Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-36 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-51/754-196
Karar Tarihi : 15.8.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Mehmet Akif ERSİN
B.RAPORTÖRLER : E. Cenk GÜLERGÜN, M. Oğuzcan BÜLBÜL, M. Selim ÜNAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Re’sen
20
D. TARAFLAR : - Biofarma İlaç Sanayii ve Ticaret A.Ş.
Akpınar Mah. Fatih Cad. No: 2 34885
Samandıra Kartal İstanbul
- Glaxosmithkline İlaçları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cad. No: 173 1. Levent Plaza B Blok 80620
Levent İstanbul
- Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd. Şti.
Balabandere Cad. No: 2-4 34460 İstinye İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Biofarma İlaç Sanayii ve Ticaret A.Ş.,
Glaxosmithkline İlaçları Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Merck Sharp Dohme
İlaçları Ltd. Şti.’nin 2002 yılında eğitim hastaneleri ilaç ihalelerine
katılmamak ve bunlara yönelik olarak fiyat artışı yapmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: (…………………..) (…..), (…………………….) (…..),
Biofarma İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Biofarma), (……………….) (…….),
(…………………) (……), (………………..) (……), (…………………) (……), 40
Glaxosmithkline İlaçları Sanayi ve Ticaret A.Ş. (GSK), (……………………)
(……) ve Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd Şti.’nin (MSD), 2002 yılında eğitim
hastaneleri ilaç ihalelerine katılmama ve bunlara yönelik olarak fiyat artışı
yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddia edilmektedir.
G.DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu tarafından re’sen başlatılan inceleme
neticesinde düzenlenen 4.8.2005 tarih, 2005-1-36/ÖA-05-ECG sayılı
Önaraştırma Raporu; 15.8.2005 tarih, REK.0.05.00.00-110/169 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-51 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 50
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- (……), (……), (……), (……), (……), (……) ve (………………….) (……)
hakkında, Sağlık Bakanlığı’nın 75 hastanenin ilaç ve serum ihtiyacını
karşılamak üzere açtığı 3.4.2002 tarihli ihalede ve bununla ilgili
olabilecek diğer ihalelerde, bazı kalemlerde ihalenin boykot edilmesi ve
fiyatların yükseltilmesi anlamında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
ihlal edilip edilmediğinin tespiti için, aynı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılması gerektiği, 60
- Biofarma, GSK ve MSD’nin 2002 yılında eğitim hastaneleri ilaç
ihalelerine katılmamak ve bunlara yönelik olarak fiyat artışı yapmak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar 70
(……), Biofarma, (……),(……),(……),(……), GSK, (……) ve MSD ilaç
pazarında sağlayıcı seviyesinde etkinlikte bulunmaktadır. (………….). 2002
yılı itibarıyla önaraştırmaya konu olan teşebbüslerden (……), (……), (……),
(……) ve MSD İEİS üyesiydi. (……………) Grubundan (……) (……) yılında
İEİS’nin üyesiyken, (……) yılında (……) de Sendika’nın üyesi olmuştur.
I.2. Tespitler
I.2.1. (……..)’de Yapılan Yerinde İncelemede Bulunan Belge
3.3.2005 tarih ve 05-12/138-M sayılı Kurul kararı çerçevesinde haklarında 80
önaraştırma yürütülen taraflardan (……)’de yapılan inceleme sırasında Satış
Hizmetleri Müdürü’nün odasında iki adet belge bulunmuştur. Bunlar, bir (……)
yöneticisinin diğer bir yöneticiye gönderdiği 26.3.2002 ve 3.4.2002 tarihli e-
posta çıktılarıdır. Bunlardan “Eğitim Hastaneleri Toplantısı” başlıklı ilkinden;
26.3.2002 tarihinde (……), (……), (……), (……), (……), (……), (……)
temsilcilerinin katıldığı ve (……..)’de gerçekleştirilen bir toplantıda “eğitim
hastaneleri ihalesi”nde fiyat birliği sağlama ve ihaleye katılmama yönünde
görüş birliğine varıldığı anlaşılmaktadır. Belgelerin “Eğitim Hastaneleri 3 Nisan
Son Durum” başlıklı ikincisinde ise; 3.4.2002 tarihli ihalede özellikle
Ceftriakson, Sultamisilin, Ampisilin Sulbaktam, Sefazolin Sodyum, 90
Sefotaxime, Siprofloksasin, Procain Penisilin ve Kristalize etken maddelerine
teklif verilmeyeceği belirtilmiştir. Söz konusu belgede ayrıca; “İhaleye
katılmayacağını beklediğimiz firmalar” başlığı altında (……), (……), (……),
(……), (……) (toplantıya katıldıkları belirtilerek), Glaxo, Biofarma ve MSD
(duyum notu alınarak) teşebbüslerinin adları sayılmıştır.
I.2.2. 3 Nisan 2002 Tarihli İhale
Yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde, 3.4.2002 tarihinde Sağlık 100
Bakanlığı tarafından yapılacağı belirtilen 1277 kalem ilaç ve serum alımına
yönelik bir ihale duyurusuna ulaşılmıştır. Duyuruda Bakanlığın şöyle bir ilan
verdiği görülmektedir: “Bakanlığımız 30 eğitim hastanesi ile bunlara saymanlık
olarak bağlanacak 45 hastanenin (toplam 75 hastane) 2002 yılı ihtiyacı için
1277 kalem ilaç ve serum satın alınacaktır”. Yapılan araştırmalarda aynı
tarihte eğitim hastaneleri konulu başka bir ihale bilgisiyle karşılaşılmamış olup
bu tespit Sağlık Bakanlığı yetkilileriyle yapılan görüşmelerde de
doğrulanmıştır.
İhalenin Kapalı Teklif Şartnamesi’nde; “Bakanlığımız 30 eğitim hastanesi ve 110
bunlara saymanlık olarak bağlanacak 45 hastane ile birlikte toplam 75
hastanenin 2002 yılı ihtiyacı olan 1277 kalem ilaç ve serum 84/8213 Sayılı
Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliğinin 29/a maddesine göre Kapalı
Teklif Usulü ille Eksiltmeye Çıkarılmıştır” denilmekte ve ilanın ilk günü olarak
20.3.2002, eksiltme günü olarak ise 3.4.2002 tarihleri gösterilmektedir.
Şartname’de özetle şu hususlar öne çıkmaktadır:
- İstisnalar saklı olmak kaydıyla, hastaneler ihtiyaç duydukları kalemleri bir
seferde değil, partiler halinde 30.11.2002 tarihine kadar sipariş edeceklerdir. 120
- Mal teslimleri sırasında ihaledeki fiyat geçerli olacaktır; yani mal ne zaman
teslim edilirse edilsin, herhangi bir kalemdeki fiyat değişimi alış fiyatına
yansıtılmayacaktır.
Şartnamenin ardından 3.4.2002, 10.4.2002, 12.4.2002 tarihli ihale komisyonu
kararları ve teknik değerlendirme raporu üzerinde yapılan incelemeler
neticesinde aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:
- 3.4.2002 tarihinde yapılan ihaleye 15 firma katılmış, bunlardan birinin teklifi 130
uygun bulunmayıp diğer 14 firmanın teklif zarfları açılmıştır. Tekliflerin daha
ayrıntılı değerlendirilmesi için ihalenin 10.4.2002 günü sonuçlandırılmasına
karar verilmiştir.
- 10.4.2002 günü yapılan değerlendirmeler sonucunda;
a- 489 kalem ilaç ve serum ihale edilmiş,
b- 2 kalemin alımından vazgeçilmiş,
c- teklifleri uygun bulunmayan 61 ve hiç teklif çıkmayan 725 kalem ilaç ve
serum ihalesinin 12.4.2002 günü pazarlıkla sonuçlandırılmasına karar
verilmiştir. 140
- 12.4.2002 günü pazarlık usulü yapılan ihale neticesinde ise;
a- pazarlığa bırakılan 61 kalemden 4’ünün alımından vazgeçilmiş,
b- daha önce teklif çıkmayan 725 kalemin 8’i için pazarlıkta teklif gelmiş,
c- pazarlık sonucunda 65 kalem daha ihale edilmiş, ancak hiç teklif
gelmeyen 717 kalem alınamamış,
d- neticede 489+65= 554 kalem alınabilmiş, alımından vazgeçilen 6 kalem
ve hiç teklif verilmeyen 717 kalemin toplamı olan 723 kalem
alınamamıştır.
150
I.2.3. Belgede Adı Geçen Etken Maddeler
İhale şartnamesinin ekinde yer alan listenin incelenmesi neticesinde;
ceftriaxone, sultamicilin, ampicillin sulbactam, cefazolin, cefotaxime,
ciprofloxacin, penicilin G procaine, penicilin G kristalize etken maddelerine
karşılık gelen 25 kalem ilaç tespit edilmiştir. Önaraştırma tarafı teşebbüslerin
bu kalemlere denk gelen ürünlerinin bulunup bulunmadığına ve bunlar için
teklif verilip verilmediğine yönelik inceleme sonrasında şu sonuçlara
varılmıştır:
160
- MSD ve GSK’nın bu 25 kalemde herhangi bir ürünü bulunmamaktadır.
- 25 kalemden 24’ü için, taraf teşebbüslerden en az birinin ürünü mevcuttur.
Bununla birlikte, bu 24 kalemin yalnızca 2’sinde, belgede toplantıya katıldığı
belirtilen firmalardan birinin (……..) ürünü için teklif atılmıştır.
- Yine uygulamaya katılacağı duyumunun alındığı belirtilen Biofarma'nın ürünü
için de teklif verilmiştir. Diğer teklifler ise, başka firmaların ürünleri içindir.
I.3. Değerlendirme 170
Belgelerde sayılan etken maddelere karşılık gelen 25 kalemin 24’ünde
toplantıya katıldığı ifade edilen teşebbüslerden en az birinin ürünü
bulunmasına rağmen, bu kalemlerin sadece ikisinde söz konusu
teşebbüslerden birinin (…….) ürünleri için ve bir diğer kalemde de
uygulamaya katılacağı duyumunun alındığı belirtilen Biofarma’nın ürünü için
teklif verilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu 8 etken maddede ihalenin boykot
edildiğine yönelik tespitlerle desteklenmiş çok ciddi bir şüphe bulunduğundan;
(……), (……), (……), (……), (……), (……), (……), (…………………..)
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 180
15.8.2005 tarih ve 05-51/754-M sayı ile karar verilmiştir.
I.2.1. bölümünde açıklanan belgelerde, toplantıya katılan firmalar arasında
Biofarma, GSK ve MSD’nin adları geçmemekte olup, bunlarla ilgili “İhaleye
katılmayacağını beklediğimiz firmalar” başlığı altında “duyum” notu alınmıştır.
Toplantıya katıldığı belirtilen firmalarla karşılaştırıldığında Biofarma’nın daha
az sayıda (4) kaleme denk gelen ürününün bulunduğu görülmektedir. Beşer
Ecza Deposu, bunlardan biri için teklif vermiş ancak ihaleyi kazanamamıştır.
Bunun yanında, Biofarma’nın 2002 yılı toplam ve ihale satışları ile teklif verilen
ürün için belirlenen muhammen bedel karşılaştırıldığında, teklif tutar ve 190
miktarının teşebbüsün faaliyetleri açısından oldukça önemli düzeyde olduğu
göze çarpmaktadır. GSK ve MSD’nin ise bu kalemlerde herhangi bir ürünü
bulunmamaktadır. Eldeki bilgilerin değerlendirilmesiyle Biofarma, MSD ve
GSK’nın durumları şüpheli bulunmadığı gibi, yapılan tespitler bu üç
teşebbüsün olası bir boykot eyleminin tarafı olmadığına ya da olamayacağına
işaret etmektedir.
J. SONUÇ 200
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Biofarma İlaç Sanayii ve Ticaret A.Ş., Glaxosmithkline İlaçları Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ve Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd. Şti.’nin 2002 yılında eğitim
hastaneleri ilaç ihalelerine katılmamak ve bunlara yönelik olarak fiyat artışı
yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
210
Full & Egal Universal Law Academy