Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-65 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-07/62-27
Karar Tarihi : 3.2.2005
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Derya YENİŞEN, Ekrem KALKAN
C. ŞİKAYET EDEN : Bilgi ve Teknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık İç ve
Dış Tic. Ltd. Şti. 20
Bilkent 5. Cadde No:4/9, 06533 Bilkent- ANKARA
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - IBM Türk Ltd. Şti
Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza, B Blok Levent,
80613-İSTANBUL
- Bildem Bilgisayar Destekli Mühendislik Ltd. Şti.
Uğur Mumcu Cad. 64/3-5 G.O.P.06700-ANKARA 30
E. DOSYA KONUSU : IBM Türk Ltd. Şti. ve Bildem Bilgisayar
Destekli Mühendislik Ltd. Şti.’nin yazılım geliştirme araçları pazarlarında
hakim durumda oldukları ve maliyetin altına satış yapmak suretiyle Bilgi
ve Teknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin
faaliyetlerini zorlaştırdıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Bilgi ve Teknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık İç ve
Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin (BTG) şikayet dilekçesinde özetle;
- BTG’nin ABD merkezli Borland markalı “yazılım geliştirme ürünlerinin” 40
resmi Türkiye temsilcisi olduğu,
- bu ürünlerle ilgili lisans satışı, uygulama, eğitim ve danışmanlık
hizmetleri sağladığı,
- yazılım geliştirme ürünlerinin,
- gereksinim yönetimi,
- modelleme,
- konfigürasyon yönetimi,
05-07/62-27
2
- değişiklik yönetimi,
- test
- konuşlandırma 50
gibi alt yazılımlardan oluştuğu,
- IBM’in Rational markasıyla piyasaya sunduğu ürünlerle yukarıda sayılan
yazılım ürünleri piyasalarında %90 pazar payı ile hakim durumda
olduğu,
- bu ürünlerin Türkiye’de IBM Türk Ltd. Şti (IBM Türk) tarafından
sağlandığı,
- IBM ürünlerinin dağıtım, satış, eğitim ve bakım hizmetlerinin distribütör
olarak çalışan Bildem Bilgisayar Destekli Mühendislik Ltd. Şti. (Bildem)
tarafından yapıldığı,
- Türk Havayolları A.O.’nun (THY) 12.7.2004 tarihinde düzenlediği ve 60
16.7.2004’te sonuçlanan “Konfigürasyon Yönetimi, Değişiklik Yönetimi
ve Modelleme Yazılım Aracı ve Hizmet Alım İhalesi”ne, IBM Türk ve
Bildem’in birlikte katılarak ürünler ve eğitim-bakım hizmetleri için ilk teklif
ettikleri 210.000 ABD dolarından ikinci tekliflerinde 80.000 ABD dolarına
indikleri ve ihaleyi kazandıkları,
- BTG’nin ilk teklifinin 220.000 ABD Doları civarında olduğu,
- ihaleye davet edilen üçüncü teşebbüs olan Computer Associates
firmasının teklifinin ise, teknik ve hizmet taleplerini tam karşılamamakla
birlikte 80.000 ABD Dolarının altında olduğu,
- CA firmasının teknik isterleri tam karşılayamadığı, şartnamenin 70
gereklerine uygun olarak temelde rekabetin BTG ile Bildem arasında
olduğu,
- IBM Türk ve Bildem’in teklif ettiği 80.000 ABD Doları’nın maliyetin
altında bir seviye olduğu,
- normal seviyelerde olmayan bu fiyat indiriminin pazara yeni ürün
girmesini engellemeye yönelik olduğu ve pazarda rekabet ortamının
oluşmasına engel bir durum teşkil ettiği,
böylece IBM Türk ve Bildem’in anılan ürünlerdeki hakim durumlarını kötüye
kullanmak suretiyle rakip teknolojilerin pazara girmesini engellemeye
çalıştıkları ifade edilmiştir. 80
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 16.8.2004 tarih ve 4560 sayı ile
intikal eden şikayet hakkında hazırlanan 10.12.2004 tarih ve 2004-2-65/İİ-04-
EK sayılı İlk İnceleme raporu Rekabet Kurulu’nun 23.12.2004 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 04-81/1158-M sayılı Karar ile şikayet konusuyla
ilgili olarak IBM Türk Ltd.Şti. ve Bildem Bilgisayar Destekli Mühendislik Ltd.
Şti. hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Raportörlerce
hazırlanan 28.1.2005 tarih ve 2004-2-65/ÖA-04-DY sayılı önaraştırma raporu
Rekabet Kurulu’nun 3.2.2005 tarih ve 05-07 sayılı toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır. 90
05-07/62-27
3
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; IBM Türk Ltd. Şti ve Bildem
Bilgisayar Destekli Mühendislik Ltd. Şti.’nin yazılım geliştirme araçları
piyasalarında Bilgi ve Teknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık İç ve Dış Tic. Ltd.
Şti. tarafından yapılan şikayet çerçevesindeki faaliyetlerinin ve fiyatlandırma
davranışlarının 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği tespit edilmiş ve soruşturma
açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 100
I.1.1. İlgili Ürün Pazarları
Şikayet dilekçesinde bahsedilen THY ihalesinin konusunu “konfigürasyon
yönetimi”, değişiklik yönetimi” ve “modelleme” yazılımları oluşturmaktadır. Bu
yazılımlar, “yazılım geliştirme alt yapı yazılımları” olarak bilinen ürünlerin birer
alt kategorileridir.
“Yazılım geliştirme altyapı yazılım ürünleri” herhangi bir yazılım projesinde
projenin tüm aşamalarında daha etkin ve yüksek performanslı bir biçimde
hazırlanmasına olanak sağlayan araçlardır. Bu ürünlerin alıcıları genel olarak
yazılım firmaları ile kendi bünyelerinde yazılım geliştirme ihtiyacı olan
teşebbüslerdir. 110
Yazılım geliştirme alt yapı yazılım ürünleri genel olarak;
-gereksinim yönetimi
-modelleme
-konfigürasyon yönetimi
-değişiklik yönetimi
-test
-konuşlandırma
olarak adlandırılan kategorileri oluşturan yazılımlardan oluşmaktadır. Bu
kategoriler herhangi bir yazılım projesinde birbirlerini tamamlayıcı nitelikte
olup ikame edilebilir değildir. Her kategorinin içinde ise farklı işletim 120
sistemlerine (Windows, Unix, Linux vb.) ve farklı yazılım dillerine (Java, C++
vb.) göre hazırlanmış yazılım türleri bulunmaktadır.
Farklı üretici teşebbüslerin her kategori için ürettiği yazılımlar müşterilerin
ihtiyaçlarına göre aralarında teknik farklılıklar gösterebilmektedir. Kullanıcının
aradığı özelliklere göre bu ürünlerin bazıları üretici firmalar tarafından ücretsiz
olarak da sağlanmakta iken, bazıları ise lisanslı ve belli bir eğitim, bakım ve
destek hizmetleri ile birlikte sunulmaktadır.
İlgili ürün pazarı tanımı yapılırken, aynı kategori içerisinde sayılan yazılımların
içerdikleri detay düzeyinde farklılıklara rağmen, genel olarak o kategoride
amaçlanan hizmeti sunabilmesinden hareketle yukarıda sayılan her 130
kategorinin ayrı birer ilgili ürün pazarı oluşturabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Dosya konusu şikayette ise bu ürünlerden sadece;
- modelleme,
- değişiklik yönetimi
- konfigürasyon yönetimi
05-07/62-27
4
ürünlerinin konu edilmesi sebebiyle ilgili ürün pazarları; “yazılım geliştirme alt
yapı yazılım ürünlerinin alt kategorilerinden olan ‘modelleme’, ‘konfigürasyon
yönetimi’, ‘değişiklik yönetimi’ yazılımları ile bunlarla ilgili eğitim, bakım ve
destek hizmetleri ” pazarları olarak tanımlanmıştır. 140
Bu ürünler dünya piyasalarında IBM, Computer Associates (CA), Borland,
Microsoft, Oracle, Sybase adlı teşebbüsler tarafından üretilmekte ve değişik
ülke veya bölgelerde faaliyet gösteren temsilci veya distribütörler aracılığı ile
satılmaktadır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yukarıda anılan ilgili ürünlerin üreticileri yurtdışı menşeili teşebbüsler olmakla
birlikte Türkiye’deki satışlarını temsilci veya distribütör şirketlerle
gerçekleştirmektedirler. Bu şirketlerin satışlarının Türkiye’de yerleşik alıcılara
yönelik olduğu tespit edilmiştir. Yazılımların alıcı tarafından kullanılması
lisans satışı yapıldıktan sonra internet üzerinden yüklemek suretiyle 150
gerçekleşmektedir. Temsilci firmalar lisans satışının yanında ürünlerle ilgili
eğitim, bakım ve destek hizmetleri sunmaktadırlar. Bu hizmetlerin
sunulmasında bölge tahsisi söz konusu değildir. Örneğin, Ankara’da yerleşik
bir temsilcinin Türkiye’nin diğer bölgelerinde eğitim, bakım ve destek hizmeti
vermesi mümkündür. Bu gerekçelerle birlikte dosya konusu ürünlerle ilgili
faaliyetlerin Türkiye’deki rekabet koşullarını etkilemesi sebebiyle ilgili coğrafi
pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir. Türkiye pazarında
faaliyet gösteren başlıca firmalar IBM, Oracle, Computer Associates, Sybase,
Proya, 4S ve Microsoft’tur.
160
I.2. Taraflar
I.2.1. Bilgi veTeknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd.
Şti. (BTG)
Ankara’da yerleşik olan BTG, dünya çapında yazılım sektöründe faaliyet
gösteren Borland firmasının yaklaşık 2 yıldan beri Türkiye temsilciğini ve
distribütörlüğünü yapmaktadır. BTG, Borland markalı ürünlerin lisans satışının
yanı sıra ile bunlarla ilgili eğitim ve destek hizmetlerini sağlamaktadır. Eğitim
ve destek hizmetleri sağlamakla görevli 3-4 mühendisin çalıştığı küçük ölçekli
bir işletme olarak kabul edilebilir. 170
Yazılım geliştirme ürünleri alanında önemli müşterileri arasında TÜBİTAK,
Maliye Bakanlığı’nın yüklenicisi olan Cybersoft ve Şeker Bilişim (Şeker Bank)
sayılabilir.
I.2.2. IBM Türk Ltd. Şti. (IBM Türk)
IBM Türk, IBM markalı kişisel bilgisayarlar, yazıcılar, veri depolama ürünleri,
sunucular, ağ ürünleri, değişik yazılım ürünleri ile bütünleşik teknoloji
hizmetleri, iş danışmanlık hizmetleri ve eğitim hizmetleri sunmaktadır.
IBM Türk, bu alanlardaki ürün ve hizmetlerin satış, eğitim ve destek
hizmetlerinde çözüm ortağı firmalarla birlikte çalışmaktadır. IBM Türk’ün
yazılım geliştirme alt yapı yazılım ürünlerindeki çözüm ortağı Bildem 180
Bilgisayar Destekli Müh. Ltd.Şti.’dir.
IBM Türk, bu ürünlerde Rational markası ile faaliyet göstermektedir.
05-07/62-27
5
I.2.3. Bildem Bilgisayar Destekli Mühendislik. Ltd.Şti (Bildem)
Merkezi Ankara’da olan Bildem, yukarıda yer aldığı gibi IBM Türk’ün yazılım
geliştirme alt yapı yazılım ürünlerindeki çözüm ortağı olarak çalışmaktadır. Bu
ürünlerin satışıyla ilgili olarak Bildem ile IBM Ireland Product Distribution Ltd.
(IBM-İrlanda) ile distribütörlük sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre
yazılımların lisansları Bildem tarafından IBM İrlanda’dan satın alınmakta ve
müşterilere yeniden satışı sırasında distribütör için IBM İrlanda‘nın nihai satış 190
liste fiyatı üzerinden belli bir komisyon oranı uygulanmaktadır. Bu anlamda
Bildem’in rekabet hukuku çerçevesinde yeniden satıcı olarak çalıştığı kabul
edilebilir. Lisansı satılan ürünlerin eğitim ve destek hizmetleri bakımından ise
bağımsız olarak çalışmakta ve fiyatlandırma yapabilmektedir.
Ayrıca Bildem’in Ankara’da ve İstanbul’da eğitim hizmetlerinde görevli 10-15
teknik personeli ve eğitim tesisleri bulunmaktadır.
I.3. IBM-İrlanda ile Bildem Arasındaki Ticari İlişkiler
IBM-İrlanda ile Bildem arasında münhasır olmayan distribütörlük anlaşmasını
da içeren “Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi” mevcuttur. Bildem, ürünlerin yeniden
satışını yapmak üzere lisanslarını IBM-İrlanda’dan satın almaktadır. Bu 200
sözleşmeye göre, her iki taraf da kendi fiyat ve satış koşullarını belirlemede
serbesttir. Benzer şekilde, faaliyetlerinde oluşacak masraflardan da tarafların
kendileri sorumludur. Bildem, sipariş ve ödemelerini IBM-İrlanda’ya
yapmaktadır.
IBM Türk ise, Bildem’e pazarlama ve teknik konularda destek sağlamaktadır.
IBM Türk ile Bildem arasında herhangi bir ortaklık ilişkisi bulunmamaktadır.
Bildem müşterilerini genellikle kendisi bulmaktadır. Ancak bir müşterinin IBM
Türk’e ürünlerle ilgili teknik bilgi sorması halinde gerekli teknik tanıtımları
yapmak üzere IBM Türk, Bildem’i bilgilendirmektedir.
Ürünlerin yeni sürümlerinin sağlanması ve telefon/e-posta desteği uluslararası 210
IBM destek sistemi tarafından sağlanmaktadır. Ancak müşterilerin yerinde
destek veya uygulama geliştirme danışmanlığı ve kılavuzluğu gibi hizmetler
Bildem tarafından verilmektedir.
Bildem tarafından verilen eğitim, yerinde destek ve danışmanlık gibi
hizmetlerin fiyatları ise verilen hizmeti sağlayacak personelin seviyesi, sayısı,
gereken hizmetin türü, zorluk derecesi, müşteri işyerinin uzaklığı ve ulaşım
zorluğu gibi faktörler gözetilerek Bildem tarafından belirlenmektedir.
I.4. THY İhalesinin İncelenmesi
THY’nın uçuş operasyonlarının ve diğer bilgi işlem operasyonlarının
planlanması, geliştirilmesi ve yönetilmesinde kullanılan Web ve Client Server 220
uygulamalarının konfigürasyon, değişiklik yönetimi ve modelleme alt yapısının
oluşturulması için yazılım lisansı ve gerekli hizmetlerin temini amacıyla
12.7.2004 tarihinde yapılan ihalede verilen tekliflere ilişkin değerlendirmelerin
ve yapılan seçimin gerekçelerin yer aldığı THY Genel Satınalma Başkanlığı
Kurulu Kararı’nda;
- İdari ve teknik şartnamenin istek ünitesince belirlenen Bildem, BTG ve
CA firmalarına iletildiği,
05-07/62-27
6
- 12.7.2004 tarihinde söz konusu 3 firmanın kapalı zarfla teklif
mektuplarının THY’na intikal ettiği,
- Tekliflerin okunmasını takiben istek ünitesi yetkililerinin inceleme 230
yapmak üzere süreye ihtiyaç duymaları üzerine 16.7.2004 tarihine
kadar kararın ertelendiği,
- 16.7.2004 tarihinde 2. oturumun yapıldığı,
- İstek ünitesi yetkililerinin yaptıkları teknik değerlendirme sonucunda;
o Tek opsiyon ile ihaleye katılan CA firmasının teknik şartnamenin
5.1.4., 5.2.6., 5.2.7., 5.3.13. ve 5.2.15. maddelerini
karşılamadığının,
o 6 opsiyon ile ihaleye katılan BTG firmasının değerlendirilen
Opsiyon 2 ve diğer tüm opsiyonlarının teknik şartnamenin 4.2.,
5.2.15. ve 5.2.22. maddelerini karşılamadığının, 240
o Bildem’in ise 1b opsiyonlu teklifinin teknik şartnameyi tam olarak
karşıladığının
tespit edildiği,
- CA ve BTG firmalarına tekliflerini teknik şartnameye uygun hale getirip
getiremeyeceklerinin sorulduğu ancak alınan yanıtlardan şartnameyi
karşılayamayacaklarının anlaşıldığı,
- Bildem ile gerekli pazarlığın yapıldığı ve bu pazarlık sonucunda
firmanın
o adet Rational Clearcase/Clear Quest Bundle Floating
adet Rational Rose XDE Developer for Java Authorized User 250
ürünlerini yıl bakım/destek ile ve
Değişiklik yönetimi için kişiye kullanıcı eğitimi, kişiye
yönetici eğitimini,
Modelleme için kişiye kullanıcı eğitimini,
KDV hariç toplam USD bedelle vermeyi ve yıl boyunca ilave
alımlar için de bu fiyatların geçerli olacağını kabul ve taahhüt
ettiği,
- ihale konusu ürünlerin Bildem’den alınmasına Alım Satım
Yönetmeliği’nin 26. maddesi uyarınca oybirliği ile karar verildiği
belirtilmektedir. 260
I.4.1 Bildem Tarafından Verilen Fiyat Teklifinin İncelenmesi ve
Maliyetlerle Karşılaştırılması
Bu bölümde THY ihalesinde Bildem’in verdiği teklif ile teklife konu ürün ve
hizmetlerin maliyetleri karşılaştırılacaktır.
THY ihalesinde Bildem ile THY arasında yapılan görüşmeler sonucunda
yeniden düzenlenen alım miktarları ve hizmetler için Bildem’in teklifinin
detaylarına aşağıda yer verilmektedir.
Bildem, adet “floating” Change Management Solution yazılım lisansı, adet
XDE yazılımı lisansı, bu ürünlerin yıllık bakım yazılımları ve bu ürünlerle ilgili 270
eğitim, yerinde destek ve pilot proje uygulaması hizmetleri için yıllığına
toplam USD teklif etmiş ve bu teklif THY tarafından kabul edilmiştir.
Yukarıda anılan yazılım lisansları için Bildem, IBM-İrlanda’ya USD
ödemiştir. THY’ye günlük bir eğitim verilmesi planlanmıştır. Pilot projeler
için günlük mesai harcanması tahmin edilmektedir. Yerinde destek için
05-07/62-27
7
ayda günden yıl boyunca gün hizmet verilmesi planlanmıştır. Eğitim,
yerinde destek ve pilot projeler için THY’ye verilecek bir günlük hizmetin
maliyeti USD olarak hesaplanmıştır. Bu maliyetin oluşumda; hizmet verecek
personelin günlük maliyetinin yanında dokümantasyon, ulaşım maliyetleri gibi
yan unsurlar dikkate alınmıştır. Hizmeti verecek personelin maliyeti, bu 280
personelin aylık ücretinin çalıştığı gün sayısına bölünmesiyle bulunmuştur.
Ayrıca ihale ve finansman giderleri bulunmaktadır. Tüm bu giderler ile THY’ye
verilen teklif ve maliyetler aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo 1: Bildem’in THY ihalesindeki teklifi ile maliyetlerinin karşılaştırılması
Maliyet kalemleri Tutar (USD)
Yazılımların IBM’den alış bedeli
gün eğitim
gün pilot proje geliştirme maliyeti
gün (ayda gün, yıl) yerinde destek maliyeti
İhale sözleşme, kati teminat masrafları
Finansman
Toplam maliyet
Toplam ihale teklifi
Kar
Yukarıdaki hesaplardan, Bildem’in THY’ye ihalesinde, yazılımların alış
bedelleri, bu ürünlerle ilgili verilmesi düşünülen eğitim, yerinde destek ve proje
geliştirme hizmetleri ve diğer masraflar karşılığında oluşan maliyetlerin altında
bir satış gerçekleştirmediği sonucuna ulaşılmıştır.
290
I.4.2. THY İhalesinde Konu Edilen Ürünlerin IBM-İrlanda Tarafından
Bildem’e Satış Bedelleri
THY ihalesinde konu edilen ürünler ile bu ürünlerin izleyen yıl piyasa
sürülecek yeni sürümlerinin, IBM-İrlanda tarafından yeniden satış amaçlı
olarak Bildem’e satışı aşağıda yer verilen fiyatlardan gerçekleşmiştir.
Tablo 2: IBM-İrlanda’dan Bildem’e yapılan satış
Ürün adı Ürün
Adedi
Birim Bedeli
(USD)
Toplam Bedel
(USD)
D5381LL-
Rational ClearCase Change Management
Solution (Bundle), Floating
E012XLL-
Rational ClearCase Change Management
Solution, Floating, Maintenance Renewal
D53NRLL-
Rational Rose XDE
E019ALL-
Rational Rose XDE, Maintenance
Renewal
TOPLAM
IBM-İrlanda tarafından THY ihalesi özelinde Bildem’e yapılan satışlarda 300
yazılım bedellerinin, bazı diğer kullanıcılara sunulan fiyatların üstünde olduğu
görülmektedir. Bu durumda IBM-İrlanda’nın THY ihalesi bağlamında özel bir
05-07/62-27
8
indirim yaptığı ama bu indirimin bazı diğer son kullanıcılara uygulanan
fiyatlarının üstünde kalması sebebiyle Bildem’e “olağan dışı düşük bir
fiyatlama” imkanı tanıyacak nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
J.1. Hakim Durum
Şikayet konusu davranışların 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal
doğurabilecek nitelikte davranışlar olmadığı tespit edildiğinden, hakim durum 310
incelemesinin yapılmasına ihtiyaç duyulmamıştır.
J.2. Fiyat-Maliyet farkı
THY ihalesinde konu edilen ürünlerle ilgili olarak IBM-İrlanda’nın yeniden satış
amacıyla Bildem’e yaptığı satışlarda Bildem’in talebi üzerine özel bir indirim
sağladığı görülmesine rağmen, bu indirim sonucunda oluşan satış bedelinin
IBM-İrlanda’nın bazı diğer müşterilerine yaptığı satış bedellerinin altında
olmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda IBM-İrlanda’nın THY ihalesi özelinde
“olağandışı düşük bir fiyat” uygulamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
320
Diğer yandan, Bildem’in THY ihalesinde maliyetlerinin altında bir satış
gerçekleştirmediği anlaşıldığından, Bildem’in bu ihaledeki fiyatlama
stratejisinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal yaratacak bir
davranış olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Hakkında önaraştırma açılan diğer teşebbüs olan IBM Türk’ün ise, THY
ihalesi kapsamında yapılan satış işleminde IBM-İrlanda ve Bildem arasındaki
iletişime aracılık etmek dışında herhangi bir fonksiyonu olmadığı, satış
işleminin tamamıyla Bildem’in kendi ad ve hesabına gerçekleştiği tespit
edilmiştir. Bu nedenle, IBM Türk hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında bir 330
işlem yapılmasına gerek görülmemiştir.
J.3. Niyet
Raportörlerce Bildem ve IBM Türk adlı teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde, Bildem veya IBM Türk’ün şikayetçi teşebbüsü hedefleyen ve
bu yönde stratejik davranış geliştirildiğini gösteren herhangi bir belgeye
ulaşılamamıştır. Bu sebeple 4054 sayılı Kanun anlamında rakip teşebbüsün
faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddiasını destekleyecek bir “niyet”ten bahsetmek
mümkün gözükmemektedir. 340
J.4. THY İhalesi Özelinde Değerlendirme
Dosya mevcudunda yer alan şikayet konusu “THY Konfigürasyon Yönetimi,
Değişiklik Yönetimi ve Modelleme Yazılım Aracı ve Hizmet Alım İhalesi”yle
ilgili olarak THY yetkililerinin açıklamalarından, katılan firmalardan CA ve
BTG’nin ihalenin bazı teknik gereklerini karşılamadıkları anlaşılmıştır. İhalede,
ilk teklifler alındıktan sonra THY ile Bildem arasında yapılan görüşmelerde,
THY tarafından önce talep edilen isme kayıtlı lisanslama şeklindeki modelden
vazgeçilip, değişken kullanıcılı lisanslama modelinde karar kılınmasıyla 350
alınacak lisans miktarlarının azalması söz konusu olmuştur. Ayrıca Bildem’in
05-07/62-27
9
bu ürünleri bir paket halinde sunması ve IBM-İrlanda’dan sağlanan indirim
sayesinde THY’nin ihtiyacı ilk verilen tekliflere oranla daha düşük bir teklifle
karşılanır hale gelmiştir. Raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde, Bildem
ve IBM Türk’ün rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırmayı amaçlayan bir davranışı
gösteren bilgi ve belgelere rastlanılmamıştır. Ayrıca, Bildem tarafından
THY’ye yapılan satışların bu satışlarla ilgili olarak oluşan maliyetleri
karşıladığı tespit edilmiştir. Diğer yandan IBM-İrlanda tarafında Bildem’e
yeniden satış amacıyla satılan yazılım bedellerinde belli bir indirim
uygulanmış olmasına rağmen, bu indirim miktarının IBM-İrlanda’nın diğer 360
müşterilerine yaptığı satışların bedellerinden düşük olmadığı tespit edilmiştir.
Bu gerekçelerle şikayet konusu hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ:
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
IBM Türk Ltd. Şti. ve Bildem Bilgisayar Destekli Mühendislik Ltd. Şti.’nin
yazılım geliştirme piyasalarında Bilgi ve Teknoloji Grubu Eğitim Danışmanlık
İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından yapılan şikayet çerçevesindeki 370
faaliyetlerinin ve fiyatlandırma davranışlarının 4054 sayılı Kanun’u ihlal
etmediğine, dolayısıyla soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına;
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy