Rekabet Kurumu - Karar Sayı 04-78/1115-282

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-72 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-78/1115-282
Karar Tarihi : 9.12.2004

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, 10
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.

B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ali DEMİRÖZ,
H. Suat ÖLMEZ, A. Ogün SARI

C. ŞİKAYET EDEN : - İbrahim Hakkı SARIOĞLU
Acıbadem Cad. Akçaağaç Sok. No:7/4
Üsküdar/İstanbul
- Oluşum Bilgisayar İletişim Ltd. Şti 20
Temsilcisi: Av. Nedim IRMAK
F. Kerim Gökay Cad. Okul Sok. Altunizade Sitesi
Blok D:2 81190 Üsküdar/İstanbul
- Pasifik Bilgisayar Uluslararası Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Tülin BAŞTURAN
Kocamansur Sok. No:81/7 Uğur Apt. Şişli/İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : -Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Samsun Kavşağı, Turgut Özal Bulvarı 30
Aydınlıkevler/Ankara
- Elkotek Veri İletişim Sistemleri Ticaret. A.Ş.,
Gazeteciler Sitesi Sağlam Fikir Sokak N:3
Esentepe/ İstanbul
- Datateknik Bilgisayar Sistemleri Ticaret San. A.Ş.
Mecidiyeköy İş Merkezi Şehit Sok N:4 K.14
Mecidiyeköy/İstanbul
- Sentim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.
Samandıra Yolu2. bölge 7. Esenşehir Kürkçüler Cad.
Yukarıdudullu/İstanbul 40

E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile son kullanıcılara
DSL internet erişim hizmeti vermek üzere çözüm ortağı olarak anlaşan
Elkotek Veri İletişim Sistemleri Ticaret. A.Ş. (Elkotek), Datateknik Bilgisayar
04-78/1115-282
2
Sistemleri Ticaret Sanayi A.Ş. (Datateknik) ve Sentim Telekomünikasyon
Hizmetleri A.Ş.’nin (Sentim) objektif bir gerekçe olmaksızın, son
kullanıcıların, adı geçen firmaların pazarladıkları modem cihazları haricinde
cihaz bağlamalarını engelleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Kurum kayıtlarına 31.8.2004 tarih ve 4782 sayı ile
giren İbrahim Hakkı SARIOĞLU’nun şikayet dilekçesinde, 50
 Türk Telekominikasyon A.Ş.’nin (Türk Telekom) 2000 yılından beri ADSL
konusunda çalışmalar yapmakta olduğu ve kullanıcılara satın alınabilir
fiyatlarla sürekli internet bağlantısı sağladığı,
 Türk Telekom’un, müşteri tarafında kurulum ve destek hizmeti verecek çözüm
ortakları; Elkotek, Datateknik ve Sentim ile yaz başında çalışmaya başladığı,
 2003 yılında 90$+KDV ödeyerek alınabilen modemle aynı özellikte bir modem
için çözüm ortaklarının bu yıl 150$+KDV istediği; bilişimde tüm fiyatlar düşme
eğiliminde iken, ADSL modem fiyatlarının artmasına anlam verilemediği,
 Her bir kurulum için 5 milyon TL. bedel karşılığı Türk Telekom ile anlaşan bu
firmaların, müşteriye eleman göndermenin maliyetini bile karşılamayan bu 60
ücret yüzünden çözümü modem fiyatlarını artırmakta buldukları,
 Kendilerinden modem almayan kullanıcılara kurulum yapılmadığı, sadece
kendi satmakta oldukları markaları önerdikleri,
 Tecrübesiz ADSL kullanıcıları kurulumu yapamadığında ya da Türk
Telekom’un bakır hatlarındaki problemler nedeniyle kurulum
gerçekleştirilemediğinde bile, Türk Telekom elemanlarının kullanıcının modem
markasını sorduğu, belirli markalardaki modemleri kullanmaları halinde
problem olmayacağını ifade ederek, son kullanıcıları çözüm ortağı şirketlerin
sattıkları modemlere yönlendirdiği,
 Bayi sözleşmelerinde, bayilerin sadece kendilerinden modem alabilecekleri, 70
başka marka modem satmayacakları taahhütlerinin yer aldığı,
 Her üç şirketin de kendi modem tekellerini yarattıkları ve tüketici aleyhine
modem fiyatlarını yükselttikleri,
ifade edilerek tüketiciler aleyhine tekel oluşturmak için ortak eylem halinde olan
Elkotek, Datateknik ve Sentim firmalarının bu eylemlerine son vermelerine yönelik
tedbirlerin alınarak gereken cezanın uygulanması talep edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 10.9.2004 tarih ve 5010 sayı ile giren Oluşum Bilgisayar İletişim
Ltd. Şti.’nin (Oluşum Bilgisayar) şikayet dilekçesinde,
 Türk Telekom’un, şikayet edilen Elkotek, Datateknik ve Sentim şirketleriyle
ADSL hizmetlerinin yaygınlaştırılması, pazarlanması, satılması, kurulması ve 80
servis hizmetlerinin verilmesi konusunda “çözüm ortaklığı” sözleşmeleri
yaptığı,
 Türk Telekom’un, çözüm ortaklığı yaptığı bu üç şirket ve çözüm ortaklarının
kurmuş oldukları bayi ağıyla, Oluşum Bilgisayar’ın da içinde bulunduğu, aynı
04-78/1115-282
3
hizmetleri daha kaliteli ve daha ucuz veren şirketleri piyasa ve rekabetten
dışladığı, bu üç şirketin ADSL modem sunumunda kartel oluşturarak fiyatları
yükselttiği,
 Şikayet edilen firmaların, nominal değeri 50-60$ olan Zoom marka modemleri
yan gelir ve giydirme hesaplarla 150-160$’a varan maliyetlerle abonelere
sattıkları ve bu firmaların ayrıca her abone için Türk Telekom’dan %20 prim 90
aldıkları,
 Muhtelif kullanıcı ve satıcı mektup örneklerinden de anlaşılabileceği üzere, bu
firmaların, değişik gerekçelerle, kendi pazarladıkları ADSL modemler dışında
hiçbir ürünün bakım ve montaj işlemlerini yapmadıkları,
 Telekomünikasyon Kurumu onayından geçmeyen ürünlerin kullanılmasının
mümkün olmadığı, çözüm ortağı firmaların kendi ürünlerini öne çıkaran haksız
davranışlarıyla rekabet ortamını bozduğu,
 Şikayet edilen şirketlerin, Oluşum Bilgisayar tarafından ithal edilen modemlerin
teknik ve hukuki olarak hiçbir eksikliğinin olmadığını, kendi ürünleri gibi yasal
olarak piyasada bulunduğunu bilmelerine rağmen, Türk Telekom ile yaptıkları 100
sözleşmeye binaen, ticari kaygılarla, rakip firmalar tarafından satılan
modemleri kullandırmamalarının rekabeti bozduğu
ifade edilerek Türk Telekom ile Elkotek, Datateknik ve Sentim arasındaki
sözleşmelerin feshedilmesi, 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden firmaların ve
yöneticilerinin cezalandırılması ve serbest rekabet ortamının oluşturulması talep
edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 13.9.2004 tarih ve 5874 sayı ile giren Pasifik Bilgisayar
Uluslararası Ltd. Şti.’nin (Pasifik Bilgisayar) şikayet dilekçesinde,
 Türk Telekom’un ADSL internet erişim hizmeti sunmaya başladığı ve Pasifik
Bilgisayar’ın Türk Telekom tarafından verilen Telekom Şebekesine 110
Bağlanabilirlik Onay Belgesi ile ilgili modem cihazlarını ithal ettiği ve satışa
sunduğu,
 Ancak Türk Telekom’un internet sitesinde ADSL hizmeti ile ilgili tanıtım
yapılırken “tavsiye modemler” adı altındaki sayfada birtakım farklı modemlerin
sayıldığı, Pasifik Bilgisayar’ın ithal ettiği ve bizzat Türk Telekom tarafından
uygunluk onayı verilen modem cihazlarının isimlerinin tavsiye olunan
modemler dışında bırakıldığı,
 Bu uygulama ile kullanıcıların, onaylı olduğu halde, Türk Telekom’un tavsiye
listesinde bulunmayan modemlerden iyi netice alınamadığı gibi yanlış bir
kanıya vardıkları, bu durumun rekabet ortamını bozduğu, 120
 Ayrıca bazı Türk Telekom çalışanlarının, kullanıcılara internet sitesindeki
modemleri tavsiye ettikleri ve bunların dışındakilerini kötüledikleri,
 Bu duruma ilişkin Türk Telekom’a, söz konusu uygulamanın ortadan
kaldırılmasına ilişkin Beyoğlu 10. Noterliği aracılığıyla ihtarname gönderildiği
ancak cevabi ihtarname ile Türk Telekom’un yasaya aykırı bir durumun
olmadığını, iddiaların kabul edilemeyeceğini bildirdiği,
04-78/1115-282
4
 Türk Telekom’un, müşteri tarafında kurulum ve destek hizmeti vermek üzere
Elkotek, Datateknik ve Sentim ile anlaştığı,
 Bu şirketlerin de bayilerle yaptıkları sözleşmelerine, kendi şirketlerine ait
olmayan modemlerin satılmasını önleyici hükümler koydukları, 130
 Bayilerin, çözüm ortağı firmalar tarafından kendilerine verilen müşteri bilgilerini
kullanarak kullanıcılara gittikleri ve kendi modem cihazlarını kullanıcılara
bağladıkları,
 Kullanıcıların piyasadaki diğer modem cihazlarının çok üstünde bir fiyat
ödediklerinden habersiz, başka alternatiflerinin olduğunu bilmeden bayiler
tarafından sunulan modemleri satın almak durumunda bırakıldıkları,
 Bu şekilde, ADSL modem cihazlarının satışının tekel halini aldığı,
 Kullanıcılar açısından çözüm ortaklarının pazarladığı ADSL modemleri
dışındakilerin onaylı olmadığı gibi yanlış bir kanının oluştuğu,
 Bu uygulamalarla ADSL modem cihazlarının satışı konusunda pazarın 140
paylaşıldığı, pazarın rekabete aykırı davranışlar nedeniyle diğer modem
satıcılarına kapatıldığı
ifade edilerek Türk Ticaret Kanunu ve haksız rekabet kuralları çerçevesinde, söz
konusu haksız rekabetin engellenmesi ve ortadan kaldırılması için gerekli
işlemlerin yapılması, ADSL modem cihazlarının satışının tekel haline
getirilmesinin önlenmesi ve ilgili kanunlar çerçevesinde gerekli cezaların verilmesi
talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.8.2004 tarih, 4782 sayı, 10.9.2004
tarih, 5010 sayı ve 13.9.2004 tarih, 5874 sayı ile giren başvurular üzerine
hazırlanan 30.9.2004 tarih ve 2004-2-72/İİ-04-FT sayılı İlk İnceleme Raporu, 150
19.10.2004 tarih ve 04-66/957-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054
sayılı Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 1.12.2004 ve 2004-2-72/OA-04-MÇ sayılı
Önaraştırma Raporu 6.12.2004 tarih, REK.0.06.00.00/191 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile
ADSL internet erişimi için son kullanıcıya kurulum ve destek hizmeti vermek üzere
çözüm ortağı olarak anlaşan Elkotek Veri İletişim Sistemleri Ticaret A.Ş., 160
Datateknik Bilgisayar Sistemleri Ticaret Sanayi A.Ş. ve Sentim Telekomünikasyon
Hizmetleri A.Ş.’nin son kullanıcıların, çözüm ortaklarının sattıkları modem
haricindeki modemleri kurmalarını engelledikleri ve modem fiyatlarını artırdıkları
iddialarına yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer
verilmiştir.


04-78/1115-282
5
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1 İlgili Pazar
I.1.1.ADSL İnternet Erişimi Hizmetleri Hakkında Genel Bilgi 170
ADSL (Asimetrik Dijital Abone Hattı-Asymmetric Digital Subscriber Line) bir çeşit
geniş bant internet erişim türüdür. ADSL, ses hizmetleri için kullanılmakta olan
telefon hatları üzerinden çalışır. Bu teknolojiyle aynı anda hem telefon, hem de
yüksek hızda, kesintisiz internet erişimi sunulabilmektedir.
Bu sistemde, telefon gibi düşük frekans alanlarını kullanan cihazlardan gelen
sinyaller ile internet gibi yüksek frekans alanını kullanan hizmetlere ait sinyaller
aynı bakır kablo üzerinden santral binasına taşınmaktadır. Burada ayırıcılar
vasıtasıyla ayrıştırılan sinyaller ait oldukları şebekeye anahtarlama ekipmanları
aracılığıyla gönderilirler.
Son kullanıcıların ADSL hizmeti alabilmeleri için ses trafiği ile internet veri trafiğini 180
ayırabilen özel modemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Şikayet konusu olay da kullanıcı
tarafındaki bu modemlerin satış ve kurulumuna ilişkindir.
Şekil1:ADSLSistemi
ses
internet
Modem
Bölgesel Telefon Santrali
ayrıştırıcı
splitter
ADSL modem
PSTN

ADSL internet erişim hizmeti halihazırda Telekomünikasyon Kurumu’nun yapmış
olduğu düzenlemeler çerçevesinde Türk Telekom ve diğer internet servis
sağlayıcılar tarafından verilmektedir.
653 adedi internet servis sağlayıcılar tarafından fiilen çalıştırılmakta olan ADSL
internet erişim hizmetinin yaklaşık 270.000 portluk kapasitesi bulunmaktadır. Türk
Telekom pazarın hemen hemen tamamını elinde bulundurmaktadır. Dolayısıyla, 190
fiilen Türkiye genelinde ADSL internet erişim hizmetinin Türk Telekom tarafından
verildiğini söylemek yanlış olmayacaktır.
ADSL hizmetinin alınabilmesi için gerekli bir ekipman olan modemin, piyasada
fiyat ve fonksiyonlarına göre farklılıklar gösteren çeşitleri bulunmaktadır.
Raportörlerce yerinde inceleme sırasında, 300 civarında farklı marka modemin
Türkiye’de satıldığı ifade edilmiştir. Bu modemler, farklı kullanım amaçlarına göre
04-78/1115-282
6
farklı özellikler göstermekle birlikte, temel olarak yukarıda da ifade edildiği gibi ses
ve veri trafiğini ayırmak amacıyla kullanılmaktadır.
I.1.2. İlgili Ürün Pazarı ve Coğrafi Pazar
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, önaraştırma konusu iddiaların 200
değerlendirilmesinde ADSL ve Kablo-TV şebekesi üzerinden sağlanan internet
erişim hizmetlerinden oluşan “geniş band internet erişim hizmetleri pazarı” ve
“ADSL modem pazarı” olarak iki farklı ürün pazarının göz önüne alınması
gerekmektedir. Yukarıda değinildiği gibi, fiyat ve kullanım amacı açısından çeşitli
ADSL modem ürünleri bulunmakla birlikte, tüm ADSL modemleri tek bir ürün
pazarı olarak ele alınmıştır.
İlgili ürün pazarlarında rekabetin coğrafi olarak farklılaşmasına yol açacak
unsurlar bulunmadığından ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti coğrafi
sınırları“olarak kabul edilmiştir.
I.2. YAPILAN TESPİTLER 210
I.2.1. ADSL Hizmetinin Son Kullanıcıya Sunulması: Çözüm Ortaklığı Sistemi
Daha önce de belirtildiği gibi şikayet konusunu, Türk Telekom ile son kullanıcılara
ADSL internet erişim hizmeti ile ilgili kurulum ve servis hizmeti vermek üzere
çözüm ortağı olarak anlaşan Elkotek, Datateknik ve Sentim’in son kullanıcıların
çözüm ortakları tarafından pazarlanan modemler haricinde cihaz bağlamalarını
engellemek ve modem fiyatlarını artırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği
iddiası oluşturmaktadır.
Bu kapsamda Türk Telekom’un ADSL internet erişimi alanındaki hakimiyeti ve
diğer internet servis sağlayıcıların bu pazardaki faaliyetlerinin sınırlı olduğu
dikkate alınarak, Türk Telekom’un mevcut sistemde ADSL hizmetini son 220
kullanıcıya nasıl sunduğu üzerinde durulacaktır.
Türk Telekom Kasım 2003 tarihinden itibaren 60.000 portluk bir kapasiteyle
ADSL hizmeti vermeye başlamıştır. Haziran 2004 tarihine kadar, Türk Telekom
ADSL abonelik işlemlerini fiilen kendisi yürütmüş, herhangi bir çözüm ortaklığı
sistemine de geçmemiştir. Bu dönemde, ADSL modem sağlanması, kurulumu ve
servisi abonelerin kendileri tarafından piyasadan sağlanmış ancak kurulumdan
kaynaklanan sorunlar nedeniyle aboneler sıkıntı yaşamış ve Türk Telekom önemli
oranda arıza çağrısı almıştır.
Haziran 2004 tarihinden itibaren ADSL kapasitesini artıran Türk Telekom, bu yeni
dönemde yukarıda belirtilen sıkıntıları azaltmak ve daha iyi bir hizmet vermek 230
amacıyla, abone bulma, abonelik işlemlerini yapma, modem ve kurulum sağlama
ve destek hizmetleri verilmesi amacıyla çözüm ortaklığı sistemine geçmiştir.
I.2.2. Çözüm Ortaklığı Sözleşmeleri
Türk Telekom, 30.3.2004 tarihinde Sentim ve Datateknik ile, 6.4.2004 tarihinde
Elkotek ile “Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi” imzalamıştır. Ancak, yukarıda da
değinildiği gibi, bu sözleşmeler fiilen Haziran 2004 tarihinden itibaren
uygulanmaya başlamıştır. Raportörlerce yerinde inceleme sırasında, adı geçen
04-78/1115-282
7
çözüm ortaklarına ek olarak Türk Telekom’a çözüm ortağı olmak üzere yeni
başvuruların yapıldığı ve önümüzdeki dönemde yeni çözüm ortaklarının
atanabileceği belirtilmiştir. 240
Türk Telekom ile Sentim, Datateknik ve Elkotek’in taraf olduğu Çözüm Ortaklığı
Sözleşmesi ekinde yer alan “Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin ADSL Hizmetlerinin
Satış ve Pazarlamasının Çözüm Ortaklığı Şeklinde Yürütülmesine İlişkin Esaslar”
da çözüm ortağı firmalarda aranan idari ve teknik özellikler belirlenmiştir. Bu
özelliklerden en önemlisi, çözüm ortağı firma adına satış yapan ve servis hizmeti
veren, özellikle ADSL hizmeti verilen illerde olmak üzere, bir bayi ağının
bulunmasıdır.
Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi’nin “Sözleşme Konusu” başlıklı 2. maddesinin
“İşbu sözleşmenin konusu müşterilerimize ADSL hizmetinin ilk etapta EK:3
de belirtilen illerde yaygın olarak pazarlanması, satılması kurulması ve 250
servis hizmetlerinin verilmesinin yaygın bayi ve servis ağına sahip
firmalarla çözüm ortaklığı şeklinde yürütülmesidir”
şeklindeki hükmü, çözüm ortaklığı ilişkisinin kapsamını belirlemektedir.
Bu aşamada, önaraştırma konusu şikayetler dikkate alınarak Çözüm Ortaklığı
Sözleşmesi’nde yer alan aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.
 Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi’nin 7. maddesi gereğince çözüm ortağı firmalara
yüklenen yükümlülüklerden bazıları aşağıda özetlenmiştir:
 kendilerine yapılan abonelik başvurusu, modem ve kurulum taleplerini
sözleşme ekinde yer alan “Tesis Yönergesi”ne göre yerine getirmek (a),
 abonelere önerecekleri ADSL ürünleri listesini, bu ürün (modem), ürüne 260
ilişkin kurulum ve bir yıllık servis fiyatını Türk Telekom’a bildirmek ve
bildirilen bu fiyatlar üzerinde satış yapmamak (b),
 kendi modemi bulunan abonelere de bedeli ödenmesi şartıyla Tesis
Yönergesi hükümlerince hizmet vermek (c),
 modem satışı yapılan aboneye iki yıl süreyle garanti kapsamında ücretsiz
servis ve onarım hizmeti vermek (f).
 Ayrıca anılan sözleşmenin “Haksız Rekabetin Önlenmesi” başlıklı 17. maddesi
ise,
“Türk Telekom Ülke genelinde aynı yer veya bölge içinde, birden fazla firma
ile sözleşme yapabileceğinden, tüm Firmalar ile aynı koşullarda sözleşme 270
yapacaktır.
Firma Çözüm Ortağı, Türk Telekom’a önceden vereceği ve Türk Telekom’ca
onaylanan model, özellik bilgileri ile ürüne ilişkin kurulum ve bir yıllık servis
hizmeti için son kullanıcı fiyatları yer alan listelerde belirtilen ADSL ürünlerini
onaylanmış olan fiyatlarına üst limit olarak uymayı taahhüt eder.” hükmünü
getirmektedir.

04-78/1115-282
8
 Sözleşme ekinde yer alan “Tesis Yönergesi” hükümlerine bakıldığında;
 Modeme sahip olan abonelerin isterlerse sadece kurulum ve servis
hizmetini çözüm ortağı firmalardan alabileceği (Madde3) 280
 Kurulum ve servis hizmetini çözüm ortağı firmalardan almayan abonelere
arıza durumunda Türk Telekom’un sadece bina ankastresine kadar olan
hat arızaları konusunda servis verileceği, modem ve bilgisayar
ayarlarından kaynaklanan sorunlarda Türk Telekom’un servis
yükümlülüğü olmayacağı konusunda abonelik sözleşmelerinde yer
alacağı ve abonelerin bilgilendirileceği (Madde 4)
hükümlerinin getirildiği görülmektedir.
I.2.3. Bayilik Sözleşmeleri
Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi’ni imzalayarak çözüm ortağı olan Datateknik, Elkotek
ve Sentim, bayileri ile imzaladıkları sözleşmeler yoluyla, ADSL hizmetinin 290
pazarlanması, gerekli ekipmanın kurulumu ve servisi konularında hizmet
vermektedirler. Bu sözleşmelerde genel olarak çözüm ortaklığı sözleşmesindeki
yükümlülükler esas alınarak bayilerin ve çözüm ortaklarının karşılıklı
yükümlülükleri belirlenmektedir. Bu çerçevede, kendi modemine sahip abonelere
kurulum ve servis hizmetinin bayi tarafından ücreti karşılığında verileceği hükmü
getirilmiştir. Bu çerçevede, Elkotek ve Sentim bayileriyle yaptıkları “ADSL Satış ve
Servis Noktası Sözleşmesi”nde rakip modemlerin kurulumu ve servisinde bayinin
uygulayacağı azami fiyatları “fiyat listesi”nde ayrıca belirlemiştir. Datateknik ise
bayileriyle yaptığı “ADSL Bayiliği ve Servisi Sözleşmesi”nde modemi kendisi temin
eden abonelere de ücreti karşılığında kurulum ve servis hizmeti verileceği 300
yükümlülüğünü getirmekte, Datateknik tarafından satılan ürünlere, bu ürünlere
ilişkin kurulum ve servis fiyatlarına ilişkin uygulanacak fiyat listesini internet
sitesinde yayımlamaktadır.
Bu fiyat listeleri incelendiğinde, çözüm ortaklarının, kendi sattıkları ürünler
dışındaki ürünlerin kurulumu için kendi ürünlerinin kurulumu için belirledikleri
fiyatların üstünde bir fiyat belirledikleri görülmektedir. Örneğin, Datateknik kendi
ürünlerinin kurulum bedeli için ürünün özelliğine göre 30 milyon ile 85 milyon TL
arasında değişen fiyatlar belirlerken, Datateknik tarafından satılmayan tüm ürünler
için kurulum bedelini 60 Milyon TL olarak belirlemiştir. Elkotek ve Sentim’in fiyat
listelerinde ise Elkotek ya da Sentim tarafından satılan bir USB modem için 30 310
milyon TL, bir ethernet modem için 40 Milyon TL kuruluş bedeli belirlenmişken,
farklı marka bir USB modem için 45 Milyon TL, ethernet modem için de 60 Milyon
TL kuruluş bedeli belirlenmiştir.
Ayrıca bu bayilik sözleşmelerinde, abonelere önerilecek ADSL ürünlerini bayilerin
sadece kendi çözüm ortaklarından almak zorunda olduğuna yönelik hükümler
getirdikleri görülmüştür.
Yukarıda belirtilen sözleşme koşulları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, çözüm
ortaklarının, Türk Telekom ile birlikte, bayileri vasıtasıyla, abonelik işlemlerini
gerçekleştirme, kurulum ve servis hizmeti verme ve modem sağlama hizmetleri
verdikleri, sağlanan ürün ve hizmetlerin azami fiyatlarının bir liste halinde 320
04-78/1115-282
9
belirlendiği ve Türk Telekom tarafından onaylandığı görülmektedir. Bununla
birlikte, isteyen abonelerin, modemi, kurulumu ve servisi çözüm ortaklarından
almayabilecekleri ya da isterlerse sadece kurulum ve servisi çözüm ortaklarından
sağlayabilecekleri, böyle bir durumda hat arızaları dışında Türk Telekom’un servis
yükümlülüğü bulunmadığı görülmektedir.
Çözüm ortakları, abonelerin talebi halinde abonelerin kendi temin ettikleri
modemleri kurmakla yükümlü tutulmakta ancak, yukarıda belirtildiği gibi, kurulum
ve servis ücreti, çözüm ortağınca dağıtımı yapılan ürünlere uygulanan fiyatlardan
ayrı bir fiyat listesi şeklinde düzenlenmektedir.
Bu sözleşmeler çerçevesinde, rakip modemlerin satışının çözüm ortakları 330
tarafından engellenmesinin ya da rakip firmaların sattığı bu modemlere abone
tarafından istenmesi halinde çözüm ortaklarınca kurulum ve servis hizmeti
sağlanmamasının mümkün olmadığı görülmektedir.
I.3. YERİNDE İNCELEMEDE ELDE EDİLEN BİLGİ VE BELGELERİN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Raportörlerce önaraştırma döneminde Sentim, Elkotek ve Datateknik’te yapılan
incelemeler neticesinde, şikayet edilen bu firmaların pazarladıkları modemler
haricinde son kullanıcıların başka marka modem bağlamalarının engellendiğine
yönelik iddiaları doğrulayacak herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
Ayrıca yapılan incelemelerde, Türk Telekom ile çözüm ortaklığına ilişkin olarak, 340
çözüm ortağı olan firmalar tarafından hazırlanan 19.8.2004 tarihli çalışma
raporunda, “çözüm ortakları tarafından yapılan ADSL modem satışlarının yalnızca
%20’sinde hatla birlikte satış”ın gerçekleştiği ileri sürülmüştür. Bu durum yerinde
incelemeler sırasında çözüm ortağı yetkilileri tarafından da dile getirilmiştir.
Datateknik yetkilileri yaptıkları açıklamalarda, kendileri tarafından abonelik
işlemleri yapılan abonelerin %80’inin modemini kendisinin temin ettiğini, abonelik
işlemlerine yoğunlaşmaları nedeniyle modem satışlarında düşüş yaşandığını ifade
etmişlerdir.
Bu bilgilere ek olarak, Sentim yetkilileri tarafından mevcut ADSL abonelerinin
%15-17’sine çözüm ortakları tarafından hizmet verilebildiği ifade edilmiştir. Bu 350
durumda çözüm ortakları vasıtasıyla modem satışının toplam modem satışları
içerisinde az bir yer tutacağı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, incelemeler sırasında
Sentim’den elde edilen bir diğer belgede ise “Zoom modemleri[nin] şu an
piyasada satılmış olan modemlerin yarısı olduğu” ifade edilmiştir. Dolayısıyla,
çözüm ortağı firmalar dışındaki modem satıcılarının, çözüm ortaklığı sistemine
rağmen piyasada önemli miktarda modem sattığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu çerçevede, yerinde incelemelerde, çözüm ortaklarının, Çözüm Ortaklığı
Sözleşmesi’nde belirlenen şartların dışına çıkarak, aboneleri kendi satışını
yaptıkları modemlerin kurulmasını sağlamak için rakip modemlerin kurulmasını
engellediklerine ilişkin bilgi ve belge bulunamamıştır. 360


04-78/1115-282
10
I.3.1. Satış ve Kurulum Faaliyetlerine İlişkin İnceleme
Önaraştırma konusu iddialarla ilgili olarak yukarıda yapılan tespitlere ek olarak,
çözüm ortağı firmalardan modem satış miktarları ve modem satış fiyatlarına ilişkin
bilgiler talep edilerek, pazarda gerçekleşen rakamların iddiaları destekleyecek
nitelikte olup olmadığı incelenmiştir.
Dosya mevcudunda yer alan veriler ışığında genel bir değerlendirme yapıldığında,
çözüm ortaklarının çözüm ortağı olarak faaliyete başladıkları dönem öncesi ve
sonrası satışları arasında dikkate değer bir değişimin olmadığı1, hatta bazı 370
firmaların satışlarının düştüğü; aynı şekilde modem fiyatlarının da şikayet
dilekçelerinde ifade edildiği üzere yüksek oranlarda artmadığı, hatta bazı
modemlerin fiyatlarında düşüşlerin olduğu görülmüştür. Firma bazında yapılan
incelemenin sonuçlarına, özet grafikler ışığında aşağıda yer verilmiştir.
Grafik-1: Elkotek’in aylık bazda toplam modem satış grafiği

(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)


380

Elkotek’in yukarıda verilen modem satış grafiği incelendiğinde, çözüm ortağı
olarak faaliyete başladığı Temmuz 2004’ten itibaren satış grafiğinin arttığı
gözlenmektedir. Bu durumun ilerideki grafiklerde de görüleceği üzere Türk
Telekom’un 200.000 portluk yeni ADSL kapasitesini hizmete açtığı döneme denk
gelmesinden kaynaklandığı ve sadece çözüm ortaklarının değil, piyasada önemli
bir yere sahip olan Zoom marka modemlerin satışında da aynı dönemde
yükselme olduğu anlaşılmaktadır. Ancak pazar genelinde yaşanan bu yükselişe
rağmen firmanın, çözüm ortaklığı öncesindeki dönemde yapmış olduğu satışlara
dahi ulaşamadığı görülmektedir. 390



1 Bu değerlendirme Datateknik ve Elkotek için geçerlidir, Sentim, modem satışlarına, çözüm ortağı
olduktan sonra başlamıştır.
04-78/1115-282
11
Grafik-2: Elkotek’in satışını yaptığı modemlerin fiyat ve satış değişimini gösterir grafik


(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)


Yukarıdaki grafikte Elkotek’in, Temmuz 2004’teki (çözüm ortaklığının fiilen
uygulanmaya başladığı tarih) fiili satışları 100 birime endekslenerek hazırlanan 400
satış miktarı ve fiyat değişimleri gösterilmiştir. Modem satışlarının Temmuz 2004
sonrası artışa geçtiği görülmekle beraber, öncesi dönemdeki istikrarını
koruyamamıştır. Modem fiyatlarında ise dikkate değer bir değişim görülmemiştir.
Grafik-3: Sentim’in aylık bazda toplam modem satış grafiği



(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)

410
Sentim’in yukarıda gösterilen modem satış grafiği incelendiğinde, satışlarda
Temmuz 2004’ten Eylül 2004’e kadar bir düşüş yaşandığı görülmektedir. Ekim
2004’te yaşanan yükselişin ardından kasım ayına gelindiğinde modem
satışlarında yeniden düşüş eğilimi görülmüştür. Haziran 2004 itibarıyla modem
satışlarına başlayan Sentim’in bu satış grafiğinden firmanın çözüm ortaklığı
öncesi satışının bulunmaması nedeniyle önemli bir sonuç çıkarılamamakla birlikte,
firmanın satış trendinin istikrasız bir grafik çizdiğinin belirtilmesi gerekmektedir.


04-78/1115-282
12
Grafik-4: Datateknik’in en çok satışını yaptığı modemlerinin, Temmuz 2004 satışları 100’e 420
endekslenerek hazırlanan satış miktarlarının değişimini gösterir grafik


(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)


Yukarıdaki grafikte ise, Datateknik’in özellikle Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında
yakaladığı başarılı satış grafiğinin devamını çözüm ortaklığı sonrasında
sağlayamadığı görülmektedir. Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında satışların
artmasının daha önce de değinildiği gibi, Türk Telekom’un bu dönemde yeni bir 430
ADSL kapasitesini piyasaya sürmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Ağustos
ayında yaşanan kısmi yükseliş, Eylül ve Ekim aylarında yerini düşüşe bırakmıştır.
Grafik-5: Datateknik’in satışını yaptığı modemlerin fiyat değişimlerini gösterir grafik


(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)



440

Ocak 2004 fiyatları baz alınarak hazırlanan yukarıdaki grafikten Datateknik’in
modem fiyatlarındaki değişimin düşüş yönünde olduğu görülmektedir. Tüm
modemlerin Ekim ayı itibarıyla satış fiyatı Ocak ayındaki fiyatların altında
gerçekleşmiştir. Ağustos ayında %30’un üzerinde artışın olduğu görülen Zyxel
630-11 model modemin fiyatının Eylül ayında yeniden düştüğü ve Ekim ayında
Ocak ayına göre yaklaşık %20 daha ucuz olduğu görülmektedir. İddiaların aksine,
04-78/1115-282
13
Datateknik’in çözüm ortaklığı sonrasında modem fiyatlarını artırmaktan ziyade
düşürdüğü anlaşılmaktadır.
Çözüm ortağı firmaların satış rakamları ve satış fiyatlarına ilişkin yukarıdaki 450
grafikler birlikte değerlendirildiğinde, bazı modemlere ilişkin fiyatlar belli bir dönem
artmış olmakla birlikte, genelde modem fiyatlarında bir yükseliş olmadığı, aksine
fiyatlarda düşüş yaşandığı görülmektedir. Modem satış rakamlarına bakıldığında
ise çözüm ortaklığı döneminin başlamasıyla, çözüm ortaklarının satışlarında
önemli ve sürekli bir artışın ortaya çıkmadığı, Türk Telekom’un 200.000 portluk
kapasitesini hizmete sunduğu Haziran 2004 ve öncesinde yaşanan modem satış
artışının sonraki dönemlerde sürmediği anlaşılmaktadır.
Bu değerlendirme ve eğilimler, çözüm ortaklarının modem satışları ile çözüm
ortaklığı dışında kalan Zoom marka modem satışlarının karşılaştırılacağı
aşağıdaki grafikten daha net bir şekilde görülecektir. 460
Grafik-6: Çözüm ortağı firmalar ile çözüm ortağı firmaların en büyük rakibi konumunda
olan ve aynı zamanda şikayetçi olan Oluşum Bilgisayar’ın Zoom marka modem satış
miktarlarının karşılaştırılması



(Grafik, ticari sır ihtiva ettiği gerekçesiyle Karar’dan çıkartılmıştır.)


470
Şikayetçiler arasında yer alan Oluşum Bilgisayar’ın ithal ederek piyasaya sunduğu
Zoom marka modem satışları ile çözüm ortağı firmaların modem satışlarının
karşılaştırıldığı yukarıdaki grafikten, şikayetçi firmanın diğer firmalara kıyasla
oldukça yüksek satış rakamlarına ulaştığı anlaşılmaktadır. Daha önce de
belirtildiği gibi hem çözüm ortaklığının başladığı hem de Türk Telekom’un 200.000
portluk yeni kapasitesinin hizmete girdiği Haziran 2004 öncesinde çözüm
ortaklarının satışlarında olduğu gibi rakip modem satışlarında da bir sıçrama
görülmektedir. Dolayısıyla, modem satışlarının çözüm ortaklığından bağımsız
olarak, incelenen dönem içinde yükseliş ve düşüşler gösterdiği, çözüm ortaklığı
sistemi nedeniyle çözüm ortağı firma dışındaki modem satıcılarının satış 480
grafiklerinin farklı bir seyir izlemediği görülecektir. Yukarıdaki grafikte (Grafik 6)
kesik çizgi ile gösterilen Zoom marka modem satışları ile çözüm ortağı firmaların
satış grafikleri arasında, Haziran 2004 haricinde, birbirinin aksine bir hareketlilik
04-78/1115-282
14
değil, belirgin bir paralellik göze çarpmaktadır. Çözüm ortaklarının aktif olarak
Haziran 2004’te çözüm ortağı olarak faaliyete geçtikleri dikkate alındığında,
Haziran ayında görülen çözüm ortağı firmaların lehine hareketliliğin, ihlal
niteliğinde bir uygulamanın neticesinde olmayıp, daha önce değinilen yeni
kapasitenin hizmete sunulmasından kaynaklanan bir değişim olduğu
anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki bilgilere ek olarak mevcut ADSL aboneliklerinin ne kadarının Türk 490
Telekom tarafından, ne kadarının çözüm ortakları tarafından gerçekleştirildiğini
gösteren grafik, çözüm ortaklığı sisteminin modem satışlarına etkisinin sınırlı
olacağını göstermektedir.
Grafik-7: Türk Telekom’un yapmış olduğu abonelikler ile Çözüm Ortaklarının yapmış
olduğu aboneliklerin karşılaştırması
0
5.000
10.000
15.000
20.000
25.000
30.000
35.000
40.000
45.000
50.000
Haz.04 Tem.04 Ağu.04 Eyl.04 Eki.04 Kas.04
Türk Telekom Çözüm Ortakları
Grafikte çözüm ortağı firmaların faaliyete başladıkları dönemden sonra yapmış
oldukları abonelik sayısı ile doğrudan Türk Telekom üzerinden yaptırılan
aboneliklerin sayısı görülmektedir. İddia konusunu, çözüm ortağı firmaların ADSL
aboneliği yaparken, çözüm ortaklarının kendi modemleri dışında kullanıcıların 500
farklı marka modem kurmalarını engellemeleri oluşturduğu gözönüne alındığında,
Türk Telekom tarafından yapılan abonelik işlemlerinin miktarı önem kazanacaktır.
Kullanıcıların, diledikleri marka modemleri piyasadan temin ederek kendi
bağlantılarını gerçekleştirmeleri mümkün olduğu dikkate alındığında, çözüm
ortaklığı sistemine dahil olmadan abonelik işlemlerini Türk Telekom üzerinden
yapan kullanıcıların, modem tercihlerini kendilerinin yaptıkları sonucuna
varılabilecektir.
Yukarıda Grafik-6’da gösterildiği gibi Oluşum Bilgisayar tarafından ithal edilen
Zoom marka modemlerin pazardaki önemli konumunun yanı sıra, Türk Telekom
tarafından yapılan abone sayısının çözüm ortağı firmaların yaptıkları toplam 510
abone sayısından oldukça fazla olduğu (Grafik-7) da dikkate alındığında, şikayet
konusu iddialarının piyasa gerçeklerini yansıtmadığı kanaatine varılmaktadır.
04-78/1115-282
15
J. DEĞERLENDİRME
Önaraştırma konusu şikayetlerin temelinde, Türk Telekom ile ADSL internet erişim
hizmetlerinin pazarlanması, kurulması ve servis hizmeti verilmesi faaliyetlerini
çözüm ortağı olarak birlikte yürüten Datateknik, Sentim ve Elkotek’in, abonelerin
kendi sattıkları modem dışında modem kurmalarını engelledikleri ve modem
fiyatlarını artırdıkları iddiası oluşturmaktadır. Söz konusu iddialara ilişkin olarak
önceki bölümde yer verilen tespit ve değerlendirmelerin 4054 sayılı Kanun
hükümleri ışığında değerlendirilmesi gerekmektedir. 520
Bu çerçevede, öncelikle şikayet edilen çözüm ortaklarının ADSL internet erişim
hizmetlerinin sunulmasındaki rolleri tespit edilmelidir. Daha önce de değinildiği
gibi, ADSL internet erişim hizmetlerinin de içinde yer aldığı geniş band internet
erişim hizmetleri pazarında Türk Telekom’un hakim durumda bulunduğu
konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Türk Telekom geniş çaplı ADSL
internet erişim hizmetini 2003 yılı Kasım ayından itibaren vermeye başlamış,
özellikle kullanıcı tarafında modem kurulumu ve hat bağlanması konusunda
yaşanan sıkıntılar nedeniyle, bu alanda yaptığı yeni yatırımlarla birlikte pazarlama
ve servis konusunda yeni bir sisteme geçmiştir. Bu çerçevede, kendi pazarlama
faaliyetlerinin yanında, adı geçen üç çözüm ortağı firma ile sözleşme imzalayarak 530
pazarlama ve servis konusunda iyileştirme sağlamaya çalışmıştır.
Önceki bölümlerde ayrıntılarıyla değinilen “Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi”
çerçevesinde, Türk Telekom, çözüm ortağının bulduğu abone karşılığında
abonelerden alınan bağlantı ücretinin %20’sini çözüm ortaklarına vermekte ve
bunun dışında herhangi bir ücret ödememektedir. Çözüm ortakları, abonelere
bayileri vasıtasıyla modem satma, modem kurulumu ve servis verme gibi gelirleri
elde etmek amacıyla Türk Telekom’un ADSL hizmetini pazarlamaktadır.
Çözüm Ortaklığı Sözleşmeleri’nde çözüm ortaklarının kendi modem ürünlerini
satabilecekleri, müşterinin kendi modeminin bulunması durumunda eğer müşteri
talep ederse çözüm ortağının ücreti karşılığında başka bir teşebbüsten sağlanan 540
modemi kurmak ve servis sağlamakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. Başka bir
ifadeyle, abone bağımsız olarak modemini seçebilecek ve kurulumunu
yaptırabilecektir ve isterse dışarıdan temin ettiği modeminin kurulumunu ücreti
karşılığında çözüm ortaklarına kurdurabilecektir. Dolayısıyla, Türk Telekom’un
Çözüm Ortaklığı Sözleşmeleri yoluyla geniş band internet erişim hizmetleri
pazarındaki hakimiyetini, bir hizmet ya da ürünün alımını başka bir hizmet ya da
ürünün alımına bağlayarak kötüye kullandığına yönelik bir eyleminin bulunmaması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Ayrıca sözleşmelerin uygulanmasına bakıldığında ise, yapılan incelemelerde
çözüm ortaklarının aralarında anlaşarak ya da tek başlarına, aboneleri sadece 550
çözüm ortaklarının pazarladıkları modemleri almaya zorladıklarına ya da modem
fiyatlarını birlikte artırdıklarına dair bir bulguya rastlanmamıştır. Çözüm
ortaklarının piyasada bir ya da birkaç farklı markanın dağıtımını yaptıkları dikkate
alınarak, ADSL modem pazarındaki satış ve fiyat rakamları çözüm ortaklığı öncesi
dönemle karşılaştırılarak ayrıntılı olarak analiz edilmiştir.
Bu analizlerde;
04-78/1115-282
16
- Çözüm ortaklarından Datateknik ve Elkotek’in çözüm ortaklığı öncesinde de
modem satışının bulunduğu, ancak çözüm ortaklığına geçişle birlikte
satışlarında önemli bir artışın gerçekleşmediği, çözüm ortaklığına geçiş olan
Haziran-Temmuz 2004 tarihinde yaşanan artışların Türk Telekom’un yeni 560
ADSL kapasitesini bu dönemde hizmete açmasından kaynaklandığı,
- Bu tarihten sonra çözüm ortaklarının satışlarında istikrarlı bir artışın
görülmediği ve belli dönemlerde düşüşün yaşandığı,
- Çözüm ortaklığı ertesinde ve çözüm ortaklığı boyunca fiyatların istikrarlı
seyrettiği, fiyatlarda önemli artışların olmadığı hatta düşüş trendi yaşandığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Bu analizlere ek olarak, çözüm ortaklarının satışları, şikayetçi firmalardan biri olan
Oluşum Bilgisayar’ın ithal ettiği Zoom marka modem satışları ile karşılaştırılmış,
hiç bir çözüm ortağının bu markanın satışlarına ulaşamadığı, çözüm ortaklarının
satış trendleri ile Zoom’un satış trendinin (sadece kısa bir dönem hariç) paralellik 570
gösterdiği, dolayısıyla çözüm ortaklığı sisteminin Zoom marka modemlerin
satışında önemli etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, mevcut
abonelerin abonelik işlemlerinin önemli kısmının Türk Telekom’un kendisi
tarafından gerçekleştirildiği ve çözüm ortaklarının da hat satılan abonelerin ancak
%20’sine modem satabildikleri göz önüne alındığında, çözüm ortaklığı sisteminin
ADSL modem pazarındaki etkisinin sınırlı olacağı belirlenmiştir. Dolayısıyla
uygulamada da çözüm ortaklarının, diğer modem satıcılarını, abonelerin bu
satıcıların modemlerini kurmalarını engellemek yoluyla dışladıkları ve modem
fiyatlarını artırdıkları yönündeki iddialar gerçeği yansıtmamaktadır.
Bunlara ek olarak, çözüm ortağı sayısının artması yönündeki gelişmeler ve 580
zamanla diğer internet servis sağlayıcılarının da geniş band internet erişim
pazarındaki faaliyetlerini artıracakları dikkate alındığında, çözüm ortaklığı
sisteminin modem pazarındaki etkisi daha da azalacaktır.
Çözüm ortaklarının, modemi dışarıdan sağlayan firmalara kendi ürünlerine
uyguladıkları fiyatlardan daha fazla kurulum ücreti talep etmelerinin, servis
verecek bayi elemanlarının farklı marka modemlerin kurulumu için eğitim
almamalarından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu fiyat uygulamasının, çözüm
ortakları dışında, başta modemi satan şirketler olmak üzere, dışarıdan kurulum ve
servis hizmeti almanın da mümkün olması nedeniyle, ADSL modem pazarında
rekabeti bozucu bir husus olarak değerlendirilmemiştir. 590
Yukarıda yer alan temel iddialara ek olarak şikayet dilekçelerinde yer alan iki
hususun da değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu hususlardan biri Türk
Telekom’un internet sitesinde tavsiye modem listesi yayımlamasıdır. Türk
Telekom, santrallerindeki ekipmanla en iyi çalışan ve sorun çıkarmayan modem
çeşitlerinin bir listesini resmi internet sitesinde yayımlamaktadır. Söz konusu
listede kırk (40)’a yakın markanın çok sayıda modem çeşidi yer almaktadır.
Tavsiye nitelikli olması, bir başka ifadeyle, abonelere modem seçiminde zorlama
yapılmaması ve piyasada satılan belli başlı markaları içermesi nedeniyle, tavsiye
nitelikli bir liste yayımlanması 4054 sayılı Kanun anlamında ihlal
oluşturmamaktadır. 600
04-78/1115-282
17
Önaraştırma kapsamında değerlendirilmesi gereken diğer bir husus ise çözüm
ortaklarının kendi belirledikleri ya da ithal ettikleri ürünler dışındaki ürünlerin
bayileri tarafından satılmasının engellenmesidir. Çözüm ortaklarının temelde
bilişim ürünleri, özelde de modem dağıtıcısı olarak bir dağıtım sistemi kurdukları,
bu dağıtım sisteminde de kendi ürünleri dışındaki ürünlerin dağıtılmamasını şart
koşmalarının dağıtım sistemlerinin özünde bir uygulama olduğu görülmektedir. Bu
çerçevede, çözüm ortaklarının, bayilerinin rakip modemleri satmalarını
engellemeleri 4054 sayılı Kanun anlamında bir rekabet ihlali olmayacaktır.
K. SONUÇ
Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile ADSL internet erişimi için son kullanıcıya kurulum 610
ve destek hizmeti vermek üzere çözüm ortağı olarak anlaşan Elkotek Veri İletişim
Sistemleri Tic. A.Ş., Datateknik Bilgisayar Sistemleri Tic. San. A.Ş. ve Sentim
Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin son kullanıcıların, çözüm ortaklarının
sattıkları modem haricindeki modemleri kurmalarını engelledikleri ve modem
fiyatlarını artırdıkları iddialarına yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy