Rekabet Kurumu - Karar Sayı 05-31/399-99

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2004-4-25 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 05-31/399-99
Karar Tarihi : 6.5.2005

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B- RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Uygar GAZİOĞLU

C- BAŞVURUDA
BULUNAN : VDF Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Okan BEYGO 20
Nispetiye Mh. Birlik Sk. Bimak 1 Apt. D:5 Levent/İstanbul

D- TARAFLAR : - VDF Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
Ahi Evran Cd. Polaris İş Merkezi No:1/12 Maslak/İstanbul
- Gönen Motorlu Araçlar Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Şehitler Cd. No:141/1 Alsancak/İzmir

E- DOSYA KONUSU: VDF Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. (VDF) ile Gönen
Motorlu Araçlar Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (GMA) arasında imzalanan
“Yeniden Satıcılık Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya 30
muafiyet tanınması talebi.

F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 8.3.2005 tarih, 1513 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 4.5.2005 tarih, 2005-4-25/MM-05-KOK sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 6.5.2005 tarih, REK.0.08.00.00/122 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- Bildirimi yapılan sözleşmenin; içerdiği rekabet yasağı ve bölge münhasırlığı
hükümlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil ettiği, bu 40
nedenle Sözleşme'ye Menfi Tespit Belgesi verilemeyeceği,

05-31/399-99


2

- Sözleşme'nin 11.2. maddesinde, anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme
ilişkin olarak alıcıya getirilen bir yıl süreli rekabet yasağının, 2002/2 sayılı "Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği" Kapsamı dışında bulunduğu, anılan
düzenlemeye bireysel muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığı,
- Söz konusu maddede yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün, 2002/2 sayılı
Tebliğ'in 5. maddesinin (b) bendinde ifade edildiği şekilde, anlaşma süresince
alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olacak şekilde yeniden 50
düzenlenmesi koşuluyla, Sözleşme'nin anılan Tebliğ’in sağladığı muafiyetten
yararlanabileceği,
- Sözleşme'nin grup muafiyetinden yararlanabilmesini mümkün kılacak
değişikliklerin Rekabet Kurulu tarafından öngörülecek bir süre içinde yapılarak
Rekabet Kurumu’na intikal ettirilmesinin gerektiği; Kurulca gerekli görülen
düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında
soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem
yapılacağının taraflara bildirilmesinin doğru olacağı,
görüşlerine yer verilmiştir.
60
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. Ürün Pazarı

Bildirim Formu’nda sözleşmenin amacı, her tür markadan kullanılmış (ikinci el)
motorlu taşıt alım-satım hizmetlerinin, kurulan franchise sistemi altında yer alan
yetkili satıcı aracılığıyla, tüketicilere DOD markası altında standart bir şekilde
sunumu olarak ifade edilmektedir. 70
Bu çerçevede, başvuru konusu dosya bakımından ilgili ürün pazarı, “ikinci el
motorlu taşıt alım-satım hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.1.2. Coğrafi Pazar

Ülkemizde "ikinci el motorlu taşıt alım-satım hizmetleri pazarı" açısından pazara
giriş, tedarik kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının
bölgesel bir farklılık göstermediği dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye
Cumhuriyeti Sınırları" olarak belirlenmiştir.
80


05-31/399-99


3

H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.2.1. Bildirime Konu Sözleşmenin Amacı ve Niteliği
Bildirime konu "Yeniden Satıcılık Sözleşmesi"nin konu ve amacı, adı geçen
düzenlemenin "Tarafların Niyeti" başlıklı 1. maddesinde aşağıdaki şekilde
açıklanmaktadır:
“VDF Servis, yerli ve yabancı her tür markadan kullanılmış (ikinci el) araç alım 90
satım işlerinin organize edilmesi ve yürütülmesinde, alım satımla ilgili standart
hizmetlerin yapılandırılmasında ve bunların müşterilere sunulmasında özel know-
kow, ticari sır ile teknik ve teorik bilgileri oluşturmuş, bu hizmet alanında uzmanlık
kazanmış bir kuruluştur. Anılan alım satım hizmetlerinin kaliteli bir şekilde işletimi,
yürütümü, tanıtımı ve tüketicilere güvenli kullanılmış araç sunumu için araçların
doğru, isabetli, teknik ve yüksek kalitede değerlendirilmesi, iş planları ve
organizasyonların oluşturulması, reklam, pazarlama, hizmet türleri ve hizmet
seviyeleri ile bunlara ilişkin usul ve prosedürlerin geliştirilmesine ilişkin her türlü
hakları bünyesinde muhafaza etmiştir. Diğer yandan VDF SERVİS, DOD
markasının, DOD ismi, işareti, logosu, renkleri ve tasarımına ilişkin her türlü 100
hakların sahibidir. VDF Servis, anılan hizmetleri ve bunlarla bağlantılı diğer mal ve
hizmetleri DOD markası altında tüketicilere sunmaktadır ve bu hizmeti tüketicilerin
yaygın kullanımına sunmak istemektedir.
Yeniden Satıcı, kullanılmış araç alım satımı işi ve hizmetine ilişkin VDF Servis’e ait
know-how, ticari sır ve teknik ve teorik bilgileri kullanarak, kullanılmış araçların
alım satım hizmetlerinin kaliteli bir şekilde işletimi, yürütümü, tanıtımı ve
tüketicilere güvenli kullanılmış araç sunumu ve en genel anlamı ile kullanılmış
araçların kaliteli ve güvenli alım ve satım hizmetlerinin Bölgede VDF Servis’in
desteği ile kurmayı ve bu hizmetleri DOD markası altında gerçekleştirmeyi ve
sunmayı arzu etmektedir. 110
VDF Servis aşağıda yer alan hükümlere tabi olmak kaydıyla, Bölge dahilinde,
kullanılmış araçların yüksek kalitede teknik ve mali olarak değerlendirilmesi, bu
araçların en güvenli ve uygun koşullarda tüketicilerin kullanımı için satıma
sunulması ve en genel anlamı ile kullanılmış araçların kaliteli ve güvenli alım ve
satım hizmetlerinin DOD markası altında gerçekleştirilmesi, sunulması ve
yürütülmesi için Yeniden Satıcıya lisans vermeyi ve bir DOD markası adı altında
işletme açma hakkını tanımayı kabul etmiştir.”
Bildirimin konusunu oluşturan "Yeniden Satıcılık Sözleşmesi" ile VDF’nin,
kullanılmış araç alım-satım işlerinin organize edilmesi ve yürütülmesinde, ilgili
standart hizmetlerin yapılandırılmasında ve müşterilere sunulmasında sahip 120
olduğu özel know-how, teknik-teorik bilgi, uzmanlık ve DOD markasının kullanım
hakkı bayi konumundaki teşebbüse devredilmektedir. VDF’nin ikinci el araç alım-
satımı konusunda DOD markası ile kurmuş olduğu bir tür franchising sistemi içinde
05-31/399-99


4
yer alan yeniden satıcılarıyla ilişkilerini düzenlemek amacıyla hazırlandığı
anlaşılan söz konusu Sözleşme’nin bir franchise anlaşması olarak nitelendirilmesi
mümkündür.
Anlaşma uyarınca Yeniden Satıcı konumundaki teşebbüs, DOD sistemine
girebilmek için bir defaya mahsus bir giriş bedeli (6.19. madde), aylık olarak bir
Katılım Payı (6.20. madde) ve araç satışı başına bir Komisyon (6.21 ve 6.22.
madde) ödemekte, bunun karşılığında sağlayıcı tarafından öngörülen prosedürlere 130
uymak kaydıyla DOD markası altında ve DOD internet sitesinden de yararlanarak
ikinci el araç-alım satımı gerçekleştirmektedir.
H.2.2. Menfi Tespit İncelemesi
Bildirim formundaki talep doğrultusunda, öncelikle "menfi tespit" değerlendirmesi
yapılmıştır. Sözleşme'ye; alıcıya getirilen rekabet yasakları ile bölge münhasırlığını
düzenleyen 4.1., 4.2., 6.11 ve 11.2. maddeleri 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında yasaklanmış hükümler içerdiği için, Kanun’un 8. maddesi uyarınca
menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.2.3. 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında yapılan inceleme 140
Bildirime konu "Yeniden Satıcılık Sözleşmesi", ikinci el motorlu taşıtların alım-
satımına ilişkin hizmetleri düzenleyen bir dikey anlaşmadır. Bu çerçevede
Anlaşma'nın, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.1
Bildirime konu sözleşmede yer alan rekabeti kısıtlayıcı bazı hükümler 2002/2 sayılı
Tebliğ çerçevesinde incelenmiştir.
Sözleşme'nin 4.1. maddesi aşağıdaki şekildedir:
“Yeniden Satıcı’nın hizmet ve yetki alanı, Bölge ile sınırlıdır. Bölge içinde ya da
dışında doğrudan ya da dolaylı olarak işbu sözleşmede belirtilen Hizmet sunumu
dışında VDA Servis ile rekabet edecek başka bir Hizmet verilmeyecektir…”
150
Sözleşme'nin 4.1. maddesi ile anlaşmada alıcı konumunda bulunan yeniden
satıcıya süresi belirtilmeksizin bir rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir.
6.11. madde de alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünü
güçlendirmektedir:
“Yeniden Satıcı, işbu Sözleşme uyarınca kullanacağı DOD markası ile rekabet
oluşturabilecek kullanılmış araç alım satımı Hizmetleri ile ilgili başkaca hiçbir
markayı, ismi, logoyu, işareti ve benzerlerini kullanmayacak, işletmesinde veya

1 Motorlu taşıtların dağıtımına ilişkin 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Analaşmaları’na İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği'ni, yalnızca yeni (kullanılmamış) araçların yeniden satışına ilişkin anlaşmaları
kapsaması nedeniyle, dosya konusu Sözleşme'ye uygulama imkanı bulunmamaktadır.
05-31/399-99


5
başka bir adreste bulundurmayacak ve bunlar üzerinden faaliyette
bulunmayacaktır.”
160
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendi, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya
beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüklerini muafiyet kapsamı dışında
bırakmaktadır.
Tebliğ'e uygun olarak, sözleşmenin süresini düzenleyen 10.1. maddesinde; “İşbu
Sözleşme imza tarihinden itibaren 2 yıllık bir ön süre için akdedilmiş olup, bu
sürenin sonundan 30 iş günü önce taraflardan herhangi biri sözleşmeyi sona
erdirdiğini diğer tarafa yazılı olarak ihbar etmedikçe işbu sözleşme aynı şartlarla 1
yıllık süre için uzatılmış olacaktır. Bu şekilde sözleşme süresi en fazla 5 yıla kadar
uzatılabilir.” ifadesi yer almaktadır.
İlgili maddede, 2 yıllık olarak belirlenen sözleşme süresi, taraflarca ihbarda 170
bulunulmaması ve uzaması durumunda dahi 5 yıl ile sınırlandırılmış
bulunmaktadır. Bu durum, sözleşmenin rekabet yasağını düzenleyen maddesinin
de 5 yıllık süre ile sınırlanmasına yol açtığından, ilgili maddede öngörülen rekabet
yasağı 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanabilecektir.
Ancak, Sözleşme'de ayrıca anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin
olarak da bir rekabet etmeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Konuya ilişkin 11.2.
madde aşağıdaki şekildedir:
“İşbu Sözleşmenin feshi ya da sona ermesi halinde Yeniden Satıcı sona erme ya
da fesih tarihinden itibaren 1 (bir) yıl süre ile VDF SERVİS ile aynı hizmet alanında
doğrudan ya da dolaylı olarak faaliyette bulunmayacaktır.” 180
2002/2 sayılı Tebliğ’in "Rekabet Etmeme Yükümlülüğü"nü düzenleyen 5.
maddesinin (b) bendi anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak,
alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüklerini ancak aşağıdaki 4 şartın bir
arada varlığı halinde muafiyet şemsiyesi altına almaktadır:
a) Anlaşma konusu mal ya da hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere
ilişkin olması,
b) Anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı
olması,
c) Sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olması,
d) Anlaşmanın sona ermesinden itibaren bir yılı aşmaması. 190
Bildirime konu sözleşmede, Sözleşme'nin sona ermesinden sonraki döneme ilişkin
olarak alıcıya getirilen rekabet yasağının (a), (c) ve (d) paragraflarında sayılan
şartları sağladığı düşünülmektedir. Diğer taraftan, Sözleşme'de getirilen rekabet
yasağı alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı tutulmamış,
anlaşmanın sona ermesini takip eden dönemde alıcının doğrudan ya da dolaylı
05-31/399-99


6
olarak VDF ile aynı hizmet alanında faaliyette bulunmayacağı hükme bağlanmıştır.
Bu haliyle madde, ilgili Tebliğ’de öngörüleni aşan bir sınırlama getirmektedir.
Mevcut haliyle alıcıya geniş kapsamlı bir sınırlama getiren düzenleme, bireysel
muafiyet açısından değerlendirildiğinde, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca
muafiyet tanınabilmesi için varlığı gereken şartlardan olan "rekabetin gereğinden 200
fazla sınırlanmaması" şartının sağlanmayacağı, bu nedenle ilgili maddeye bireysel
muafiyet verilmesinin de mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenle sözleşmenin 11.2. maddesinde yer alan rekabet yasağının Tebliğ
hükmünde belirtildiği üzere, alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı
olacak şekilde, yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
Bildirime konu sözleşmenin diğer hükümlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu
olduğu tespit edildiğinden, yukarıda ifade edilen değişikliğin yapılması kaydıyla
"Yeniden Satıcılık Sözleşmesi'nin mezkur Tebliğ’in sağladığı muafiyetten
yararlanabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
I- SONUÇ 210

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:

1- VDF Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. ile Gönen Motorlu Araçlar Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanmış bulunan ”Yeniden Satıcılık Sözleşmesi”nin;
içerdiği rekabet yasağı ve bölge münhasırlığı hükümlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında ihlal teşkil ettiğine, bu nedenle sözleşmeye Menfi Tespit
Belgesi verilemeyeceğine,
2- Sözleşmenin 11.2. maddesinde, anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme
ilişkin olarak alıcıya getirilen bir yıl süreli rekabet yasağının, 2002/2 sayılı "Dikey 220
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği" Kapsamı dışında bulunduğuna, ilgili
düzenlemeye bireysel muafiyet tanınmasının da mümkün bulunmadığına,
3- Söz konusu maddede yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün, 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinin (b) bendinde ifade edildiği şekilde, anlaşma süresince
alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olacak şekilde yeniden
düzenlenmesi koşuluyla bildirime konu “Yeniden Satıcılık Sözleşmesi”nin anılan
Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanabileceğine,
4- Anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesini mümkün kılacak
değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na bildirilmesine;
Kurulca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi 230


05-31/399-99


7
halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve 17. maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy