Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-65 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-40/575-144
Karar Tarihi : 17.6.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Cengiz SOYSAL, M. Oğuzcan BÜLBÜL
C.BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Erdal AKSOY
Temsilcileri: Av. Haluk Can ÖZEL, Av. Alican BABALIOĞLU 20
Büyükdere Cad. 151/C D:44
34394 Zincirlikuyu-İstanbul
D. TARAFLAR : - Aksoy Petrol Dağıtım Yatırımları A.Ş.
Büyükdere Caddesi. No:151 Yonca Apt. B Blok
D:30 K:6 34394 Zincirlikuyu-İstanbul
-Conoco Petroleum Operations Inc.
Emirhan Caddesi No: 145 Atakule A. Blok K:6
Dikilitaş, Darphane 34349 Beşiktaş-İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Birlikte hareket ettiği aile üyeleri ve kontrolüne
sahip olduğu Enak Pazarlama A.Ş. ile birlikte Turcas Petrol A.Ş.’nin
yaklaşık % 20 oranında hissesine sahip olan Erdal Aksoy’un, dolaylı
olarak sahibi olduğu ve kontrol ettiği şirketi Aksoy Petrol Dağıtım
Yatırımları A.Ş. vasıtasıyla Turcas Petrol A.Ş.’nin ortaklarından Conoco
Petroleum Operations Inc.’nin sahip olduğu ve Turcas Petrol A.Ş.’nin
sermayesinin yaklaşık % 28.52’sine tekabül eden (A) ve (C) grubu
hisseleri devralması işlemine izin verilmesi talebi.
40
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.6.2005 tarih ve 4622 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un
7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 15.6.2005 tarih 2005-1-65/Öİ-05-CS sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 15.6.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/151
sayılı Başkanlık önergesi ile 05-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
05-40/575-144
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; söz konusu devralma 50
işleminin 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu,
bununla birlikte işlemin ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı ve bu nedenle söz konusu devralma işlemine izin verilmesinin uygun
olduğu ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. Taraflar
H.1.1. Turcas Petrol A.Ş (Turcas)
Turcas, Tabaş Petrolcülük A.Ş. ile Turcas Petrolcülük A.Ş.’nin 1999 yılında
birleşmesi ile kurulmuş bir teşebbüstür. Turcas’ın ana faaliyeti, Türkiye
geneline yayılmış 650’nin üzerinde akaryakıt istasyonu ve 220’den fazla sınai
ve ticari müşterleri aracılığıyla akaryakıt ürünleri, oto LPG ve madeni yağ satış
ve pazarlamasıdır. Turcas, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’na (İMKB)
kayıtlı bir şirket olup, hisselerinin yaklaşık % 17.72’si İMKB Ulusal Pazarı’nda 70
işlem görmektedir.
Turcas hisseleri (A), (B) ve (C) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. (C) grubu
hisselerin tümü Turcas’ta % 28.52 oranında hisseye sahip olan Conoco
Petroleum Operations Inc.’e aittir. Turcas’ın 26.330.233.183.000 TL olan
sermeyesinin bahsi geçen üç grup hisse bakımından dağılımı aşağıdadır:
Tablo-1 Turcas’ın Hisse Gruplarına Göre Sermaye Dağılımı
Hisse Grubu Adet Nominal Değer (TL)
(A) 26.330.083.183 26.330.083.183.000
(B) 112.500 112.500.000
(C) 37.500 37.500.000
TOPLAM 26.330.233.183 26.330.233.183.000
Turcas, Marmara Petrol ve Rafineri İşleri A.Ş.’nin (Marmara Petrol) 80
hisselerinin tamamına yakınına sahiptir. Marmara Petrol ise, Anadolu
Tasfiyehanesi A.Ş.’nin (ATAŞ) % 5; Ambarlı Depolama Hizmetleri Ltd. Şti. ‘nin
% 50 oranındaki hissesine sahiptir.
H.1.2. Aksoy Petrol Dağıtım Yatırımları A.Ş.
Hisse devri işleminin devralan tarafı olan ve 24.5.2005 tarihinde kurulan
Aksoy Petrol Dağıtım Yatırımları A.Ş.’nin (Aksoy Petrol) henüz herhangi bir
pazar payı ve cirosu bulunmamaktadır. Aksoy Petrol’ün %99.99'una Aksoy
Petrol ve Enerji Yatırımları A.Ş. sahip bulunmaktadır. 90
H.1.3. Conoco Petroleum Operations Inc. (Conoco)
Başvuru konusu işlemin devreden tarafı olan Conoco, ConocoPhillips grubuna
ait bir yavru teşebbüstür.
05-40/575-144
3
ConocoPhillips; petrol arama ve üretimi, petrol arıtımı ve pazarlaması, petrol
temini ve ulaştırılması, doğal gaz depolaması, doğal gazın işlenmesi ve
pazarlanması ve kimyevi madde ve plastik üretimi ve dağıtımı alanında
faaliyet gösteren uluslar arası bir enerji şirketidir. 100
Conoco’nun ve onun ana şirketi ConocoPhillips’in Türkiye’deki faaliyeti
sadece Turcas’ta mevcut olan ve başvuru konusu işleme konu olan % 28.52
oranındaki hisse ile sınırlı olup, Türkiye’de ne ilgili ürün pazarında ne de diğer
pazarlarda başkaca faaliyeti bulunmamaktadır.
H.2. Devralma İşlemi
Bildirime konu hisse devri işleminde devreden konumunda bulunan Conoco
ve ana şirketi ConocoPhillips, Türkiye pazarından çıkış yapmaya ve bu 110
doğrultuda elinde bulunan Turcas hisselerinin tamamını satmaya karar
vermiş; Aksoy Petrol vasıtasıyla devralan konumunda olan Erdal AKSOY ise
Turcas’ta sahip olduğu hisseler vasıtasıyla ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerini
geliştirerek sürdürmek istediği için Conoco’nun sahip olduğu ve satmak
istediği hisseleri almayı kabul etmiştir.
Devralma işleminin Aksoy Petrol vasıtasıyla devralan tarafı olan Erdal
AKSOY, bildirime konu devralma işlemi öncesinde birlikte hareket ettiği aile
üyeleri ve kontrolüne sahip olduğu Enak Pazarlama A.Ş. ile birlikte toplam
57.650 adet (B) grubu1 ve 5.267.194.705 adet (A) grubu2 hisseye sahiptir. 120
Hisse devri öncesinde Turcas’ın ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo-2 Turcas’ın Hisse Devri Öncesindeki Ortaklık Yapısı
AD-SOYAD/ÜNVAN TOPLAM HİSSE (A+B+C) ADEDİ SERMAYE PAYI (%)
Aksoy Grubu3 5.267.252.355 20
Baban Grubu 3.741.261.944 14,21
Tecme Grubu 2.650.668.745 10,07
Beyazıt Grubu 21.850 0,00
Conoco 7.509.625.091 28,52
Halka Açık Olan Kısım 7.161.403.198 27,20
TOPLAM 26.330.233.183 100
Devralma işlemi gerçekleştiği takdirde, Erdal AKSOY, Turcas’ta
12.776.782.296 adet (A) grubu4, 57.650 adet (B) grubu5 ve 37.500 adet (C)
grubu6 hisseye sahip olarak toplamda Turcas hisselerinin yaklaşık %
48.52’sini kontrol edecek duruma gelecektir. Hisse devri işlemi sonucunda
Turcas’ın ortaklık yapısında meydana gelen değişiklik ve yeni ortaklık yapısı
şu şekildedir: 130
1 Bu oran, tüm (B) grubu hisselerinin % 51,24’üne tekabül etmektedir.
2 Bu oran, tüm (A) grubu hisselerin %20’sine tekabül etmektedir.
3 Aksoy Grubu: Erdal AKSOY, Batu AKSOY, Banu AKSOY, Ayşe Belkıs AKSOY ve Enak
Pazarlama A.Ş.’den oluşmaktadır.
4 Bu oran, tüm (A) grubu hisselerin % 48,52’sine tekabül etmektedir.
5 Bu oran, tüm (B) grubu hisselerin % 51,24’üne tekabül etmektedir.
6 Bu oran, tüm (C) grubu hisselerin % 100’üne tekabül etmektedir.
05-40/575-144
4
Tablo-3 Turcas’ın Hisse Devri Sonrasındaki Ortaklık Yapısı
AD-SOYAD/ÜNVAN TOPLAM HİSSE (A+B+C) ADEDİ SERMAYE PAYI (%)
Aksoy Grubu7 12.776.877.446 48,52
Baban Grubu 3.741.261.944 14,21
Tecme Grubu 2.650.668.745 10,07
Beyazıt Grubu 21.850 0,00
Halka Açık Olan Kısım 7.161.403.198 27,20
TOPLAM 26.330.233.183 100
Sonuç olarak, Turcas’ta, hisse devri öncesinde Conoco ve Erdal AKSOY
tarafından yürütülmekte olan bir ortak kontrolün bulunduğu, hisse devri
işleminden sonra ise Erdal AKSOY’un şirketi tek başına kontrol edebilir
duruma geleceği tespit edilmiştir.
H.3. İlgili Pazar
140
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların işleme ilişkin göndermiş oldukları Bildirim Formu’nun ilgili
maddelerinde, ilgili ürün pazarı “beyaz ürünler, siyah ürünler, madeni yağlar
ve oto LPG pazarı” olarak tanımlanmıştır. Ulaşılacak sonucu
etkilemeyeceğinden yukarıda yapılan pazar tanımları kabul edilebilir
niteliktedir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
150
Turcas’ın ilgili piyasalarda ürünlerini yaygın dağıtım ağı ve satış noktaları
kanalıyla ülkenin her yerine ulaştırabildiği ve dar bir coğrafi pazar tanımı
gerektirecek kısıtlamalar bulunmadığı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Conoco ve Aksoy Petrol, Conoco’nun Turcas’ta sahip olduğu % 28.52
oranındaki hissenin Aksoy Petrol’e devredilmesine yönelik olarak 10 Haziran
2005’de bir Hisse Satış ve Alış Sözleşmesi akdetmişlerdir. İşlem, Conoco’nun 160
Turcas’ta sahip olduğu hisselerinin tamamının Aksoy Petrol’e devredilmesi ile
gerçekleştirilecektir.
Başvuru konusu işlem, hisse devri öncesinde var olan ortak kontrolün, işlem
sonucunda tamamen birlikte hareket ettiği aile üyeleri ile birlikte kontrolüne
sahip olduğu Enak Pazarlama A.Ş. ve Aksoy Petrol vasıtasıyla Erdal
AKSOY’a geçmesi sonucunu doğurduğu için, söz konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır.
Hisse devri işleminin taraflarından Aksoy Petrol, faaliyetine 24.05.2005 170
tarihinde başlamıştır ve herhangi bir pazar payı ya da cirosu
bulunmamaktadır. İşlemin diğer tarafı olan Conoco’nun ise ayrıca bir pazar
7 Aksoy Grubu: Erdal AKSOY, Batu AKSOY, Banu AKSOY, Ayşe Belkıs AKSOY ve Enak
Pazarlama A.Ş.’ ve Aksoy Petrol’den oluşmaktadır.
05-40/575-144
5
payı rakamı bulunmamakla birlikte; Turcas’ın beyaz ürünlerdeki % (…..), siyah
ürünlerdeki % (…..), madeni yağdaki % (…..) ve oto LPG’deki % (…..)’lük
pazar payları nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4’üncü maddesindeki pazar
payı eşiği aşılmamaktadır.
Söz konusu devralma işlemi neticesinde Turcas’ın tüm kontrolünün Aksoy
Grubu aracılığıyla Erdal AKSOY’a geçeceği de dikkate alındığında, ciro
rakamının hesaplanmasında Conoco için ayrı bir ciro ve pazar payı rakamı 180
hesaplanması yerine hisselerinin devredilmesi sebebiyle kontrolü el
değiştirecek olan Turcas’ın ilgili ürün pazarlarında sahip olduğu ciro ve pazar
payı rakamlarının dikkate alınması gerekmektedir. Bu bilgiler ışığında,
Turcas’ın 2004 yılı cirosunun (………………………) TL olması nedeniyle
(farklı ürün pazarlarına göre cirolar ayrıştırılsa bile) 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen 25 trilyon TL’lik ciro sınırının aşıldığı;
bu nedenle söz konusu bildirimin izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden Conoco, Conoco’nun ana şirketi
ConocoPhillips, Aksoy Grubu ve ERDAL AKSOY’un, Türkiye’de, ilgili ürün 190
pazarlarında faaliyet gösteren herhangi bağlı işletmesi ve iştirakinin olmadığı,
tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinin sadece Turcas’ın halen yürütmekte
olduğu faaliyet konularıyla sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bildirim konusu hisse
devir işleminin Turcas’ın ortakları arasında bir işlem olduğu ve işlemin
etkisinin sadece Turcas’ın kontrolünün Aksoy Grubu aracılığıyla Erdal
AKSOY’a geçmesi ile sınırlı olduğu dikkate alındığında, başvuru konusu işlem
sonucunda pazar yapısı açısından rekabet şartlarını etkileyebilecek
değişimlerin ortaya çıkmayacağı ve ilgili ürün pazarlarında herhangi bir
yapısal değişikliğin olmayacağı anlaşılmaktadır.
200
Bu çerçevede, başvuru konusu devralma işleminin; ilgili piyasalarda hakim
durum yaratmaya ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yol
açmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu
işlemin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, bununla birlikte
işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 inci maddesi 210
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığına, bu nedenle söz konusu devralma işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy