REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-136
Karar Sayısı : 05-48/692-M
Karar Tarihi : 21.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Süleyman CENGİZ, Bekir KOCABAŞ
C. ŞİKAYET EDEN: Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Ankara Yolu Üzeri Galericiler Sit. No:2 47050 20
Karatay/Konya
Temsilcisi: Av. Memduh OĞUZ, Av. Çiğdem SAK
Kemerli Çarşı A Blok No:2/201 Konya
D. ŞİKAYET EDİLEN: Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.
Büyükdere Cd. Tofaş Han No:145 Zincirlikuyu/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. (Tofaş)’ın dağıtım
sözleşmesini usulsüz fesh etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı
atamak suretiyle 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 4. 30
ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Ganmaktaş Ganioğulları Makine
Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Ganmaktaş)’ın 1973 yılından beri Tofaş markalı motorlu
kara taşıtlarının Konya ve çevre bölgesinde ana bayiliğini sürdürdüğü ve servis
hizmeti verdiği; Tofaş’ın, özellikle son dönemde bayiye düzenli biçimde mal
teslim etmek, sözleşme bölgesinde başkaları ile sözleşme yapmamak gibi
sözleşmenin kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmediği ifade
edilmektedir.
40
Şikayet dilekçesinde ayrıca, Tofaş ile şikayetçi arasında 2000 yılında yapılan bir
anlaşma ile müvekkil şirketin aylık (….-…) otomobil almasının öngörüldüğü;
ancak yaşanan ekonomik kriz nedeniyle satışların düşmesine bağlı olarak
istenen satışa ulaşılamadığı ve bu nedenlerle stokların arttığı; buna karşılık araç
alma zorunluluklarının bir süre için askıya alınması taleplerinin reddedildiği; bu
şekilde mali sıkıntı içerisine düşen şikayetçinin sözleşmeden doğan borçlarının
05-48/692-M
2
ödenmesinde aksamalar yaşandığı; (….-….) tarihinde söz konusu borçların
ödenmesi için bir ödeme taahhüdünde bulunulduğu ve bu ödemelerin
gerçekleştirildiği; buna rağmen şikayeçiye otomobil ve yedek parça
gönderilmesinin durdurulduğu; şikayetçi ile Tofaş arasındaki dağıtım 50
anlaşmasının (………) tarihi itibarıyla herhangi bir feshi ihbar süresi
tanınmaksızın dağıtım sözleşmesinin fesh edildiği ve bu konuda Konya Asliye
Ticaret Mahkemesi’nde açılan davanın sürmekte olduğu ifade edilerek; Tofaş’ın
dağıtım sözleşmesini usulsüz fesh etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı
atamak suretiyle “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 4. ve 6.
maddelerine aykırı davranışlarda bulunulduğu iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.4.2005 tarih, 2449 sayı ve
21.6.2005 tarih, 4246 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 15.7.2005 tarih,
2005-4-136/ İİ-05-SC sayılı İlk İnceleme Raporu18.7.2005 tarih, 60
REK.0.08.00.00-110/212 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-48 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
- şikayet konusu uygulamanın Rekabet Hukuku anlamında bir sakınca
yaratmasının muhtemel olmadığı, konunun yargı yolu kullanılarak çözülmesinin
yerinde olacağı, nitekim konuya ilişkin davanın halihazırda Konya 2. Asliye
Ticaret Mahkemesi’nde 2003/8 E. sayılı dosya no ile görülmekte olduğu,
- TOFAŞ ile bayileri arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin ve eklerinin, 70
1998/3 sayılı “Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamında yer almayan rekabet kısıtlamaları içermek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet kısıtlaması
oluşturup oluşturmadıklarının ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
tespiti için aynı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası gereğince TOFAŞ ile
bayileri hakkında önaraştırma açılmasının yerinde olacağı
görüşlerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet dilekçesinde yer alan ifadeler çerçevesinde yürütülen inceleme 80
çerçevesinde, Kurum’un talebi üzerine şikayetçi tarafından sunulan, Tofaş’ın
Beyoğlu 34. Noterliği aracılığı ile şikayetçiye gönderdiği bayilik sözleşmesinin
feshine ilişkin Aralık 2001 tarihli ihtarnamede, Ganmaktaş’ın muaccel borçlarını
ödemediği, uzun zamandır süren bu duruma bağlı olarak da Tofaş Bayilik
sözleşmesinin 6.2. maddesi ve ekleri hükümleri uyarınca sözleşme ve eklerinin
(……………) tarihinden itibaren feshedilmiş bulunduğu ifade edilmektedir.
Bayilik sözleşmesinin ihtarnamede anılan 6.2. maddesi incelenmiş, söz konusu
maddenin, bayinin acze düşmesi, ölmesi ya da çalışamaz hale gelmesi, hüküm
giymesi, önemli sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve benzeri,
objektif sona erdirme sebeplerini sıraladığı anlaşılmıştır. 90
05-48/692-M
3
Gerek ihtarname metninden ve gerekse ihtarnamede atıf yapılan sözleşme
maddesi içeriğinden, sözleşmenin feshedilmesinin sebebinin önemli sözleşme
yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi olduğu görülmüştür.
Sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde sözleşmenin
feshedilmesi imkanının Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş bir hak ve aynı
zamanda sözleşme hürriyetinin ayrılmaz bir parçası olduğu da dikkate
alındığında, şikayet konusu uygulamanın Rekabet Hukuku anlamında bir sakınca
yaratmasının muhtemel olmadığı, konunun yargı yolu kullanılarak çözülmesinin
yerinde olacağı, nitekim anlaşmazlığın Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde
2003/8 E. sayılı dosya no ile görülmekte olduğu anlaşılmıştır. 100
Diğer yandan, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi incelendiğinde,
sözleşmenin 1 no’lu ekinde aşağıdaki ifadelerin yer aldığı tespit edilmiştir:
“A. Bu Sözleşmenin 1.1.maddesinde sözü edilen bölge aşağıdaki gibidir:
Bayinin bölgesi....dir.
Şirketin tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır.
B. Bölgedeki mevcut bayiler.:
Akhanlar Otomotiv San ve Tic A.Ş.
Şirket bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tutar.”
1998/3 sayılı Tebliğ’in “Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve
Yükümlülükler” başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası (d) bendi; ”Sağlayıcının, 110
anlaşma ile satıcının anlaşma bölgesinde faaliyet gösteren başka satıcı
teşebbüslerle, anlaşma konusu malların dağıtım ve servisi konusunda veya
anlaşma bölgesini değiştirmesi konusunda anlaşma yapma hakkını saklı
tutulması” şeklindedir. Aynı maddenin ikinci fıkrası birinci cümlesinde ise; “Bu
maddenin a, b, c ve d bentlerinde sıralanan rekabet sınırlamalarından bir veya
birkaçı anlaşmada yer alıyorsa, anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki
tüm hükümler de muafiyetten yararlanamaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan bilgiler ışığında, Tofaş’ın, bayileri ile akdettiği inceleme konusu
dağıtım sözleşmelerinin, 1998/3 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti
kapsamında yer almadıkları anlaşılmış olup, grup muafiyeti kapsamı dışına 120
çıkılmasına neden olan söz konusu ihlalin Tebliğ’de açıkça yasaklanan bir ihlal
olması nedeniyle, Tofaş ile bayileri arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar olarak
kabul edilip edilmeyeceğinin açıklığa kavuşturulması için aynı Kanun’un 40.
maddesi birinci fıkrası çerçevesinde önaraştırma yapılmasının yerinde olacağı
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.’nin dağıtım sözleşmesini usulsüz fesh 130
etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı atamak suretiyle 4054 sayılı
05-48/692-M
4
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiğine
ilişkin şikayetin reddine,
2- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesinin 1.
fıkrası ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55. maddesinin 1.
fıkrası uyarınca, Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ve bayileri arasında
imzalanan bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayılı “Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği“ kapsamında yer almayan
rekabet kısıtlamaları içerip içermediğine yönelik önaraştırma yapılmasına;
140
3- Önaraştırma işlemleri sırasında, 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinin
uygulanması konusunda Başkanlığa yetki verilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy