Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-101 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-83/1174-297
Karar Tarihi : 30.12.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
A. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Uygar GAZİOĞLU
B. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. 20
Temsilcisi: Fevzi TOKSOY
Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza, 1/16 Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş.
Firüzköy Yolu, No21 Avcılar / İstanbul
- Yetkili BMW Service Inclusive Satıcıları
- Yetkili BMW Service Inclusive Servisleri
30
E. DOSYA KONUSU : Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. (Borusan) ile
Yetkili BMW Service Inclusive Satıcıları (Yetkili Satıcılar) ve Yetkili BMW
Service Inclusive Servisleri (Yetkili Servisler) arasında aktedilen Service
Inclusive Satış Anlaşmaları ve Service Inclusive Servis Anlaşmaları ile BMW
Yetkili Satıcıları ve son kullanıcılar arasında imzalanan BMW Inclusive
Sipariş Formlarına menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 16.6.2004 tarih ve 3220 sayı ile giren ve
30.7.2004 tarih ve 4242 sayılı yazılarla tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı 40
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4., 5. ve 8. maddeleri ile 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca
düzenlenen 24.12.2004 tarih, 2004-4-101/MM-04-KOK sayılı Muafiyet/Menfi Tespit
Ön İnceleme Raporu 27.12.2004 tarih, REK.0.08.00.00/288 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-83 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
04-83/1174-297
2
- Borusan ile Yetkili Satıcıları arasında imzalanan Servis Inclusive Satış
Anlaşmaları'nın seçici dağıtım anlaşmaları niteliğinde olmaları ve anlaşmaların
içeriğinde, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile yasaklanan hükümler bulunması 50
nedeniyle, talep edilen menfi tespit belgesinin düzenlenemeyeceği; ancak, söz
konusu sözleşmede yer alan rekabet kısıtlamalarının 2002/2 sayılı Tebliğ
hükümlerine uygun olması nedeniyle, bu sözleşmenin anılan Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlandığı,
- Borusan ile Yetkili Servisleri arasında imzalanan Service Inclusive Servis
Anlaşmaları'nın 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği, bu nedenle talep edildiği üzere,
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği,
- BMW Yetkili Satıcıları ile son kullanıcılar arasında imzalanan BMW Service 60
Inclusive Sipariş Formlarının ise, 4054 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı,
görüşlerine yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Yapılan İnceleme ve Tespitler
Borusan Otomotiv, Türkiye’de BMW Grup ve Land Rover 4 tekerlekli motorlu
taşıtlarının ve BMW markalı motosikletlerinin distribütörüdür. Borusan Otomotiv,
anılan markaların motorlu taşıtlarını, motosikletlerini ve yedek parçalarını
doğrudan kendisi ve bağımsız teşebbüs niteliğindeki yetkili satıcıları aracılığıyla
Türkiye genelinde pazarlamakta; yetkili servisleri aracılığıyla da bakım, onarım 70
hizmetleri sunmakta ve yedek parça dağıtımı gerçekleştirmektedir. Borusan
Otomotiv’in Türkiye genelinde 16 yetkili satıcısı, 30 ayrı şehirde de satış sonrası
hizmet sunan yetkili servisleri bulunmaktadır.
Bildirime konu anlaşmalar, BMW tarafından geliştirilen "BMW Service Inclusive"
isimli özel bir hizmet sisteminin (bakım paketi) parçalarıdır. Bildirim formunda,
BMW Service Inclusive bakım paketinin kullanıcıların memnuniyetini arttırmak için
geliştirildiği ifade edilmektedir.
Esasen, motorlu araç sahipleri araçlarına belirli aralıklarla düzenli bakım yaptırmak 80
zorundadır. Tüketici, aracın tipi ve modeline göre, 5.000 ila 25.000 km. aralıklarla
yapılması gereken bu bakım hizmetini servislerden satın almakta ve bedelini
hizmeti aldığı sırada ödemektedir.
Bildirime konu Service Inclusive bakım paketine göre ise, son kullanıcı satın aldığı
aracın 5 yaş veya 100.000 km’ye kadar ihtiyaç duyacağı bakım hizmetlerini
önceden, belirli bir bedel karşılığında ve peşin olarak Borusan Otomotiv’den satın
alacak ve araç bakıma ihtiyaç duyduğu zaman ücret ödemeksizin Borusan’ın
dağıtım sisteminde bulunan yetkili servislerde aracının bakımını yaptırabilecektir.
Service Inclusive bakım paketi yeni BMW araçlarla birlikte tercihe bağlı olarak 90
satılmaktadır. Son kullanıcı şayet söz konusu hizmet paketini, aracını satın aldığı
04-83/1174-297
3
anda edinmek istemez ise, ilk bakım periyoduna kadar da bu paketi temin
edebilmektedir.
Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, ağırlıklı olarak üst gelir sınıfı ve makam
aracı olarak kamuda üst düzeydeki yöneticiler tarafından tercih edilen BMW
markalı araçlara yönelik BMW Service Inclusive bakım paketi yine anılan kullanıcı
gruplarının talepleri doğrultusunda geliştirilmiştir. Bu yolla aracın değerinin daha az
düşmesi ve sürüş güvenliğinin sağlanması garanti altına alınmaya çalışılmıştır.
Diğer taraftan, 5 yaş veya 100.000 km.’ye kadar oluşacak bakım hizmet bedelinin 100
maliyet riskinin peşin bir bedel ile kullanıcı üzerinden sağlayıcıya geçmesi de
tüketiciye ek bir avantaj sağlamaktadır. Tüketici, zaten almak durumunda kalacağı
bir hizmet için, kendi iradesiyle, peşin satın alım anlaşması akdetmekte, ileride
oluşabilecek risklerden kendini korumaktadır.
Borusan Otomotiv tarafından uygulanmak istenen BMW Service Inclusive bakım
paketi, Borusan Otomotiv ve Yetkili Satıcı/Servisleri arasında imzalanan iki
sözleşme ve Yetkili Satıcı ile tüketici arasında imzalanan bir sipariş formuna
dayanmaktadır.
110
H.2. Hukuki Değerlendirme
H.2.1. BMW Service Inclusive Satış Anlaşmasının Değerlendirilmesi
BMW Service Inclusive Satış Anlaşması ile, Borusan Otomotiv, sunduğu “Bakım
Paketi”nin nihai tüketicilere yetkili satıcıları aracılığıyla pazarlanmasını
sağlamaktadır.
Bildirim formunun 6.2. maddesinde BMW Service Inclusive Satış Anlaşması'na
menfi tespit talebinde bulunulduğu bildirilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine 120
göre menfi tespit belgesi, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu
üzerine Kurul’un, bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın
bu Kanunun 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığı hallerde verdiği bir belgedir.
Bildirime konu anlaşmaların seçici dağıtım anlaşmaları şeklinde tasarlanmış
olması, anlaşmalarda yer alan “Service Inclusive” hizmetinin sadece sağlayıcının
tanımladığı müşterilere satılabiliyor olması, bayinin bu hizmeti yetkisiz aracı ve
satıcılara satamaması gibi Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde belirtilen, “Mal
veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” şeklindeki
yasaklanmış hale uygunluk gösteren hükümler, söz konusu anlaşmaları 4054 130
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder hale getirmektedir. Bu nedenle, söz konusu
anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
Bildirim Formunun 2.2 maddesinde, anlaşmaların mevcut durumda Borusan
Otomotiv bayisi konumunda olan teşebbüslerle akdedilecek olması ve bu
teşebbüslerle motorlu taşıtların satışı, servisi ve yedek parçaya ilişkin daha
önceden akdedilmiş (Bu bildirimin konusuyla ilgisi bulunmayan) sözleşmelerin
bulunması sebebiyle, uygulamanın 1998/3 Sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
04-83/1174-297
4
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yer aldığının
düşünüldüğü ifade edilmiştir. 140
Ancak, 1998/3 sayılı Tebliğ iki teşebbüsün taraf olduğu ve bir tarafın
karayollarında kullanım amaçlı üç veya daha fazla tekerlekli motorlu yeni taşıt
araçları ile bunlarla birlikte yedek parçalarını ülkenin tamamında veya belirlenmiş
bir bölümünde yeniden satış amacıyla yalnız diğer tarafa veya onunla birlikte
dağıtım sistemi içinde yer alan belirli sayıdaki teşebbüslere vermeyi kabul ettiği
anlaşmalara uygulanmaktadır. Diğer bir deyişle, söz konusu Tebliğ kara
taşıtlarının satışını ve servis bakım hizmetini birlikte içeren anlaşmaları muaf
tutmaktadır.
150
Nitekim, Bildirim Formu’nda verilen bilgilerden, Borusan Otomotiv’in motorlu
taşıtların ve ilgili satış sonrası hizmetlerinin dağıtımına ilişkin olarak 1998/3 sayılı
Tebliğ kapsamında bulunan dağıtım ve servis anlaşmalarının bulunduğu
anlaşılmaktadır. Teşebbüsün motorlu taşıt, yedek parça ve servis hizmetlerinin
dağıtımına ilişkin bayilik anlaşmalarının 1998/3 sayılı Tebliğ’in kapsamında olması
sebebiyle Kuruma bildiriminin yapılmadığı anlaşılmaktadır.1
İnceleme konusu anlaşmaların konusunu ise 1998/3 sayılı Tebliğ’in kapsamı
dışında, özel nitelikli bir hizmet paketinin satışı oluşturmaktadır.
160
Borusan Otomotiv’in yetkili satıcıları ve yetkili servisleri aracılığıyla sunduğu
Service Inclusive hizmet paketi aracın satış aşamasından ilk bakıma kadar olan
sürede satın alınabilecek ekstra bir hizmet satışı olup, bu kapsamda Borusan
Otomotiv’le yetkili satıcıları arasında dikey bir ilişki bulunduğundan, söz konusu
anlaşmalar 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”
kapsamında değerlendirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, anlaşmayı Tebliğ kapsamı dışına çıkartan hüküm
bulunmamaktadır.
170
Yukarıdaki değerlendirmeler ve anlaşmanın diğer maddelerinin incelenmesi
neticesinde, Borusan Otomotiv’le BMW Service Inclusive Yetkili Satıcıları arasında
imzalanan Service Inclusive Satış Anlaşması'nın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
H.2.2 BMW Service Inclusive Servis Anlaşmalarının Değerlendirilmesi
“BMW Service Inclusive Bakım Paketi”nin tüketiciye satışı ile tüketicinin aracının 5
yıl içinde ihtiyaç duyacağı bakım hizmetlerini Borusan Otomotiv üstlenmiş
olmaktadır. BMW Service Inclusive Servis Anlaşmaları'nda Borusan Otomotiv ile
1 Diğer taraftan Borusan Otomotiv ile 21 yetkili servisi arasında aktedilen "Yetkili Servis Sözleşmesi"ne menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi ile kurumumuza yapılan başvuru üzerine, Kurul’un
27.9.2001 tarih ve 01-45/452-116 sayılı Kararı ile ilgili servis anlaşmalarına 5 yıl sure ile bireysel muafiyet
tanınmıştır.
04-83/1174-297
5
anlaşmalı bulunan servislerin kendilerine gelen ve bakım paketine sahip olan 180
tüketicilere ilgili hizmetleri ücret talep etmeksizin vermeleri ve bedeli Borusan
Otomotiv’e fatura etmeleri düzenlenmektedir.
BMW Service Inclusive Servis Anlaşmasıyla Borusan Otomotiv, yetkili servislerine
“BMW Service Inclusive Bakım Paketi"nde belirtilen servis hizmetini BMW
müşterilerine sağlama hakkını vermektedir. Anlaşma ile anılan hizmetin kapsamı
belirlenmekte, Borusan Otomotiv’in ve servisin yükümlülükleri karşılıklı olarak
tespit edilmektedir. Bu kapsamda, servisler "BMW Service Inclusive Bakım
Paketi"nde yer alan araçların periyodik bakımlarını 5 yaş ya da 100.000 km.’ye
kadar ücretsiz olarak yapmak, BMW Service Inclusive bakımlarında orijinal parça 190
kullanmak, yaptığı BMW Service Inclusive işlemlerinin (…………) fiyatının
%(…)’ini Borusan Otomotiv’e faturalandırmak ve Borusan Otomotiv tarafından
yayımlanan uygulama esaslarına riayet etmekle yükümlüdürler.
Buna göre, tüketiciye taahhüt ettiği hizmeti yetkili servisten satın alan, bedelini de
yetkili servise ödeyen Borusan Otomotiv’dir. Bu nedenle, anlaşmada bulunan
mezkur hükümlerde rekabeti sınırlayıcı bir boyut bulunmamaktadır.
Anlaşmaların geri kalan hükümleri, verilecek hizmetin niteliklerini tespite yönelik
olup, 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı unsurlar içermemektedir. 200
Bu çerçevede, Borusan Otomotivle yetkili servisleri arasında imzalanan BMW
Service Inclusive Servis Anlaşmaları'na Kanun’un 8. maddesi uyarınca, menfi
tespit belgesi verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
H.2.3 BMW Service Inclusive Sipariş Formunun Değerlendirilmesi
BMW Service Inclusive Sipariş Formu BMW Yetkili Satıcıları ile son kullanıcılar
arasında imzalanan, tüketiciye sunulacak hizmetlerin niteliğinin ve hizmet
alanın/satanın hak ve yükümlülüklerinin belirtildiği bir sözleşmedir. 4054 sayılı
Kanun’un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal 210
ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü
teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar… bu Kanun kapsamına girer.” şeklindedir. Bildirimde
bulunulan Sipariş formu Kanun’un kapsam maddesinde belirtildiği gibi, teşebbüsler
arası bir anlaşma değil, yetkili satıcı ile tüketici arasında akdedilen bir sözleşmedir.
Buna göre, anılan sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un kapsamında yer almadığı
anlaşılmıştır.
I. SONUÇ
220
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. ile Yetkili BMW Service Inclusive
Satıcıları arasında imzalanan Servis Inclusive Satış Anlaşmaları'nın seçici dağıtım
anlaşmaları niteliğinde olmaları ve anlaşmaların içeriğinde, 4054 sayılı Rekabetin
04-83/1174-297
6
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde belirtilen aynı Kanun
maddesinin birinci bendi ile yasaklanmış hükümler bulunması nedeniyle, talep
edilen menfi tespit belgesinin düzenlenemeyeceğine; ancak, söz konusu
anlaşmada yer alan rekabet kısıtlamalarının 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği hükümlerine uygun olması nedeniyle, bu anlaşmanın 230
anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
2) Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. ile Yetkili BMW Service Inclusive
Servisleri arasında imzalanan Service Inclusive Servis Anlaşmaları'nın 4054 sayılı
Kanun’u ihlal etmediği belirlendiğinden, talep edildiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un
8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine,
3) BMW Yetkili Satıcıları ile son kullanıcılar arasında imzalanan BMW Service
Inclusive Sipariş Formları'nın ise, 4054 sayılı Kanun kapsamında yer almadığına,
240
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy