Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-32 (Birleşme)
Karar Sayısı : 05-49/700-188
Karar Tarihi : 28.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Meltem BAĞIŞ AKKAYA,
Pelin ERDOĞAN
C. ŞİKAYETTE
BULUNAN : - Mustafa YILDIZ
İzmir Caddesi Çınar Market Yenifoça - İzmir 20
- Hasan GÜRER
İzmir Caddesi Karakol Sokak No: 26 Yenifoça-İzmir
- Ali ARAS
Merkez Caddesi Aydın Pide Salonu Yenifoça-İzmir
D. TARAFLAR : - Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.
Fevzi Çakmak Mah. Merkez Cad. No: 68
Yenifoça -İzmir 30
- Metin DURAN
Yenifoça-İzmir
- Mehmet PEHLİVAN
Yenifoça-İzmir
- Ali Rıza AKAR
Yenifoça-İzmir
40
- Günay DÖNMEZ
Yenifoça-İzmir
E. DOSYA KONUSU: Yenifoça beldesinde faaliyet gösteren dört ekmek
fırınının birleşerek Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni kurmaları
işleminin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olup
olmadığının belirlenmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2005 tarih ve 1457 sayılı
Mustafa YILDIZ’a ait, 7.3.2005 tarih ve 1458 sayılı Hasan GÜRER’e ait ve 50
05-49/700-188
2
14.3.2005 tarih ve 1636 sayılı Ali ARAS’a ait yazılarla intikal eden şikayet
dilekçelerinde İzmir İli Foça İlçesi’ne bağlı Yenifoça beldesinde faaliyet
gösteren dört ekmek fırınının 3-3,5 yıl önce birleşerek Yenifoça Ekmek San.
ve Tic. Ltd. Şti.’ni kurdukları; beldede başka ekmek fırını olmadığı için şirketin
tek üretici ve satıcı haline geldiği, beldenin büyük bir bölümünün SİT alanı
olması nedeniyle yeni bir ekmek fırınının kurulması imkanının bulunmadığı
iddiaları üzerine düzenlenen 31.3.2005 tarih ve 2005-3-32/BN-05-MBA sayılı
Bilgi Notu, 6.5.2005 tarih ve 05-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüştür.
Anılan Kurul toplantısında; söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7.
maddesi ve bu Kanun'a dayanılarak düzenlenen 1997/1 sayılı Rekabet 60
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında olup olmadığının tespiti amacıyla Kurul'a bildirilmemiş olan İzmir
ili Foça İlçesi'ne bağlı Yenifoça beldesinde faaliyet gösteren dört ekmek
fırınının birleşerek Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni kurmaları işleminin
4054 sayılı Kanun'un 11. maddesi çerçevesinde re'sen incelemeye
alınmasına karar verilmiştir.
Anılan Karar bağlamında teşebbüse gönderilen 13.5.2005 tarih ve 1656 sayılı
yazı ile, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ ekinde yer alan bildirim formunun doldurulması 70
ve işleme ilişkin tüm belgelerin gönderilmesi istenilmiştir. Kurum kayıtlarına
15.6.2005 tarih ve 4076 sayı ile giren ve en son 18.6.2005 tarih, 3266 sayı ile
eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.7.2005 tarih, 2005-3-
32/İ-05-AÇ sayılı Birleşme İnceleme Raporu, 25.7.2005 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/196 sayılı Başkanlık önergesi ile 28.7.2005 tarih ve 05-
49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
80
G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Yenifoça beldesinde faaliyet
gösteren dört ekmek fırınının birleşerek Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd.
Şti.’ni kurmaları işleminin Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti. ortaklarının
birleşme anında ilgili pazardaki ciro ve pazar payları toplamlarının 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’de öngörülen eşiklerin altında olması nedeniyle söz konusu
işlemin izne tabi bir birleşme işlemi olmadığı; bu nedenle söz konusu birleşme
işlemine ilişkin olarak 6.5.2005 tarihinde açılan incelemenin kapatılması
gerektiği ifade edilmektedir.
90
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar (Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.)
İzmir ili Foça İlçesi’ne bağlı Yenifoça beldesinde faaliyet gösteren dört fırın
sahibi Metin DURAN, Mehmet PEHLİVAN, Ali Rıza AKAR ve Günay
DÖNMEZ’in kurduğu Yenifoça Ekmek Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 15.10.2001
tarihinde tescil edilerek, şirketin kurulduğu 22.10.2001 tarih ve 5408 sayılı
Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilmiştir.
100
05-49/700-188
3
Sermayesi 24.908 YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo: Ortaklık Yapısı
HİSSE SAHİBİ HİSSE ORANI (%)
Metin DURAN 30,25
Mehmet PEHLİVAN 23,25
Ali Rıza AKAR 23,25
Günay DÖNMEZ 23,25
2004 yılı cirosu 308.075 YTL olan şirketin müdürlüğünü Mustafa DURAN
yürütmektedir. Şirketin ortakları kuruluş sırasında 15.10.2001 tarihinde bir
protokol imzalamıştır. Protokolde, şirketin süresi olan 10 yıl boyunca ortakların
şirketten ayrılamayacağı ya da paylarını başkasına devredemeyeceği hükme
bağlanmıştır. Ortaklardan birinin şirketten ayrılması durumunda 30.000 ABD
Doları ceza uygulanacağı belirtilmiştir. Ortaklara ait fırınlar şirkete kiralanmak 110
suretiyle çalıştırılmaktadır. Kış döneminde sadece Metin DURAN ve Mehmet
PEHLİVAN’a ait fırınlar, yaz döneminde ise fırınların tamamı faaliyet
göstermektedir. Şirketçe çalıştırılan fırınların masrafı şirketçe
karşılanmaktadır. Ekmek dağıtımı yapan ortaklara ait araçlar da şirketçe
kiralanmıştır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
120
İlgili ürün pazarı, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
ürünlerden oluşmaktadır. Bu pazarı belirlerken; ürünün fiziksel ve teknik
özellikleri, fiyat, tüketici tercihleri gibi kıstaslar göz önünde
bulundurulmaktadır. Bir malın diğer bir malla aynı pazarda sayılabilmesi için,
bu iki ürünün tüketicinin gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları
açısından benzer olması gerekmektedir.
Temel gıda maddesi olan ekmeğin diğer gıda maddeleri ile ikame edilebilirliği
yok denecek kadar azdır. Öte yandan, çeşitli ekmek tipleri genellikle tüketici
gözünde birbirlerini ikame edebilecek niteliktedir. Bu durumdan hareketle, ilgili 130
ürün pazarı ekmek pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerin rekabet koşullarından
hissedilir derecede farklı olması, ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir
önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır.
Ekmeğin, kolay bayatlayan bir ürün olması nedeniyle, uzak mesafelerdeki 140
alıcılara satışının yapılması ekonomik değildir. Ekmeğin bakkal ve marketlere
günün belli saatlerinde sevk edilmesinin zorunlu olması da geniş bir ilgili
coğrafi pazar tanımının yapılamayacağına işaret etmektedir.
İnceleme konusu birleşme işlemi sonrasında hakim durum yaratılıp
yaratılmadığı konusunda belirleyici olan, ilgili coğrafi pazarın tanımlanma
05-49/700-188
4
biçimidir. Şayet, birleşmenin gerçekleştiği ve şikayetçi teşebbüslerin faaliyet
gösterdikleri Yeni Foça beldesi ilgili coğrafi pazar olarak belirlenir ise, hakim
durum yaratılması riskinden bahsedilebilecektir. Zira, halen Yenifoça
beldesinde ekmek üretimi yapan tek teşebbüs, şikayete konu birleşme 150
neticesinde oluşan Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.’dir.
Ancak, yapılan incelemeler neticesinde, ilgili coğrafi pazarın Yenifoça
beldesinden daha geniş bir biçimde tanımlanması gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır. Yeni Foça beldesinde ekmek üreten tek bir teşebbüs olmasına
rağmen, beldeye halen Balatçık (Çiğli), Çakmaklı (Aliağa) ve Bağarası’ndan
(Foça) ekmek gelebilmektedir. Ayrıca 15 km uzaklıktaki Gerenköy (Foça), 10
km uzaklıktaki Ilıpınar (Foça) ve 25 km uzaklıktaki Eski Foça (Foça) gibi
yerleşim merkezlerinden Yenifoça beldesine ekmek getirilmesinin önünde hiç
bir engel bulunmamaktadır. Nitekim, 10 km uzaklıktaki Açık Cezaevi’nde 160
üretilen ekmeklerin 2004 yılında Yenifoça beldesinde satıldığı tespit edilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında, İzmir ilinin Foça, Çiğli ve Aliağa ilçelerinin
oluşturduğu bölge ilgili coğrafi alan olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İnceleme konusu işlem sonrasında, 2001 yılına kadar birbirlerinden bağımsız
faaliyet gösteren dört fırın Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde
faaliyetlerini birleştirmişlerdir. Dolayısıyla, sözkonusu işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan halleri açıklayan 2. maddesinin (a) 170
bendi kapsamında bir birleşme işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının %25’i aşması veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25
milyon YTL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
gerekmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, izne tabi birleşme veya devralma
işleminin Kurul’un izni olmaksızın gerçekleştirilmesi halinde taraflara idari para 180
cezasının uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Kurulan Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 2004 yılı cirosu sadece
(………) YTL’dir. Dolayısıyla, Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.
ortaklarının birleşme işlemi öncesindeki cirolarının toplamının 1997/1 sayılı
Tebliğ’de öngörülen 25 milyon YTL’lik ciro eşiğini aşmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır. Pazar payı bakımından da benzer bir değerlendirmede
bulunabilir: Şu anda Yenifoça beldesinde ekmek üreten tek teşebbüs
inceleme konusu Yenifoça Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti. olmasına rağmen, ilgili
coğrafi pazar olan Foça, Çiğli ve Aliağa ilçelerinde çok sayıda ekmek üreten 190
fırın bulunmaktadır. Dolayısıyla, birleşme işleminin tarafları olan şirket
ortaklarının birleşmenin gerçekleştiği 2001 yılında ilgili coğrafi pazardaki
paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen %25’lik pazar payı eşiğinden
düşük olduğunu varsaymak yanlış olmayacaktır.
05-49/700-188
5
Kaldı ki, hem ciro hem de pazar paylarına ilişkin söz konusu varsayımlarda
bulunulmasa dahi, anılan birleşme işleminin Kurul’a bildirilmemiş olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
uyarınca taraflara idari para cezası uygulanması imkanı bulunmamaktadır. 200
Zira, Kanun’un zamanaşımı sürelerini düzenleyen 19. maddesinde, Kurul’un
para cezası verme yetkisinin, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin bildirimle
ilgili hükümleri ihlalleri halinde, üç yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu
belirtilmiştir. İlgili maddede aynı zamanda, sürekli veya tekrarlanan ihlallerin
söz konusu olması halinde sürenin ihlalin sona erdiği ya da en son
tekrarlandığı günden itibaren başlayacağına hükmedilmiştir. Ancak bildirimle
ilgili hükümlerin ihlali, sürekli veya tekrarlanan ihlal niteliği taşımadığından,
dosya mevcudu işlemin 15.10.2001 tarihinde gerçekleştiği göz önünde
bulundurulduğunda, bildirilmeyen işlem bakımından 3 yıllık zamanaşımı süresi
10.10.2004 tarihinde dolmuştur. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. 210
maddesi uyarınca birleşme işlemini bildirmeyen şirket ortaklarına idari para
cezası uygulanması imkanı bulunmamaktadır.
I.SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Yenifoça beldesinde faaliyet gösteren dört ekmek fırınının birleşerek Yenifoça
Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni kurmaları işlemine ilişkin olarak, Yenifoça
Ekmek San. ve Tic. Ltd. Şti. ortaklarının birleşme anında ilgili pazardaki ciro
ve pazar payları toplamlarının 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin 220
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"de öngörülen
eşiklerin altında olması nedeniyle inceleme konusu işlemin izne tabi
olmadığına, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy