05-30/372-91
1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-33 (ilk inceleme)
Karar Sayısı : 05-30/372-91
Karar Tarihi : 5.5.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Zeynep GÖÇER
C. ŞİKAYET EDEN: - (…………………………)
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Ankara Kahveciler Odası
GMK Bulvarı 45/6 Maltepe / Ankara
- Salon Cumhuriyet (Abbas SARIKAYA)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Murat (Tahir AYDIN)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Saydam (Battal AKKAYA)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Uludağ (M.Nuri POLAT)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Canlar (Hasan HÜSEYİN)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Başkent (Zeki YILMAZ)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Stad (Kaplan YAPAR)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
- Salon Demirbilek (Kamber DEMİRBİLEK)
Tuzluçayır Mah. Mamak/Ankara
05-30/372-91
2
E. DOSYA KONUSU: Ankara Kahveciler Odası yönetim kurulu üyeleri ile
Salon Cumhuriyet, Salon Murat, Salon Saydam, Salon Uludağ, Salon
Canlar, Salon Başkent, Salon Stad ve Salon Demirbilek kahve-kıraathane
işletmecilerinin anlaşarak çay fiyatlarını belirledikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2005 tarih ve 1456 sayı ile
intikal eden başvuruda özetle; Ankara Kahveciler Odası'nın bazı kahve-
kıraathane sahipleri ile anlaşarak çay fiyatlarını belirlemesinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiği iddia
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 7.3.2005 tarih ve 1456
sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 14.4.2005, 2005-3-33/İİ-05-
ÜG sayılı ilk inceleme raporu 29.4.2005 tarih, REK.0.07.00.00/71 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ancak
yapılan oylama sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde öngörülen
karar yeter sayısının oluşmadığı anlaşıldığından, anılan maddenin ikinci
fıkrasında öngörülen yöntemin izlenmesine karar verilmiştir. Söz konusu
dosya, Kurul’un 05-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet başvurusuna konu
iddialar hakkında, mevcut bulguların ciddi nitelikte bulunması nedeniyle
Ankara Kahveciler Odası ile Salon Cumhuriyet, Salon Murat, Salon Saydam,
Salon Uludağ, Salon Canlar, Salon Başkent, Salon Stad ve Salon Demirbilek
teşebbüsleri hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasının uygun olacağı ifade edilmektedir.
İ. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuru ekinde yer verilen, şikayet konusu anlaşma Ankara Kahveciler
Odası'nın fiyatını belirlediği, internet kafe, kahvehane ve çay ocaklarında
bardakta satışa sunulan çay fiyatlarına ilişkindir. Söz konusu işletmelerde
satışa sunulan içecekleri sıcak ve soğuk içecekler olmak üzere iki ana gruba
ayırmak mümkündür. Genel olarak, sıcak içeceklerle soğuk içecekler birbirinin
ikamesi değildir. Çay; kahve, neskafe, oralet benzeri ürünlerle birlikte sıcak
içecekler gurubunda yer almaktadır. Anlaşmanın kahvehaneler ve
kıraathanelerde satışa sunulan bardak çay fiyatını belirlemeye yönelik olduğu
göz önüne alındığında; tüketicisi gözünde çayın diğer sıcak içeceklere göre
ikamesi son derece düşük düzeydedir. Bu itibarla ilgili ürün pazarı, olarak
sıcak içecekler grubunun alt pazarında yer alan internet kafe, kahvehane ve
çay ocakları gibi işletmelerde "bardak veya fincanda satışa sunulan demleme
veya poşet çay" olarak tespit edilmiştir.
05-30/372-91
3
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ankara Kahveciler Odası Ankara ilindeki internet kafe, kahvehane ve çay
ocaklarının bağlı bulunduğu bir meslek odasıdır. Şikayete konu anlaşma ise
Mamak ilçesine bağlı Tuzluçayır mahallesindeki kıraathanelere yönelik olarak
yapılmıştır. Ayrıca ilgili ürün sadece satışa sunulduğu mekanda tüketilebilir bir
ürün olup herhangi bir şekilde farklı bölgelere dağıtımı mümkün değildir.
Benzer şekilde ürünün niteliği gereği ilgili ürünün fiyatındaki farklılıklar sadece
yakın çevresindeki mekanlar arasında bir tercih unsuru oluşturabilir. Bu
verilerden hareketle Ankara ilinin bir üst pazar olduğu coğrafyada "Mamak
ilçesi Tuzluçayır mahallesi sınırları" ilgili coğrafi pazar olarak belirlenmiştir.
I. 2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Ankara Kahveciler Odası yönetim kurulu üyeleri ile bazı kahve-kıraathane
sahipleri anlaşarak çay fiyatlarını 40 YKR olarak belirlemiş ve imzaladıkları
centilmenlik sözleşmesi adında bir tutanak ile de bu anlaşmaya uymayanlara
Ankara Kahveciler Odası tarafından cezai işlem uygulanacağı belirtilmiştir.
Şikayet sahibi (……………………………), çeşitli baskılara rağmen bu tutanağı
imzalamadığını belirtmiştir. 3.3.2005 tarihli şikayete konu TUTANAK'ta
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
"Tuzluçayır mahallesinde yapılan kahveciler arası dayanışma toplantısında
tarifelerle birlikte uyulması konusunda centilmenlik anlaşmasına karar
verilmiştir. Alınan karar gereği 7.3.2005 tarihi sabahtan itibaren çayın fiyatının
400.000 TL (40YKR) olarak belirlenip satılacaktır. Bu anlaşmaya uymayanlar
şimdiden Ankara Kahveciler Odasının yönlendireceği cezai işlemleri kabul ve
taahüt ederler.”
Söz konusu tutanak Ankara Kahveciler Odası Başkan Vekili Necati Ulukan,
Ankara Kahveciler Odası Yönetim Kurulu Üyesi Özer Alemdar, Salon
Cumhuriyet adına Abbas Sarıkaya, Salon Murat adına Tahir Aydın, Salon
Saydam adına Battal Akkaya, Salon Uludağ adına M.Nuri Polat, Salon Canlar
adına Hasan Hüseyin, Salon Başkent adına Zeki Yılmaz, Salon Stad adına
Kaplan Yapar ve Salon Demirbilek adına Kamber Demirbilek tarafından
imzalanmıştır.
Söz konusu anlaşmada Başkan Vekili ve Yönetim Kurulu üyesi vasıtasıyla
sözleşmeye taraf olan ve sözleşmede belirtilen esaslara uymayanlara yönelik
yaptırımı yerine getirecek olan Ankara Kahveciler Odası; 507 sayılı Kanun'a
göre kurulmuş olan kamu kurumu niteliğini haiz tüzel kişiliğe sahip bir meslek
kuruluşudur. 507 sayılı Kanun’un 125. maddesinde ise bu Kanun’a tabi esnaf
ve sanatkarlarca üretilen mal ve hizmetlerin ücret tarifelerinin, bağlı
bulundukları odalarca hazırlanacağı ve mensubu oldukları birlik başkanlar
kurulunda onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği belirtilerek, gerektiğinde
Başkanlar Kurulu’nun bu yetkisini Birlik Yönetim Kurulu'na devredebileceği
hükme bağlanmıştır. Bu hükümden de anlaşıldığı üzere fiyat tarifelerini
hazırlama yetkisi kahveci odalarındadır. Ancak “Esnaf ve Sanatkarlarca
05-30/372-91
4
Üretilen Mal ve Hizmetlerin Ücretlerinin Düzenlenmesi Hakkında
Yönetmelik”in 4. maddesi gereği Kahveci Odaları tarafından hazırlanıp Esnaf
ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlar Kurulu’nca onaylanan tarifede yer
alan fiyatlar azami hadleri göstermektedir.
Ankara Kahveciler Odası'na ait internet sayfasından anlaşıldığı üzere; Ankara
Kahveciler Odası, en son 23.2.2004 tarihinde internet kafe ve çay
salonlarındaki içecek, yiyecek ve internet tarifelerini hazırlamış ve bu tarifeler
Ankara Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Yönetim Kurulu'nun 27.2.2004
tarih ve 2004/22 sayılı kararı ile onaylanmış ve yürürlüğe girmiştir. Bu tarifeye
göre çay fiyatları; Sal-1.Sınıf'ta 65 YKR, İnternet Kafe'de 1 YTL, 2-3.Sınıf'ta 50
YKR ve Çay Ocağında 40 YKR'dir.
Yukarıda bahsedilen 3.3.2005 tarihli tutanaktan anlaşıldığı üzere 8 kahvehane
sahibi, Ankara Kahveciler Odası Başkan Vekili ve Yönetim Kurulu üyesinin
önderliğinde çay fiyatlarını 40 YKR olarak tespit etmişlerdir. Bu şekilde bir
eylemin 4054 sayılı Kanun'a aykırılık oluşturabileceğinden hareketle, şikayet
konusu uygulamalara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak Ankara
Kahveciler Odası'na yazılı görüş bildirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikayet konusu
uygulamalara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak Ankara Kahveciler
Odası'na yazılı görüş bildirilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-30/372-91
5
KARŞI OY GEREKÇESİ
(05.05.2005 tarihli ve 05-30/372-91 sayılı Kurul Kararı)
Ankara Kahveciler Odası Başkan Vekili ve bir Yönetim Kurulu Üyesinin
önderliğinde bazı kahve-kıraathane işletmecileri çay fiyatlarını belirlemek
amacıyla centilmenlik anlaşması imzalamış ve anlaşmaya uyulmaması
halinde yaptırım uygulanacağı hususunu karara bağlamışlardır. Bu anlaşma,
hepsi tarafından imzalanmış, tereddüt doğurmayan bir belge niteliğinde olup,
Bilgi Notu ekinde sunulmuştur. Raportörler, Kanun’un 40 ıncı maddesi
uyarınca ön araştırma açılmasını önermiştir.
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine açıkça aykırı bu eylemin
ayrıntılı ele alarak soruşturma açılıp açılmamasını tespit amacıyla bir ön
araştırma yapılması gerekirken, çoğunluk oyuyla hiçbir gerekçe
gösterilmeksizin Ankara Kahveciler Odasına, şikayet konusu uygulamalara ne
şekilde son vereceklerine yönelik görüş bildirilmesi yönünde karar alınmıştır.
Mevzuata aykırı ve Kurulun istikrarlı uygulamalarına ters düşen bu
karara katılmıyoruz.
Murat GENCER Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy