Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-154
Karar Sayısı : 05-48/685-178
Karar Tarihi : 21.7.2005
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Yüksel KAYA, Aydın ÇELEN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. 20
Kemalpaşa Cad. No:52 Işıkkent İzmir
D. TARAFLAR :- Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
E. DOSYA KONUSU: Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin
22.4.2005 tarih, 05-27/317-80 sayılı Kurul kararında (Karar) öngörülen
değişikliklerin yerine getirilebilmesi için 14.9.2005 tarihinde sona erecek
olan 90 günlük sürenin uzatılması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurul, 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı 30
kararında, Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. (Efpa) ve Bimpaş Bira ve
Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin (Bimpaş) kendilerinin ya da distribütörlerinin /
bayilerinin hem açık satış yapan nihai satış noktaları hem de kapalı satış
yapan nihai satış noktaları ile akdettikleri bira ürününe ilişkin rekabet etmeme
yükümlülüğü içeren tek elden satın alma anlaşmalarına 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile tanınan muafiyetin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri
alınmasına karar vermiştir. Karar’da ayrıca, Karar tarihinden önce akdedilmiş
sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin ve bu etkiyi
doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin anılan sözleşme metinlerinin 40
tamamından çıkarılmasına, bu değişikliklerin yapılabilmesi için Karar’ın tebliği
tarihinden itibaren taraflara 90 gün süre verilmesine, bu süre içinde gerekli
değişikliklerin yapıldığının Efpa ve Bimpaş tarafından Rekabet Kurulu’na
tevsik edilmesine, gerekli düzeltme yapılmadan uygulamaya devam edilmesi
halinde haklarında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun’un 16. ve
17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının adı geçen taraflara bildirilmesine,
Efpa ve Bimpaş ürünlerinin satışına ilişkin olarak nihai satış noktalarına
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilemeyeceğine ve soğutucu dolaplara rakip
bira ürünlerinin konulmasının Efpa, Bimpaş ve bu teşebbüslerin bayi /
distribütörleri tarafından engellenemeyeceğine dair işbu Karar’ın bayi / 50
05-48/685-178
2
distribütörlere ve nihai satış noktalarına Efpa ve Bimpaş tarafından
bildirilmesine ve bu yükümlülüğün yerine getirildiğinin adı geçen
teşebbüslerce Karar’ın tebliği tarihinden itibaren 90 gün içerisinde Rekabet
Kurulu’na tevsik edilmesine karar verilmiştir.
Karar sonrası Kurum kayıtlarına 28.6.2005 tarih ve 4427 sayı ile giren
dilekçede Karar’da verilen 90 günlük sürenin 90 gün uzatılması talep
edilmektedir. Bimpaş’ın anılan talebini değerlendiren 12.7.2005 tarihli bilgi
notu, 15.7.2005 tarih ve REK.0.07.00.00/139 sayılı Başkanlık önergesi ile
birlikte 05-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 60
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili bilgi notunda, rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin
sözleşmelerden çıkarılması ve gerekli değişikliklerin yapıldığının tevsik
edilmesi için taraflara verilen 90 günlük sürenin uzatılmasına gerek
bulunmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Rekabet Kurulu’nun 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararı sonrasında 70
Kurum kayıtlarına 28.6.2005 tarihinde giren Bimpaş koordinatörü imzalı
dilekçede özetle; Karar’ın tebliğ edildiği yazıda, alınan Karar’ın ve Karar’dan
doğan yükümlülüklerin Karar’ın tebliğ tarihini izleyen 90 gün içerisinde
yürürlüğe gireceği, 90 günlük geçiş döneminde tüm değişikliklerin
tamamlanarak Rekabet Kurulu’na tevsik edilmesinin gerekli olacağı,
düzeltmelerin yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde ise yasal işlem
uygulanacağının belirtildiği, Karar’ın kendilerine 16 Haziran 2005 günü tebliğ
edildiği, buna göre 90 günlük geçiş döneminin 14 Eylül 2005 günü sona
ereceği, zorunlu tüm değişikliklerin bu tarih itibarıyla sonuçlandırılmasının
gerekeceği belirtilerek, 90 günlük geçiş süresinin yaklaşık 3 aylık ek süre ile 1 80
Ocak 2006 tarihine kadar uzatılması talep edilmektedir.
Anılan dilekçede, ek süre isteminin gerekçeleri olarak,
Karar’ın Haziran ayının ortasında tebliğ edildiği, yaklaşık (……) adet
sözleşmenin 90 gün içinde revize edilmesinin ve bunların tevsik
edilebilecek şekilde kayıtlarında bulundurulmasının gerekeceği, 90 gün
içinde binlerce noktaya bildirimde bulunmanın, gerekli eğitimi vermenin,
yükümlülükleri yönetmenin zorluklara yol açacağı,
Yüklenen yükümlülüğün sadece sözleşmelerin revize edilmesi ve
bildirimi ile sınırlı olmadığı, iş yapış şeklinin köklü olarak değişmesi 90
nedeniyle üretim, dağıtım, satış planlamalarının gözden geçirilmesi ve
muhasebe, satış vs kayıt ve uygulamaların Karar’a uyumlu hale
getirilmesinin yoğun bir çalışma ve makul bir zaman dilimi gerektirdiği,
Bimpaş’a ilave olarak bayilerin de ciddi bir iş yükü üstlenmek
durumunda olduğu, bayilerin de eğitilmesi gerektiği, işlerin en yoğun
olduğu yaz aylarında bayilerin satışı ikinci plana itip, yıllardır süren
uygulamaları yaz aylarına denk gelen 90 günde yapmalarını
beklemenin adil olmayacağı,
05-48/685-178
3
Ek süre için en önemli gerekçenin, geçiş süresinin satışların en yoğun
olduğu yaz aylarına rast gelmesinden ileri geldiği, (……), bu durumda 100
şirketin satış olanaklarının en yoğun olduğu yaz aylarında satış
önceliğini ikinci plana atma lüksünün bulunmadığı, kısıtlı sayıdaki satış
personeliyle tüm enerjilerini Karar’ın sonuçlarına yöneltmelerinin adil
olmayacağı,
Son olarak, AB rekabet hukukunda muafiyetin kaldırılmasına ilişkin
uygulamalarda karşılaşılabilecek zorlukların dikkate alınarak geçiş
süresinin 6 aydan az olmamasının esasa bağlandığı, AB
Komisyonu’nun 13.10.2000 tarihli C/291 sayılı Bildirisi’nin 86.
paragrafında blok muafiyetin geri çekilmesi durumunda 6 aydan az
olamayacak bir sürenin geçiş dönemi olarak belirlenmesinin kabul 110
edildiği
hususları ifade edilerek, geçiş döneminin 3 aylık ek bir süre ile 31.12.2005
tarihine kadar uzatılması halinde Karar’ın getirdiği yükümlülüklerin işlerin daha
az yoğun olduğu Ekim-Kasım-Aralık aylarına yayılmasına imkan tanınacağı
belirtilmektedir.
Öncelikle, Avrupa Toplulukları Komisyonu’nun (Komisyon) dikey anlaşma ve
uyumlu eylem kategorilerine dair 2790/1999 sayılı Tüzüğü’nde (Tüzük) ve bu
Tüzüğün açıklanmasına ilişkin Dikey Sınırlamalara dair Rehber’in 86. 120
maddesinde yer alan 6 aylık geçiş süresi ile ilgili olarak konunun
netleştirilmesi gerekmektedir. Tüzük’te, tanınan muafiyetin iki şekilde
alınabileceği öngörülmektedir. İlk olarak, Tüzüğün 6. maddesine göre,
Komisyon, Tüzük uyarınca grup muafiyetinden yararlanan anlaşmaların,
Roma Anlaşması’nın 81(3). fıkrasındaki şartlarla bağdaşmayan etkiler
doğurması üzerine ve özellikle ilgili pazara girişin veya rekabetin rakip
sağlayıcılar veya alıcılar tarafından uygulanan benzer dikey sınırlamaların
oluşturduğu paralel ağların toplu etkisi vasıtasıyla önemli ölçüde sınırlandığı
hallerde, Tüzüğün sağladığı grup muafiyetini geri alabilecektir. Tüzüğün 6.
maddesinde, muafiyetin geri alınmasının 19/65 sayılı Tüzüğün 7(1). fıkrası 130
uyarınca yapılacağı ifade edilmektedir. 19/65 sayılı Tüzüğün 7(1). fıkrasında
ise, Komisyon’un buna yönelik bir karar alacağı ifade edilmektedir.
Tüzüğün 8(1). fıkrasında ise, Komisyon’un çıkaracağı bir tüzük ile benzer
dikey sınırlamaların oluşturduğu paralel ağların ilgili pazarın %50’sinden
fazlasını kapsaması halinde, bu pazardaki belirli sınırlamaları içeren
anlaşmalara Tüzüğün uygulanmayacağını ilan edebileceği ifade edilmektedir.
Tüzüğün 8(2). fıkrasında ise, 8(1). fıkraya göre çıkarılacak bir tüzüğün, kabul
edilmesinden itibaren 6 aydan önce uygulanamayacağı ifade edilmektedir.
Tüzükte 6 ay olarak öngörülen bu süre, Tüzüğün açıklanmasına ilişkin Dikey 140
Sınırlamalara dair Rehberin 86. paragrafında da yer almaktadır.
Özetlenecek olursa, grup muafiyetinin geri alınmasını düzenleyen Tüzüğün 6.
maddesi, Komisyon’un, rekabeti sınırlayıcı toplu etkiye katkısı önemli ölçüde
olan teşebbüslere yönelik alacağı bir kararla uygulanacakken, Tüzüğün 8.
maddesi ise, bireysel teşebbüslere yönelik değil, Komisyonun çıkaracağı bir
05-48/685-178
4
tüzükte tanımlanan anlaşmaları yapan tüm teşebbüslere yönelik olarak
uygulanacaktır.1
Anılan Tüzüğü dikkate alarak hazırlanan 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara 150
ilişkin Grup Muafiyet Tebliğ’in (Tebliğ) 6. maddesi, Tüzüğe benzer şekilde
düzenlenmiştir. Tebliğ’in 6(1). fıkrası, Kurul’un anlaşmaya Tebliğ ile tanınan
muafiyeti bir kararla geri alabileceğini, Tebliğ’in 6(2). fıkrası ise Kurul’un
çıkaracağı bir Tebliğ ile ilgili pazarda belirli sınırlamaları içeren anlaşmaları
Tebliğ’in sağladığı muafiyetin dışına çıkarabileceğini düzenlemektedir.
Dolayısıyla, Tebliğ’in 6(1). fıkrası, belirli teşebbüsleri etkileyecekken, Tebliğ’in
6(2). fıkrası ise, ilgili pazardaki belirli sınırlamaları içeren anlaşmaları yapan
tüm teşebbüsleri etkileyecektir.
Mehazı oluşturan Tüzüğün 8. maddesindeki 6 aylık geçiş süresi, ilgili pazarda 160
belirli sınırlamaları içeren tüm anlaşmalara grup muafiyetinin
uygulanmamasını düzenlediğinden ve Kurul kararı da sadece belirli
teşebbüslerin yaptığı anlaşmalara yönelik olduğundan, bu Karar bağlamında
en az 6 ay gibi belirli bir geçiş süresinin zorunluluğundan bahsetmek mümkün
değildir. Nitekim, Tebliğ’de ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına dair Kılavuz’da da, Tebliğ’in 6. maddesi
uyarınca alınacak bir kararda asgari bir geçiş süresi verilmesine dair bir
hüküm bulunmamaktadır.
Rekabet etmeme yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer 170
yükümlülüklerin sözleşmelerden çıkarılmasına ve gerekli değişikliklerin
yapıldığının tevsik edilmesine dair Kurul kararının gereğinin, münhasırlık
içeren sözleşmelerin ilgili hükümlerinin taraflarca Kurul kararı gereği
uygulanamayacağına ve ilgili sözleşmelerden çıkarıldığına dair bir metnin
taraflarca imzalanması ile yerine getirilebileceği, bu nedenle süre uzatımı
talebinin yerinde olmadığı, Bimpaş tarafından ileri sürülen sektörde iş yapma
şeklinin köklü değişikliklere uğraması, bu durumun bayilere, satış noktalarına
izah edilmesi, bu kişilerin eğitimi, Bimpaş’ın planlarını gözden geçirmesi, kayıt
ve uygulamalarını Karar’a uyumlu hale getirmesi gibi hususların, Karar
uyarınca sözleşmelerde gerekli değişikliklerin yapılması ve tevsik edilmesi için 180
verilen 90 günlük sürenin uzatılmasını gerektirmediği, Karar’ın gerekleri
konusunda iş yapılan kişilerin bilgilendirilmesinin ve mevcut sistemin Karar’ın
gereklerine göre düzenlenmesinin, Bimpaş’ın yazısında ifade edildiği gibi satış
elemanlarının satış faaliyetlerinden alıkonmalarına neden olabilecek çapta bir
yükümlülüğe neden olmadığı sonucuna varılmıştır.
Kaldı ki; alınan Karar “nihai karar” mahiyetinde olup, Kanun’un 55. maddesine
göre nihai kararlara karşı ilgili teşebbüslerin takip edeceği usul belirlenmiş
olduğundan, Karar’ın talep konusu nedeniyle yeniden ele alınarak süre
uzatımı yönünden incelenmesi de mümkün değildir. 190
1 Bkz. Dikey Sınırlamalara dair Rehber, 74., 80. ve 81. paragraflar. OJ C 291, 13.10.2000, s. 1 –44.
05-48/685-178
5
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bimpaş Bira ve
Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kurul
kararında öngörülen değişikliklerin yerine getirilebilmesi için 14.9.2005
tarihinde sona erecek olan 90 günlük sürenin uzatılması talebinin reddine 200
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-48/685-178
6
21.7.2005 tarih ve 05-48/685-178 sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin, 22.4.2005 tarihli Kurul
kararında öngörülen değişikliklerin yerine getirilebilmesi için verilen 90 günlük
sürenin uzatılması ile ilgili talebinin reddine, bu tür muafiyetin kaldırılması
kararlarının alınmasından sonra gerekli değişikliklerin yapılabilmesi için en az
6 ay süre tanınması dolayısıyla talebin kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle
katılmıyorum.
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
05-48/685-178
7
Rekabet Kurulunun 21.7.2005 tarihli, 05-48/685-178 sayılı Kararına İlişkin
FARKLI GEREKÇE
Kurulun anılan kararında, Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.nin
90 günlük süre uzatımı talebi reddedilmiştir. Kurul bu kararı verirken
gerekçelerinden biri olarak, Kurul kararlarına karşı itiraz meciinin Danıştay
olduğu, kararına bir itiraz vaki olduğu takdirde Kurulun bu itirazı
değerlendiremeyeceği şeklindeki Danıştay kararına dayanmıştır.
Ortada esas itibariyle Kurul kararına itiraz olarak algılanabilecek bir
durum yoktur. Teşebbüs başvurusunda Kurul kararına itiraz etmemekte,
ancak bu kararın gereğinin yerine getirilmesinin Kurulca öngörülen sürede
mümkün olamayacağı gerekçesiyle süre uzatımı talebinde bulunmaktadır. Bu
süre uzatımı talebini Karara karşı bir itiraz olarak değerlendirmemek gerekir.
Öte yandan, bir kurul kararına karşı tekrar Kurula itirazda
bulunulmasının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. Maddesine
göre her zaman için mümkün olduğunu da düşünmekteyiz. 4054 sayılı
Kanunun 55. Maddesi, madde başlığından da anlaşılabileceği gibi, Kurul
kararlarına karşı yargı yolunu göstermek üzere vaz edilmiştir. Maddeyi, Kurula
itirazın mümkün olmadığı, sadece Danıştaya dava açılabileceği; bir başka
deyişle, 2577 sayılı Kanunun 11. Maddesinin zımnen ilga edildiği şeklinde
anlamanın mümkün olmadığı düşünülmektedir.
Bütün bu değerlendirmeler dikkate alındığında, teşebbüs tarafından
yapılan başvurunun incelenmeksizin reddinin doğru olmadığını düşünmekle
beraber, teşebbüsün erteleme talebinde dile getirilen hususların ertelemeyi
gerekli kılacak haklılıkta ve yeterlilikte olmaması nedeniyle, Kararın sonuç
bölümüne katılmaktayım.
Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy