Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-42 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-20/229-67
Karar Tarihi : 31.3.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Mehmet ÖZDEN, Levent KUTOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - ISS Global A/S
- Proser Yönetim ve Eğitim Hizmetleri, Temizlik, Tekstil, 20
Gıda ve Bilgisayar Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. İsenbike Bilgili KAVAK
Eski Büyükdere Cd. No:22 Park Plaza Kat: 11
34398 Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - ISS Global A/S
30 Bredgade DK-1260 Copenhagen, DANİMARKA
- ISS Denmark A/S
31 Moentmestervej, 2400 Copenhagen, DANİMARKA
- ISS Finans A/S 30
30 Bredgade DK-1260 Copenhagen, DANİMARKA
- ISS Venture A/S
30 Bredgade DK-1260 Copenhagen, DANİMARKA
- Dört U İnşaat Taahhüt Turizm Gıda Tekstil ve Eğitim
Hizmetleri Sanayi A.Ş.
Bağlar Mh. Koçman Cd. No:41 C Blok Kat:2
Güneşli/İstanbul
- Fuat Cem UYGUN
Aydınlık Sk. Tekfen Sit. Villa 35 1. Ulus/İstanbul
- Cavit HABİB 40
Balabandere Cd. Bay İstinye Konakları No:51/A D:2
34460 İstinye/İstanbul
- Alihan HAYDAROĞLU
Şehit Erdoğan İban Sk. No:5/10 Akatlar/İstanbul
05-20/229-67
2
- Yeliz ESTAŞ
Etiler 2. Ulus Mh. Müderris Salih Rüştübey Sk.
Üçler Apt. B Blok No:5/21 Beşiktaş/İstanbul
- Mete AYAN 50
1. Levent Korukent Yolu Aydın Sit. No:25
Beşiktaş/İstanbul
- Müge AYAN
1. Levent Korukent Yolu Aydın Sit. No:25
Beşiktaş/İstanbul
- Ebru YARCAN
Ulus Mh. Yol Sk. Koru Apt. Kat:1 No:51
Beşiktaş/İstanbul
- Ela AYDOĞAN
Derbent Mh. İTÜ İnşaat Müh. Koop. A-Blok No:1 D:10 60
Sarıyer/İstanbul
- Kemal Engin ÜSTEL
Bağlar Mh. Koçman Cd. No:41 C Blok Kat:1, 2, 3
Güneşli/İstanbul
- Nadide SALTIEL
Akatlar Mh. Tepecik Yolu Devran Apt. No:1/15
Beşiktaş/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: ISS Global A/S, ISS Denmark A/S, ISS Finans A/S ve
ISS Venture A/S (ISS Grubu) tarafından, Proser Yönetim ve Eğitim 70
Hizmetleri, Temizlik, Tekstil, Gıda ve Bilgisayar Hizmetleri Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Proser) hisselerinin %70’inin devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2005 tarih ve 1502 ile intikal eden
bildirim üzerine, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 18.3.2005 tarih ve 2005-4-42/Öİ-05-MÖ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 28.3.2005 tarih, REK.0.08.00.00/59 sayılı Başkanlık 80
önergesi ile 05-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Bildirimi yapılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’ndan
izin alınması gereken bir işlem olduğu, ancak işlem sonrasında pazar payında
işleme bağlı dikkate değer bir artış meydana gelmemesi dolayısıyla, 4054 Sayılı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, hakim durum yaratılması yahut mevcut bir
hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmayacağı, 90
- Devralma sözleşmesinde yer alan rekabet sınırlamalarının süresinin 2 yıl ile
sınırlanması halinde bildirime konu devralma işlemine izin verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
05-20/229-67
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 100
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı; bina içi ve dışı bakım,
temizlik, güvenlik, yönetim ve hazır yemek hizmetlerini kapsayacak şekilde,
"bakım hizmetleri pazarı" olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 110
H.2.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
Bildirime konu sözleşme çerçevesinde, mevcut 11 hissedara ait %70 oranındaki
Proser hissenin %99,99’u ISS Global A/S’ye, %0,01'i de diğer ISS grubu
şirketlerine (her birine birer hisse verilmek suretiyle) devrolunacaktır. Devir sonrası
ISS grubu dışında Proser’in eski hissedarlarından Fuat Cem UYGUN Proser’de
%30 oranında azınlık hissedar olarak kalmaya devam edecektir.
Söz konusu hisse devri sonucunda Proser'in kontrolüne ISS Grubu sahip 120
olacaktır. Bu nedenle, anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya
Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” olarak tanımlanan bir
devralmadır.
Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde
yer alan, “birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, 130
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, devralanın ilgili ürün pazarında halihazırda
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Söz konusu işlem neticesinde hisseleri
devredilecek olan Proser’in 2004 yılı cirosu ise, 67.127.302 YTL olup 1997/1 sayılı
Tebliğ’de öngörülen ciro eşikleri aşılmaktadır. Bu çerçevede, bildirimi yapılan
işlem anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir. 140
Bununla birlikte, devralan ISS Grubu'nun ilgili ürün pazarında faaliyeti
bulunmaması nedeniyle, devir işlemi sonucunda pazarın yapısı
değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratılması
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı
kanaatine varılmıştır.
05-20/229-67
4
H.2.2. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
150
Devralma işlemlerinde, tarafların bekledikleri ticari faydanın istenilen düzeyde elde
edilebilmesi için belirli bir süreyi aşmayacak şekilde rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmesi gerekli olabilmektedir.
Bildirim konusu işlemin dayanağını oluşturan "Hisse Devir ve Satın Alma
Sözleşmesi"nin 10.2. maddesinde düzenlenen rekabet yasağı uyarınca Proser’in
hissedarları, ISS grubu ile devre konu işlemin tamamlanmasını takip eden 3 (üç)
yıl boyunca sözleşmeye konu hizmetlerin temini hususunda rekabet etmemeyi
kabul ve taahhüt etmektedirler. Bu maddenin ihlal edilmesi halinde, bir cezai şart
öngörülmüştür. 160
Buna göre, satıcılar devralma işleminin gerçekleşmesinden itibaren 3 yıl boyunca,
- Türkiye’de Proser'le rekabete girmelerine neden olacak bir işle veya böyle bir işe
zemin hazırlayacak faaliyetlerle ilgilenmeyecekler,
- Proser'in rakibi olan şahısların -doğrudan veya dolaylı- kontrolü altındaki bir
şirketi alamayacak veya böyle bir şirkette pay sahibi olamayacaklar,
- Proser’in Türkiye’deki bir müşterisini elde etmeye çalışmayacaklar,
- Proser’in Türkiye’de tedarikte bulunduğu herhangi bir şahsa mal veya hizmet
temininde bulunmayacaklar, 170
- ISS Grubu veya Proser’in önemli bir çalışanı, yöneticisi, direktörü veya bağımsız
yüklenicisi olarak devir tarihinden önceki 3 yıl boyunca görev yapmış herhangi bir
kişiyi işe alamayacaklardır.
Devralma işlemlerine ilişkin sözleşmelerde yer alan satıcının devir işleminden
sonra alıcıyla rekabet etmemesine dair hükümler bir takım koşulların sağlanması
durumunda yan sınırlamalar olarak nitelendirilmekte, bu sınırlamalar alıcı
tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam olarak alınmasının bir aracı olarak
değerlendirilmektedir. Devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan
sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi 180
için söz konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması
gerekmektedir.
Bu çerçevede, yan sınırlamalar kapsam, süre ve coğrafi alan açısından amacını
aşar nitelikte olmamalı, özellikle kısıtlamanın süresi kabul edilebilir bir dönemi
kapsamalıdır. Söz konusu sürenin belirlenmesinde işin teknolojisi, devredilen
faaliyetin know-how seviyesi ve müşteri portföyünün devri gibi hususlar göz
önünde bulundurulmaktadır.
190
İnceleme konusu işlemde hisselerle beraber, müşterilerle yapılan sözleşmeler ve
müşterilerle ilgili diğer bilgiler de alıcıya devredilmektedir. Bu unsurlar gözönünde
bulundurularak yapılan inceleme sonucunda işlemle birlikte ticari itibar devrinin de
gerçekleştiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte, dosya mevcudu bilgilere göre, söz
konusu işlemde bir know-how devri gerçekleşmemiştir. Bu nedenle rekabet
sınırlamalarının süresinin 2 yılı aşmaması gereklidir.
05-20/229-67
5
Buna göre, Sözleşme ile getirilen rekabet yasaklarının incelenmesi sonucunda; -
yasakların nitelikleri dikkate alınarak- 2 yıllık süre sınırlamasının getirilmesi
halinde, “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar 200
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerine uygunluk sağlanacağı, bu
çerçevede söz konusu yasakların işlemin gerçekleşmesi için zorunlu, devralma ile
doğrudan ilgili, makul ve objektif olduğu; dolayısıyla asıl işlem olan devralmanın
“yan sınırlama”sını oluşturduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Bildirime konu işlemin 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması 210
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir
işlem olmakla birlikte, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden olan bir işlem
olmadığına;
2) "Hisse Devir ve Satın Alma Sözleşmesi" ile getirilen rekabet etmemeye ilişkin
yasakların süresinin 2 (iki) yıl ile sınırlanması halinde bildirime konu devralma
işlemine izin verilmesine; 220
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
04-77/1091-273
6
31.03.2005 tarih ve 05-20/229-67 Sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Sözleşme ile getirilen, 3 yıllık rekabet etmemeye ilişkin yasakların
süresinin 2 yıl ile sınırlanması halinde, mezkûr işleme ya da devralmaya izin
verilebileceği şeklindeki Kurul Kararı’na aşağıdaki gerekçelerle katılmıyoruz:
1.Bildirime konu işlem taraflarca imzalanan belli bir “Hisse Devir ve Satın Alma
Sözleşmesi” çerçevesinde gerçekleşen bir devralmadır. Sözleşme, belirli
müzakerelerden sonra ulaşılan bir mutabakat metnidir. Bazı şart ve sınırlamaların,
bir devralma bedeli karşılığında , pazarlık yapılarak belirlendiği ve uzlaşmanın,
buna bağlı olarak sağlandığı unutulmamalıdır.
2.Rekabet Kurulu, taraflarca 3 yıl olarak kabul edilen rekabet yasağının 2 yıla
indirilmesini ister iken, aksi halde, rekabete aykırılık teşkil eden bir durumun ortaya
çıkacağını öngörmüş olmalıdır. Hisselerle birlikte, müşteri bilgilerinin ve ticari
itibarın da alıcıya devredildiği böyle bir işlemde, 3 yıllık çeşitli rekabet yasaklarının
“ yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerine uygun olmadığını ileri sürmek ve bunun
yerine 2 yıllık bir süreyi izin şartı olarak bildirmek, işlemin ortadan kalkmasına yol
açabilecek bir değerlendirme ve karardır.
3. Rekabet hukuku ve politikası, bireysel ilişkilerin, ikili veya çok taraflı
sözleşmelerden doğacak işbirliği, birleşme veya devralmaların, rekabete aykırı olup
olmadığını değerlendirirken, bunların özellikle, sektörel ve makro ekonomik etkileri
veya sonuçları üzerinde durmalıdır. 3 yıllık bir rekabet kısıtının, yan sınırlama
olarak kabul edilmemesinin, rekabet açısından daha makul, ekonomik ve teknik
açıklamaları olmalıdır.
Müfit SONBAY Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy