Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-68 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-30/379-93
Karar Tarihi : 5.5.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Hakan SABUNCU, Sezin ELÇİN, Bekir KOCABAŞ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : BAE Systems plc.
Temsilcisi: Av. Gülperi YÖRÜKER, Av. Berrak ZORLU
Ahi Evran Cd. Polaris Plaza Kat:8 D:40 Maslak/İstanbul 20
D- TARAFLAR : - BAE Systems plc.
Stirling Square 6 Carlton Gardens London
SW1Y5AD İngiltere
- United Defense Industries
1525 Wilson Boulevard Suite 700 Arlington Virginia
22209-2411 ABD
E- DOSYA KONUSU: BAE Systems plc. (BAE)’nin tamamına sahip olduğu bağlı 30
şirketi BAE Systems North America Inc. (BAENA)’nin United Defense Industries
Inc. (UDI) hisselerinin tamamını devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 26.4.2005 tarih ve 2605 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 27.4.2005 tarih,
2005-4-68/BD-05-HS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 29.4.2005 tarih,
REK.0.08.00.00/115 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-30 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan işlemin, tarafların
toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bulunduğu; bu işlem sonucunda, ilgili ürün
pazarında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da
05-30/379-93
2
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle, talep edilen iznin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
50
H.1. Sektör Hakkında Genel Bilgiler
Savunma sanayi sektöründe gerçekleşen birleşme devralmalara ilişkin
değerlendirmelerde, sektörün kendine özgü bazı özelliklerinin dikkate alınması
gereklidir. Bu özelliklerden en önemlisi, savunma sanayi pazarının tek alıcının
bulunduğu bir piyasa özelliğine sahip olmasıdır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları
dahilinde savunma sanayi ürünlerinin tek alıcısı -dönem dönem İçişleri Bakanlığı’nın
da alımları olmakla birlikte- Milli Savunma Bakanlığı’dır.
Sektöre ilişkin bir diğer husus da, talep ve tedarik yapısına ilişkindir. Şöyle ki, tek alıcı 60
durumundaki Milli Savunma Bakanlığı’nın ihtiyaçları yıldan yıla değişik ürün veya
ürün gruplarına yönelebilmekte; bu ihtiyacın talebe dönüşmesi ise, güncel ekonomik
ve siyasi gelişmelere bağlı olarak gerçekleşmektedir. Ayrıca, savunma sanayi
ürünlerinin temini, genellikle ihale yoluyla sağlandığından; herhangi bir ürünle ilgili
ihaleyi kazanan bir firma anılan ihale ile ilgili tedariğin sürdüğü yıllarda yüksek bir
pazar payına sahip olmakta, ancak sonraki yıllarda pazar payı sıfırlanabilmektedir.
İhalelerde tercihlerin oluşmasında ise, sadece ürünün fiyatı, kalitesi veya sunulan
destek hizmetleri değil, Milli Savunma Bakanlığı’nın güncel siyasi gelişmelere de
bağlı olan, çok kaynaktan tedarik gibi değişik stratejik değerlendirmeleri de etkili 70
olabilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, “zırhlı muharebe araçları ve
alt sistemleri pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 80
Bildirime konu işlemler bakımından ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları"dır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin
(b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devalması veya kontrol etmesi" 90
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebüsler arası birleşme ve
devralma kabul edilmektedir.
05-30/379-93
3
Bildirim konusu işlem, BAE tarafından UDI’nin münhasır kontrolünün devralmasına
ilişkindir. 2005 yılı ortasında tamamlanması öngörülen devralma işlemi sonucunda
UDI, BAENA’nın tamamına sahip olduğu bir şirket haline gelecektir. Ayrıca, dolaylı
olarak, UDI’nin Türkiye’de faaliyet gösteren FNSS'deki %51’lik hissesi ve şirket
üzerindeki müşterek kontrolü de, BAE’ye geçecektir. Bu çerçevede, bildirim konusu
işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
100
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan,
“…birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya
bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü ile izne
tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, söz konusu işlem neticesinde hisseleri devredilecek
olan UDI'nin Türkiye’de müşterek kontrol sahibi olduğu FNSS’nin 2004 yılı cirosu ise
yaklaşık (…………….……) YTL’dir. Buna göre, taraflar ilgili ürün pazarındaki toplam 110
ciroları yönüyle Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini aştıklarından, işlemin -tarafların
toplam pazar payı ve devralanın cirosu dikkate alınmaksızın- Kurulun iznine tabi
olduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, devralan BAE'nin Türkiye’de zırhlı muharebe araçları pazarında
faaliyeti bulunmamaktadır. Teşebbüsün Türkiye’deki faaliyetleri yalnızca savunma
elektroniği ve güdümlü silahlar ile sınırlıdır. Buna ek olarak, Milli Savunma
Bakanlığı’nın ilgili ürünlerin tek alıcısı olması, sektördeki faaliyetlerin büyük oranda
anılan Bakanlığın açtığı ihalelere bağlı olması ve buna bağlı olarak tek alıcının
sağlayıcılarını kolaylıkla değiştirebilmesi, ilgili ürün pazarında kalıcı pazar gücünün 120
oluşumunu ve kullanılmasını zorlaştırdığından (hatta imkansızlaştırdığından),
inceleme konusu devralma işlemi sonucunda söz konusu pazarda bir hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin mümkün olmayacağı
kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; BAE Systems plc.’nin bağlı
kuruluşu BAE Systems North America Inc. vasıtasıyla United Defense Industries
Inc.'i devralması işleminin 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7. 130
maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne
tabi olduğuna; ancak işlem sonucunda ilgili pazarda, aynı Kanun maddesinde
belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına; bu nedenle, bildirime konu hisse devri işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
05-30/379-93
4
Full & Egal Universal Law Academy