Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-11
Karar Sayısı : 05-40/561-140
Karar Tarihi : 17.6.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Sıraç ASLAN, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖR: Alper KARAKURT
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Mehmet Kamil ÖZOFLU
Temsilcisi: M. Fevzi TOKSOY
Polaris Plaza, Ahi Evran Cad. 1/16 Maslak/Istanbul 20
-Dr. Hans Riegel Vermögens- Verwaltungsgesellshaft
mbH ve Paul Riegel Holding- Verwaltungs-GmbH
Temsilcisi :Refik N. TÜRKOĞLU.
Cumhuriyet Cad. 141/147 Kat:5 80230 Elmadağ/İstanbul
D. TARAFLAR : - Mehmet Kamil ÖZOFLU
Ataşehir Bulvarı Kamelya 1/1 Blok D:4 34750 Ataşehir
Kadıköy/Istanbul
30
- Macit Akın ÖZOFLU
Cemil Topuzlu Cad. Tiba Siteleri D. Blok Daire:23
Rasimpaşa Kadıköy/Istanbul
- Metin Ziya ÖZOFLU
Kayışdağ Cad. Beyaz Köşk Sitesi A-1 Blok 4-8
Kızıltoprak/Istanbul
- Nejat Nuri ÇETİNKAYA
Kartaltepe Mahallesi Kıbrıs Sok. No:5/9 40
Bakırköy/Istanbul
- Reyhan ÖZOFLU
Bağdat Cad. Ateş Apartmanı No:10,2/9 Rasimpaşa
Kadıköy/Istanbul
- Dr. Hans Riegel Vermögens- Verwaltungsgesellshaft
mbH
Industriezeile 68A – 4017 Linz Admond /AVUSTURYA
05-40/561-140
2
50
- Paul Riegel Holding- Verwaltungs-GmbH
Hans-Riegel-Str. 153129 Bonn/GERMANY
E. DOSYA KONUSU: Pamir Gıda Sanayi A.Ş. hissedarları olan Mehmet
Kamil Özoflu, Macit Akın Özoflu, Metin Ziya Özoflu, Nejat Nuri Çetinkaya,
Reyhan Özoflu ile Dr. Hans Riegel Vermögensverwaltungsgesellshaft mbH ve
Paul Riegel Holding-Verwaltung-GmbH (yeni unvanı Paul Riegel Holding
International GmbH) arasında imzalanan “Sermaye Payı Satış Sözleşmesi”ne
menfi tespit belgesi verilmesine ilişkin 8.7.2004 tarih ve 04-46/588-143 sayılı
Kurul kararı ile ilgili geri bildirim. 60
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.2.2005 tarih ve 940 sayı,
15.3.2005 tarih ve 1694 sayı, 26.4.2005 tarih ve 2631 sayı ile giren, 8.7.2004
tarih ve 04-46/588-143 sayılı Kurul kararına ilişkin geri bildirimler üzerine
düzenlenen 6.6.2005 tarihli bilgi notu, 9.6.2005 tarih ve REK.0.08.00.00/130-
110 sayılı Başkanlık önergesi ile 17.6.2005 tarih ve 05-40 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili bilgi notunda;
70
tarafların 8.7.2004 tarih ve 04-46/588-143 sayılı Kurul kararında öngörülen
değişiklikleri süresi içinde yaptıkları ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Pamir Gıda Sanayi A.Ş. (Pamir A.Ş.)
Pamir A.Ş. ilk olarak 1940 yılında Bozkurt Helva Reçel Sanayi adı altında 80
kurulmuş, 1987 yılında şekerleme üretim faaliyetlerine başlayarak, 1993
yılında Pamir Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. adıyla yumuşak şekerleme ve
marşmelov ürünlerinin de üretim ve pazarlama faaliyetleri ile iştigal etmeye
başlamıştır. Pamir A.Ş.'nin faaliyetleri jelly şeker adı verilen yumuşak
şekerleme, draje şeker, sert şeker, marşmelov üretimi, dağıtımı ve ihracatını
kapsamaktadır.
H.1.2. Dr. Hans Riegel Vermögensverwaltungsgesellshaft mbH ve Paul
Riegel Holding-Verwaltung-GmbH (Yeni unvanı Paul Riegel Holding
International GmbH’dir.) 90
Haribo GmbH bünyesindeki Dr. Hans Riegel
Vermögensverwaltungsgesellshaft mbH ve Paul Riegel Holding-Verwaltung-
GmbH (Paul Riegel Holding International GmbH) şirketleri (bu iki şirket birlikte
kısaca Haribo olarak nitelendirilecektir) aynı ekonomik birlik içinde yer
almaktadırlar. Herhangi bir şirketler grubuna bağlı olmayan Haribo şirketinin
hisseleri iki kardeş olan Paul Riegel ve Dr. Hans Riegel'e ait aile şirketleridir.
05-40/561-140
3
13.12.1920 tarihinde Almanya Bonn'da kurulan Haribo, şekerleme ve yan
ürünlerinin üretiminde Almanya ve Almanya dışında 13 ülkede faaliyet 100
göstermekte olan bir teşebbüstür. Ürünlerini 43'den fazla ülkeye ihraç etmekte
olan Haribo, portakal, limon, kiraz, böğürtlen, çilek tatlarında yumuşak
şekerlemelerin yanı sıra çiklet gibi geniş bir üretim yelpazesine sahiptir.
Devralma işlemi öncesinde Türkiye'de doğrudan bir faaliyeti olmayan Haribo
işlem sonrasında devraldığı Pamir A.Ş.'nin yanı sıra aynı alanda 2002 yılında
kurduğu Haribo Şekerleme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. aracılığıyla da faaliyet
göstermektedir.
H.2. İlgili Pazar
110
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devre konu Pamir A.Ş. faaliyetleri jelly şeker adı verilen yumuşak şekerleme,
draje şeker, sert şeker, marşmelov üretimi, dağıtımı ve ihracatını
kapsamaktadır. Şekerleme ürünleri şekerli mamullerin bir alt ürün grubunu
oluşturmaktadır. Şekerli mamullerin alt ürün gruplarının kullanılma amaçları
bakımından kesin çizgilerle ayrılması zor olmakla birlikte bunlardan kek ve
bisküvi gruplarındaki ürünler, içeriklerini oluşturan maddeler (un, yağ, şeker,
katkı maddeleri, vb.) bakımından büyük benzerlikler taşımaktadır. Çikolata
ise; yağ, kakao, katkı maddeleri yanında daha yüksek oranda şeker ihtiva 120
eden bir üründür.
Şekerli mamüller pazarındaki diğer ürün gruplarından daha farklı bir tüketim
eğilimine hitap eden şekerleme ürünleri ise, şeker ve glikozun diğer
hammaddelerle bir araya getirilerek işlenmesiyle elde edilmektedir. Bu
çerçevede şekerleme ürünlerinin yapısal açıdan biskuvi gofret, çikolata
ürünlerinden farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Sektör yetkililerinden alınan
bilgilere göre şekerleme ürünlerinin çikolata, bisküvi gibi diğer şekerli
mamullere rakip ürün olarak görüldüğü durumlar sınırlıdır.
130
Konu arz ikamesi yönünden değerlendirildiğinde, ulusal ölçekli firmaların
çoğunlukla şekerli mamuller kapsamındaki alt ürün gruplarının aynı anda
birkaçında ya da tümünde faaliyet gösterdikleri görülmektedir. Ancak
dağıtımdaki ölçek ekonomilerinden yararlanma isteğinin bir sonucu olan bu
tercih, şekerleme ürünleriyle diğer şekerli mamuller arasındaki bir arz
ikamesine işaret etmemektedir. Modern tesislerde çoğunlukla şekerli
mamullerin alt ürün grupları için ayrı üretim hatları kullanılmakta ve sektör
yetkililerinden alınan bilgilere göre yukarıda dile getirilen yapısal farklılıktan da
kaynaklı olarak şekerleme ürünlerinin üretimi için çikolata, gofret, ya da
bisküvi üretiminde kullanılan makineler kullanılamamaktadır. Şekerleme 140
ürünlerinin farklı çeşitlerinin ise firmanın ekipmanında değişiklik yapılarak
çeşitli zamanlarda üretebilmesi mümkün olmaktadır.
Diğer taraftan 9.6.2003 tarih ve 03-40/436-187 sayılı Rekabet Kurulu
kararında; bisküvi, kek, kraker ve krem çikolata olmak üzere dört ana grupta
toplam 13 ürün arasındaki korelasyon hesaplanarak yapılan analiz
doğrultusunda şekerleme pazarının diğer şekerli mamüllerden ayrıştırıldığı ve
05-40/561-140
4
bu doğrultuda şekerleme pazarının ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak belirlendiği
görülmektedir.
150
Açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı “şekerleme ürünleri pazarı” olarak
tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak,
ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 160
8.7.2004 tarih ve 04-46/588-143 sayılı kararda;
1. Bildirim konusu "Sermaye Payı Satış Sözleşmesi"nin 14. maddesi ile
getirilen 15 yıl süreli rekabet yasağının devralma işleminin hayata
geçirilmesi için gerekli, objektif ve makul bir yan sınırlama olarak kabul
edilemeyeceğine, dolayısıyla bu sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine,
2. a) 2.5.2001 tarihinde imzalanan "Sermaye Payı Satış Sözleşmesi"nin
Kanun'un 10. maddesi çerçevesinde yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde 170
Kurumumuza bildirilmemiş olması nedeniyle bu anlaşmanın tarafları olan;
Mehmet Kamil Özoflu, Macit Akın Özoflu, Metin Ziya Özoflu, Nejat Nuri
Çetinkaya, Reyhan Özoflu ile Dr. Hans Riegel
Vermögensverwaltungsgesellshaft mbH ve Paul Riegel Holding-
Verwaltung-GmbH (yeni unvanı Paul Riegel Holding International
GmbH)'nin her birine 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin 1. fıkrasının (c)
bendi ve 2004/1 sayılı Tebliğ uyarınca, 2.970.794.000 (ikimilyardokuz
yüzyetmişmilyonyediyüzdoksandörtbin) TL para cezası uygulanmasına,
b) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, yukarıda
belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemekten dolayı bildirim 180
yükümlülüğünün bulunduğu dönemde Dr. Hans Riegel
Vermögensverwaltungsgesellshaft mbH'nin şirket müdürü olan Dr. Hans
Riegel'e ve Paul Riegel Holding-Verwaltung-GmbH (yeni unvanı Paul
Riegel Holding International GmbH)'nin şirket müdürü olan Paul Riegel'e
bu teşebbüslere verilecek cezanın yüzde onu oranında olmak üzere ayrı
ayrı 297.079.400 (ikiyüzdoksanyedimilyonyetmişdokuzbindörtyüz) TL para
cezası verilmesine,
3. a) "Sermaye Payı Satış Sözleşmesi"nin 14. maddesi ile getirilen rekabet
yasağının süresinin satıcıların Pamir Gıda Sanayi A.Ş.'nin
hissedarlığından ayrılmalarından itibaren 2 yıl geçerli olacak şekilde 190
düzenlenmesi halinde rekabet yasağının devralma işleminin yan
sınırlaması olarak kabul edilmesine ve bu çerçevede sözleşmeye 4054
sayılı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine,
b) Söz konusu değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Rekabet
Kurumu’na bildirilmesine; Kurulumuzca gerekli görülen düzeltme
yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma
05-40/561-140
5
açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem
yapılacağının taraflara bildirilmesine karar verilmiştir.
Söz konusu karar 31.12.2004 tarihinde taraflarca tebellüğ edilmiştir. 200
11.2.2005 tarih ve 940 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden 26.1.2005 tarihli
ve Kamil Özoflu imzalı yazıda, "Sermaye Payı Satış Sözleşmesi"nin 14.
maddesi ile getirilen rekabet yasağının süresinin satıcıların Pamir Gıda
Sanayi A.Ş.'nin hissedarlığından ayrılmalarından itibaren 2 yıl geçerli olacak
şekilde tadil edilmesinin kabul edildiği belirtilmiştir. Aynı yazının ekinden ise
söz konusu tarafın Dr. Hans Riegel Vermögens- Verwaltungsgesellshaft mbH
ve Paul Riegel Holding- Verwaltungs-GmbH ile temsilcileri Refik N.
Türkoğlu’na sözleşmenin tadilini kabul ettiğine ilişkin ihbarda bulunduğu
anlaşılmaktadır. 11.3.2005 tarihli ve Kurum kayıtlarına 15.3.2005 tarih ve
1694 sayı ile giren bildirimden ise, mezkur Kurul kararında öngörülen 210
değişikliğin yapılmasına ilişkin tadilat metni konusunda taraflar arasında
iletişimin gerçekleştiği görülmektedir. Daha sonra 26.4.2005 tarih ve 2631
sayılı Dr. Hans Riegel Vermögens- Verwaltungsgesellshaft mbH ve Paul
Riegel Holding- Verwaltungs-GmbH temsilcisi Refik N. Türkoğlu tarafından
yapılan bildirimden ise "Sermaye Payı Satış Sözleşmesi"nin rekabet yasağı ile
ilgili bölümünün Kurul kararına uygun olarak değiştirildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu Kurul kararında öngörülen değişikliklerin, aynı Kararda taraflara
tanınan 60 günlük süreden sonra yapılmasının nedenleri, taraflardan birinin
Almanya’da ikamet ediyor olmasıdır. 220
İ. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. 8.7.2004 tarih ve 04-46/588-143 sayılı Kurul kararında öngörülen
yükümlülüklerin ilgili taraflarca yerine getirilmiş olduğuna,
2. Tarafların söz konusu değişiklikleri kararda belirtilen süre içinde yerine
getirememelerine ilişkin olarak haklı gerekçeler göstermeleri nedeniyle
haklarında soruşturma açılmasına gerek olmadığına
230
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy