Ecza Deposu arasında 9.5.2003 tarihinde imzalanan,
firmanın ürünlerinin SSK hastanelerine Depo tarafından ihalelerle ve/veya
doğrudan temin yoluyla satışını düzenleyen “Sözleşme”ye göre, firma Depoyla
temlikle çalışacaktır. Şöyle ki, Depo, ihaleyi kazanması halinde hastaneden
04-72/1042-257
14
olan alacağını firmaya temlik edecek, hizmetine karşılık ithal ve yerli ürünler
için sırasıyla %(….) ve %(…) oranında komisyon alacaktır. Anlaşmanın
rekabet kurallarını ilgilendiren iki düzenlemesi bulunmaktadır. Bunlardan ilki,
3.2.1. maddedeki “DEPO Sosyal Sigortalar Kurumuna yapacağı her türlü 630
satışta, Roche tarafından tek taraflı belirlenen liste fiyatından daha yüksek bir
bedel ile satış yapılamaz." şeklindeki hükümdür. Bu düzenlemelerden diğeri
anlaşmanın, “SSK ihalelerine katılmak üzere ROCHE ile sözleşme imzalamış
olan DEPO’lar sözleşme ekinde kendileri için belirlenmiş olanların haricindeki
SSK ünitelerinin ihalelerine ROCHE ürünleri için katılamazlar. ROCHE ile
sözleşme imzalamış olan iki ayrı DEPO aralarında anlaşmak sureti ile
birbirinin sorumlu oldukları SSK ünitelerinin ihalelerine girecek olurlarsa bu
durumu yazılı olarak ROCHE’a bildirmek ve yazılı onay almak zorundadırlar.”
şeklindeki 4.3. maddesidir. 5. maddede, 1.3.2003-1.3.2004 tarihleri arasındaki
bir yıllık dönem için hazırlanmış olan sözleşmenin sona ermesinden en az bir 640
ay önce taraflar feshi ihbar bildiriminde bulunmadığı takdirde anlaşmanın aynı
koşullarda uzaması öngörülmüştür.

- Roche Yönetim Kurulu Başkanı ile Müşteri Yönetimi Müdürü, anılan
sözleşmelerle ilgili olarak “Yerinde incelemede alınan 9.5.2003 tarihli, Roche
ile Beşer Ecza Deposu arasında imzalanan Sözleşme 1.1.2004 tarihinden
itibaren uygulanmamaktadır. Yerinde incelemede alınan ve Beşer Ecza
Deposu ile yapılan 2004 yılı Satış Sözleşmesi, SSK ihaleleri hariç bizle
çalışmak isteyen diğer depolarla da yapılmıştır.” açıklamasını yapmışlardır.
650
I.5. Roche’un Hakim Durumda Olduğu İddiası

Yukarıda yer verilen iddialar Roche’un hakim durumda olduğu ve özellikle
biyoteknoloji ürünlerinde güçlü olduğu savına dayandırılmıştır. Bu noktada,
depoların Roche’a bağımlı olup olmadığı ve firmanın ürünlerinde SSK
ihalelerine katılamamanın depoların faaliyetlerini önemli ölçüde güçleştirip
güçleştirmeyeceği hususlarıyla ilgili tespitler de konunun değerlendirilmesi
bakımından önemlidir. Bu konulardaki tespitler aşağıdaki gibidir.

- Roche ürünlerine ilişkin ATC-3 sınıflandırmasına göre 2003 yılı IMS verileri 660
çerçevesinde, firmanın pazar lideri olduğu sınıflar ve bu sınıflarda pazar
payları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Tablo 5- Roche’un ATC-3 Sınıflarında Pazar Payları
ATC-3 Sınıfı Ürün ve Pazar Payı (%)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
(……) (…………) (……)
04-72/1042-257
15
(……) (…………) (……)

- Nevzat, Medifar, Emek ve Akay Ecza Depoları yetkilileri; Roche ürünlerinin
Depoların satışları içindeki payını %(…) ila %(….) arasında değişen oranlarda
tahmin etmiştir. Vetilpa ve Afyon Ecza Depolarının yetkilileri bu değerleri
%(…-…) ve %(…-…) olarak verirken; Selçuk Ecza Deposu Güneşli Şubesi
Müdürü, bu payın önemsiz düzeyde olduğunu belirtmiştir. 670

- Yetkilileriyle görüşülen depoların ihalelere yönelik olarak kaç firmayla
çalıştığı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Tablo 6- Yetkilileriyle Görüşülen Depoların İhalelere Yönelik Olarak Çalıştığı Firma Sayısı
Depo Çalıştığı Firma Sayısı
Beşer 10-15
Akay 5-6
Medifar 13 (SSK ihalelerine yönelik)
Selçuk 3-4
Vetilpa 9 (örnek olarak verilen)


J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

J.1. İhalelere Rakip Ürünler İçin Katılan Ecza Depolarının Roche 680
Tarafından Cezalandırıldığı İddiası

İddialara ilişkin ilk başlık bu şekilde belirlenmiş olsa da, Medifar Ecza
Deposu’nun bazı ihaleleri kaçırdığı ve Afyon Ecza Deposu’nun 3.11.2003
tarihli Tavşanlı SSK Hastanesi ihalesinde NeoRecormon için teklif verdiği için
cezalandırıldığı iddiaları da bu başlık altında incelenmiştir.

Yerinde incelemelerde, iddia yönünde herhangi bir belge bulunamamıştır.
Depo yetkililerinin açıklamaları da, iddiaları destekler nitelikte değildir.
Görüşmelerde; ihale alımlarının belirli dönemlerde durması veya azalması, 690
Depoların firmayla çalışmamayı tercih etmesiyle açıklanmıştır. Ayrıca
faaliyetleri ihalecilikle sınırlı olmayan Depoların, ilgili dönemlerde Roche’dan
eczane satışlarına yönelik alımda bulunabildiği yetkililerce belirtilmiştir.

SSK mal alım tabloları incelendiğinde, bazı iddiaların dayanaksız olduğu
anlaşılmıştır. Şöyle ki, 2003 Temmuz başından itibaren Roche’dan SSK
ihaleleri için mal alamadığı öne sürülen Emek Ecza Deposu 2003 Ağustos
sonuna kadar alım yapabilmiş, 11.11.2003 tarihli Bafra SSK ihalesini rakip
ürün (Eprex, Gürel İlaç) için teklif vererek kazandığı nedeniyle cezalandırıldığı
iddia edilen Vetilpa Ecza Deposu’nun alımları ihaleden önce durmuştur. 700

Diğer yandan, Afyon ve Akay Ecza Depolarının adının geçtiği iddialarla ilgili
yapılan tespitler sonucunda ortaya belirsiz bir tablo çıkmıştır. Afyon Ecza
Deposu’nun 3.11.2003 tarihli Tavşanlı SSK ve Akay Ecza Deposu’nun
23.12.2003 tarihli Konya SSK ihalelerindeki tutumları nedeniyle Roche
tarafından cezalandırıldığı iddia edilmiştir. Hem Veysi Mungan’ın şikayet
başvurusunun hem de Roche Yönetim Kurulu Başkanı’nın yazılı
açıklamalarının ekinde, Depoların Roche tarafından cezalandırıldığının
04-72/1042-257
16
belirtildiği ve bu durumun giderilmesinin istendiği faks mesajları
bulunmaktadır. Ancak şirket Yönetim Kurulu Başkanı, bunların yanında faks 710
mesajlarının altında imzası bulunan yetkililerin noterde tespit edilen ifadelerini
de göndermiştir. Burada yetkililer, Depoların Roche baskısıyla hiçbir ihaleden
çekilmediğini ve SSK ihalelerine girilmemesi isteğinin Veysi MUNGAN’dan
geldiğini ifade etmişlerdir.

Afyon ve Akay Ecza Depolarının firmadan SSK ihalelerine yönelik alımları,
sırasıyla 13.11.2003-26.1.2003 ve 31.10.2003-16.2.2004 tarihleri arasında
durmuştur. Akay Ecza Deposu’nun cezalandırılmasına neden olduğu ileri
sürülen Konya SSK Hastanesi ihalesi 23.12.2003 tarihinde, yani Deponun
Roche’dan alımlarının bir süre durduğu 31.10.2003 tarihinden iki ay kadar 720
sonra gerçekleştirilmiştir. O halde, alımların bir süre durmasıyla anılan
ihalenin ilişkilendirilmesi güçtür. Ancak yukarda sözü edilen faks mesajları,
Deponun Roche tarafından cezalandırıldığı yönünde şüphe uyandırmaktadır.
Afyon Ecza Deposu özelinde ise, iddiada değinilen ihale, alımların bir süre
durduğu tarihten sekiz gün önce 3.11.2003 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Özetle, Selçuk Ecza Deposu Güneşli Şubesi ile Emek, Medifar, Nevzat ve
Vetilpa Ecza Depolarıyla ilgili tespitlerin bu iddiaların doğruluğunu ortaya
koyma noktasında yetersiz olduğu; Afyon ve Akay Ecza Depolarıyla ilgili
tespitlerin ise iddiaların doğruluğu yönünde şüphe uyandırdığı kanaatine 730
varılmıştır.

Afyon ve Akay Ecza Depolarına SSK ihaleleri için mal verilmemesi; ancak
Roche’un hakim durumda bulunduğunun, böyle bir eylemle anılan Depoların
faaliyetlerini önemli ölçüde güçleştirebileceğinin ve bundan anti-rekabetçi bir
fayda elde edebileceğinin belirlenmesi halinde 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında yer bulacaktır. Bu husus Roche’un hakim durumda
bulunup bulunmadığının değerlendirildiği bölümde yeniden ele alınmıştır.

İddiaların doğruluğu varsayımı altında, Roche’un, ihalelerde rakip ürünler için 740
teklif veren depoları cezalandırarak rakiplerinin ihale satışlarını engellemeyi ve
böylece pazar dışına itmeyi amaçlanmış olması mümkündür. Ne var ki,
NeoRecormon’un rakibi Eprex’in sağlayıcısı Gürel İlaç Ticaret A.Ş. yetkilisi;
bazı depoların ihalelerde Eprex için teklif verdiği için cezalandırıldığına dair
bilgi sahibi olmadığını ve ihalelere yönelik olarak 25 ecza deposu ile çalışan
firmanın böyle bir eylemden zarar görmeyeceğini düşündüğünü ifade etmiştir.

J.2. Roche’un 2003 Yılında Biyoteknoloji Ürünlerinde İhalelere Yönelik
Olarak Yalnızca Beşer Ecza Deposu ile Çalıştığı İddiası
750
Şikayet başvurundaki ikinci iddia, Roche’un 2003 yılında biyoteknoloji
ürünlerinde ihalelere yönelik olarak yalnızca Beşer Ecza Deposu ile çalıştığı
ve Deponun bu ürünlerde tekel haline getirildiği şeklindedir. Roche Yetkilileri,
biyoteknoloji ürünlerinde 2003 yılı SSK satışlarının % (….-…)’inin anılan Depo
aracılığıyla yapıldığını belirtmiş, buna neden olarak Deponun ülke genelindeki
depolama ve nakil olanaklarını, mali yapısını ve olumlu imajını göstermiştir.
Depo yetkilileri; 2003 yılında bu ürünlerin ihalelerde satışının yalnızca
kendilerince gerçekleştirilmediğini ifade etmiş ve Medifar, Mert, Yusuf Paşa,
04-72/1042-257
17
Mertsel, Hürriyet ve Akay Ecza Depolarını örnek olarak vermiştir. Afyon Ecza
Deposu Genel Müdürü, 2003 yılında Deposunun Tavşanlı, Burdur, Uşak ve 760
Afyon SSK Hastaneleri ihalelerini Roche’un biyoteknoloji ürünleri için teklif
vererek kazandığını belirtmiştir. Medifar ve Vetilpa Ecza Depolarının sahipleri
ise bölgelerinde anılan ürünlerde ihalelere yalnızca Beşer Ecza Deposu’nun
katıldığını gözlediklerini belirtmiştir.

Beşer Ecza Deposu’nun Roche’un biyoteknoloji ürünleri içindeki payına ilişkin
“Tespitler” başlığı altında yapılan hesaplamaya göre, bu değer %(…-…)
olarak çıkmıştır. Bu hesaplamada girdi olarak kullanılan ve her iki taraftan
alınan veriler arasında farklılıklar olmakla birlikte, tüm olasılıklar altında
Roche’un 2003 yılı ihalelerinde biyoteknoloji ürünleri satışının tamamı değil, 770
büyük bir kısmı Beşer Ecza Deposu üzerinden yapılmıştır. Roche’un
biyoteknoloji ürünlerinin çoğunun ihalelerde bir depo tarafından satılması, tek
başına 4054 sayılı Kanun’un ihlali anlamına gelmemektedir. Nitekim, 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nde, başka dağıtıcıya
ait münhasır bölgeye veya münhasır müşteri grubuna aktif satışların
yasaklanmasına ilişkin kısıtlamaların grup muafiyetinden faydalanacağı
hükme bağlanmıştır. Tebliğ kapsamında değerlendirilmiştir. Ayrıca başvuruda;
şikayete konu eylem ile, sağlayıcılar veya depolar seviyelerindeki rekabetin
yatay düzlemde nasıl sınırlandırıldığıyla ilgili açıklama yapılmamıştır.
Roche’un biyoteknoloji ürünlerinin tamamının ihalelere satışının tek bir depo 780
tarafından yapılması durumunda bile, piyasada çok sayıda sağlayıcı firma ve
ihaleci depo bulunduğundan, ne sağlayıcılar seviyesinde pazarın kapatılması
ne de bir deponun pazar dışına itilmesi söz konusu olacaktır.

Özetle, ihalelerde bu ürünlerin önemli bir kısmının Beşer Ecza Deposu
tarafından satılması Kanun’un 6. maddesi kapsamında bulunmamıştır.

J.3. Roche’un Risklilik Durumlarıyla Oransız Miktarlarda Teminat
İsteyerek Beşer Ecza Deposu Dışındaki Bazı Depoların Faaliyetlerini
Güçleştirdiği İddiası 790

Başvuruda, Roche’un riskleriyle oransız miktarda teminat isteyerek İzmir,
Bursa ve İstanbul Eczacı Kooperatiflerine karşı Beşer Ecza Deposu lehine
ayrımcılık yaparak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiasına yer verilmiştir.
Başvuruda, zaman zaman (……………) varan riskine karşı Depodan
(…………..) TL’lik teminat mektubu alınırken, toplam risklerinin %(….)’i
tutarında teminat alınarak Kooperatiflerin etkinliklerinin sınırlandırıldığı ifade
edilmiştir.

Roche’un kayıtlarında, yalnızca teminat mektupları hesaba katılmış ve bunlar 800
aylık alımlarla oranlanmıştır. SSK hastanelerine satışlarda üniteden olan
alacak firmaya temlik edildiğinden, firma bu satışları riskli görmemektedir.
İhalelere katılmayan ve yalnızca üye eczacılara satışa yönelik vadeli alımlar
yapan kooperatiflerin alımları ise, firma açısından riskli kategoridedir. Buna
göre, Beşer Ecza Deposu ve Kooperatiflerin teminat mektubu tutarları ile aylık
alımları oranlandığında; Deponun (%(…)), İzmir ve Bursa Kooperatiflerine
(%(…) ve %(….)) yakın oranlarda, İstanbul Kooperatifinin ise riskine oranla
daha yüksek miktarda (%(….)) teminat verdiği görülmektedir. Beşer Ecza
04-72/1042-257
18
Deposu’nun SSK satışları ve teminat çekleri de hesaba dahil edilip
karşılaştırma yapıldığında, Deponun Kooperatiflere göre daha yüksek oranda 810
teminat verdiği (%(….)) ortaya çıkmaktadır.
Riskleriyle oransız miktarlarda teminat isteyerek Beşer Ecza Deposu ile üç
Eczacı Kooperatifi arasında ayrımcılık yapıldığı iddiası da tespitlerle
desteklenmemiştir. Kaldı ki, bu değerlerin farklı seviyelerde oluştuğunun
gösterilmesi tek başına, Kanun’un 6. maddesi anlamında ayrımcılık yapıldığını
kanıtlamayacaktır. Hakim durumun kötüye kullanılmasından söz edebilmek
için, ayrımcılığın bundan elde edilecek anti-rekabetçi kazançla bir arada
ortaya çıkması gerekmektedir. Bu olayda, Roche’un Beşer Ecza Deposu
lehine uygulamalarda bulunmasından ve Eczacı Kooperatiflerinin etkinliklerini
güçleştirmesinden çıkarı olduğunu gösteren bir bulguyla karşılaşılmamıştır. 820

J.4. Roche ile Beşer Ecza Deposu Arasında 2003 Yılında Münhasırlık
Anlaşması İmzalandığı ve Bunun Rekabet Kurumu’na Bildirilmediği
İddiası

Başvuruda, Roche ile Beşer Ecza Deposu arasında 2003 yılında münhasırlık
anlaşması imzalandığı ve bunun Rekabet Kurumu’na bildirilmediği ileri
sürülmüştür. Roche’da yapılan yerinde incelemede, Roche ile Depo arasında
9.5.2003 tarihinde imzalanan ve firma ürünlerinin SSK hastanelerine Depo
tarafından satışının düzenlendiği “Sözleşme” başlıklı bir anlaşma 830
bulunmuştur. Anlaşmanın rekabet kurallarını ilgilendiren düzenlemeleri;
“DEPO Sosyal Sigortalar Kurumuna yapacağı her türlü satışta, Roche
tarafından tek taraflı belirlenen liste fiyatından daha yüksek bir bedel ile satış
yapılamaz." şeklindeki 3.2.1. maddesi ve “SSK ihalelerine katılmak üzere
ROCHE ile sözleşme imzalamış olan DEPO’lar sözleşme ekinde kendileri için
belirlenmiş olanların haricindeki SSK ünitelerinin ihalelerine ROCHE ürünleri
için katılamazlar. ROCHE ile sözleşme imzalamış olan iki ayrı DEPO
aralarında anlaşmak sureti ile birbirinin sorumlu oldukları SSK ünitelerinin
ihalelerine girecek olurlarsa bu durumu yazılı olarak ROCHE’a bildirmek ve
yazılı onay almak zorundadırlar.” şeklindeki 4.3. maddesidir. 840

Bu anlaşma, Rekabet Kurulu’nun 8.7.2004 tarih, 04-46/593-144 sayılı
kararında değerlendirilen menfi tespit başvurusuna konu ve Roche ile 6 depo
arasında imzalanan anlaşmayla büyük ölçüde aynıdır. Her iki anlaşmada da;
temlikle çalışılması, firmanın depoya komisyon ödemesi, deponun kendi
bölgesi dışında aktif satış yapmaması öngörülmüştür. Anlaşmalar arasında,
rekabet kurallarını ilgilendiren iki fark bulunmaktadır:

- Menfi tespit başvurusuna konu anlaşmada, ihalede Sağlık Bakanlığı’nın
belirlediği fiyatın üzerinde bedelle; önaraştırma sırasında bulunan anlaşmada 850
ise, “Roche tarafından tek taraflı olarak belirlenen fiyattan daha yüksek bir
bedel ile” satış yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

- 9.5.2003 tarihli anlaşmada, diğer anlaşmada olanın aksine, Roche’un SSK
hastanelerinin ihalelerine doğrudan katılım veya bunlara doğrudan ilaç temini
hakkına sahip olduğu yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.

04-72/1042-257
19
Anlaşmada, malın depoya ihalenin kazanılması halinde verilmesi ve alacağın
Roche’a temlik edilmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla, alınan malın
satılamaması ve alacağın SSK ünitesinden zamanında tahsil edilememesi 860
riski depoya bırakılmamıştır. Bu durum, deponun rekabet hukuku anlamında
acente sayılıp sayılamayacağı sorusunu gündeme getirmiştir. Bu noktada,
yerinde incelemede bulunan anlaşmayla büyük ölçüde aynı diğer anlaşmanın
ele alındığı Kurul kararının “Acentelik Değerlendirmesi” başlığı altındaki
tartışmayı hatırlamakta fayda bulunmaktadır.

8.7.2004 tarihli Kurul kararında; ihaleyi kazanamaması halinde katılım
masrafının deponun üstüne kalacak olması ve özellikle ihale şartnamesinde
getirilen yükümlülüklerin yerine getirilememesi halinde deponun belirli
yaptırımlara muhatap kalacak olması risk unsurları olarak gösterilmiştir. Bu 870
tespitten hareketle, Roche ve 6 depo arasında bir dikey ilişki kurulduğu
sonucuna varılarak anlaşma 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği karşısında
değerlendirilmiş ve grup muafiyeti kapsamı dışında bırakan düzenlemelerinin
değiştirilmesi halinde anlaşmanın Tebliğ kapsamına gireceğine karar
vermiştir.

9.5.2003 tarihli anlaşmaya göre, depo bakımından aynı riskler mevcuttur.
Şöyle ki, katılım masrafının ihalenin kazanılamaması halinde deponun
üstünde kalması ve ilacın hastaneye zamanında teslim edilememesine bağlı
olarak deponun cezalandırılabilecek olması söz konusudur. Bu nedenle, 880
anlaşma ile belirlenen ilişkide ciddi ölçüde risk taşıyan depo rekabet hukuku
anlamında acente sayılmamıştır.

9.5.2003 tarihli anlaşmanın 4.3. maddesi, 8.7.2004 tarihli Kurul kararı ile
değiştirilmesi istenen düzenlemelerden biriyle aynıdır. Anlaşmanın 3.2.1.
maddesi ile, Roche’a ihalede teklif edilebilecek azami fiyatı belirleme hakkının
tanınması ise; 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4(a) maddesinde yer bulmaktadır.
Anlaşmanın diğer düzenlemeleri de, Tebliğ hükümleri ile uyumludur. O halde,
4.3. maddesinin 8.7.2004 tarihli Kurul kararı doğrultusunda değiştirilmesi
koşuluyla, anlaşma grup muafiyetinden faydalanabilecektir. 890

J.5. Roche’un Hakim Durumda Olduğu ve Buna Dayanarak Dışlayıcı
Eylemlerde Bulunduğu İddiası

Roche, ATC-3 sınıflarının bazılarında yüksek pazar payına sahiptir. Örneğin
(……), (……..) ve (……..) sınıflarında firmanın pazar payları sırasıyla %(……),
%(…….) ve %(……)’tür. İlaçların tedavi edici özelliklerine göre ayrıldığı ve
rekabet hukuku uygulamalarında pazar tanımında referans alınan bu
sınıflamaya göre, Roche’un bu kadar yüksek pazar paylarıyla bazı ürün
gruplarında hakim durumda sayılması kaçınılmazdır. 900

Diğer taraftan, beşeri ilaç pazarının sağlayıcı seviyesindeki hakim durumun
dikey ilişkilere yansıması diğer piyasalarda olandan farklılık göstermektedir.
Şöyle ki, onlarca sağlayıcı ve deponun bulunduğu bir pazarda, sağlayıcının bir
depoya veya deponun bir sağlayıcıya bağımlı olduğundan söz etmek güçtür.
Nitekim, şikayet başvurusundaki iddialarda adı geçen depoların yetkilileri;
satışları içinde Roche ürünlerinin payını %(…-…)’a kadar farklı oranlarda
04-72/1042-257
20
tahmin etmiş, ihalelere yönelik olarak çok sayıda firmayla düzenli olarak
çalıştıklarını ve bazı durumlarda anlaşmalı olmadıkları firmaların ürünleri için
de ihalelere katılabildiklerini belirtmiştir. Özetle, Roche’un bazı ürünlerde 910
hakim durumda bulunması, depoların ihale faaliyetleri bakımından firmaya
bağımlı olması sonucunu doğurmamaktadır.

J.1 nolu başlık altında, Afyon ve Akay Ecza Depoları ile Roche arasındaki
SSK ihalelerine yönelik ilişkinin bir süre durduğunun belirlendiği ve Depo
yetkililerinin Roche’a gönderdiği faks metinlerinde yer alan ifadelerin şüphe
uyandırdığı ortaya konulmuş, konunun bu başlık altında ele alınacağı
belirtilmiştir.

Faaliyet alanları ihalelere katılım ve eczanelere satış olan depoların çalıştığı 920
firma sayısı fazla ve ürün yelpazesi epeyce geniştir. Hal böyle olunca, bir
firmayla çalışmanın durması, deponun cirosunu aşağı çekecek olsa da, pazar
dışına çıkması sonucunu doğurmayacaktır. Bu tespit, yalnızca alternatif temin
kaynaklarının fazla oluşuna değil, aynı zamanda firmanın depo satışlarında
payının yüksek olmamasına dayanmaktadır. Ayrıca yetkililer, Depoların
Roche’dan eczanelere satışa yönelik alımlarının durmadığının altını çizmiştir.

Bu çerçevede, Roche’un Afyon ve Akay Ecza Depolarına karşı dışlayıcı
davrandığı, Depoların faaliyetlerini güçleştirdiği veya güçleştirebileceği ve
bundan anti-rekabetçi kazanım elde etmeyi beklediği savlarını destekleyecek 930
yeterli delile ulaşılamadığından, anılan Depoların adlarının geçtiği iddialar
özelinde de hakim durumun kötüye kullanıldığına hükmedilmemiştir.

J.6. Yerinde İncelemede Raportörlerce İstenen Bir Belgenin Verilmemesi

Roche Yönetim Kurulu Başkanı’nın, Kurum kayıtlarına 31.8.2004 ve 9.9.2004
tarihlerinde giren yazıları ile; Veysi MUNGAN’ın iddiaları üzerine, şirketin 2004
yılı başında bir denetim şirketi (Ernst & Young) eliyle konuyla ilgili inceleme
yaptırdığından ve bunun sonucunda bir rapor hazırlandığından haberdar
olunmuştur. Ayrıca Roche’da 13.10.2004 tarihinde yapılan yerinde 940
incelemede, şirket Yürütme Kurulu’nun bu çalışmayla ilgili kararlar aldığı
görülmüştür.

Yerinde inceleme sırasında istendiğinde, söz konusu çalışma raportörlere
verilmemiştir. Bu durum, şirket yetkilileriyle yapılan görüşmenin tutanağında
şu şekilde tespit edilmiştir: “Ernst&Young tarafından Roche için 2004 yılında,
Veysi MUNGAN tarafından dile getirilen iddialara binaen ama bu iddialarla
sınırlı olmaksızın hazırlanan ve bu çerçevede Şirket’in iç işleyişine yönelik
geleceğe dönük önerileri içeren raporun bir suretinin istenmesi üzerine, bu
raporun; dış danışmanlık hizmeti veren bir kuruluştan alınmış olması, 950
Ernst&Young’ın talebi üzerine bu kuruluş ile Roche arasında gizlilik ve cezai
şart düzenlemesi getirilmiş olması gerekçe gösterilerek Rekabet Kurumu
Raportörleri’ne teslim edilmemiştir.”

4054 sayılı Kanun’un 15. maddesinde; yerinde incelemelerde teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin defterlerinin, her türlü evrak ve belgelerinin
incelenebileceği, gerekirse suretlerinin alınabileceği, yazılı ve sözlü açıklama
04-72/1042-257
21
istenebileceği, her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde inceleme yapabileceği
hükme bağlanmıştır. Kanun’un 16(b) maddesinde, “Kurul kararı ile bilgi isteme
veya yerinde inceleme hallerinde eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi 960
halinde” ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliğine para cezası verilmesi; aynı
maddenin üçüncü fıkrasında ise, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin ilk
fıkrada belirtilen para cezalarına çarptırılması halinde, tüzel kişiliğin yönetim
organlarında görev alan gerçek kişilere de bu cezanın yüzde onuna kadar
ayrıca para cezası verilmesi öngörülmüştür. İşbu olayda, yerinde inceleme
sırasında istenen belgenin raportörlere incelenmek üzere verilmemesi bu
çerçevede değerlendirilmiştir.

K. SONUÇ
970
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’nin Beşer Ecza Deposu Tic. ve San.
Ltd. Şti. ile 9.5.2003 tarihinde akdettiği sözleşme ile kurulan ilişkinin yeniden
satış işlemi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğuna, acentelik ilişkisi olmadığına
OYBİRLİĞİ ile;

2- i) söz konusu sözleşmeyi grup muafiyeti kapsamı dışında bırakan 4.3.
maddesinin, 8.7.2004 tarih ve 04-46/593-144 sayılı Kurul kararına göre, Grup
Muafiyeti Tebliğine uygun hale getirilmesi koşuluyla sözleşmenin 2002/2 sayılı 980
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine;

ii) gerekli değişikliğin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na
bildirilmesine; Kurulumuzca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve
Kanun’un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara
bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile;

3- Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’nin, bazı ecza depolarını SSK
hastaneleri ihalelerine yönelik olarak mal vermeyerek cezalandırdığı, 2003 990
yılında biyoteknoloji ürünlerinde ihalelere yalnızca Beşer Ecza Deposu Tic. ve
San. Ltd. Şti. ile katıldığı, riskleriyle oransız miktarlarda teminat isteyerek bu
depoya karşı S.S. Bursa, EDAK S.S. İzmir ve S.S. İstanbul Eczacıları Üretim,
Temin ve Dağıtım Kooperatiflerinin faaliyetlerini güçleştirdiği ve bu şekillerde
hakim durumunu kötüye kullandığı iddialarını içeren şikayetin reddine
OYÇOKLUĞU ile;

4) Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’de 13.10.2004 tarihinde yapılan yerinde
inceleme sırasında istenen bir belgenin incelenmek üzere Rekabet Kurumu
raportörlerine teslim edilmemesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 2004/1 sayılı 1000
Tebliğ ile değişik 16. maddesinin (b) bendi gereğince söz konusu teşebbüse
5.941.589.000.- (beşmilyardokuzyüzkırkbirmilyonbeşyüzseksendokuzbin) TL.
para cezası verilmesine, 13.10.2004 itibarıyla teşebbüsün Yönetim Kurulu’nda
görevli olan Faruk YÖNEYMAN, Claude SCHREINER ve Ahmet İNANÇ’ın her
birine Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca teşebbüse yukarıda verilen
cezanın %10’u oranında olmak üzere 594.158.900.-
04-72/1042-257
22
(beşyüzdoksandörtmilyonyüzellisekizbindokuzyüz) TL. para cezası
verilmesine OYÇOKLUĞU ile,

karar verilmiştir. 1010
























































04-72/1042-257
23



(19.11.2004 tarihli 04-72/1042-257 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ

Kurul, Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’nin Beşer Ecza Deposu Tic.
ve San. Ltd. Şti. ile 09.05.2003 tarihinde akdettiği sözleşme ile kurulan ilişkinin
yeniden satış işlemi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğuna, acentelik ilişkisi
olmadığına karar vermiştir.

A- Buna karşılık görevli raportörlerce düzenlenen 04.11.2004 tarih
2004-1-94/ÖA-04-ECG numaralı önaraştırma raporu içeriği
itibariyle, ilişkinin acentelik ilişkisi olduğu şeklinde görüş
doğrultusunda hazırlanmıştır. Kurul, kararında ilişkinin acentelik
ilişkisi olmadığını tespit ettiğine göre; önceki iddialar, sözleşmeler
ve fiili durum yeniden incelenerek, bu duruma göre yeniden rapor
düzenlendikten sonra sair hususlarda karar verilmelidir. Eksik
inceleme neticesinde verilmiş bulunan kararın 2. ve 3. bentlerine bu
nedenle katılmıyorum.

B- Bunun yanında incelenmek üzere istenen bir belgenin raportörlere
teslim edilmemesi nedeniyle ceza verilmesi yoluna gitmenin yanlış
olduğunu düşünüyorum.

4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddeleri bu konuda tartışmaya yer
vermeyecek şekilde yetki vermektedir. Ancak istenen her bilgi ve belge
verilmedi diye sadece bu nedenle 16. maddeye göre ceza vermek uygun
olmayabilir. Bunun için istenen bilgi ve belgenin dosya ile ilgisinin olduğunu bir
şekilde ortaya koymak gerekmektedir.

Olayımızda istenen bilgi ve belgenin verilmediğinden bahsedilmektedir.
Bunun yanında dosyada Kurul’u aydınlatıcı bilgi ve açıklama yoktur.

Bu nedenle para cezası verilmesine dair kararın 4 numaralı bendine de
katılmıyorum.






Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan






04-72/1042-257
24




Rekabet Kurulu’nun 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı Kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ


Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş.’de 13.10.2004 tarihinde yapılan
yerinde inceleme sırasında istenen bir belgenin incelenmek üzere Rekabet
Kurumu raportörlerine teslim edilmemesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un
2004/1 sayılı Tebliğ ile değişik16. maddesinin (b) bendine muhalefette
bulundukları kabul edilip, söz konusu teşebbüsün ve Yönetim Kurulu’ndaki üç
görevlisinin Rekabet Kurulu’nun 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı
kararı ile tecziyeleri uygun görülmüştür.

Cezalandırmaya ilişkin bu karara aşağıda arz edeceğim nedenlerle
katılmamaktayım. Şöyle ki :


4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 15.maddesinde;
yerinde incelemelerde teşebbüslerin defterlerinin, her türlü evrak ve
belgelerinin incelenebileceği, gerekirse suretlerin alınabileceği, yazılı ve sözlü
açıklama istenebileceği hükme bağlanmıştır. Kanun’un bu maddesinde
güdülen amaç; Rekabet Kurulu’nun Kanun’un kendisine verdiği görevleri
yerine getirebilmek için ihtiyaç duyacağı çok ayrıntılı bilgilere erişmesini
sağlamaktır.
13.10.2004 Tarihinde yapılan yerinde inceleme sırasında Rekabet
Uzmanları (Raportörler) tarafından Ernst&Young adlı denetim şirketi
tarafından 2004 yılı başında Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş. ile ilgili
yapılan incelemeye ilişkin raporun kendilerine verilmesi istenmiştir. Bu rapor
raportörlerin incelemeleri sırasında ve soruşturma ile ilgili toplanan deliller
içerisinden çıkarılan ve saptanarak istenen bir belge değildir. Böyle bir
raporun hazırlandığı bizzat Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Yöneyman
tarafından, sorulmadan ve istenmeden raportörlere bildirilmiştir. Şirket
yetkilileri, raporun raportör incelemesine tevdî edilmeme nedeni olarak da
“Ernst&Young tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan raporun şirketin
iç işlerine yönelik geleceğe dönük önerileri kapsadığını, dış danışmanlık
hizmeti veren bu şirket ile yapılan anlaşmada gizliliğin öngörüldüğü ve bu
gizliliğin ihmalinin cezai şarta bağlandığını, bu nedenle raporun tevdî
edilemeyeceğini” belirtmişlerdir. Raportörlerin varlığını bilmediği, şirket
yetkilileri tarafından mevcudiyetinden raportörlerin bilgilendirildiği bu raporun
gizlilik dereceli ve cezai şartlı olduğu yönündeki Roche A.Ş. yetkililerinin
beyanın da doğru ve gerçek olduğunu, 4054 Sayılı Kanun’un cezalandırdığı
bilgi ve belge gizlemenin amaçlanmadığını kabul etmek gerekir. Roche A.Ş.,
Ernst & Young ile yapılan anlaşmadaki gizliliği ihlal etmemek ve bir cezai
şartla karşılaşmamak için bu raporu raportörlere tevdî etmedikleri
anlaşılmaktadır.
04-72/1042-257
25
Yapılan soruşturma neticesinde Roche Müstahzarları San. Tic. A.Ş. nin
bazı ecza depolarını SSK Hastaneleri ihalelerine yönelik olarak mal
vermeyerek cezalandırdığı, 2003 yılında biyoteknoloji ürünlerinde ihalelere
yalnızca Beşer Ecza Deposu Tic. ve San. Ltd. Şti. ile katıldığı, riskleriyle
oransız miktarlarda teminat isteyerek bu depoya karşı S.S.Bursa, EDAK S.S.
İzmir ve S.S. İstanbul Eczacıları Üretim Temin ve Dağıtım Kooperatiflerinin
faaliyetlerini güçleştirdiği ve bu şekilde hakim durumunu kötüye kullandığı
iddiaları yerinde ve sabit görülmeyip şikayetin reddine karar verilmiştir. Bu
sonuç da, Ernst&Young'ın düzenlediği raporun ihlalin varlığı ve teşebbüsün
cezalandırılması açısından önemli, raportörler tarafından mutlaka incelenmesi
gerekli bir belge olmadığını göstermektedir.
Açıkladığım nedenlerle; ceza kararını ilgili yasaya ve hukuka uygun
görmemekteyim.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi



























Full & Egal Universal Law Academy