10
BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI’NCE IPTAL
EDILMISTIR. REKABET KURULU’NUN AYNI
KONUYA ILISKIN 03.05.2007 TARIH VE 07-37/376-138
NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI
KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ.
20
30
40
05-47/674-174
2
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-142 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-47/674-174
Karar Tarihi : 14.7.2005
50
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B- RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Özgür BAL
C- ŞİKAYET EDEN : Re'sen 60
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR
- CNR Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş.
Dünya Ticaret Merkezi Yenibosna 34149 Bakırköy/İstanbul
- Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti.
İnönü Cd. No:69/9 K:5 34439 Gümüşsuyu/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: CNR Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş. (CNR) ve
Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. (HMI) 70
arasında akdedilen kira sözleşmesinde rekabet ihlalinin bulunup
bulunmadığının tespiti.
F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.2.2005 tarih ve 1102 sayı ile
giren şikayet dilekçesinin değerlendirilmesi sırasında elde edilen bilgiler çerçevesinde
re'sen hazırlanan 20.5.2005 tarihli bilgi notu, Kurulun 26.5.2005 tarih, 05-36 sayılı
toplantısında görüşülerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma
yapılmasına 05-36/460-M sayı ile karar verilmiştir. Açılan önaraştırma doğrultusunda
hazırlanan 8.7.2005 tarih, 2005-4-142/ÖA-05-KT sayılı Önaraştırma Raporu, 80
11.7.2005 tarih ve REK.0.08.00.00-110/201 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-47 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; incelenen kira sözleşmesinde bahsi
geçen rekabet etmeme yükümlülüğüne yönelik olarak bir soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmektedir.
05-47/674-174
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90
H.1. Konuya İlişkin Alınan Bilgiler
HMI yetkililerinden alınan bilgilere göre:
- HMI, uzun süredir Almanya’da fuarcılık organizasyonu alanında faaliyet
göstermekte ve bu faaliyetlerini dünyanın bir çok yerinde de sürdürmektedir.
Türkiye’de 1980’li yıllarda faaliyetlerine başlayan firma, 1996 yılından itibaren
Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. unvanı altında
fuar organizasyonu faaliyetlerini yürütmektedir. Şirket olarak, faaliyet alanı, ticari 100
fuarlar düzenlemek, bu doğrultuda fuara katılacak şirketleri belirlemek ve katılımlarını
sağlanmak, söz konusu şirketleri bir araya getirmek suretiyle onların talep ettiği
sektörlerden müşterileri fuar alanına getirmek ve iş görüşmelerini sağlamaktır.
- Türkiye fuarcılık sektörü açısından coğrafi konumu sebebiyle avantajlı bir
konumdadır. Ancak özellikle Moskova ve Dubai gibi yerlerdeki fuarcılık sektörü
Türkiye ile rekabet halindedir. Bu sebeple, fuarcılığa Türkiye’de daha hassasiyetle
yaklaşmak gerekir. Burada önemli olan rekabet edebilmek için stratejik olarak
öngörünün geliştirilmesidir.
110
CNR yetkililerinden alınan bilgilere göre:
- CNR, fuarcılık yapmak üzere 1985 yılında kurulmuş bir şirkettir. Bu kapsamda,
bugün itibarıyla, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Yurtiçi Fuar Düzenleme ve Dış Ticaret
Müsteşarlığı Yurtdışı Fuar Düzenleme yetki belgeleri vasıtasıyla; "Expo Fuar Merkezi
İşletmeciliği", "Yurtiçi Fuar Organizatörlüğü" ve "Yurtdışı Fuar Organizatörlüğü"
faaliyetlerini sürdürmektedir. Yurtiçinde ve yurtdışındaki sektör derneklerinin (UFI,
ICCA, OICA, vb) aktif üyesidir.
- Fuarcılık sektörü hakkındaki yasal düzenlemeler daha önce Sanayi ve Ticaret 120
Bakanlığı tarafından yürütülmekte iken, 25.2.2005 tarihinden bu yana bu görev
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından yürütülmektedir.
- CNR, CNR Expo Fuar Merkezi İşletmeciliği’ni 1993 yılından bu yana
sürdürmektedir.
- CNR ve İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş. (İDTM) arasında 8 Fuar Salonu ve
muhtelif açık kapalı sahalara istinaden yaklaşık benzer ticari koşullara sahip farklı
kiralama sözleşmeleri mevcuttur. Bu 8 salonun dışında, bölgede işletmeciliği
doğrudan İDTM tarafından yürütülen 2 tane daha fuar salonu bulunmaktadır. İDTM ile 130
CNR arasında uzun yıllara dayalı işbirliği çerçevesinde, özellikle İstanbul başta olmak
üzere, Türkiye’nin dünyanın sayılı fuar merkezlerinden birisi olması yönünde stratejik
ortaklık ve büyümeye dönük yatırım planları bulunmaktadır.
05-47/674-174
4
- Genel olarak, bir fuar düzenlemek için 9-12 ay öncesinden fuar yapılacak alanın
belirlenmesi, katılımcı firma ve ziyaretçi pazarlama planlarının bu alana göre
yönlendirilmesi önemli bir gerekliliktir.
İDTM yetkililerinden alınan bilgilere göre:
140
- İstanbul Dünya Ticaret Merkezi, %42 oranında hissesine İTO, %25 oranında
hissesine TOBB ve %23 oranında hissesine İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin sahip
olduğu bir ortak girişim şirketidir. Mülkiyeti şirketlerinde olan DTM Fuar Alanlarının
işletmeciliğini hali hazırda CNR yürütmektedir.
- DTM Fuar Alanlarının yapımının ilk başladığı dönemde Yap-İşlet-Devret Sistemi
çerçevesinde CNR inşaatı yüklenmiş ve günümüze kadar da işletmeciliğini
sürdürmüştür. Başlangıçta yapılan CNR'ın işletmesinde olan 8 Fuar Alanına ait farklı
sözleşmeler birleştirildiğinden, hali hazırda İDTM ile CNR arasında geçerli olan tek bir
sözleşme bulunmaktadır. Söz konusu sözleşme 2005 yılının Kasım ayında sona 150
erecektir.
H.2. İLGİLİ PAZAR
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Önaraştırmaya konu CNR ile HMI arasındaki sözleşmenin çerçevesi, belli bir alanın
fuar hizmetleri verilmesi amacıyla kiralanmasına ilişkindir. Anılan sözleşme ile kiracı
HMI, CNR'dan kiraladığı alanda fuar organizasyonunda bulunmayı amaçlamaktadır.
Fuar organizasyonu faaliyeti hem CNR hem de HMI'nin ortak faaliyet alanıdır. Bu
çerçevede, "fuar organizasyonu faaliyetleri" ilgili ürün pazarını teşkil etmektedir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 160
Önaraştırmaya konu fuar organizasyonu faaliyetlerinin yukarıda yer alan nitelikleri
dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları"dır.
H.3. DEĞERLENDİRME
Önaraştırmaya konu kira sözleşmesi incelendiğinde, 15.6.2000 tarihinde CNR ile HMI
arasında akdedildiği anlaşılmaktadır. Sözleşmenin asli konusunu, işletmeciliği CNR
tarafından yapılan 3 sergi salonunun 2001-2005 yılları arasında her yıl HMI'ya, "AEF
Satellite & Broadcast" (uydu, kablo, kablolu TV, ödemeli TV, vericiler, multi medya,
multimedya uygulamaları, yayıncılık, radyo, TV & sinema, dijital yayıncılık, internet,
internet servisleri, dijital interaktif servisler, film ve video, post production,
aydınlatmalar konulu) ve "Beauty Turkey" (güzellik salonları ve kuaförlere yönelik 170
kozmetik ve saç bakım ekipmanları, fitness klüpleri ve ekipmanları, aksesuar ve
doğrudan satış konulu) ihtisas fuarlarının düzenlenmesi için kiralanması
oluşturmaktadır.
05-47/674-174
5
Anılan sözleşmenin 26. maddesinde:
“Kiralayan işbu sözleşmenin konusu olan fuarların içeriği ile örtüşen alanlarda
fuarlar organize etmeyeceğini ve bu örtüşen alanlarda fuar organizasyonu 180
düzenleyen üçüncü kişi organizasyonlarına katılmayacağını taahhüt etmektedir.
Aşağıda belirtilen ve CNR ve/veya ITF İstanbul Ticaret Fuarları’na ilişkin mevcut
veya planlanmış fuarlar bundan istisnadır:
1. Cosmopolitan Show
2. Spor Show
3. E-Commerce (b2b) Exhibition
4. Telecommunication Show
5. IT (General) Show”
ifadesi yer almaktadır.
Bu düzenleme ile kiralayan statüsündeki CNR, HMI'nın düzenlediği "AEF Satellite & 190
Broadcast" ve "Beauty Turkey" ihtisas fuarları ile konu ve/veya içerik itibarıyla
örtüşen alanlarda organizasyon yapmayacağını taahhüt etmiştir. Taraflar arasında
sonradan gelişen olaylar ve ortaya çıkan ihtilaf sonucunda ilk olarak 27.5.2002 tarihli
"Tadil Sözleşmesi" imzalanmıştır. Buna göre HMI’nin düzenlediği "AEF Satellite &
Broadcast" fuarının marka ismi "Cebit Broadcast, Cable and Satellite" olarak
değiştirilmiş, ayrıca "Beauty Turkey" fuarı anlaşmadan çıkarılmıştır. Bu şekilde ortaya
çıkan sergi salonu haklarını HMI 2002 yılından sonra düzenleyeceği fuarlarda 15 ay
öncesinden CNR’a bildirmek kaydıyla kullanabilecektir. Bu noktada “Tadil
Sözleşmesi” nin 3.maddesinde getirilen düzenleme önem kazanmaktadır.
“ ....... KİRALAYAN, üçüncü kişilere KİRACI tarafından yapılması teklif olunan fuar 200
başlığı, konusu veya kapsamı ile rekabet oluşturan herhangi bir fuar düzenleme
konusunda taahhütte bulunmamış veya böyle bir fuarı kendisi düzenleme niyetinde
değil ise, ve KİRACI tarafından teklif edilen fuarın düzenlenmesi KİRALAYAN’ın
üçüncü kişilerle olan anlaşmalarına aykırılık teşkil etmeyecek ise KİRACI tarafından
teklif edilen fuarı kabul edecektir.”
CNR ve HMI yetkililerinden edinilen bilgilere göre taraflar kira konusu sergi
salonlarının kullanımı konusunda uzlaşmaya varamamış, devam eden ihtilaf
sonucunda ilgili sözleşmeler ilk olarak CNR tarafından 15.12.2003 tarihinde, HMI
tarafından ise 22.1.2004 tarihinde feshedilmiştir. HMI Genel Müdürü’nün ifadesine
göre ihtilafın temel sebebi CNR’ın HMI bünyesindeki fuarlara benzer konularda 210
düzenlenen diğer fuarlara yakın ve/veya aynı tarihlere gelecek şekilde izin vermesi,
dolayısıyla taraflar arasındaki “rekabet etmeme taahhüdüne” aykırı hareket etmesidir.
Bu husus 31.10.2003 tarihinde HMI vekillerince CNR’a gönderilen ihtarnamede yer
alan:
“ 16.06.2000 tarihli Kiralama Sözleşmesi md. 26 uyarınca, bundan böyle CNR-fuar
alanları üzerinde, Müvekkil Şirket’in fuar organizasyonları ile kısmen de olsa rekabet
eden fuar organizasyonlarına yer verilmesine, Müvekkil Şirket muvafakat
etmemektedir ve bundan böyle de etmeyecektir......
05-47/674-174
6
Bunun dışında, 2002 ve 2003 yıllarında Müvekkil Şirket’in fuar organizasyonları ile
yakın tarihlerde iki defa gerçekleştirilen Bileşim Yayıncılık Fuarcılık A.Ş.nin bir fuar 220
organizasyonu olan BEST’in ve CNR Grubu’nun bir fuar organizasyonu olan ICT
Telekom Eurasia’nın düzenlenmesi ile rekabet yasağının çiğnendiği ve mevcut
sözleşme hükümlerinin ağır şekilde ihlal edildiği tespit edilmiş ve bu surette Müvekkil
Şirket’in hem maddi hem de manevi açıdan zarara uğramasına sebebiyet vermiştir.”
şeklindeki ifadelerden de anlaşılmaktadır.
Halihazırda sırasıyla 2000 ve 2002 yıllarında CNR ve HMI arasında imzalanan,
inceleme konusu “Kiracılık Sözleşmesi” ve “Tadil Sözleşmesi” yürürlükte değildir.
Gerçekte her iki sözleşmenin de geçerli oldukları süre içerisinde tam olarak
uygulanmadıkları anlaşılmaktadır.
CNR şirketi hem İstanbul Dünya Ticaret Merkezi’nin mülkiyetinde bulunan fuar 230
alanının işletmeciliğini yapmakta, hem de çeşitli ihtisas fuarlarını da organize
etmektedir. Ancak adı geçen şirket ile HMI arasındaki ticari ilişki CNR fuar-sergi
alanlarının kiralanması/kullandırılması amaçlıdır. Bu sebeple CNR ve HMI arasındaki
sözleşmenin dikey nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
15.6.2000 tarihli “Kira Sözleşmesi” ve bunu tadil eden 27.5.2002 tarihli “Sözleşme”
taraflara getirdikleri “rekabet etme yasağı” sebebiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamına giren anlaşmalardır. Bu nedenle inceleme konusu sözleşmelerin
söz konusu düzenlemelerinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında aynı
Kanun’un 4. maddesinde getirilen yasaklamadan muaf tutulup tutulamayacakları
incelenmiştir. 240
Esasen fuarların ticaretin gelişimindeki katkısı ve dolayısıyla ülke ekonomisi
açısından önemi büyüktür. Özellikle uluslararası nitelikteki ihtisas fuarlarının gerek
ürün/hizmetlerin tanıtımının yapılması gerekse de belirli bir sektörde faaliyet gösteren
işletmeleri, satıcı ve alıcıları, bir araya getirerek bilgi değişimini sağlamaları sebebiyle
taşıdıkları önem açıktır. Bu bağlamda fuarlar katılımcı firmalara sektör hakkında bilgi
edinme, yeni trend ve gelişmeleri takip etme, iş bağlantıları kurma ve etkinliklerini
arttırma fırsatı vermektedir.
Aynı ve/veya benzer konu/içerikli ihtisas fuarlarının aynı/yakın zamanlarda
düzenlenmesinin bu organizasyonlardan beklenen faydanın teminini zorlaştıracağı
anlaşılmaktadır. Şöyle ki bir fuara katılan firma sayısının çokluğu ve nitelikli olması, 250
diğer tüm katılımcı teşebbüslerin yararınadır. Bu şekilde hem ürünlerin tanıtımı daha
geniş bir gruba yapılacak hem de karşılıklı bilgi değişimi ve yeni iş bağlantıları
kurulması imkanı arttırılacaktır. Ayrıca fuarlara katılan teşebbüslerin belirli bir ödeme
karşılığında bu organizasyonlara iştirak ettikleri unutulmamalıdır. Dolayısıyla katılımcı
firmaların bu türde etkinlikler için ayırdıkları bütçelerini mümkün olan en verimli
biçimde kullanmak isteyecekleri açıktır. Birbirine yakın dönemlerde birden çok fuara
iştirak etmek katılımcı firmaların maliyetlerini yükseltebilecektir.
05-47/674-174
7
Yukarıda özetlenen ekonomik gerekçelere dayanarak CNR ile HMI arasındaki “Kira
Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanınabilmesi
için aynı maddenin (a) ve (b) bentlerinde öngörülen şartların oluştuğu 260
anlaşılmaktadır.
Muafiyet açısından değerlendirilmesi gereken bir diğer husus da “ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması” şartıdır. CNR ve HMI’ın fuar
organizasyonu yapan diğer teşebbüsler ile aralarında “rekabet etmeme taahhüdü”
içeren sözleşmelerin bulunduğuna ilişkin tespit bulunmamaktadır. CNR’ın
işletmeciliğini yaptığı fuar alanlarının fuar organizasyonu şirketleri açısından zorunlu
unsur niteliğinde olduğu, dolayısıyla CNR’ın İstanbul ili fuar alanı işletmeciliği
pazarında hakim durumda olduğu da söylenemez. Bu husus Kurul’un 2.6.2005 tarih
ve 05-38/502-M sayılı Kararı'nda da belirtilmiştir. Fuar organizasyonu şirketlerinin
İstanbul ilinde yararlanabilecekleri alternatif fuar alanları mevcuttur. Bu durum 270
HMI’nin son iki yıldır başta "Cebit Broadcast, Cable and Satellite" olmak üzere
organizasyonlarını TÜYAP ve İDTM fuar alanlarında yapabilmesinden de
anlaşılmaktadır.
Muafiyet değerlendirmesi açısından incelenmesi gereken son husus 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin (d) bendinde getirilen "Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki
amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması" şartıdır.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, konunun HMI tarafından Kurum'a şikayet
edildiği de dikkate alındığında sözleşmenin geçerli olduğu süre içerisinde rekabet
etmeme taahhüdüne uyulmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede ortaya çıkan fiili durum 280
“Sözleşme” sonucunda ilgili pazardaki rekabetin esaslı biçimde etkilenmediği
yönündedir. Ayrıca. sözleşme 2003 yılının sonundan bu yana geçersizdir. HMI
faaliyetlerini TÜYAP fuar alanlarına kaydırmış durumdadır.
Buna göre, inceleme konusu sözleşme 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca
muafiyet tanınabilecek nitelikte bir anlaşmadır.
Bunu yanısıra, anılan dönemde konuya ilişkin bir düzenleme de bulunmaktadır.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından, 27.6.2000 tarih, 24092 sayı ile Resmi
Gazete'de yayınlanan "Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Yönetmelik"in 16. 290
maddesinde, "İl düzeyinde dikkate alınmak üzere aynı ya da benzer konulardaki
ihtisas fuarlarının düzenlenme tarihleri arasında en az 30 günlük bir süre bulunur."
hükmüne yer verilmiştir. Anılan yönetmeliğin bu maddesi 15.11.2002 tarih, 24937
sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan bir diğer Yönetmelik ile kaldırılmıştır. Ancak
inceleme konusu 2000 tarihli “Kira Sözleşmesi”nin ve 2002 tarihli “Tadil
Sözleşmesi”nin CNR ile HMI arasında imzalandığı dönemde yukarıda yer verilen
düzenleme geçerlidir. Buna göre aynı ve/veya benzer içerikli fuarların aynı/yakın
dönemlerde yapılması incelemeye konu dönemde yasaktır.
Netice itibarıyla, yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde, konuya ilişkin bir 300
soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
05-47/674-174
8
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; CNR
Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş. ve Hannover Messe International İstanbul Ltd.
Şti. arasında akdedilen kira sözleşmesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün
4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 4. maddesini ihlal etmekle
birlikte, söz konusu rekabet yasağının fuarcılık sektörünün nitelikleri ve mevcut
düzenlemeler dikkate alındığında muafiyet alabilecek nitelikte olduğuna ve aynı 310
zamanda halihazırda sözleşmenin geçersiz olması nedeniyle anılan teşebbüsler
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi gereğince soruşturma açılmasına yer
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
05-47/674-174
9
FARKLI GEREKÇE
(14.07.2005 tarihli Kurul Toplantısı Kararları)
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un bazı maddeleri, 5388
sayılı ve 02.07.2005 tarihli Kanun’la değiştirilmiş ve değişiklik yapan Kanun
13.07.2005 tarihli ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
5388 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi ile 22 nci madde değiştirilmiş ve
Rekabet Kurulu, Başkan ve İkinci Başkan dahil toplam yedi üye olarak
öngörülmüştür. Halen üye sayısı sekiz olmasına karşın, kaldırılan kontenjanlardan
gelen üyelerin sürelerinin sonuna kadar devam edeceklerine dair açık bir hüküm
konulmadığı gibi, Kurulun toplantı ve karar yeter sayıları yedi üye sayısına göre
düzenlenmiştir. Öte yandan toplantı ve karar yeter sayıları, yedi üyeye göre
belirlenmiş olmakla birlikte, bir geçici madde ile sekiz üyede ne şekilde olacağı
belirlenmediğinden, Kurulun toplanması ve karar almasında hukuki tartışmalar ortaya
çıkmıştır. Ayrıca 51 inci maddede Kanun’un 5 inci maddesi ile yapılan değişiklikle de
47 nci madde ve 51 inci madde düzenlemeleri arasında uyumsuzluk oluşturmuştur.
Gündemde yer alan konuların esasına ilişkin sonuçlara katılmakla birlikte,
alınan kararların sıhhatinin hukuki tartışmalara neden olmamasını teminen ve eksiklik
ve düzenlemeler arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla gerekçelerimi
belirtiyorum:
Öncelikle, Kurul Toplantısında ve alınan kararlarda ortaya konan ve Kurulun
mevcut sekiz üye yerine yedi üye ile toplanması gerektiği şeklindeki görüşe neden
olan, açık düzenleme eksikliğinin Kanun’un 6 ncı maddesiyle aşılabildiğini
düşünüyorum. Şöyle ki, 6 ncı maddeyle Kanun’a eklenen geçici 4 üncü madde;
“Kurul Üye sayısı yediye ininceye kadar boşalan üyelikler için seçim ve atama
yapılmaz.” hükmünü öngörmektedir. Bu hükümle, dolaylı biçimde sekiz üyenin
mevcudiyeti ve “Sekiz Üyeli Kurul” kabullenilmiş olmaktadır.
İkinci olarak, mevcut üye sayısı ve toplantı ve karar yeter sayılarındaki indirime
bağlı olarak bazı hallerde hukuki tartışmalar ortaya çıkmaktadır. Değişiklik, üye
sayısını yediye düşürürken, yeter sayıları doğal olarak yedi üzerinden düzenlemiş,
fakat sekiz üye ile devam süresince bir geçici hüküm veya ayrı bir yeter sayısı
düzenlemesi öngörmemiştir. 51 inci maddenin değişik haliyle, Kurul nihai kararlar için
en az beş üyenin katılımı ile toplanıp, en az dört üyenin aynı yönde oy kullanmasıyla
karar alabilecektir. Herşeyden önce sekiz kişilik bir Kurulda, öngörülen dört üyeye
dayalı karar yeter sayısının çoğunluk oluşturmadığı için uygun olmadığı açıktır.
Özellikle dört dört oylamalarda sorun çıkabilecektir. Bunun 4054 sayılı Kanun’un
mevcut 51 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmüyle (Başkan üstün oyu ile) aşılabileceği
ileri sürülebilecekse de, bu hükmün genel bir hüküm değil, istisnai bir düzenleme
olduğu ve her toplantı ve gündem maddesi için uygulanması düşünülerek
getirilmediği bilinmektedir.
05-47/674-174
10
Düzenlemelerle ilgili olarak belirtilmesi gereken bir diğer nokta da, yeter
sayılara ilişkin 51 inci maddede getirilen düzenlemenin, özellikle 47 nci maddenin
ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle ve 49 uncu madde hükmüyle uyumsuzluğa yol
açmasıdır. Sözlü Savunma Toplantısı yapılan konuların görüşüldüğü karar
toplantılarında 51 inci madde hükümleri açısından tartışmalı durumlar ortaya
çıkabilecektir.
Yürürlük tarihini izleyen toplantılarda alınan ve alınacak kararların hukuki
tartışmalara neden olmaması açısından, gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla
görüşlerimi ve gerekçelerimi belirtiyor ve alınan kararların esasına ilişkin sonuçları
paylaşıyorum.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy