Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-149 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-81/1157-290
Karar Tarihi : 23.12.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.
Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Kürşat ÜNLÜSOY
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türk Uçak Sanayii A.Ş.
Ziyabey Cad. 3. Sok. No: 16 06520 Balgat – Ankara 20
D. TARAFLAR : Türk Uçak Sanayii A.Ş.
Ziyabey Cad. 3. Sok. No: 16 06520 Balgat – Ankara
Lockheed Martin of Turkey, Inc.
P.O. Box 740 Fort Worth, TX 76101 USA
General Electric International, Inc.
One Neumann Way, Mail Drop F17, Cincinnati, Ohio 45215
USA 30
E. DOSYA KONUSU: Türk Uçak Sanayii A.Ş. (TUSAŞ)’nin halen %49
oranında ortağı olduğu TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI)’deki
Lockheed Martin of Turkey, Inc. ve General Electric International, Inc.’ye ait
ortaklık paylarını devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12.2004 tarih ve 7137 sayı ve en
son 20.12.2004 tarih ve 7188 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 40
ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 21.12.2004
tarih ve 2004-3-149/Ö.İ.-04-Ş.YA. sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
22.12.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/255 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-81 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ :İlgili raporda;
04-81/1157-290
2
- TUSAŞ’In halen % 49 oranında ortağı olduğu TAI’deki Lockheed Martin of
Turkey, Inc. ve General Electric International, Inc.’ye ait sırasıyla %42 ve %7
oranındaki ortaklık paylarını devralması işleminin, devre konu teşebbüsün 50
kontrolünde herhangi bir değişikliğe yol açmayacak olması nedeniyle 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olmadığı,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Türk Uçak Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) 60
TUSAŞ, 1973 yılında kurulan ve halihazırdaki ortakları Savunma Sanayii
Müsteşarlığı (SSM) ve Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı (TSKGV) olan
bir kuruluştur. Ortaklardan SSM, 3238 sayılı Kanun ile kurulmuş olan ve
Başbakan, Genelkurmay Başkanı ve Milli Savunma Bakanı’ndan oluşan
Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin talimatlarını yerine getirmekle görevli bir
kamu tüzel kişisidir. TSKGV, 17.6.1987 tarih ve 3388 sayılı Kanun ile kurulmuş
olan ve kamu yararına faaliyette bulunan vakıflardandır.
Şirketin faaliyet konuları; askeri ve sivil havacılıkta kullanılan her çeşit uçak, 70
helikopter ve benzeri motorlu, motorsuz vasıtaların imal ve montajını yapmak, bu
vasıtalarla ilgili her türlü yedek parça, teçhizat ve malzemelerin imal ve
alım/satımını yapmak, imalat ve satışlar ile ilgili ortaklıklar kurmak, yatırım, üretim
ve ticari işlemler yapmak, teknolojik gelişmeleri yakından izleyerek havacılık ve
uzay endüstrisi ile ilgili sahalarda araştırma ve geliştirme faaliyetlerini yürütmek
olarak sıralanmaktadır.
TUSAŞ’ın ortaklık paylarının %55’i SSM’ye, %45’i TSKGV’ye ait bulunmaktadır.
Şirketin ilgili pazarda %50.5 oranında TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI)’de, %49
oranında TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI)’de, ortaklık payı 80
bulunmaktadır.
TUSAŞ yönetim kurulu üyeleri Murad BAYAR (Y.K. Bşk.), Gökhan AYDINER,
Şerife GENÇOĞLU, Taha İLHAN ve Hüsamettin ESEN’den oluşmaktadır. Bu
üyelerden üçü SSM, ikisi TSKGV’yi temsil etmektedir.
H.1.2. TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI)
15 Mayıs 1984’te kurulan TAI, Türkiye’de yerleşik bir havacılık ve uzay sanayi
şirketidir. TAI, stratejik olarak havacılık ve uzay ile ilgili ticari ve askeri pazarlara 90
ürün ve hizmetler sağlamaya yönelmiştir. Bu doğrultuda uçak üretimi ve
modernizasyonu, uçak parçası üretimi, birleşik (kompozit) malzeme üretimi,
04-81/1157-290
3
elektronik-avionik parça montajı, sistem mühendisliği alanlarında üretim
yapabilme ve hizmet sunabilme olanak ve kabiliyetine sahip bulunmaktadır.
TAI’nin ortaklık paylarının %49’u TUSAŞ’a, %42’si Lockheed Martin’e, %7’si
General Electric’e, %1.9’u TSKGV’ye, %0.1’i Türk Hava Kurumu’na aittir.
Bununla birlikte TUSAŞ’ın, TAI yönetim kurullarında Türk ortakların tümünü
temsil etmekte olduğu belirtilmiştir. Türk ortakların TAI’deki toplam hisse oranı
%51’dir. 100
Teşebbüsün 7 kişiden oluşan yönetim kurulu üyelerinden dördü (çoğunluk)
TUSAŞ, ikisi Lockheed Martin, biri General Electric tarafından belirlenmektedir.
Yönetim kurulu Hasan Peker GÜNAL (Y.K. Bşk.), Faruk ÖZLÜ, Muharrem
DÖRTKAŞLI, Yeşim ASLAN, Jerry R. JONES, James L. JAMERSON ve Paul
THERRIEN’den oluşmaktadır.
H.1.3. Lockheed Martin of Turkey, Inc. (Lockheed Martin)
110
Lockheed Martin, hisselerinin tümü ABD’de yerleşik Lockheed Martin
Corporation’a ait olan bağlantılı bir teşebbüstür. Anılan şirket TAI’nin %42
oranındaki ortaklık payını elinde bulundurmaktadır.
H.1.4. General Electric International, Inc. (General Electric)
General Electric, hisselerinin tümü ABD’de yerleşik General Electric Company
adlı şirkete ait olan bir teşebbüstür. Anılan şirket TAI’nin %7 oranındaki ortaklık
payını elinde bulundurmaktadır.
120
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlem; TUSAŞ’ın halen %49 oranında ortağı olduğu TAI’nin
yabancı ortakları olan Lockheed Martin ve General Electric’e ait toplam %49
oranındaki ortaklık paylarını devralmasıdır. Anılan işlem sonucunda TUSAŞ’ın
TAI’deki ortaklık payı %98’e ulaşacaktır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in birleşme veya devralma sayılan halleri düzenleyen 2(b)
maddesi devralma tanımını yapmaktadır. Buna göre rekabet hukuku anlamında
bir devralmadan söz edilebilmesi için ortaklık payları ya da diğer kontrol araçları 130
devralınan teşebbüsün kontrolünde bir değişikliğin ortaya çıkması gerekmektedir.
Bu durumun bildirim konusu işlem yönünden belirlenebilmesi için, devre konu
teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetiminin ilgili devir işlemi öncesi ve sonrası
bakımından karşılaştırılması gerekmektedir.
04-81/1157-290
4
Devir işlemi öncesi ve sonrasında, TAI’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmiştir. 140
Tablo-1: TAI’nin Devir Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Devir Öncesi Pay Oranı (%)
Devir Sonrası
Pay Oranı (%)
1.1.1 TUSAŞ 49 98
Lockheed Martin 42 -
General Electric’ 7 -
TSKGV 1.9 1.9
Türk Hava Kurumu 0.1 0.1
Toplam 100,000 100,000
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden TUSAŞ’ın TAI yönetim kurulunda Türk
ortakların tümünü temsil etmekte olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıdaki tabloda
görüleceği üzere Türk ortakların TAI’deki toplam hisse oranı %51’dir.
Gerek TAI’nin oluşturulmasına ilişkin Ortaklık Anlaşması gerekse TAI Ana
Sözleşmesi’nde; şirketin yedi üyeden oluşan yönetim kurulu tarafından
yönetileceği ve bu üyelerden dördünün (çoğunluk) TUSAŞ tarafından gösterilen 150
adaylar arasından seçileceği öngörülmüştür. Ana Sözleşme’nin 19. maddesinde
ise bir işin karara bağlanması için yapılacak yönetim kurulu toplantılarında en az
beş üyenin hazır bulunması gerektiği, her üyenin bir oy hakkı olduğu ve karar
nisabının bulunduğu toplantılarda kararların oy çoğunluğu ile alınacağı hükme
bağlanmıştır. Bu çerçevede, TUSAŞ’ın yönetim kurulu toplantılarında şirketin
stratejik kararları da dahil olmak üzere -şirket hisselerinin üçüncü şahıslara
devredilmesi dışında- tek başına herhangi bir konuda karar alabileceği
görülmektedir. Diğer bir ifadeyle devre konu teşebbüsün kontrolü halihazırda
TUSAŞ’ın elindedir.
160
Hisse devri öncesinde TUSAŞ’ın kontrolünde olan TAI’nin hisse devri sonrasında
da bu durumunun devam edeceği anlaşılmaktadır. Bu itibarla %42 oranında
Lockheed Martin’e ve %7 oranında General Electric’e ait hissenin devir işlemi
TAI’yi kontrol eden teşebbüste ve bu kontrolün niteliğinde herhangi bir değişikliğe
yol açmayacaktır; bu durum bildirim konusu devralma işlemini 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamı dışına çıkarmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 170
Türk Uçak Sanayii A.Ş.’nin halen %49 oranında ortağı olduğu TUSAŞ Havacılık
ve Uzay Sanayii A.Ş.’deki Lockheed Martin of Turkey, Inc. ve General Electric
International, Inc.’ye ait sırasıyla %42 ve %7 oranındaki ortaklık paylarını
devralması işleminin, devre konu teşebbüsün kontrolünde herhangi bir
değişikliğe yol açmayacak olması nedeniyle 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir
devralma olmadığına
04-81/1157-290
5
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180
Full & Egal Universal Law Academy