Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-18
Karar Sayısı : 05-38/511-121
Karar Tarihi : 2.6.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Hilal YILMAZ, M. Akif KAYAR,
İsmail Yücel ARDIÇ, M. Selim ÜNAL,
C. Atalay HATİPOĞLU
C. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN: 20
- Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.
Ankara Yolu 35. km. Denizli
- Modern Beton A.Ş.
Ankara Yolu 35. km. Denizli
D. DOSYA KONUSU: 2.12.2004 tarih, 04-77/1108-277 sayılı, 2.12.2004 tarih,
04-77/1109-278 sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen önaraştırma ve
24.3.2005 tarih, 05-18/197-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen 30
soruşturma çerçevesinde Kurum yetkili raportörlerinin yerinde inceleme
yapmalarının Denizli Çimento San. T.A.Ş. ve Modern Beton A.Ş. tarafından
engellenmesi nedeniyle adı geçen teşebbüslere para cezası verilmesi.
E. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Denizli Çimento San. T.A.Ş. ve Modern Beton
A.Ş. tarafından yerinde incelemenin engellenmesi nedeniyle, söz konusu
teşebbüslere bir günlük süreli para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
F. DOSYA EVRELERİ: 2.12.2004 tarih, 04-77/1108-277 sayılı, 2.12.2004 tarih,
04-77/1109-278 sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen önaraştırma ve 40
24.3.2005 tarih, 05-18/197-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma
çerçevesinde, Kurum yetkili raportörlerinin yerinde inceleme yapmalarının Denizli
Çimento San. T.A.Ş. ve Modern Beton A.Ş. tarafından engellenmesi ile ilgili
30.5.2005 tarihli Bilgi notu, 31.5.2005 tarih ve REK.0.05.00.00/115 sayılı
Başkanlık önergesi ile birlikte 05-38 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
05-38/511-121
2
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Rekabet Kurulu; 50
2.12.2004 tarih ve 04-77/1108-277 sayı ile, “Dikey nitelikli anlaşma ve
uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesini ihlal eden Akçansa Çimento
Sanayi ve Ticaret A.Ş., Batı Grubu Şirketler (Batıçim Batı Anadolu Çimento
Sanayii A.Ş. ve Batısöke Söke Çimento Sanayii T.A.Ş.) ve Denizli Çimento
Sanayii Ticaret A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmasına…”,
2.12.2004 tarih ve 04-77/1109-278 sayı ile, "Çimbeton Hazır Beton ve Prefabrik
Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş., Batıçim Batı Anadolu Çimento San. A.Ş.
(Batıbeton), Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Betonsa), Aydın Modern Beton 60
San. Tic. A.Ş. ve Modern Beton A.Ş. hakkında; hazır betonun satışına ilişkin
olarak bayileriyle akdetmiş oldukları yeniden satış sözleşmelerinin ve
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'u ihlal edip etmediğinin tespit edilmesine
yönelik olarak önaraştırma açılmasına..."
24.3.2005 tarih, 05-18/197-M sayı ile, "Akdeniz Bölgesi çimento pazarında
faaliyet gösteren; Adana Çimento Sanayii T.A.Ş., Ado Çimento Sanayi ve Ticaret
A.Ş., Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş., Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.,
Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve Özgür Çimento ve Beton
Endüstrisi A.Ş. hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4. 70
maddesinde yasaklanmış olan davranışları gerçekleştirip gerçekleştirmediklerinin
tespiti için, aynı Kanunun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması ..."na
karar vermiştir.
Söz konusu önaraştırma ve soruşturma kararları çerçevesinde yerinde inceleme
yapmak üzere görevlendirilen raportörler tarafından, 26.5.2005 tarihinde, saat
10:30'da aynı adreste bulunan Denizli Çimento Sanayi T.A.Ş. (Denizli Çimento)
ve Modern Beton A.Ş. (Modern Beton)’ye gidilmiştir. Denizli Çimento ve Modern
Beton Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Yavuz, yerinde incelemenin ancak 80
mahkeme kararıyla yapılabileceği, hukukçularla yapılan görüşmeler sonucunda
mahkeme kararı olmadan yerinde inceleme yaptırılmamasını kararlaştırdıklarını
ifade ederek, yerinde inceleme yapılmasını engellemiştir. Raportörlerce Kanun'un
ilgili maddeleri uyarınca süreli para cezası verilebileceği, bu davranışın verilecek
muhtemel bir esasa ilişkin cezada ağırlaştırıcı unsur olarak değerlendirilebileceği
belirtilerek, bu konudaki Rekabet Kurulu karar ve uygulamaları ile Danıştay
kararları hatırlatılmasına rağmen yerinde inceleme yapılmasına izin verilmemiş
ve bu durum tutanak ile tespit edilmiştir.
Bunun üzerine Denizli 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nden 2005/678 sayılı karar 90
alınmış ve söz konusu kararla birlikte aynı gün tekrar Denizli Çimento ve Modern
05-38/511-121
3
Beton'a gidilmiştir. Yerinde inceleme ancak bu kararla saat 16:30'da başlamak
suretiyle yapılabilmiştir
Yerinde inceleme yetkisi 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinde düzenlenmiştir.
Buna göre; "Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken
gerekli gördüğü hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde
bulunabilir. Bu amaçla teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin: a) Defterlerini,
her türlü evrak ve belgelerini inceleyebilir ve gerekirse suretlerini alabilir, b) Belirli
konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir, c) Teşebbüslerin her türlü mal
varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir. İnceleme, Kurul emrinde çalışan 100
uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar incelemeye giderken yanlarında
incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idarî para cezası
uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi bulundururlar."
01.08.2003 tarihinde yukarıda yer alan maddeye şu hüküm eklenmiştir: "İlgililer
istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür.
Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması
durumunda sulh ceza hakimi kararı ile yerinde inceleme yapılır."
Söz konusu maddeye yapılan eklemeyle, 15. madde uyarınca kullanılan yerinde 110
inceleme yetkisinin esasına, usulüne ve niteliğine ilişkin olarak herhangi bir
değişiklik yapılmamış, yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme
olasılığının bulunması durumunda kullanılmak üzere hakim kararı alma yetkisi
getirilerek, yerinde incelemenin mutlak surette yapılması amaçlanmıştır. Buna
göre, yerinde incelemenin her olayda hakim kararıyla yapılması gerekmediği,
hakim kararının ne zaman alınacağının Kanun'da açıkça düzenlendiği,
01.08.2003 tarihinde 15. maddeye yapılan eklemenin, yerinde incelemenin
engellenmesi durumunda Kanun'un 17. maddesinde göre verilecek cezayı
ortadan kaldırmadığı anlaşılmaktadır.
120
Söz konusu olayda, aynı gün mahkeme kararı alınmak suretiyle yerinde inceleme
yapılmış, ancak bu durum beş buçuk saatlik bir gecikmeye neden olmuş, bu
nedenle de yerinde incelemenin etkinliğinden beklendiği üzere delillerin
kaybolmaması ve karartılmaması için mümkün olan en kısa zamanda yerinde
incelemeye başlanılamamıştır. Yerinde incelemenin geciktirilmesinin de yerinde
incelemenin engellenmesi olarak yorumlandığı AB Komisyon uygulamaları da
dikkate alındığında, Denizli Çimento ve Modern Beton tarafından gerçekleştirilen
yerinde incelemenin engellenmesi fiilinin, Kanun'un 17/d maddesi uyarınca bir
günlük süreli para cezasıyla cezalandırılması gerektiği, aksi bir karar ve yorumun
teşebbüsleri yerinde incelemeyi geciktirme/engelleme hususunda 130
cesaretlendireceği ve her olayda mahkeme kararı isteneceği, bu durumun da
yerinde incelemeleri etkisizleştireceği kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
Yapılan görüşmeler sonucunda; görevli raportörler tarafından yerinde inceleme
yapılmasının geciktirilmesi sebebiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
05-38/511-121
4
Kanun’un 15. maddesinin (a) bendi delaletiyle, 17. maddesinin (d) bendi
gereğince (2005/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebliğ’e göre) Denizli
Çimento San. T.A.Ş. ve Modern Beton A.Ş.’nin ayrı ayrı 580 YTL para cezası ile 140
cezalandırılmasına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-38/511-121
5
Rekabet Kurulu’nun 2.6.2005 günlü 05-38/511-121 sayılı Kararı’na
KARŞI OY
4054 sayılı Yasanın 15 inci maddesinde yerinde incelemenin, Kurul
emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılacağı ve aynı maddeye 4971 sayılı
Yasayla eklenen fıkrada da ilgililerin istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların
suretlerini vermekle yükümlü oldukları, yerinde incelemenin engellenmesi veya
engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile yerinde
inceleme yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Olayda da uzmanlarca 26.5.2005 tarihinde saat 10:30’da ikisi de aynı
adreste bulunan Denizli Çimento ve Modern Beton’a gidilmiş, her iki teşebbüsün
de yönetim kurulu üyesi olan şahsın mahkeme kararı istemesi üzerine karar
alınarak saat 16:30’da yerinde inceleme yapılmıştır.
Böylece yerinde inceleme mahkeme kararı alındıktan sonra
gerçekleştirilerek yasal gereklilik yerine getirilmiştir. Yasa hükmü, engellenme
olasılığını değerlendirerek sulh ceza hakimi kararını öngörmekle; karar almadan
yerinde incelemeye gidilmiş olması halinde incelemeye izin verilmemesinin bir
“engelleme” hali olarak değerlendirilmesine imkan vermemektedir.
Bu nedenle teşebbüs yetkilisince yerinde inceleme için mahkeme kararı
istenmesinin ve karar gelene kadar altı saat beklenmiş olmasının teşebbüsün
incelemeyi engelleme eylemi olarak kabul edilemeyeceği ve Yasanın 17 nci
maddesine göre ceza uygulanamayacağı görüşüyle karara karşıyım.
Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy