Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-2 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-07/56-23
Karar Tarihi : 3.2.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
İkinci Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Ali ILICAK, İbrahim AYDEMİR
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Magnetti Marelli Holding S.p.A.
Temsilcisi: Av. Seçil ABALI, Av. Melis BİŞKİN
Barbaros Blv., Murbasan Sk. Cerrahoğlu Binası
34349 Balmumcu/İstanbul
20
D- TARAFLAR : - Magnetti Marelli Holding S.p.A.
Viale A Borletti 61/63 20011 Corbetta, Milano, İTALYA
- Koç Holding A.Ş.
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674
Kuzguncuk/İSTANBUL
- Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674
Kuzguncuk/İSTANBUL
- Vehbi KOÇ Vakfı
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674 30
Kuzguncuk/İSTANBUL
- Rahmi M. KOÇ
Nakkaştepe Azizbey Sk. No:1 34674
Kuzguncuk/İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: KOÇ Holding A.Ş. (Koç Holding), Koç Holding Emekli
ve Yardım Sandığı Vakfı, Vehbi Koç Vakfı ve Rahmi M. KOÇ'un sahibi
bulunduğu %51 oranındaki MAKO Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MAKO)
hissesinin Magnetti Marelli Holding S.p.A. (MMH) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi. 40
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.1.2005 tarih, 107 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme
05-07/56-23
2
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
24.1.2005 tarih, 2005-4-2/Öİ-05-AI sayılı Ön İnceleme Raporu 28.1.2005 tarih,
REK.0.08.00.00/21 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-07 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- bildirimi yapılan devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bildirime
tabi bir devralma olduğu; ancak bu işlem sonucunda ilgili ürün pazarında, aynı 50
Kanun maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle, bildirime konu devir işlemine
izin verilmesinin uygun olacağı,
- Hisse Alım Sözleşmesi’nde getirilen rekabet etmemeye ilişkin üç yıl süreli
sınırlamanın, devir sözleşmesine ilişkin makul, objektif ve zorunlu bir yan
kısıtlama olması nedeniyle söz konusu devralma işlemine izin verilmesi
gerektiği
görüşlerine yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralınan MAKO’nun arz ettiği ürünlerin kullanım alanlarının farklılığı
nedeniyle tüketici açısından ikame edilebilir olmaması dikkate alınarak, işlemin
gerçekleştiği ilgili ürün pazarları her biri ayrı pazar oluşturmak üzere, "marş
motoru, ön ve arka aydınlatma ürünleri, alternatörler, cam silecek
mekanizmaları (motoru), ısıtma ve soğutma ürünleri (klima, otomatik klima,
radyatör motoru) ve radyatör fan motoru üretim ve satış pazarları" olarak tespit
edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 70
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, İlgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tesbitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
30.12.2004 tarihinde, Koç Holding, Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı
Vakfı, Vehbi Koç Vakfı ve Rahmi M. KOÇ ile MMH arasında, satıcıların sahip
olduğu MAKO hisselerinin MMH’ye satılması için bir Hisse Alım Sözleşmesi
imzalanmıştır.
Devralma öncesi, Satıcılar MAKO sermayesinin %51’ine, MMH ise %43’üne
denk olan hisselerin sahibidir. 80
Bildirimin konusunu oluşturan işlemin kapanışında, verilen tekeffüller
kapsamında ve Sözleşme’nin hüküm ve koşullarına bağlı olarak, Satıcılar
05-07/56-23
3
MAKO sermayesinin %51’ine denk olan hisseyi satacak ve MMH de anılan
hisseleri 2004 temettüleri de dahil bütün temettülerin alımı ve MAKO yedek
akçelerinin dağıtımını da kapsayacak şekilde bu hisselerin sahip olduğu bütün
haklar ile birlikte Sözleşme’nin 4.2. maddesinde belirtilen Alım Bedeli
karşılığında alacaktır.
Kapanış gününde, MMH, MAKO sermayesinin %94’üne denk olan hissedarlık
hakkına sahip olacaktır. Bu şekilde MMH daha önceden şirket genel kurulu ve
yönetim kurulunda sahip olduğu veto hakkıyla ortak kontrolünü elinde 90
bulundurduğu MAKO’nun kontrolünü tek başına elde edecektir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler
arası birleşme ve devralma kabul edilmektedir. Buna göre, bildirim konusu işlem
Tebliğ kapsamında bir devralmadır.
Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik "İzne Tabi
Birleşme veya Devralmalar" başlıklı 4. maddesinde, “birleşme veya devralmayı 100
gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün
piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması
halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü getirilmiştir.
Devralınan MAKO’nun 2003 yılı cirosu (…………………………) TL. olarak
gerçekleşmiştir. Devralan MMH'nin ise Türkiye'de MAKO'dan elde ettiği dışında
cirosu bulunmamaktadır.
Öte yandan, MAKO'nun İlgili pazarlardaki payları ise aşağıdaki gibidir:
- Ön-Arka Aydınlatma Ürünleri %(…),
- Marş Motorları (büyük/küçük) %(…), 110
- Alternatörler %(…),
- Cam Silecek Mekanizmaları %(…),
- Isıtma Soğutma Grubu %(…),
- Radyatör Fan Motorları %(…).
Bu veriler dikkate alındığında tarafların toplam cirolarının ve pazar paylarının
1997/1 sayılı Tebliğ’de getirilen eşikleri aştığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla
bildirim konusu işlem, anılan Tebliğ kapsamında bildirime tabi bir devralma
işlemidir. Bununla birlikte, devralan teşebbüsün ve bağlı bulunduğu Fiat
S.p.A.'nın ilgili pazarlarda başka faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, pazar
yapısında herhangi bir değişiklik gerçekleşmeyecek ve Kanun'un 7. maddesi 120
anlamında bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi söz konusu olmayacaktır.
H.2.2. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
05-07/56-23
4
Bildirim konusu işlemin dayanağını oluşturan Sözleşme'nin 10.1. maddesinde
“Satıcılar (tek başlarına ya da başkaları ile birlikte veya başkaları adına
doğrudan ya da dolaylı olarak), MMH’nin yazılı ön izni olmaksızın Türkiye’de ve
MAKO’nun Ürünlerini sattığı diğer ülkelerde kapanış gününü takip eden 3 yıl
boyunca İş konusunda rekabet etmeyeceklerini kabul etmişlerdir. Ancak bu
yasak hiçbir şekilde, Satıcıların ve bağlı kuruluşlarının Türkiye’de ve yurt 130
dışında (i) motorlu araçlar için (çevirim makineleri ve otomotiv aydınlatma
ürünlerini de kapsayan) ve kendileri tarafından monte edilen (“CBU-Completely
Built Up”, “SKD-Semi-Knocked Down”, “CKD-Completely Knocked Down”,
“OES-Original Equipment Spare Parts”) parçaları ve yedek parçaları üretmesine
ve satmasına ve (ii) Türkiye’de (çevirim makineleri ve otomotiv aydınlatma
ürünlerini de kapsayan) motorlu araç parçalarını ve yedek parçalarını yeniden
satmasına ve dağıtmasına engel olmayacaktır” hükmü yer almaktadır.
Esasen, taraflara getirilen bu tür rekabet yasakları, zorunlu, objektif ve makul
olmaları koşuluyla birleşme veya devralma işleminin gerçekleştirilmesi için
gerekli "yan sınırlamalar" olarak kabul edilmekte ve 4054 sayılı Kanun'un 7. 140
maddesi çerçevesinde değerlendirilmektedirler. Ancak yan sınırlamalar,
kapsam, süre ve coğrafi alan açısından amacını aşar nitelikte olmamalı,
özellikle kısıtlamanın süresi kabul edilebilir bir dönemi kapsamalıdır. Söz
konusu sürenin belirlenmesinde işin teknolojisi, devredilen faaliyetin know-how
seviyesi ve müşteri portföyünün devri gibi hususlar göz önünde
bulundurulmaktadır.
Bildirim konusu devir işleminin gereği gibi yerine getirilmesi, maddi değerler ve
dağıtılmamış şerefiye ile know-how gibi maddi olmayan değerlerden oluşan
aktiflerin tam olarak alıcıya geçmesinin sağlanabilmesi ve alıcıya rakiplere karşı
belli bir düzeyde koruma sağlanarak tüketici bağlılığını kazanmasına yardımcı 150
olunması açısından, söz konusu rekabet yasağının işlemin gerçekleşmesi için
zorunlu, devralma ile doğrudan ilgili, makul ve objektif olduğu; dolayısıyla asıl
işlem olan devralmanın “yan sınırlama”sını oluşturduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Magneti Marelli
Holding S.p.A.’nın KOÇ Holding A.Ş., Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı
Vakfı, Vehbi Koç Vakfı ve Rahmi M. KOÇ’a ait olan %51 oranındaki MAKO
Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. hissesini devralarak bu şirketin kontrolüne tek
başına sahip olması işleminin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 160
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında bir işlem olduğuna; bununla birlikte bu işlem sonucunda ilgili
ürün pazarında söz konusu Kanun maddesinde belirtilen hakim durumun
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun durumun güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu olmadığına ve Hisse
Alım Sözleşmesinde getirilen rekabet etmemeye ilişkin üç yıl süreli
sınırlamanın, devir sözleşmesine ilişkin makul, objektif ve zorunlu bir yan
sınırlama olması nedeniyle bildirim konusu hisse devri işlemine izin verilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-07/56-23
6
Rekabet Kurulu’nun 3.2.2005 Gün ve 05-07/56-23 Sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bilindiği üzere, bir teşebbüsün devralınmasına yönelik işlemlerde
genellikle ALICI olarak anılan taraf, SATICI olarak anılan tarafa belirli bir süre
için rekabet yasağı (ya da rekabet etmeme yükümlülüğü) getirmekte ve
esasında bir ihlal olarak nitelendirilebilecek bu sınırlamalar, işlemin tamamlayıcı
unsuru olarak değerlendirildiklerinden zorunlu yan sınırlama olarak kabul edilip
göz yumulabilmektedir.
Yan sınırlama olarak neyin kabul edilebileceği dünya ve özellikle Avrupa
Birliği uygulamalarında bazı ilkelere bağlanmış olup örneğin AB Komisyonu
yalnızca isim ve müşteri portföyü devrini öngören anlaşmalarda iki yıl, know-
how devrini de içeren devralmalarda ise üç yıl rekabet yasağını yan sınırlama
olarak kabul etmektedir. Bu bakımdan Türk rekabet otoritesinin de herkesçe
bilinecek ve çok özel durumlarda, ciddi gerekçelere dayandırılacak istisnalar
dışında herkes için eşit biçimde geçerli olacak ilkelere gereksinimi vardır.
Devralma anlaşmalarında tarafların kabul ettiği rekabet yasaklarına hiç
karışmamak da dahil olmak üzere, uygun görülecek bir ilkeler sisteminin
benimsenmesi ve ilan edilmesinde kusura düşülmesi, yan sınırlama
değerlendirmelerinde birbirleriyle tutarsız uygulamalara yol açtığından, ilke
yokluğunda Kurul’un en sık benimser gözüktüğü AB standardını aşan ölçülerde
rekabet yasağı düzenlemelerinin yan sınırlama olarak kabulüne karşıyım.
Dosya konusu anlaşmada da MAKO Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş’ne know-
how’ın Magneti Marelli grubu şirketleri tarafından sağlandığı ve Magneti
Marelli’ye bu devralma dolayısıyla bir know-how devrinin sözkonusu
olmayacağı görüşünü taşıdığımdan, rekabet yasağı süresinin iki yılı aşmaması
gerektiğini düşünüyorum.
Bu nedenle Kurul’un başlıkta anılan kararına katılmadım.
Murat GENCER
Full & Egal Universal Law Academy