Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-133 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-06/44-17
Karar Tarihi : 18.1.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. ŞİKAYET EDEN : - Türkiye Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kolu Kamu Görevlileri
Sendikası 20
Dr. Mediha Eldem Sok. No: 85 06640 Kocatepe - Ankara
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR :
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği
Altınoluk Eczanesi Yeni Kayseri Cad. No: 1/B Nevşehir
- Nevşehir İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Eczaneler
E. DOSYA KONUSU: Nevşehir Eczacılar Odası önderliğinde 19.3.2003 30
tarihinde başlatılan bir uygulama ile eczacıların kendi aralarında anlaşarak
tekelleşme yoluna gittikleri, bu yolla rekabetin ortadan kaldırıldığı ve
müşterilerin alışveriş özgürlüğünün kısıtlandığı iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet başvurusunda; Nevşehir Eczacılar Odası'nın
önderliğinde Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczanelerin anlaşarak kamu
kurumlarını paylaştıkları iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.2003 tarih, 4951 sayı ile giren
şikayet başvurusu üzerine hazırlanan 21.11.2003 tarih ve 2003-1-133/BN-03-İYA 40
sayılı Bilgi Notu, 1.12.2003 tarih, REK.0.05.00.00/155 sayılı Başkanlık önergesi ile
4.12.2003 tarih, 03-76 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla aynı
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca 03-76/926-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca hazırlanan 7.1.2005 tarih ve 2003-1-133/ÖA-05-İYA sayılı
Önaraştırma Raporu, 10.1.2005 tarih, REK.0.05.00.00/10 sayılı Başkanlık
önergesi ile 13.1.2005 tarihli Kurul toplantısında görülüşülmüş, ancak 4054 sayılı 50
05-06/44-17
2
Kanun'un 51.maddesinde öngörülen karar yeter sayısı oluşmadığından konu,
18.1.2005 tarih ve 05-05 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczanelerin anlaşarak; resmi kurum
reçetelerini kendi aralarında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaşmalarının,
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında yasaklanan bir eylem olduğu,
- Bununla birlikte söz konusu uygulamanın; sadece Nevşehir il merkezindeki 657 60
sayılı Kanun'a tabi memurların reçetelerini kapsaması, Emekli Sandığı, SSK ve
Bağ-Kur emeklileri ile diğer resmi olmayan reçetelerin uygulama dışında
bırakılması, uygulamanın herhangi bir yasal dayanağı olmaksızın 2 ay gibi kısa bir
süre devam etmiş olması ve eczanelerin çoğu zaman tanıdıkları hastalara ilgili
kurumla anlaşmalarının olup olmadığına bakmaksızın, ilaçlarını doğrudan
kendilerinin vermiş olduğu göz önüne alındığında, söz konusu uygulamanın
piyasadaki rekabete etkisinin çok az olduğu,
- Nevşehir il merkezindeki eczanelerin anlaşarak; resmi kurum reçetelerini kendi
aralarında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaşmaları şeklindeki uygulamanın
piyasadaki rekabete etkisinin çok sınırlı olması göz önüne alınarak, soruşturma 70
açılması yerine, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, söz
konusu davranışlara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak Nevşehir il
merkezinde faaliyet gösteren eczacılara ve 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir
Temsilciliği'ne yönelik görüş yazılmasının, halihazırda yeniden başlamış olan
rekabetin korunması bakımından yerinde ve yeterli olacağı
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
80
I.1. Yapılan Tespitler
34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği ve Nevşehir il merkezinde faaliyet
gösteren eczanelerde yapılan yerinde incelemeler ve tespitler sonucunda,
Nevşehir Eczacılar Odası'nın önderliğinde Nevşehir il merkezinde faaliyet
gösteren eczanelerin anlaşarak kamu kuruluşlarını paylaştıkları iddiasına ilişkin
olarak aşağıdaki belgelere ulaşılmıştır.
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği Yönetim Kurulu Karar
Defteri’ndeki 20 Eylül 2003 tarihli karar 90
Söz konusu kararın "Mevzuun Mahiyeti ve Hülasası" kısmında: "Nevşehir il
merkezindeki resmi kurum reçetelerinin eczaneler arasında eşit olarak paylaşımı"
ifadesi yer almaktadır. Karar metni aşağıdaki gibidir:
"Nevşehir il merkezindeki eczaneler olarak, il merkezindeki resmi kurum
reçetelerinin, eczaneler arasında belirli bir limit dahilinde eşit olarak
paylaştırılması yönünde aşağıda imzası bulunan eczaneler sayılan maddeler
üzerinde anlaşma yapmışlardır.
100
05-06/44-17
3
1-) Kurumların yıllık ilaç gideri ve personel sayılarına göre limitleri belirleme ve
eczanelere dağıtım işini yürütmek üzere aşağıda isimleri yazılı eczacılardan
oluşan komisyon seçilmiştir.
1- Sakıp Kütük 2- Salih Kesekçi 3- Ahmet Ağır 4- Yaşar Arabulan
5- Melahat Uzer 6- Renda Rehber 7- Müjgan Göktaş 8- Nuri Pınarlı
9- Fatma Özuğurlu 10- Demet Çakıcı 11- Serpil Yolgösteren
2-) Uygulama, kurumların ilaç giderlerinin tam olarak yeniden tespit edilmesi, yeni
katılacak eczanelerin dahil olabilmeleri amacıyla 31 Mayıs 20031 tarihine kadar 110
tespit edilecek daha sonra 6 aylık limitler halinde devam edecektir.
3-) Yeni açılacak eczaneler 6 aylık süre sonunda; il dışından veya ilçe-
beldelerden nakil olacak eczaneler 1 yıl sonunda sisteme dahil olacaktır.
4-) Faturalar her ayın ilk 2 günü eczacı odası temsilciliğine onaylattıktan sonra
kuruma verilecektir.
5-) Eczaneler kestikleri faturaların %0,5 oranındaki miktarı temsilcilik giderlerine
katkı payı olarak faturaların tasdiki sırasında nakit olarak verilecektir. 120
6-) 2004 yılı resmi sözleşmesi yapılmadan önce yeniden bir toplantı yapılacak
eczaneler sadece bu sistemde ilaç verecekleri kurumlarla anlaşma yapacaklardır.
Bunun dışında hiçbir kurumla anlaşma yapılmayacaktır.
7-) Nöbetlerde bütün resmi kurumların reçeteleri karşılanacak, daha sonra
anlaşma sırası olan eczane ile ilaç olarak değiştirilecektir.
8-) İl merkezine uzak olan eczaneler, anlaşmalı oldukları kurumların reçetelerini
vermeye süre olmaksızın limit dolana kadar devam edecek, limit süre sonunda 130
dolmadığı zaman ertesi yıl hakkı olacaktır.
9-) Resmi kurum sözleşmesi olmadığı için bu sisteme dahil olmayan eczaneler de
uygulamanın bozulmasına yönelik girişimde bulunmayacaktır.
10-) 2004 sözleşme döneminde konsolide bütçeye tabi olmayan Telekom-Tedaş-
Posta İşletmesi vb. gibi kurumların ve şu anda sıra uygulaması yapılan Jandarma
er - Cezaevi mahkum ve Nevşehir Belediyesi reçetelerinin de bu sisteme dahil
edilmesi ile yeni bir paylaşım yapılacaktır.
140
11-) Eczanelerin daha önceki kurumlarla eksikliklerinin giderilmesi ve reçetelerin
fatura edilmesi, ayrıca hastaların yazdıracakları reçetelerin eksikliklerinin
giderilmesi için uygulama 1 Kasım 2003 tarihinde başlanacaktır.
İmzalar:
1. Ahmet AĞIR
2. Sakıp KÜTÜK
3. Salih KESEKCİ
26. Ali Kürşat OKGERMAN
27. Asım KAYNAR
28. Renda REHBER
1 2004 yanlışlıkla 2003 olarak yazılmıştır.
05-06/44-17
4
4. Ali Kemal ÖNCÜL
5. Nuri PINARLI
6. Vural DEMİRCİOĞLU
7. Adnan GENCER
8. Mustafa KOCATMAZ
9. Mehmet KADIOĞLU
10. Abdullah ŞEN
11. Ahmet İNAN
12. Demet ÇAKICI
13. Orkide ÇETİN
14. Şule AKKOÇ
15. Aylin ARMAĞAN
16. Başak KÜÇÜKGÜL
17. Melahat UZER
18. Fatma ÖZUĞURLU
19. Serpil KARADUMAN
20. Bayram ALTUNCUOĞLU
21. Ahmet KUŞÇU
22. Süleyman BEZEYEN
23. İsmail ÇALIŞKAN
24. M.Emrah AKÜN
25. Mustafa GÜLER
29. Yaşar ARABULAN
30. Hayri BAŞBUĞ
31. Mustafa AÇIKGÖZ
32. Tansu DÖRTKOL
33. Muammer AĞIRBAŞLI
34. Müjgan GÖKTAŞ
35. İlhan CERAN
36. B.Sami SERHATLI
37. Mustafa KARACADAĞ
38. Müge AĞIR
39. Cihad BAŞBUĞ
40. Niyazi HASPAYLAN
41. Metin YÜCEL
42. Hasan DEMİROCAK
43. Hüseyin ASLAN
44. Akın ATASEVER
45. Fatma YEŞİLÖZ
46. Y.Nusret PAMUKÇU
47. Ergün AKÜN"
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği Karar Defteri’ndeki 20 Eylül
2003 tarihli karar
150
"SÖZLEŞME
Aşağıda imzası bulunan eczacılar olarak, Nevşehir il merkezinde resmi kurum
reçetelerinin bir limit dahilinde eşit olarak paylaştırılması konusunda anlaşmaya
varılmıştır.
1-) Belirlenen limitler aşılmayacaktır. Limitleri %1'den fazla aşan eczaneler
aştıkları miktarı Eczacı Odası Nevşehir Temsilciliğine ödemeyi taahhüt eder.
2-) Anlaşmaya varılan, resmi kurum reçetelerinin eşit olarak dağıtılması sistemini
bozacak davranışta ve girişimde bulunan eczacıları kendisine düşen yıllık limit 160
miktarı kadar parayı Eczacı Odası Nevşehir Temsilciliğine ödemeyi taahhüt eder.
3-) Yukarıda taahhüt edilen miktarları tahsil ve takip etmeye eczacılar adına
Eczacı Odası Nevşehir Temsilciliğinin yetkili olduğunu kabul ve tasdik ediyoruz.
İmzalar
1. Ahmet AĞIR
2. Sakıp KÜTÜK
3. Salih KESEKCİ
4. Ali Kemal ÖNCÜL
5. Nuri PINARLI
6. Vural DEMİRCİOĞLU
7. Adnan GENCER
26. Ali Kürşat OKGERMAN
27. Asım KAYNAR
28. Renda REHBER
29. Yaşar ARABULAN
30. Hayri BAŞBUĞ
31. Mustafa AÇIKGÖZ
32. Tansu DÖRTKOL
05-06/44-17
5
8. Mustafa KOCATMAZ
9. Mehmet KADIOĞLU
10. Abdullah ŞEN
11. Ahmet İNAN
12. Demet ÇAKICI
13. Orkide ÇETİN
14. Şule AKKOÇ
15. Aylin ARMAĞAN
16. Başak KÜÇÜKGÜL
17. Melahat UZER
18. Fatma ÖZUĞURLU
19. Serpil KARADUMAN
20. Bayram ALTUNCUOĞLU
21. Ahmet KUŞÇU
22. Süleyman BEZEYEN
23. İsmail ÇALIŞKAN
24. M.Emrah AKÜN
25. Mustafa GÜLER
33. Muammer AĞIRBAŞLI
34. Müjgan GÖKTAŞ
35. İlhan CERAN
36. B.Sami SERHATLI
37. Mustafa KARACADAĞ
38. Müge AĞIR
39. Cihad BAŞBUĞ
40. Niyazi HASPAYLAN
41. Metin YÜCEL
42. Hasan DEMİROCAK
43. Hüseyin ASLAN
44. Akın ATASEVER
45. Fatma YEŞİLÖZ
46. Y.Nusret PAMUKÇU
47. Ergün AKÜN"
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği Karar Defteri’ndeki 7.10. 2003
tarihli karar 170
"1-) İl Temsilciliği olarak Valilik, Emniyet Müdürü, Sağlık Md., Jandarma alay
Komutanı, İl Deftardarı, Cumhuriyet Başsavcısı, Askerlik Şb. başkanı, Muhasebe
Müdürü ile görüşmeler yapılmış ve onların da görüşleri doğrultusunda şu kararlara
varılmıştır.
A) Eczaneleri konumları nedeniyle, resmi kurum personelinin mağdur edilmemesi
için Kübra, Özşifa, İkibinevler, Ergün ve Başak eczanelerinin sıralama dışında
anlaşmaları olan bütün kurumlara belirlenen limitleri aşmamak kaydıyla belirlenen
süre olan 31 Mayıs 2004 tarihine kadar ilaç vermeye devam edecektir. Limitleri 180
dolmayan eczanelerin kalan miktarları daha sonraki sıralama yapılması
durumunda limitlerine ilave edilecektir.
B-) Yine eczanelerin konumları nedeniyle Kübra ve Özşifa eczanelerine belirlenen
ortalama limitin %60'ı kadar, İkibinevler, Ergün ve Başak eczanelerine limitin
%50'si kadar limit verilecektir.
C-) Kurumların belirlenmesinden sonra, ilaç vereceği kurumlar dışında kalan
anlaşmalı diğer kurumların sözleşmeleri tek taraflı olarak iptal edilecektir".
190
- Nevşehir il merkezindeki kamu kurumlarına, hangi eczanelerin hangi limitler
dahilinde ilaç vereceğini gösteren tablo
Söz konusu tabloda, hangi eczanelerin hangi kamu kurumlarına ne kadar limit
dahilinde ilaç vereceği gösterilmiştir.
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği tarafından kamu kurumlarına
gönderilen yazı
05-06/44-17
6
Söz konusu yazıda, uygulamanın gerekçeleri ve uygulama hakkında bilgi 200
verildikten sonra, yazının sonunda ilgili kurumun hangi eczanelerden ilaç alacağı
gösterilmiştir. Söz konusu yazının metni aşağıdadır:
"Nevşehir il merkezindeki eczaneler olarak; devletin tasarruf genelgesine uygun
olarak resmi kurumların ilaç giderlerinde tasarruf sağlanması, ilaç alımlarında var
olan ve oluşabilecek suistimallerin önlenmesi, tahakkuk dairelerinin ve Muhasebe
Müdürlüğü'nün evrak yükünün çok büyük ölçüde azaltılması, nöbetçi
eczanelerden anlaşması olmayan kamu kurum personelinin de ilaç temin
edebilmesi amacıyla, resmi kurum reçetelerinin anlaşmalı eczaneler arasında
belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaştırılması şeklinde bir uygulama 210
konusunda oybirliği ile karar alınmıştır.
1 Kasım 2003 tarihinden itibaren başlayacak bu uygulama ile kurumunuz
personelinin ilaçlarını alabileceği eczaneler aşağıya çıkartılmıştır…"
- 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği Başkanı Ecz. Sakıp Kütük ve
Yardımcıları Ecz. Ahmet Ağır ve Ecz. Salih Kesekci ile yapılan görüşme
Söz konusu kişiler, aşağıdaki hususları dile getirmişlerdir:
"… uygulamaya 1 Kasım 2003 tarihinde başlanmış ve 11 Şubat 2004 tarihli Resmi 220
Gazetede yayınlanan Bütçe Uygulama Talimatı uyarınca tüm Türkiye genelinde
TEB tarafından uygulanılmasına karar verildiği için sona erdirilmiştir. Anılan
uygulamanın asıl amacı ilaç israfının önlenmesi, reçete usulsüzlüğü ve
yolsuzluğunun engellenmesi, katılım payının geri iade edilmesinin önüne
geçilmesi, gece nöbetlerinde anlaşmalı olmayan eczanelerden hastaların ilaç
temininin sağlanmasıdır.
İl merkezindeki konsolide bütçeye dahil tüm kurumlar söz konusu uygulamaya
dahil edilmiştir. Bağ-Kur, SSK ve Emekli Sandığına bağlı emekliler bu uygulama
dışında bırakılmıştır.
Her kurumun limiti, 2002 yılına ait ilaç giderlerine %50 eklenerek bulunmuştur. 230
Her eczaneye ortalama 30 milyar TL limit düşmesi planlanmıştır. Ama bazıları
limiti aşarken bazıları ise bu limiti dolduramamıştır. Bu durumun ortaya
çıkmasında kamu kurumlarının öngörülen ilaç giderlerinin artması veya
azalmasından kaynaklanmıştır…
Eczanelerin belirlenmesinde özellikle kamu kurumlarına yakınlık, o kurumun
eczanelerle anlaşmasının olup olmadığı ve söz konusu kurumla 2002 yılında en
çok alış veriş yapan eczaneler dikkate alınmıştır. Şayet bir kurumla öngörülen
eczane sayısından fazla anlaşma yapan eczane var ise, diğer eczaneler kanuni
haklarını kullanarak o kurumla anlaşmasını tek taraflı olarak sona erdirmişlerdir.
Uygulamaya başlamadan önce kamu kurumlarının yetkililerine konu hakkında 240
bilgi verildi ve görüşleri alındı. Ayrıca, 15.9.2003 tarihinde Valilik, uygulama
hakkında tüm kamu kurumlarına bir yazı yayımladı. Bizlerde bu yazı üzerine,
uygulama planını kamu kurumlarına bir yazı ile bildirdik.
05-06/44-17
7
Karar Defterinde yer alan "faturalar her ayın ilk 2 günü eczacı odası temsilciliğine
onaylattıktan sonra kuruma verilecektir" ifadesinin amacı, kararlaştırılan
uygulamanın takibi açısındandır.
Anlaşması olmayan bir eczaneye gelen birisi, anlaşmalı eczanelere
yönlendirilmiştir. Şayet limiti dolan anlaşmalı bir eczaneye gelen birisi olduğu
takdirde, söz konusu kişiye ilaçları veriliyor, daha sonra o eczaneden ilaçlar
alınıyordu. Nöbetçi eczaneler, tüm kamu kurumlarının ilaçlarını anlaşmalı olup 250
olmadığına bakmaksızın vermişlerdir…"
Görüşmede geçen 15.9.2003 tarihli yazı, Nevşehir Valiliği tarafından il
merkezindeki kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmiştir. Söz konusu yazıda, 34.
Bölge Eczacılar Odası Nevşehir İl Temsilciliği’nin yeni bir uygulama başlatarak,
resmi kurum reçetelerinin anlaşmalı eczaneler arasında belirli bir limit dahilinde
eşit olarak paylaştırılacağı ifade edilmiştir.
I.2. Hukuki Değerlendirme
260
20 Eylül 2003 tarihinde Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczaneler
biraraya gelerek, resmi kurum reçetelerini anlaşmalı eczaneler arasında belirli bir
limit dahilinde eşit olarak paylaşma kararı almışlardır. Söz konusu karar, 34. Bölge
Eczacılar Odası Nevşehir Temsilciliği Karar Defterine yazılmış ve tüm eczacılar
tarafından imzalanmıştır. Kararda, il merkezindeki resmi kurum reçetelerinin,
eczaneler arasında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaştırılacağı ve resmi
kurumlara hangi eczanelerin ne kadar limit dahilinde ilaç vereceklerinin
belirlenmesi amacıyla 11 kişilik bir komisyon oluşturulduğu belirtilmektedir. Söz
konusu Komisyon, her kurumun limitini 2002 yılına ait ilaç giderlerine %50 ekleme
yaparak tespit etmiş ve uygulamaya katılan her eczaneye ortalama 30 milyar TL 270
limit tahsis etmiştir. Komisyon, kamu kurumuna hangi eczanelerin ilaç vereceğini
belirlerken bilhassa eczanelerin kamu kurumlarına yakınlığını, eczanelerin o
kurumla anlaşmasının bulunup bulunmadığını ve söz konusu kurumla 2002
yılında en çok alış veriş yapan eczaneleri göz önünde bulundurmuştur.
Resmi kurum reçetelerinin anlaşmalı eczaneler arasında belirli bir limit dahilinde
eşit olarak paylaştırılması uygulaması, 20 Eylül 2003 tarihli kararda belirtildiği
üzere 1 Kasım 2003 tarihinde yürürlüğe sokulmuş olup, 11 Şubat 2004 tarihinde
son verilmiştir. Uygulamaya son verilmesinde 11 Şubat 2004 tarih, 25370 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 2004 yılı Mali Bütçe Uygulama Talimatı (Talimat) 280
etkili olmuştur. Oda temsilcileri ile yapılan görüşmede; Talimatın 13.12. maddesi
uyarınca Türk Eczacılar Birliği'nin (TEB), reçetelerin belli esaslar çerçevesinde,
reçete sayısı ve/veya parasal limitli olarak, eczaneler arasında dönüşümlü
verilmesi uygulamasını tüm Türkiye genelinde başlatılacağını bekledikleri için
uygulamaya son verdiklerini belirtmişlerdir. Talimatın 13.12. maddesi, TEB
önderliğinde Eczacı Odalarına, sağlık kurum ve kuruluşlarında ayakta tedavi
görenlere ait reçeteleri belli esaslar çerçevesinde, reçete sayısı ve/veya parasal
limitli olarak eczaneler arasında dönüşümlü verilmesi hususunda yasal bir yetki
verdiği anlaşılmaktadır. Talimat, 11 Şubat 2004 tarihinde yayımlanmasına karşın,
yürürlülük maddesinde Talimatın 1.1.2004 tarihinden itibaren geçerli olacağı 290
belirtilmiştir. Bu çerçevede, her ne kadar Talimat, 1.1.2004 tarihinden itibaren,
05-06/44-17
8
ayakta tedavi görenlere ait reçeteleri belli esaslar çerçevesinde, reçete sayısı
ve/veya parasal limitli olarak eczaneler arasında dönüşümlü verilmesi hususunda
Eczacılar Odalarına yasal bir yetki verdiği kabul edilse bile, Nevşehir il
merkezindeki resmi kurum reçetelerinin eczacılar arasında belirli bir limit dahilinde
paylaştırılması uygulaması her hangi bir yasal dayanağı olmaksızın 1 Kasım 2003
- 1 Ocak 2004 tarihleri arasında uygulanmıştır.
Nevşehir il merkezindeki eczanelerin anlaşarak; resmi kurum reçetelerini kendi
aralarında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaşmaları ve bu uygulamayı 1 300
Kasım 2003 - 11 Şubat 2004 tarihleri arasında uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir eylem olduğu açıktır. Ancak, söz konusu
uygulamanın piyasadaki rekabete çok az etkisi olmuştur. Şöyle ki,
- Uygulamanın sadece Nevşehir il merkezindeki 657 sayılı Kanun'a tabi
memurların reçetelerini kapsaması, Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile
diğer resmi olmayan reçetelerin uygulama dışında bırakılması,
- Uygulamanın, herhangi bir yasal dayanağı olmaksızın, 2 ay gibi çok kısa bir süre
devam etmiş olması,
- Eczanelerin çoğu zaman tanıdıkları hastalara ilgili kurumla anlaşmalarının olup 310
olmadığına bakmaksızın ilaçları doğrudan kendilerinin vermeleri ve daha sonra da
verdikleri ilaçları anlaşmalı eczanelerden ilaç olarak almış olmaları
söz konusu uygulamanın etkisini önemli ölçüde azaltmıştır.
Bu çerçevede, Nevşehir il merkezindeki eczanelerin anlaşarak; resmi kurum
reçetelerini kendi aralarında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaşmaları
şeklindeki uygulamanın etkisinin çok sınırlı olması göz önüne alınarak,
soruşturma açılması yerine, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası
uyarınca, söz konusu davranışlara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak 320
Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczacılara ve 34. Bölge Eczacılar Odası
Nevşehir Temsilciliği'ne yönelik görüş yazılmasının, halihazırda yeniden başlamış
olan rekabetin korunması bakımından yerinde ve yeterli olacağı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczanelerin anlaşarak; resmi kurum 330
reçetelerini kendi aralarında belirli bir limit dahilinde eşit olarak paylaşmaları, 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında yasaklanan bir eylem olarak
nitelendirilebilecek ise de; söz konusu uygulamanın sadece Nevşehir il
merkezindeki 657 sayılı Kanun'a tabi memurların reçetelerini kapsaması, Emekli
Sandığı, SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile diğer resmi olmayan reçetelerin uygulama
dışında bırakılması, uygulamanın herhangi bir yasal dayanağı olmaksızın 2 ay
gibi kısa bir süre devam etmiş olması ve eczanelerin çoğu zaman tanıdıkları
hastalara ilgili kurumla anlaşmalarının olup olmadığına bakmaksızın, ilaçlarını
doğrudan kendilerinin vermiş olduğu göz önüne alındığında, söz konusu
uygulamanın piyasadaki rekabete etkisinin çok sınırlı olması gözönüne alınarak 340
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
05-06/44-17
9
2- Ancak söz konusu davranışların tekrarlanmamasının temini için Nevşehir il
merkezinde faaliyet gösteren eczacılara ve 34. Bölge Eczacılar Odası Nevşehir
Temsilciliği'ne Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca görüş bildirilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
350
360
370
380
390
10
Rekabet Kurulu’nun 18.1.2005 gün ve 05-06/44-17 sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Tüketici düzeyindeki rekabetin yararları, teşebbüslerin kendilerine konum,
maliyetler v.b. konularda en uygun koşulları yaratmaya ve buna bağlı olarak da 400
mal veya hizmetlerini tüketiciye en cazip gelecek fiyata sunmaya çalışmaları
halinde sağlanabilir. Satıcıların herhangi bir gerekçe ile böyle bir rekabetten
kaçınmaları ve örneğin aralarında güç durumda kalanları desteklemek gibi
amaçlarla fiyat belirleme, pazar paylaşma gibi eylemler yapmaya girişmeleri, süre
ve etki faktörleri ne olursa olsun rekabet otoritesince hoş görülemez,
görülmemelidir. Hemen her suçun ardında, suçu işleyenin bir gerekçesi mutlaka
vardır ve rekabet suçlarında rekabet otoritesinin kimseyi “mazur” görmeye hakkı
olamaz.
Yapılan önaraştırma ile, Nevşehir Eczacılar Odası’nın önderliğinde 410
örgütlenen Nevşehir il merkezinde faal eczanelerin kendi aralarında iş paylaşma
eyleminde bulundukları saptanmışken Kurul’un soruşturma açmaktan
kaçınmasında hem 4054 sayılı yasanın getirdiği düzenlemeler, hem de rekabet
hukuku ile ilgili olarak yukarıda ortaya koymağa çalıştığım felsefeye aykırılık
gördüğümden başlıkta anılan Karar’a karşı oy kullandım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi 420
430
440
11
KARŞI OY GEREKÇESİ
(18.01.2005 tarihli ve 05-06/44-17 sayılı Kurul Kararı)
Çoğunluk oylarıyla Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren eczanelerin
anlaşarak; resmi kurum reçetelerini kendi aralarında belirli bir limit dahilinde eşit
olarak paylaşmalarının, 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamında
yasaklanan bir eylem olduğu kabul edilmekle birlikte, uygulamanın sadece 657
sayılı Kanun’a tabi memurların reçetelerini kapsaması ve 2 ay gibi kısa bir süre
devam etmiş olması, piyasadaki rekabete etkisinin çok az olması hususları göz 450
önüne alınarak soruşturma açılmasına gerek olmadığına, ancak söz konusu
davranışların tekrarlanmamasının temini için Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü
fıkrası uyarınca görüş bildirilmesine karar verilmiştir.
Soruşturma açılmaması ve Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası
uyarınca görüş bildirilmesi yönündeki çoğunluk görüşüne aşağıdaki gerekçelerle
katılmıyoruz:
İlgili teşebbüslerin (eczanelerin) resmi kurum reçetelerini kendi aralarında
eşit olarak paylaştıkları ve bunun Kanun’un 4 üncü maddesine aykırılık 460
oluşturduğu hem ön araştırma raporunda, hem de Kurul Kararı’nda şüpheye yol
açmayacak bir biçimde ortaya konulmuş ve tespit edilmiştir. Aykırılığın, kısa süre
uygulanması ve diğer sübjektif gerekçelerle göz ardı edilmesi mümkün değildir.
Kanun’un 4 üncü maddesi, amacın yanı sıra anlaşmanın ve buna bağlı
davranışların pazara etkisini, ihlalin oluşumunda bir koşul olarak
öngörmemektedir. Reçetelerin paylaşımı konusundaki anlaşmanın 4054 sayılı
Kanun’un 4 üncü maddesinde yasaklanan türde rekabeti engelleme amacıyla
yapıldığı tespit edildikten sonra, bu anlaşmaların sadece resmi reçeteleri
kapsaması, uygulamanın kısa sürmesi, pratikte yarar sağlamaması vb.
gerekçelerle soruşturma açılmaması kararı tutarlı ve Kanun’a uygun değildir. Bu 470
yönde bir tercih, rekabet mevzuatına uymayan teşebbüsler yerine, mevzuata
uygun davranan teşebbüslerin cezalandırılmalarına yol açacak niteliktedir.
Öte yandan 9 uncu maddenin 3 üncü fıkrası hükmünün uygulanarak görüş
bildirilmesi kararına da katılmıyoruz. İlgili kanun hükmü, “ihlale ne şekilde son
verileceğine” ilişkin olup, ancak ihlalin devam ettiği varsayımıyla uygulanabilir.
Uygulamanın 2 ay sürdüğü ve rekabetin yeniden başladığı ön araştırma raporu ve
Kurul Kararı’nda tespit edildikten sonra, ihlale ne şekilde son verileceğine ilişkin
görüş yazılması, kendi içinde çelişkili olduğu kadar, hukuki dayanak yapılan 9
uncu maddenin 3 üncü fıkrasına da uygun değildir. İlgili hükmün şartlarını 480
taşımayan bir bildirim ise, 4054 sayılı Kanun’da yer almayan ve Kurul tarafından
ihdas edilmiş hukuki gerekçesi olmayan yeni bir yöntem olarak nitelendirilmelidir.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
490
Full & Egal Universal Law Academy