Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-43 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-36/480-111
Karar Tarihi : 26.5.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Mehmet Selim ÜNAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.
- Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. 20
Temsilciler: İsmail AYTEMİZ, Hüseyin AYTEMİZ
Söğütlüçeşme Cad. N0: 87 Kadıköy-İstanbul
- Park Holding A.Ş.
Temsilciler: Uğur DOĞAN, Orhan YÜKSEL
Azizbey Sok. No: 4 Nakkaştepe-İstanbul
D. TARAFLAR : - Aytemiz Grubu
Söğütlüçeşme Cad. N0: 87 Kadıköy-İstanbul
30
- Park Grubu
Azizbey Sok. No: 4 Nakkaştepe-İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. ile
Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin toplam sermayesinin yüzde ellisinin
Park Holding A.Ş. ve Turgay Ciner tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.5.2005 tarih ve 2858 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 20.5.2005 tarih ve 3425 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 40
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 23.5.2004 tarih, 2005-1-43/Öİ-05-CS sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu, 23.5.2005 tarih, REK.0.05.00.00/104 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-36
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Aytemiz Grubu ile Park Grubu
arasında gerçekleşecek devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi olduğu, ancak söz konusu devralmanın 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi 50
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve
05-36/480-111
2
bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran nitelikte bulunmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Söz konusu devralmaya taraf olan teşebbüslerden Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve 60
Pazarlama A.Ş.’nin faaliyet alanlarının akaryakıt ve madeni yağ dağıtımı,
Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin ise doğalgaz satışı ve LPG dağıtımı
olduğu dosya mevcudu bilgilerden anlaşılmaktadır. Park Grubu’nun ise bahsi
geçen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bildirimin taraflarının
devre konu pazarlarda oldukça düşük pazar payları bulunduğu dikkate
alındığında, anılan teşebbüslerin faaliyet alanları bakımından yapılabilecek en
dar kapsamlı ilgili ürün pazarı tanımlarında dahi devralma işleminin
değerlendirmesinde sonucu etkileyecek bir durumun ortaya çıkmayacağı,
dolayısıyla ayrıntılı bir ilgili pazar tanımlamasına gerek olmadığı görülmektedir.
Bununla birlikte, yapılacak değerlendirmelerde kullanılmak üzere benzer Kurul 70
kararları da dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları
- Akaryakıt dağıtımı (beyaz ürünler jet yakıtı hariç),
- Akaryakıt dağıtımı (siyah ürünler),
- Madeni yağ satış ve dağıtımı,
- LNG satışı,
- CNG satışı,
- LPG dağıtımı (otogaz),
- LPG dağıtımı (tüplü),
- LPG dağıtımı (dökme) olarak belirlenmiştir. 80
İlgili ürün pazarlarından akaryakıt, madeni yağ ve LPG satış ve dağıtımı
pazarlarında ürünlerin dağıtımının ülke genelinde gerçekleştirildiği ve daha dar
bir tanımlamaya yol açacak herhangi bir iktisadi ya da hukuki hususun mevcut
olmadığı noktasından hareketle, bu ürünlere ilişkin ilgili coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir. LNG ve özellikle CNG satışı
pazarlarının ise daha dar coğrafi pazar tanımlarına konu olabileceği
görülmektedir. Bununla birlikte, yapılabilecek en dar coğrafi pazar tanımlarının
dahi mevcut dosya kapsamındaki değerlendirmelerin sonucunu etkilemeyecek
olması sebebiyle bir coğrafi pazar tanımlaması yapılmasına gerek görülmemiştir.
H.2. Taraflar 90
H.2.1. Aytemiz Grubu
Aytemiz Grubu akaryakıt dağıtımı, madeni yağ satış ve dağıtımı, istasyon
işletmeciliği, istasyonsuz bayilik, LPG dağıtımı, doğalgaz satışı, doğalgaz iletimi;
karbondioksit, kurubuz, sıvı oksijen, sıvı azot ile diğer endüstriyel ve tıbbi
gazların (asetilen, azotprotoksit, helyum, argon) üretimi, depolanması ve
dağıtımı; lastik tozu üretimi, zemin kaplamaları, halı saha zeminleri, park ve oyun
sahaları altyapıları yapımı, boya ve izolasyon kimyasal bileşenlerinin üretimi gibi
konularda faaliyet gösteren şirketleri bünyesinde barındırmaktadır. Bu
05-36/480-111
3
teşebbüslerden yalnızca Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. ile
Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. söz konusu devralmaya taraf olmaktadır. 100
H.2.2. Park Grubu
Turgay Ciner tarafından kontrol edilen ve Ciner Grubu olarak da bilinen Park
Grubu, enerji ve madencilik, ticaret ve hizmet, turizm ve havacılık ile medya
sektörlerinde üç holding ve gruba bağlı şirketlerle faaliyet göstermektedir.
H.2.2.1 Park Holding A.Ş.
Park Holding A.Ş. bağlı ortaklıkları ve iştirakleriyle enerji ve madencilik, medya, 110
turizm ve havacılık, ticaret ve hizmet alanlarında faaliyette bulunmaktadır. Park
Holding A.Ş.’nin hissedarları ve pay oranları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo 1- Park Holding A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı (%)
Turgay Ciner 84,60
Park Teknik Elektrik Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. 15,00
Diğer 0,04
Toplam 100,00
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
120
Aytemiz Grubu ile Park Grubu arasında yapılacak pay satın alma sözleşmesi
neticesinde Park Grubu (Park Holding A.Ş. ve Turgay Ciner özelinde), Aytemiz
Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.’de doğrudan, Aytemiz Gaz Ticaret ve
Sanayi A.Ş.’de ise dolaylı olarak yüzde elli ortak olacaktır. Ortaklık yapısında
oluşacak değişiklik aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir:
Tablo 2- Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.’nin Devirden Önceki ve Sonraki Hissedar
Yapısı
DEVİRDEN ÖNCEKİ DURUM DEVİRDEN SONRAKİ DURUM
Ortağın Adı Pay Adedi Devredilecek Pay Adedi Pay Adedi
İsmail Aytemiz 25.666.600.000 15.000.000.000 10.666.600.000
Hüseyin Aytemiz 17.333.400.000 10.000.000.000 7.333.400.000
Ali Aytemiz 3.666.600.000 --- 3.666.600.000
Aytemiz Petrol A.Ş 2.733.400.000 --- 2.733.400.000
Serdar Aytemiz 200.000.000 --- 200.000.000
İ. Gökhan Aytemiz 200.000.000 --- 200.000.000
Asli Aytemiz 200.000.000 --- 200.000.000
Park Holding A.Ş. --- 24.500.000.000
Turgay Ciner --- 500.000.000
Toplam 50.000.000.000 25.000.000.000 50.000.000.000
130
05-36/480-111
4
Tablo 3- Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin Devirden Önceki ve Sonraki Hissedar Yapısı
DEVİRDEN ÖNCEKİ DURUM DEVİRDEN SONRAKİ DURUM
Ortağın Adı Pay Adedi Devredilecek Pay
Adedi
Pay Adedi
Aytemiz Akaryakıt
Dağıtım ve Pazarlama
A.Ş
19.360.000 --- 19.360.000
İsmail Aytemiz 240.000 160.000 80.000
Hüseyin Aytemiz 240.000 160.000 80.000
Ali Aytemiz 80.000 --- 80.000
İ. Gökhan Aytemiz 80.000 --- 80.000
Park Holding A.Ş. --- 160.000
Turgay Ciner --- 160.000
Toplam 20.000.000 320.000 20.000.000
Tablo’dan da görüldüğü üzere Park Grubu ve Aytemiz Grubu, devir işlemleri
sonunda her iki şirkette doğrudan ya da dolaylı olarak %50 pay sahibi olacaktır.
Her iki grubun %50 pay sahibi olmasının yanında, imzalanacak olan “Ortaklar
Arası Sözleşme”de yer alan aşağıdaki hususlar da devir işleminin sonucunda bu
iki şirkette Park Grubu ve Aytemiz Grubu’nun ortak kontrole sahip olacağını
göstermektedir: 140
- genel kurulda karar alınabilmesi için esas sermayenin en az yüzde
altmışını temsil eden pay sahiplerinin olumlu oy kullanması şartı,
- altı kişiden oluşacak yönetim kurulu üyelerinin yarısının Aytemiz Grubu,
yarısının da Park Grubu’nun göstereceği adaylar arasından genel kurulca
seçilecek olması,
- stratejik kararların alınabilmesi bakımından yönetim kurulunun en az beş
üyesinin aynı yöndeki olumlu oyu şartı.
H.3.2. Hukuksal Değerlendirme 150
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2 nci maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi“ birleşme ve devralma
sayılan haller arasında gösterilmiştir. Bu çerçevede, bildirim konusu pay devri
işleminde Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. ile Aytemiz Gaz Ticaret
ve Sanayi A.Ş.’de ortak kontrolün oluşması sebebiyle, söz konusu işlem 1997/1
sayılı Tebliğ’in anılan maddesi anlamında kontrol değişikliğine yol açan bir 160
devralmadır.
Devir işleminin taraflarından Aytemiz Grubu’nun ilgili pazarlara ilişkin ciro ve
pazar payı bilgilerini gösteren bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
170
05-36/480-111
5
Tablo 4- 2004 Yılına İlişkin Aytemiz Grubu Ciro ve Pazar Payı Bilgileri
URUN CİNSİ CİRO (YTL) YAKLAŞIK PAZAR PAYI (%)
Benzin (……..……) (……)
Motorin (……..……) (……)
Beyaz Ürünler Toplamı (……..……) (……)
Fuel-Oil (……..……) (……)
Kal. Yakıtı (……..……) (……)
Siyah Ürünler Toplamı (……..……) (……)
Madeni Yağ Toplamı (……..……) (……)
LPG Dökme (……..……) (……)
LPG Tüpgaz (……..……) (……)
LPG Otogaz (……..……) (……)
LPG Toplamı (……..……) (……)
Doğalgaz (LNG-CNG) Yatırım Sürecinde (0) 0,0
Park Grubu’nun ise söz konusu pazarlara yönelik herhangi bir faaliyeti ve
dolayısıyla ciro veya pazar payı bulunmamaktadır. Bu sebeple Aytemiz Grubu’na
ilişkin söz konusu bilgiler, iki grubun halihazırdaki toplam pazar payı ve ciro
bilgilerini yansıtır niteliktedir.
Tablodan görüldüğü üzere belirlenen ilgili ürün pazarları bakımından 2004 yılı 180
ciroları ve pazar payları gözönüne alındığında;
- madeni yağ satış ve dağıtımı,
- doğalgaz satışı (LNG-CNG),
- LPG dağıtımı (tüplü),
- LPG dağıtımı (dökme)
ilgili ürün pazarlarında gerçekleşen devirlerin, 1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi
uyarınca izne tabi olmadığı; diğer yandan
190
- akaryakıt dağıtımı (beyaz ürünler),
- akaryakıt dağıtımı (siyah ürünler),
- LPG dağıtımı (otogaz)
pazarlarındaki devralmanın ise anılan Tebliğ’deki ciro eşikleri aşıldığından izne
tabi olduğu anlaşılmıştır.
Siyah ve beyaz akaryakıt ürünleri birlikte dikkate alındığında, sektördeki
teşebbüslerin pazar payları ile LPG dağıtımı pazarında (dökme, tüplü ve otogaz
birlikte) faaliyet gösteren belli başlı teşebbüslere ilişkin pazar payları, aşağıdaki 200
şekilde oluşmaktadır:
Tablo 5- Pazar Payları Tablo 6- Pazar Payları
Akaryakıt Dağıtımı (%) LPG Dağıtımı (%)
Aytemiz (……) Aytemiz (……)
Petrol Ofisi (……) Aygaz (……)
Shell (……) İpragaz (……)
BP (……) Totalgaz (……)
Opet (……) BP Gaz (……)
Total (……) Diğer (……)
Türk Petrol (……)
Diğer (……)
05-36/480-111
6
Park Grubu’nun ilgili pazarlarda hiçbir faaliyeti bulunmayışı, Aytemiz Grubu’nun
ise oldukca düşük pazar paylarına sahip olması dikkate alındığında, söz konusu
devralma işleminin, ilgili pazarlarda hakim durum yaratan veya hakim durumu
güçlendiren bir nitelik arz etmediği kanaatine varılmıştır.
H.3.3. Rekabet Etme Yasağının Değerlendirilmesi 210
Taraflar arasındaki Ortaklar Arası Sözleşme’nin 10. maddesinde, her iki grupta
yer alan pay sahipleri için, Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş ve
Aytemiz Gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. adlı teşebbüslerin faaliyetlerine yönelik
olarak (akaryakıt dağıtımı, LPG dağıtımı, madeni yağ üretim/toptan satışı, LNG
toptan satışı, CNG toptan satışı ve CNG iletimi) pay sahipliğinin devamı
müddetince bir rekabet yasağı getirilmektedir. Yine aynı sözleşmenin 10.3
maddesinde; “Bu maddede yer alan yükümlülükler, herhangi bir Pay Sahibi
açısından, söz konusu Pay Sahibinin bağlı olduğu grubun, diğer grupla birlikte
Şirkette ortak kontrolü devam ettiği müddetçe bağlayıcı olmaya devam 220
edecektir.” ifadesine yer verilmiştir. Maddede öngörülen rekabet yasağının süresi
ve kapsamı yönünden makul bir sınırlama olduğu ve yan sınırlama olarak
değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, bununla birlikte
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya 230
mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığına, dolayısıyla bildirim
konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy