Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-46 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-44/633-165
Karar Tarihi : 8.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN
C. ŞİKAYET EDEN : Alpağut Bilgisayar ve Haberleşme Sistemleri Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti
Abide-i Hürriyet Cad. No 284 Kat 1 Şişli - İstanbul 20
D.HAKKINDA
İLK İNCELEME
YAPILANLAR : Vatan Bilgisayar
Bimeks Bilgi İşlem A.Ş.
Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş.
Metro Elektronik
E. DOSYA KONUSU: Bimeks Bilgi İşlem A.Ş., Teknosa İç ve Dış Tic. A.Ş.,
Vatan Bilgisayar, Metro Elektronik gibi firmaların büyük finansal 30
kurumlardan destek alarak oluşturdukları satış koşulları ile küçük ve orta
ölçekli firmaların rekabet şansını ortadan kaldırdıkları iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Bimeks Bilgi İşlem A.Ş.,
Teknosa İç ve Dış Tic. A.Ş., Vatan Bilgisayar, Metro Elektronik gibi firmaların
büyük finansal kurumlardan destek alarak oluşturdukları satış koşulları ile küçük
ve orta ölçekli firmaların rekabet şansını ortadan kaldırdıkları iddia edilmektedir.
Şikayetçi başvurusunda finansal kurumlardan alınan destek ile, bankalar
tarafından kredi kartlı satışlara uygulanan komisyon oranlarının büyük firmalar için
küçük ve orta ölçekli firmaların ulaşamayacağı seviyelere indirilmesini kastetmekte 40
ve bu olanağa sahip olan firmaların ürünlerini 9 ila 15 ay taksitle satabildikleri bu
taksitli satış imkanının bankaların kendileri için uygulamış olduğu mevcut
05-44/633-165
2
komisyon oranları ile kendileri bakımından olanaksız olduğunu belirtmektedir. Bu
bağlamda finans piyasaları ve elektronik piyasalar arasında oluşan bu
uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 1. ve 6. maddeleri kapsamında olduğu ifade
edilmekte ve oluşan mağduriyetin önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.5.2005 tarih, 3465 sayı ile giren
başvuru dilekçesi hakkında hazırlanan 21.6.2005 tarih, 2005-2-46/İİ-05-AA sayılı 50
İlk İnceleme Raporu 29.6.2005 tarih, REK.0.06.00.00-110/71 sayılı Başkanlık
önergesi ile Kurul gündemine alınmıştır. Rapor 1.7.2005 tarih, 05-43 sayılı Kurul
toplantısı gündeminde ele alınmış ve dosya konusunun incelemeye alınmasına
karar verilmiştir. Dosya 8.7.2005 tarih ve 05-44 sayılı Kurul toplantısında karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, şikayet konusu eylem hakkında
4054 sayılı Kanun’un 40. vd. maddeleri uyarınca önaraştırma yapılması ya da
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade
edilmiştir. 60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Teşebbüslerin finans kuruluşları ile yaptıkları finansman anlaşmaları, özellikle
kredi kartlarına uygulanacak komisyon oranlarının belirlenmesine yönelik
anlaşmalar, bu firmaların satışa sundukları mal ve hizmetlerin satış koşullarının
belirlenmesinde etkili olmaktadır. Kredi kartı hizmetleri veren finans kuruluşları
(bankalar) ile rakiplerine benzer avantaj ve koşullarda anlaşma yapamayan
firmalar bu durumdan olumsuz etkilenebilmektedir.
70
Son dönemlerde bankalar tarafından kredi kartı hizmetlerinin pazarlanmasına
yönelik yoğun çabaların sarf edildiği gözlemlenmektedir. Bankalar sunmuş
oldukları kredi kartı hizmetlerini yaygınlaştırmaya ve bu hizmetlerin kullanımını
artırmaya çabalamaktadırlar. Bu çabalarının sonucu olarak kimi teşebbüslerle
bankalar arasında kredi kartlarının pazarlanmasına yönelik anlaşmalar yapıldığı
görülmektedir. Bu uygulamalarda banka, perakende hizmetler sunan firma ile
kendi kredi kartlarının firma mağazasında bir “stand” açılarak pazarlanmasını
sağlamakta buna karşın firma ise bankanın sunmuş olduğu uygun kredi kartı
komisyon oranlarından faydalanabilmektedir. Bu bağlamda başvuruda ifade edilen
mağduriyetin bankacılık hizmetlerinin pazarlanma yönteminden ya da bu son 80
dönemlerde pazarda yaşanan gelişmelerden kaynaklandığı görülmektedir.
Şikayet dilekçesinde söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 1 ve 6 (d)
maddeleri kapsamında olduğu ifade edilmektedir. Kanun’un 6. maddesi hakim
durumda bulunan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini tek başlarına yahut başkaları ile
yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını
yasaklamaktadır. Kanun’un ilgili maddesinin (d) bendinde ise örnek mukabilinden
“belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari
05-44/633-165
3
avantajlardan faydalanarak başka bir mal ve hizmet piyasasındaki rekabet
koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler” kötüye kullanma halleri olarak 90
sayılmaktadır. Bu bağlamda öncelikle teşebbüslerin şikayet konusunun ilgili olduğu
alanlarda hakim durumda olup olmadıklarının tespiti gerekmektedir.
Şikayete konu teşebbüslerin faaliyet göstermekte olduğu alanlara bakıldığında, bu
teşebbüslerin bankacılık faaliyetleri ve elektronik cihaz perakende satış hizmetleri
ile iştigal ettikleri görülmektedir.
Rekabet Kurumu bünyesinde finansal piyasaların yapısı hakkında yapılan pazar
araştırması, 2001 ve 2002 yılları için kredi kartı hizmetlerinde tedavülde olan kart
sayısı bakımından en yüksek pazar payına sahip işletmecinin yaklaşık %30 pazar 100
payına sahip bulunduğunu ve pazarın yaklaşık %65’lik kısmının 7 teşebbüs
tarafından paylaşıldığını göstermektedir.
Halihazırda ülkemizde 20’nin üzerinde banka, kredi kartı hizmeti sunmaktadır. Son
dönemlerde ülkemizdeki finansal piyasalar ve bankacılık faaliyetleri dinamik bir
yapı göstermektedir. Bankalar sunmuş oldukları kredi kartı hizmetlerinin
yaygınlaşabilmesi için önemli çabalar göstermekte ve bu bağlamda ülkemizdeki
1999 itibarıyla yaklaşık 10 milyon olan kredi kartı sayısı 2004 yılı itibarıyla 27
milyon rakamlarına ulaşmıştır. Bu bakımdan finansal hizmetler sektörünün bir
parçasını oluşturan kredi kartı hizmetleri pazarında elde bulunan bilgiler 110
doğrultusunda, hakim durumda bulunan bir işletmecinin varlığından
bahsedilememektedir.
Diğer yandan ülkemizdeki elektronik eşya ve bilgisayar donanımı perakende satış
hizmetlerine ilişkin pazarın oldukça rekabetçi olduğu gözlemlenmektedir. 2004 yılı
itibarıyla İstanbul il sınırları içerisinde bu alanda faaliyet gösteren yaklaşık 12.600
teşebbüs bulunmakta ve bunların hemen hemen tamamında kredi kartı
kullanılabilmektedir.
Her ne kadar bir pazarda faaliyet gösteren işletmeci sayısı, söz konusu 120
teşebbüslerin büyüklüklerini ve pazar gücü sağlayan diğer unsurları bilmeksizin o
pazarın rekabetçi yapısı hakkında doğrudan doğruya aydınlatıcı olmasa da, bu
rakamın 12.600 gibi yüksek bir seviyede olması nedeniyle pazar payının çok
sayıda firma arasında paylaşıldığı kanaatini güçlendirmektedir. Ayrıca pazara giriş
önünde yasal herhangi bir engel bulunmadığı gibi, bu alanda faaliyet göstermek
için çok yüksek yatırım yapma zorunluluğu da bulunmamaktadır. 12.600 gibi çok
yüksek olduğu söylenebilecek işletmeci sayısı da bu önermeyi doğrulamaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde başvuru dilekçesine konu olan faaliyet
alanları için elde bulunan bilgiler ışığında, herhangi bir teşebbüsün hakim 130
durumundan bahsetmek mümkün görülmemiştir. Dolayısıyla hakim durumun
kötüye kullanıldığı ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edildiği yönündeki
iddiaların reddedilmesi gerekmektedir.
05-44/633-165
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Bimeks Bilgi İşlem A.Ş.,
Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş., Vatan Bilgisayar, Metro Elektronik gibi firmaların
büyük finansal kurumlardan destek alarak oluşturdukları satış koşulları ile küçük
ve orta ölçekli firmaların rekabet şansını ortadan kaldırdıklarına ilişkin olarak 4054 140
sayılı Kanun’un 40 ve devamı maddeleri uyarınca önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRİLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy