Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-43 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-36/452-105
Karar Tarihi : 26.5.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Kürşat ÜNLÜSOY, Alper KARAKURT
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Austria Puma Dassler GmbH
Temsilcileri: Av. Pınar Eryürekli ve Av. M. Togan Turan 20
Beybi Giz Plaza Meydan Sok. No:28 Kat: 10
34398 Maslak / İstanbul
D. TARAFLAR : - Austria PUMA Dassler GmbH
Muencher Bundesstrasse 119 5020
Salzburg/AVUSTURYA
- Milteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Bakır ve Pirinç Sanayicileri Sitesi Baksav Mustafa
Kurtoğlu Caddesi No:9 Beylikdüzü/İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: A.C.K. Spor Giyim Tekstil Ürünleri Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin Milteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait olan %60 oranındaki
hissesinin Austria Puma Dassler GmbH tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.4.2005 tarih ve 2086 sayı ile giren ve
en son 16.5.2005 tarih ve 3254 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 40
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 20.5.2005 tarih, 2005-3-43/Öİ-05-KÜ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu 24.5.2005 tarih, REK.0.07.00.00/88 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-36
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
05-36/452-105
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- A.C.K. Spor Giyim Tekstil Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Milteks Tekstil
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait olan %60 oranındaki hissesinin Austria Puma 50
Dassler GmbH tarafından devralınması suretiyle 1997/1 sayılı Tebliğin 2.
maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiği,
- Söz konusu işlemin, taraf teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarından biri olan spor
ayakkabı pazarındaki cirolarının toplamı yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu, ancak bu işlem sonucunda bir
hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuru konusu işlem taraflarının özellikle spor ayakkabı, spor giyim ve spor
aksesuar ve malzemeleri pazarlarında faaliyet gösterdikleri görülmektedir.
Bildirim Formu’nda; gerek arz, gerekse talep yönünden bakıldığında bu üç ayrı 70
ürün pazarının birbirini ikame etmediğinin düşünüldüğü belirtilmiştir. Anılan ürün
pazarlarından “spor giyim pazarı”nın, kaban, eşofman, mont, tişört, şort, mayo,
çorap ve benzeri ürünler olarak; aynı şekilde “spor aksesuar ve malzemeleri
pazarı”nın çanta, bandana, gözlük, kaykay, top ve benzeri ürünler olarak alt
pazarlara ayrıştırılması da mümkün gözükmektedir. Diğer yandan, markalı
ürünler ile markasız ürünler arasında önemli fiyat farklılıkları bulunması ve
çoğunlukla bu iki ürün grubunun farklı müşterilere hitap etmesi nedeniyle
markasız ürünlerin ilgili ürün pazarına dahil edilmemesi gerekmektedir. Ancak,
markasız ürünlerin markalı ürünler ile sınırlı da olsa ikame edilebileceği göz
önünde bulundurulmalıdır. 80
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde;
tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan
mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir. Tebliğ’de sıralanan
unsurlar ve başvuru konusu işlem kapsamındaki ürünler göz önünde
bulundurularak, ilgili ürün pazarları mevcut dosya bakımından “spor ayakkabı”,
“spor giyim” ve “spor aksesuar ve malzemeleri” pazarları olarak belirlenmiştir.
90
05-36/452-105
3
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli derecede
homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olması, ilgili
coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır.
Dosya konusu ürünler bakımından ülke genelinde bölgesel bir farklılığın
bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları
dahili” olarak belirlenmiştir. 100
H.2. Taraflar
H.2.1. Austria Puma Dassler GmbH (Puma)
Puma, Avusturya kanunları uyarınca kurulmuş, hisselerinin tamamı Puma
Grubu’na ait olan ve esas olarak spor ayakkabı, spor giysiler, spor aksesuar ve
malzemeler alanlarında faaliyet gösteren bir şirkettir.
Puma’nın Türkiye’de Sport Lifestyle Mağazacılık Sanayi ve Ticaret Anonim 110
Şirketi (SLM) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. Bildirim Formu’nda SLM’nin
taraflarca 2003 yılında kurulan bir ortak girişim şirketi olduğu ve Puma’nın lisanslı
ürünlerinin Türkiye’de perakende satımı ve pazarlanmasını üstlendiği
belirtilmektedir.
SLM’nin Yönetim Kurulu; Cemal Bilgingüllüoğlu, Kemal Bilgingüllüoğlu, Pınar
Bilgingüllüoğlu ve Helmut Josef Fellner’den oluşmaktadır. SLM’nin 2004 yılına
ilişkin toplam cirosu (………………) YTL olarak gerçekleşmiştir.
H.2.2. Milteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Milteks) 120
Milteks, spor giyim alanında ve aynı grup bünyesinde faaliyet gösteren A.C.K.
Spor Giyim Tekstil Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (A.C.K.)’nin tedarikçisi
konumunda olan bir şirkettir.
Milteks’in yönetim kurulu; Cemal Bilgingüllüoğlu, Kemal Bilgingüllüoğlu, ve Selma
Bilgingüllüoğlu’ndan oluşmaktadır.
Milteks’in ana hissedar konumunda olduğu A.C.K., İstanbul’da kurulu bir şirket
olup, esas olarak spor ayakkabı, spor giysiler, spor aksesuar ve malzemelerinin 130
toptan dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir. A.C.K., Puma ile arasında
imzalanan lisans ve distribütörlük sözleşmesine dayanarak Puma’nın lisanslı
ürünlerinin Türkiye’de toptan satımı ve dağıtımını gerçekleştirmektedir.
Dolayısıyla A.C.K, Puma’nın Türkiye’deki münhasır distribütörü konumundadır.
A.C.K.’nın ortaklık yapısı Tablo 1’de sunulmaktadır.
05-36/452-105
4
Tablo 1: A.C.K.’nın Ortaklık Yapısı 140
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Cemal Bilgingüllüoğlu 1
Kemal Bilgingüllüoğlu 1
Pınar Bilgingüllüoğlu 1
Selma Bilgingüllüoğlu 1
Milteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. 96
Toplam 100
A.C.K.’nın yönetim kurulu Cemal Bilgingüllüoğlu, Kemal Bilgingüllüoğlu ve Pınar
Bilgingüllüoğlu’ndan oluşmaktadır. A.C.K.’nın 2003 ve 2004 yıllarına ilişkin
toplam ciroları şu şekildedir: 2003 yılı (…………………) YTL, 2004 yılı
(…………………) YTL.
Aynı grup bünyesinde faaliyet gösteren diğer şirketler ise ACEKA Spor
Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ACEKA), Ceseka Tekstil Ürünleri Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. (Ceseka) ve Milteks Dış Ticaret A.Ş.’dir.
150
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru konusu işlem ile A.C.K.’nın Milteks’e ait olan %60 oranındaki hissesinin
Puma tarafından devralınması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda taraflar
arasında “Hisse Satın Alma Sözleşmesi” düzenlenmiştir. Ayrıca, dosya mevcudu
bilgi ve belgelerden; söz konusu işlemin Puma’nın toptan satış ve pazarlamaya
ilişkin tüm faaliyetlerinin tek şirket altında toplaması planının bir aşaması olduğu
anlaşılmaktadır.
Rekabet Hukuku anlamında bir devralmadan söz edilebilmesi için hisseleri 160
devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişikliğin ortaya çıkması
gerekmektedir. Bildirim konusu işlem bakımından böyle bir değişikliğin ortaya
çıkıp çıkmadığının belirlenebilmesi açısından, devralınan şirketin kontrolünün
ilgili devir işlemi öncesi ve sonrası bakımından karşılaştırılması gerekmektedir.
A.C.K.’nın devir öncesi ve sonrası ortaklık yapısına Tablo 2‘de yer verilmiştir.
Tablo 2: A.C.K.’nın Devir Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
Pay Sahibinin Adı/Unvanı Devir Öncesi
Pay Oranı (%)
Devir Sonrası
Pay Oranı (%)
Austria PUMA Dassler GmbH - 60
Milteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. 96 36
Cemal Bilgingüllüoğlu 1 1
Kemal Bilgingüllüoğlu 1 1
Pınar Bilgingüllüoğlu 1 1
Selma Bilgingüllüoğlu 1 1
Toplam 100 100
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, devir öncesinde A.C.K.'nın paylarının
tümü Bilgingüllüoğlu ailesinin kontrolünde olan Milteks ve yine aynı aileye 170
mensup şahısların elinde bulunmaktadır. A.C.K.’nın devir öncesi ana sözleşmesi
incelendiğinde ortaklık paylarından herhangi birine imtiyaz tanınmadığı
05-36/452-105
5
görülmüştür. Bu bakımdan A.C.K.’nın devir öncesinde Bilgingüllüoğlu ailesi
tarafından kontrol edildiği açıktır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden devir işlemi kapsamında taraflar arasında
düzenlenen Hisse Satın Alma Sözleşmesi’ne göre A.C.K.’nın yeni Yönetim
Kurulu’nu oluşturmak üzere A Grubu hisseleri (Puma) temsilen Erwin Kasier ve
Helmut Feller ile B Grubu hissedarları (Milteks, Cemal Bilgingüllüoğlu, Kemal
Bilgingüllüoğlu, Pınar Bilgingüllüoğlu ve Selma Bilgingüllüoğlu) temsilen Cemal 180
Bingingüllüoğlu’nun tayini konusunda Şirket Genel Kurul kararının alınması
konusunda mutabık kalındığı anlaşılmıştır. Ayrıca, taraflar arasında düzenlenen
“Hissedarlık Sözleşmesi”nin 3.4.2. maddesi uyarınca A.C.K.’nın Yönetim
Kurulu’nun iki üyesinin Puma, bir üyesinin Milteks tarafından atanacak toplam üç
üyeden oluşacağı, Yönetim Kurulu toplantı nisabının üç üyenin de hazır
bulunmasını gerektirdiği ve kararların her üç üyenin olumlu oyu ile alınabileceği
öngörülmüştür. Aynı maddede Yönetim Kurulu’nun karar almasını gerektiren
konular arasında; yıllık bütçede aksi kararlaştırılmadığı müddetçe
50.000.000.000 TL’yi geçen her tür sözleşmenin imzalanması ve yönetim
kadrosu ve/veya kilit kişilerin işe alınması ve işine son verilmesi gibi stratejik 190
kararların olması, tarafların A.C.K. üzerinde ortak kontrole sahip olduklarına
işaret etmektedir.
Bu noktada, başvuru konusu işlem ile birlikte A.C.K.’nın 1997/1 sayılı Tebliğ
anlamında bir ortak girişim niteliği kazanıp kazanmayacağının açıklığa
kavuşturulması gerekmektedir.
Teşebbüsler arası bir işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi çerçevesinde
birleşme ve devralma niteliğinde bir ortak girişim sayılabilmesi için; ortak kontrol
altında bir teşebbüsün bulunması, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık 200
olarak ortaya çıkması, ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması unsurlarını
taşıması gerekmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere, başvuru konusu işlemle birlikte A.C.K üzerinde ortak
kontrol tesis edildiği görülmüştür. A.C.K.’nın büyük çaplı yatırımları ve üst düzey
yöneticilerinin atanmasına ilişkin kararlarının Yönetim Kurulu’nun üç üyesinin
olumlu oyu ile alınabilmesi nedeniyle azınlık paya sahip olacak olan Milteks’in
(dolayısıyla Bilgingüllüoğlu ailesinin) şirketin stratejik kararlarında veto yetkisine
sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bütçenin ve işletme çalışma planının 210
onaylanmasına, büyük çaplı yatırım kararlarının alınmasına ve üst düzey
yöneticilerin atanmasına ilişkin kararlarda etkili olan veto hakları, ortak girişim
üzerinde ortak kontrol sağlayan en belirgin haklardan, bir diğer deyişle stratejik
kararlardandır. Ayrıca, ortak kontrolün varlığından söz edilmesi için yukarıda
bahsedilen veto haklarından biri ya da birkaçının varlığı ortak kontrol için yeterli
görülebilmektedir.
05-36/452-105
6
Diğer yandan, ortak girişimin devamlılık arz edecek şekilde özerk bir iktisadi
varlığın tüm fonksiyonlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu gereklilik ortak
girişimin, aynı pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal şartlar altında 220
yerine getirdikleri işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. Ayrıca ortak
girişim faaliyet konusunu gerçekleştirebilmek üzere bir yönetime; personel de
dahil mali, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli kaynaklara sahip
olmalıdır. A.C.K. 2000 yılından bu yana Puma ile arasında imzalanmış bulunan
lisans ve distribütörlük sözleşmesine dayanarak Puma’nın lisanslı ürünlerinin
Türkiye’de toptan satımı ve dağıtımını gerçekleştirmektedir. Bu durum, A.C.K’nın
sahibi olduğu sermaye ve personeli aracılığıyla aynı pazarda faaliyet gösteren
diğer firmaların sahip olduğu tüm fonksiyonları yerine getirebildiğinin, bu amaçla
gerekli maddi ve gayri maddi varlıklara sahip olduğunun, dolayısıyla bağımsız bir
iktisadi varlık olduğunun göstergesidir. 230
Buna ek olarak, A.C.K.’nın halihazırda Puma’nın münhasır distribütörü olması da
dikkate alınarak, başvuru konusu işlemin taraflar arasındaki ya da taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etkisinin olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Nitekim, Hissedarlık Sözleşmesi’nin 8. maddesindeki rekabet yasağı
gereği ortak girişim şirketi, söz konusu sözleşme yürürlükte olduğu sürece Puma
tarafından üretimi yapılan ürünlere rakip ürünleri doğrudan ya da dolaylı olarak
üretmeyecek, ürettirmeyecek ya da satmayacaktır. Başka bir deyişle A.C.K.,
devralma öncesinde olduğu gibi münhasıran Puma ürünlerini dağıtmaya devam
edecektir. Bu yönüyle A.C.K.’nın devralma işlemi sonrasında, işlemin tarafları 240
arasındaki rekabeti kısıtlayıcı bir rolü söz konusu değildir.
Mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde başvuru konusu işlemle birlikte 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiği
ve anılan işlemin A.C.K’nın kontrolünde değişiklik olması nedeniyle aynı Tebliğ
anlamında bir devralma olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden tarafların ilgili ürün pazarları olan spor
ayakkabı, spor giyim ve spor aksesuar ve malzemeleri pazarlarına ilişkin 2004
yılı toplam pazar paylarının sırasıyla; %(….), %(….) ve %(….) oranlarında olduğu 250
anlaşılmaktadır. Ayrıca, tarafların anılan pazarlardaki 2004 yılı ciroları Tablo 3’de
yer almaktadır.
Tablo 3: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki 2004 Yılı Ciroları (YTL)
Spor Ayakkabı Spor Giysiler Spor Aksesuar ve
Malzemeleri
Toplam
SLM (…………) (…………) (…………) (…………)
SLM Maliyet1 (…………) (…………) (…………) (…………)
A.C.K. (…………) (…………) (…………) (…………)
Toplam (…………) (…………) (…………) (…………)
1 Bildirim Formu’nda, SLM’nin tüm alımlarını A.C.K.’den yaptığından maliyetlerinin A.C.K’nın
cirosunu temsil ettiği ve bu nedenle bu iki firmanın satışları konsolide edilirken SLM’nin
maliyetlerinin çıkarıldığı belirtilmiştir. Buna ek olarak, A.C.K.'nın Puma ürünleri dışında satışının
olmadığı ifade edilmiştir.
05-36/452-105
7
Bu bilgiler çerçevesinde, başvuru konusu işlem yalnızca spor ayakkabı
pazarındaki ciro yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğinin üzerinde
ve izne tabidir.
İşleme taraf olan teşebbüslerin toplam pazar payının düşük olması ve pazarın
rekabetçi bir yapıda olması nedeniyle dosya konusu işlemin ilgili ürün pazarında
yoğunlaşma doğurucu etkisinin olmadığı ve dikey anlamda pazarın rekabete 260
kapatılması sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer yandan, Puma ile Milteks, Cemal Bilgingüllüoğlu, Kemal Bilgingüllüoğlu,
Selma Bilgingüllüoğlu ve Pınar Bilgingüllüoğlu arasında düzenlenen Hissedarlık
Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 8. maddesi ile tarafların sözleşme
süresince Puma ürünleri ile rekabet halindeki ürünlere ilişkin üretim ve satış
faaliyetinde bulunmayacaklarının hükme bağlandığı görülmektedir.
Ortak girişimin faaliyet alanının belirlenmesi, söz konusu ortak girişime getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğü ile gerçekleşebilmektedir. Bu tür düzenlemeler ana 270
teşebbüslerle ortak girişimin aynı pazarda bulunmamasını sağladığından rekabeti
sınırlayıcı kabul edilmemektedir.
Bu bağlamda genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı
çerçevesinde yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olma kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Ortak
girişime getirilen rekabet yasağının kendisi dışında üçüncü kişiler açısından
herhangi bir kısıtlama içermemesi, rekabet yasağının kapsamının yalnızca
devralmanın taraflarından Puma’nın ürettiği ürünlere rakip olan mallarla 280
sınırlandırılması ve son olarak rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin
hissedarlık sözleşmesinin yürürlükte kaldığı süreyle sınırlandırılması nedeniyle
söz konusu rekabet yasağı devralma işleminin yan sınırlaması olarak
değerlendirilmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. A.C.K. Spor Giyim Tekstil Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Milteks Tekstil 290
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait olan %60 oranındaki hissesinin Austria Puma
Dassler GmbH tarafından devralınması suretiyle 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiğine,
2. söz konusu işlemin, tarafların ilgili ürün pazarlarından spor ayakkabı
pazarındaki cirolarının toplamı yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
kapsamında bildirime tabi olduğuna, bununla birlikte işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim
05-36/452-105
8
durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili 300
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy