Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-128 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-01/3-3
Karar Tarihi : 6.1.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Yeşim AKCOLLU, Özgür BAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Cytec Industries Inc. 20
Temsilcisi: Sibel YURTTUTAN ve Gülperi YÖRÜKER
Ahi Evran Cad., Polaris Plaza Kat:8 D:40 34398
Maslak - İstanbul
D. TARAFLAR : - UCB S.A.
Allée de la Recherche 60, B-1070 Brüksel,
BELÇİKA
- Cytec Industries Inc.
Five Garret Mountain Plaza, West Paterson, NJ 07424, 30
ABD
E. DOSYA KONUSU: UCB S.A.’nın, iştiraki olan Surface Specialties S.A.'nın
hisselerinin tamamının, Surface Specialties GmbH’da sahip olduğu %6
oranındaki hissenin ve “ihtisas gerektiren cephe malzemeleri” pazarında
kullanılan bazı malvarlıklarının Cytec Industries Inc.'e devredilmesi işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.11.2004 tarih, 6427 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 30.12.2004 tarih, 7394 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 40
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 23.12.2004 tarih, 2004-1-128/Öİ-04-FYA sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 3.1.2005 tarih, REK.0.05.00.00/1 sayılı Başkanlık önergesi ile
05-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; UCB S.A.’nın, iştiraki olan
Surface Specialties S.A.'nın hisselerinin tamamının ve “ihtisas gerektiren cephe
malzemeleri” pazarında kullanılan bazı malvarlıklarının Cytec Industries 50
Inc.(Cytec)'e devredilmesine ilişkin işlemin, tarafların ilgili ürün pazarlarının bir
05-01/3-3
2
kısmındaki toplam ciroları itibarıyla, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında
izne tabi bir devralma işlemi olduğu; bununla birlikte, işlem nedeniyle aynı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, “hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesi”nin söz konusu olmadığı, bu nedenle işleme izin verilmesinin uygun
olacağı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgilere göre, kimyasallar sanayisi yedi segmente ayrılmaktadır:
(i) petrokimyasallar, (ii) ihtisas gerektiren malzemeler; (iii) yaşam bilimleri, (iv)
inorganikler, (v) suni gübreler, (vi) sentetik elyaf ve (vii) sanayi gazları.
Hem Cytec hem de Surface Specialties S.A, “ihtisas gerektiren malzemeler” 70
segmentinde faaliyet göstermektedir. Bu segment, hammaddeyi petrokimyasallar
veya inorganikler gibi, temel kimyasallar segmentinden alarak sanayi ürünlerinde
kullanılmak üzere “aktif madde”ye dönüştüren işlerden oluşmaktadır.
Surface Specialties S.A sadece ihtisas gerektiren malzemeler segmentinde
faaliyet göstermekte, Cytec ise ihtisas gerektiren malzemeler konusundaki
faaliyetlerine ek olarak, inorganikler (sülfürik asit gibi), petrokimyasallar, plastik
maddeler ve sanayi gazları alanlarında da faaliyet göstermektedir.
Söz konusu devralma Surface Specialties S.A’nın ve iştiraklerinin Türkiye’de 80
faaliyet göstermekte olduğu pazarları içermektedir. Söz konusu ilgili ürün
pazarları en dar anlamda aşağıdaki gibidir:
- Amino reçineler
- Endüstriyel sıvı kaplamalar için amino reçineleri
- Takviyeli kauçuk için amino reçineleri
- Sıvı kaplama reçineleri
- Toz kaplama reçineleri (başlıca polyester reçineleri)
- Radyasyon ile sertleşen reçineler
- Fenolik ve novolak reçineler 90
- Doymamış polyester reçineleri
- Poliüratan ürünler
- Basınca hassas yapıştırıcılar ve
- Katkı maddeleri.
Yukarıda ana gruplar halinde yer verilen ürün yelpazelerinin kullanım alanları
birbirinden farklıdır. Genel olarak, toz kaplama reçineleri dış ve iç cephe
kaplamalarında, sıvı kaplama reçineleri su ve paslanmaya maruz kalan
ürünlerde, diğer reçineler ile katkı maddeleri ve ihtisas gerektiren ürünler ise
daha spesifik amaçlarla kullanılmaktadır. Bu ürün gruplarının kullanım alan ve 100
amaçlarının farklı olması nedeniyle birbirleriyle ikamesi söz konusu değildir.
Diğer yandan, bu ürün gruplarının üretim süreçlerinin farklı olması, ar-ge
05-01/3-3
3
çalışmaları, know-how’ın ve uzmanlaşmanın bu süreçte önemli rol oynaması
nedeniyle arz bakımından da ikameden söz etmek güçtür.
Söz konusu ürün gruplarının altında bir çok ürün bulunmaktadır. Örneğin, sıvı
kaplama reçineleri grubunun altında çözücü ve su esaslı alkidler, çözücü ve su
esaslı epoksiler, çözücü esaslı ve katı melaminler, çözücü esaslı doymamış
polyesterler ve çözücü esaslı fenolikler ürünleri yer almaktadır. Farklı tipteki
kaplama reçineleri talep bakımından genel olarak birbiriyle ikame edilememekle 110
birlikte, üretim süreci açısından değişik derecedeki sıvı kaplama reçinelerinin
aynı üretim tesisinde yapılmaları nedeniyle yüksek oranda arz ikamesi
bulunmaktadır. Bu durum toz kaplama ve teknik reçineler ile katkı maddeleri ve
ihtisas gerektiren ürünler pazarı için de geçerlidir. Dolayısıyla, ana ürün grupları
ürün bazında daha dar bir pazar tanımı yapılmaksızın, ayrı birer pazar olarak
değerlendirilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ürünlerin ülke genelinde pazarlandığı dikkate alındığında, bildirim 120
konusu devir işlemi açısından ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırlarıdır.
H.2. Taraflar
H.2.1. UCB S.A.
UCB S.A. (UCB), Belçika kanunlarına göre kurulmuş bir şirket olup, faaliyet
alanları farmasötikler ve ihtisas gerektiren cephe malzemeleridir. UCB
farmasötiklere ilişkin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunmakta,
farmasötik üretmekte ve pazarlamaktadır. Diğer yandan UCB, özel cephe 130
malzemeleri işi kanalıyla farklı uygulamalarda kullanılan çeşitli ihtisas gerektiren
kimyasallar üretmektedir.
UCB, Türkiye’de ilaç sektöründe UCB Pharma A.Ş., kimya sektöründe ise
acentası Renkim Dış Ticaret A.Ş. aracılığı ile faaliyet göstermektedir.
UCB’nin Türkiye’de, reçineler, katkı maddeleri ve yapıştırıcılar alanında Surface
Specialties Kimyasal Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti. adlı bir yan şirketi mevcuttur.
Söz konusu şirket tasfiye aşamasındadır.
140
Surface Specialties S.A., UCB tarafından kontrol edilen bir şirket olup, söz
konusu devralma işlemi sonrasında kontrolü Cytec’e geçecektir. Surface
Specialties S.A. sadece ihtisas gerektiren malzemeler alanında faaliyet
göstermektedir.
Surface Specialties S.A. Türkiye’de herhangi bir ürün imal etmemektedir.
Türkiye’deki tüm özel cephe malzemeleri işi, acentesi Renkim Dış Ticaret A.Ş.
tarafından yürütülmektedir.
Surface Specialties GmbH ise hisselerinin % 94’üne Surface Specialties S.A.’nın, 150
%6’sına ise UCB’nin sahip olduğu bir şirkettir. Dosya konusu devralma
sonucunda Cytec, UCB’nin söz konusu şirkette sahip olduğu %6’lık payı da
devralacaktır.
05-01/3-3
4
H.2.2. Cytec
Devralan taraf olan Cytec, ABD’de kurulu olup, özel kimyasallar ve ihtisas
gerektiren malzemelerle iştigal eden ve katma değerli ürünlere odaklanmış global
bir şirkettir. Cytec; havacılık, su arıtma ve madencilik, otomotiv ve sanayi
kaplamaları, plastik ve kimyasal ara mamullere ilişkin belli başlı pazarlara hizmet
vermektedir. Cytec’in faaliyetleri, su ve sanayi işleme kimyasalları, performans 160
ürünleri, ihtisas gerektiren malzemeler ve yapı kimyasalları olarak dört işkoluna
bölünmüştür. Şirket, dünya çapındaki faaliyetlerini yan kuruluşlar ağı ile
gerçekleştirmektedir.
Cytec’in Türkiye’de yan kuruluşu bulunmamaktadır. Cytec Türkiye’de sattığı tüm
ürünleri üçüncü şahıslar vasıtasıyla Türkiye’ye ithal etmektedir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği 170
Başvuru konusu işlem, UCB’nin, iştiraki olan Surface Specialties S.A.'nın
hisselerinin tamamının, Surface Specialties GmbH’da sahip olduğu %6
oranındaki hissenin ve “ihtisas gerektiren cephe malzemeleri” pazarında
kullanılan bazı malvarlıklarının Cytec'e devredilmesidir. İşlemin koşulları,
1.10.2004 tarihli Hisse ve Malvarlığı Alım Sözleşmesi’nde yer almakta olup
işlemin kapanışının 2005 yılı Ocak ayı içerisinde yapılması planlanmaktadır.
İşlemin ilk kısmı UCB’nin iştiraki olan Surface Specialties S.A.'nın hisselerinin
tamamının, UCB’nin ve bazı bağlı ortaklıklarının “ihtisas gerektiren cephe 180
malzemeleri” pazarında kullanılan bazı malvarlıklarının Cytec tarafından satın
alınmasından oluşmaktadır.
Söz konusu ilk işlem sonucunda Surface Specialties S.A’nın münhasır kontrolü
ve UCB’nin “ihtisas gerektiren cephe malzemeleri” pazarında kullanılan bazı
malvarlıkları Cytec’e devredilecektir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi anlamında bir devralmadır.
Anılan devralma işleminin ikinci kısmında ise, Surface Specialties S.A.’nın iştiraki
olan Surface Specialties GmbH’da UCB’nin sahip olduğu %6 oranındaki hisse 190
Cytec’e devredilecektir. Anılan devralma işlemi sonrasında Surface Specialties
GmbH’ın kontrol yapısında bu işlemden kaynaklanan bir değişiklik
yaşanmayacaktır. Dolayısıyla devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b)
maddesi kapsamında bir devralma değildir.
Tarafların ilgili ürün pazarlarına ilişkin 2003 yılına ait pazar payı ve ciro bilgileri
aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
200
05-01/3-3
5
Tablo 1 - Tarafların Pazar Payları ve Ciroları:
Pazar Payı (%) Ciro (milyar TL)
İlgili Ürün Pazarları
Surface Cytec Surface Cytec
Takviyeli kauçuk için amino reçineleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Endüstriyel sıvı kaplamalar için amino
reçineleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Sıvı kaplama reçineleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Toz kaplama reçineleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Radyasyon ile sertleşen reçineler (…..) (…..) (……...) (……...)
Fenolik ve novolak reçineler (…..) (…..) (……...) (……...)
Doymamış polyester reçineleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Poliüretan ürünler (…..) (…..) (……...) (……...)
Basınca hassas yapıştırıcılar (…..) (…..) (……...) (……...)
Katkı maddeleri (…..) (…..) (……...) (……...)
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere “sıvı kaplama reçineleri”, “radyasyon ile
sertleşen reçineler”, ”fenolik ve novolak reçineler”, ”doymamış polyester
reçineleri”, ”poliüretan ürünler”, ”basınca hassas yapıştırıcılar” ve ”katkı
maddeleri” ilgili ürün pazarlarında ciro ve pazar payı açısından 1997/1 sayılı 210
Tebliğ’de belirtilen eşikler aşıldığından söz konusu ilgili ürün pazarlarındaki devir
işlemlerinin izne tabi olmadığı anlaşılmıştır.
Tarafların “takviyeli kauçuk için amino reçineleri”, “endüstriyel sıvı kaplamalar için
amino reçineleri” ve “toz kaplama reçineleri” ilgili ürün pazarlarında ise toplam
ciroları 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde belirtilen ciro eşiğini aşmamakla
birlikte, toplam pazar payları açısından Tebliğ’de belirtilen eşik aşıldığından söz
konusu ilgili ürün pazarları bakımından işlem izne tabi bir devralmadır.
Cytec’in, faaliyeti bulunmamasından dolayı, devralma işlemi sonucunda “toz 220
kaplama reçineleri” ilgili ürün pazarında herhangi bir yoğunlaşma artışı
yaşanmayacak, dolayısıyla rekabetin azalması sonucu doğmayacaktır.
“Takviyeli kauçuk için amino reçineleri” ve “endüstriyel sıvı kaplamalar için amino
reçineleri” pazarlarında ise tarafların ikisinin de faaliyetinin bulunması nedeniyle
yoğunlaşma artışı olabilecektir. Ancak, esas itibarıyla yurtdışında gerçekleşen bu
işleme ilişkin olarak tarafların Avrupa Komisyonu’na yapmış oldukları başvuruda
vermiş oldukları bazı taahhütler bulunmaktadır. Avrupa Komisyonu da bu
taahhütlerin yerine getirilmesini şart koşarak söz konusu devralma işlemine izin
vermiştir. Bu taahhütlere göre Cytec devralma işlemi sonrasında “takviyeli 230
kauçuk için amino reçineleri” ve “endüstriyel sıvı kaplamalar için amino reçineleri”
ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren ve Surface Specialties S.A.’nın
Avrupa’ya yapmış olduğu satışların hemen hemen hepsinin üretildiği yine bu
şirkete ait olan Almanya, Fechenheim’daki fabrikayı elinden çıkaracaktır. Söz
konusu ilgili ürün pazarlarında Türkiye’ye yapılan satışlar da bu fabrikadan
gerçekleştirilmektedir ve anılan fabrikanın elden çıkarılması1 ile ilgili ürün
pazarlarında bir yoğunlaşma artışı gerçekleşmeyecektir. Dolayısıyla işlem
1 Söz konusu fabrikanın elden çıkarılma süreci, Avrupa Komisyonu’na verilen taahhütler
çerçevesinde en geç 12 ay içerisinde tamamlanacaktır.
05-01/3-3
6
sonrasında, söz konusu ilgili ürün pazarlarında rekabet önemli ölçüde
azalmayacaktır.
240
H.3.2. Rekabet Etme Yasağının Değerlendirilmesi
UCB ile Cytec arasında imzalanan Hissedar Sözleşmesi’nin 6.1. maddesi
aşağıdaki gibidir:
"Kapanışın üçüncü yıldönümüne kadar, Hissedar ve Bağlı Kuruluşları, doğrudan
doğruya veya dolaylı olarak, herhangi bir Surface Specialty Bileşiğini dünyanın
herhangi bir yerinde araştırma, geliştirme, imal etme, satma, pazarlama veya
dağıtma gibi bir faaliyete girişmeyecek tek başına veya müştereken, dünyanın
herhangi bir yerinde Rakip Faaliyetle iştigal eden herhangi bir Kişinin hissesine 250
sahip olmayacak, bu tür bir Kişiyi iktisap, kontrol veya idare etmeyecek, veya
işletmeyecek ya da bu tür bir Kişinin yönetimine, işletmesine veya kontrolüne
iştirak etmeyecektir."
Diğer yandan Sözleşme'nin 6.2. maddesinde
"Kapanışın üçüncü yıldönümüne kadar Hissedar ve Bağlı Kuruluşları, doğrudan
doğruya veya dolaylı olarak, (i) herhangi bir Devredilen Personeli (İktisap
Sözleşmesinde tanımlandığı gibi) kendisiyle iş akdi veya benzeri bir sözleşme
yapmayı teklif etmeyecek veya (ii) herhangi bir Devredilen Personeli işe 260
almayacaktır."
denilmektedir.
Söz konusu maddeler ile devreden teşebbüsün hissedarlarına, çalışanlarına ve
bağlı kuruluşlarına 3 yıllık rekabet etme yasağı getirilmektedir. Devredilen işlerin,
ar-ge ve know-how’un önemli rol oynadığı kimyasal ürünleri içerdiği dikkate
alındığında, anılan rekabet etme yasağının işlemin tamamlanabilmesi açısından
gerekli, işlemle doğrudan ilgili ve makul süreli bir yan sınırlama olduğu
anlaşılmaktadır. 270
Bu değerlendirmeler bağlamında, söz konusu devir işlemi sonucunda, belirtilen
ilgili pazarlarda herhangi bir hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesine
neden olunmayacağı; getirilen rekabet kısıtlarının da yan sınırlama olarak
değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; UCB S.A.’nın, iştiraki 280
olan Surface Specialties S.A.'nın hisselerinin tamamının ve “ihtisas gerektiren
cephe malzemeleri” pazarında kullanılan bazı malvarlıklarının Cytec Industries
Inc.'e devredilmesi işleminde;
- “Sıvı kaplama reçineleri”, “radyasyon ile sertleşen reçineler”, ”fenolik ve
novolak reçineler”, ”doymamış polyester reçineleri”,” poliüretan ürünler”,
”basınca hassas yapıştırıcılar” ve ”katkı maddeleri” ilgili ürün pazarlarında
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin
05-01/3-3
7
aşılmaması nedeniyle bu pazarlara ilişkin devir işleminin Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi olmadığına, 290
- “Takviyeli kauçuk için amino reçineleri”, “endüstriyel sıvı kaplamalar için
amino reçineleri” ve “toz kaplama reçineleri” ilgili ürün pazarlarında ciro eşiği
aşılmamasına rağmen, pazar payları itibariyle eşiğin aşılması nedeni ile bu
devirlerin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi kapsamında olduğuna; devralma
sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, bir hakim durumun
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğmasının söz konusu olmadığına,
dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
çerçevesinde izin verilmesine,
- UCB S.A.’nın Surface Specialties GmbH’da sahip olduğu %6 oranındaki 300
hissenin Cytec Industries Inc.'e devredilmesi işleminin ise 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy